पत्र सूचना कार्यालय

ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಿರಂತರತೆ

ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅಂದಾಜು 50 ಕೋಟಿ (500 ಮಿಲಿಯನ್) ಜನರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಾನವಕುಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ತಥಾಗತ ಬುದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು 2026ರ ಮೇ 1 ರಿಂದ 14 ರವರೆಗೆ ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 'ತಥಾಗತ' ಎಂಬ ಪದವು ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನನ್ನು 'ಜ್ಞಾನೋದಯ ಪಡೆದವನು' ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಪುರುಷ ಎಂದು ಅರ್ಥ.

ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಅಹಿಂಸೆ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ದರ್ಶನ: ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪಯಣ

ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತಥಾಗತರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ 2,500 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಕರುಣೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅವಶೇಷಗಳು 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಲೇಹ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭದ್ರತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದ್ಧೂರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಈಗ ಜಿವೆಸ್ಟಲ್ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಉದ್ಘಾಟನೆಯು 2569ನೇ ಬುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಮಠದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು, ದೀಪೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನವು 2026ರ ಮೇ 1 ರಿಂದ 10 ರವರೆಗೆ ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಭಕ್ತರು, ಭಿಕ್ಷುಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಿಕರು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೇ 11-12 ರಂದು ಜನ್ಸ್ಕಾರ್ (Zanskar) ಕಣಿವೆಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಲಿದೆ. ಮೇ 13 ರಂದು ಧರ್ಮ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗಾಗಿ ಇದು ಮತ್ತೆ ಲೇಹ್‌ಗೆ ಮರಳಲಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇ 15, 2026 ರಂದು ಸಮಾರೋಪ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ನಂತರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೆಹಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲಿವೆ.

ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಐಬಿಸಿ, ಲಡಾಖ್ ಬೌದ್ಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

• ಧ್ಯಾನ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಂವಾದಗಳು.
• ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಕುರಿತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು.
• ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು.
• ಕುಶೋಕ್ ಬಕುಲಾ ರಿನ್ಪೋಚೆ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು.
• ಲೇಹ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೀಪಾಲಂಕಾರ.

ಲೇಹ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ "ಬಿಯಾಂಡ್ ದಿ ಪಾಸ್: ದಿ ಶೇರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಅಂಡ್ ಎಥ್ನಿಕ್ ಟೇಪೆಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಲಡಾಖ್" ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಲಡಾಖ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ತಥಾಗತ ಬುದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳು

ಪಿಪ್ರಾಹ್ವಾ ಅವಶೇಷಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ತಥಾಗತ ಬುದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳು, ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬೌದ್ಧರಿಗೆ ಇವು ಕೇವಲ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಜೀವಂತ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.

ಲಡಾಖ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು (ಶರೀರ-ಧಾತು) ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿಪ್ರಾಹ್ವಾ ಸ್ತೂಪದ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ದೊರೆತವುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ತಾಣವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು 1898ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ಟನ್ ಪೆಪ್ಪೆ ನಡೆಸಿದರು. ಎರಡನೆಯದು 1971 ಮತ್ತು 1977 ರ ನಡುವೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕೆ.ಎಂ. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳವು ಬುದ್ಧನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದವು.

1898ರ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಐದು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ತುಣುಕುಗಳು, ಭಸ್ಮ, ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಹಾಳೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪವಿತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನಿನ ಆಕಾರದ ಹಿಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಸ್ಫಟಿಕದ ಭರಣಿ ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯ ಕಾಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಭರಣಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಬರಹವು ಆ ಅವಶೇಷಗಳು ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶಾಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಪಿಲವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿತು. ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ನಂತರ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದವು, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ಎರಡನೇ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬರಹಗಳಿಲ್ಲದ ಎರಡು ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಭರಣಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 22 ಮೂಳೆ ಅವಶೇಷಗಳಿದ್ದವು. ಇವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 5ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಬುದ್ಧನ ಮಹಾಪರಿನಿರ್ವಾಣದ ನಂತರ ಶಾಕ್ಯ ಕುಲದವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲ ಸ್ತೂಪದ ಭಾಗವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 20 ಅವಶೇಷಗಳು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಮುದ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಶಾಸನಗಳು ಸಹ ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಇವು ಪಿಪ್ರಾಹ್ವಾ ಪ್ರದೇಶವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಪಿಲವಸ್ತು ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.

ಬೌದ್ಧ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ

ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬೌದ್ಧ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು 'ಬುದ್ಧ ಧಮ್ಮ'ದ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಈ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಂಗೋಲಿಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ರಷ್ಯಾ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಪಿಪ್ರಾಹ್ವಾ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ (2022) ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಚಿಯ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ (2024) ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 2025ರಲ್ಲಿ, ಸಾರನಾಥದ ಮಹಾಬೋಧಿ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಎಲಿಸ್ಟಾ (ಕಲ್ಮಿಕಿಯಾ) ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‌ನ ತಿಂಪುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಬರೋಡಾದ ಮಹಾರಾಜ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾದ ಪವಿತ್ರ ದೇವನಿಮೋರಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೊಲಂಬೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಯಾಣವು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಜನರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯ ರೈ ಪಿತೋರಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ "ದಿ ಲೈಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲೋಟಸ್ - ರೆಲಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅವೇಕನ್ಡ್ ಒನ್" ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿದ್ದ ಬುದ್ಧನ ಅವಶೇಷದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಪ್ರಾಹ್ವಾ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. 127 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇವುಗಳ ಮರಳುವಿಕೆಯು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸಿದೆ.

ತಥಾಗತರ ಶಾಶ್ವತ ಪರಂಪರೆ

ತಥಾಗತ ಬುದ್ಧರ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳ ದಿವ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಭಾರತದ ಸುದೀರ್ಘ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಬದ್ಧತೆಯ ಆಳವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯ ಜೀವಂತ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜೀವನದ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾಗತಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಂಪರೆಯ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

References

Minister of EXTERNAL AFFAIRS

https://www.mea.gov.in/loksabha.htm?dtl/40696/QUESTION+NO+1270+INDIAS+BUDDHIST+DIPLOMACY

Ministry of Tourism

https://www.google.com/url?sa=i&source=web&rct=j&url=https://tourism.gov.in/sites/default/files/2026-04/usq.5037%2520for%252023.03.2026.pdf%23:~:text%3D(a)%2520to%2520(d):%2520Development%2520and%2520promotion%2520of,(CBDD)%27%2520%25E2%2580%2593%2520a%2520sub%252D%2520scheme%2520of%2520SD2.&ved=2ahUKEwio2czF34-UAxUxRmcHHebAGbEQqYcPegQICBAJ&opi=89978449&cd&psig=AOvVaw1y8R0g7nCLaNQhq7pMdL3Q&ust=1777438233890000

https://tourism.gov.in/whats-new/buddhist-sites-india

Rajya Sabha Questions

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://sansad.in/getFile/annex/270/AU4471_QT4UTs.pdf%3Fsource%3Dpqars&ved=2ahUKEwiesL7F34-UAxWASWwGHYIEERYQFnoECCcQAQ&usg=AOvVaw1Xt0_Ro3m9wNnZPLwAnKzW

Ministry of Culture

https://www.indiaculture.gov.in/sites/default/files/pdf/Re(ad)dress_Return_of_Treasures_16012024.pdfhttps://indianculture.gov.in/retrieved-artefacts-of-india/artefact-chronicles/bronze-idols-ram-sita-and-lakshaman

UNESCO

https://www.unesco.org/en/fight-illicit-trafficking/about#:~:text=of%20the%20Convention-,States%20Parties,been%20ratified%20by%20148%20states.

Press Information Bureau

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2237052&reg=3&lang=2

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2024/feb/doc2024220313101.pdf

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/aug/doc2025811604701.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1673771

https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2177324

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=2181063

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2150352#:~:text=Relics%20of%20Immense%20Spiritual%20and,archaeological%20discoveries%20in%20India's%20history.

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=154972&NoteId=154972&ModuleId=3#:~:text=In%20a%20post%20on%20X,year%2C%20thanks%20to%20concerted%20efforts.

Others

https://sansad.in/getFile/annex/263/AS68.pdf?source=pqars

Click here to see PDF

*****