पत्र सूचना कार्यालय

ಪರಿಚಯ

ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಅಡಿಪಾಯದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ವಲಯವು ಶೇ. 4.45 ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದಿನ ದಶಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಒಂದು ಆಳವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೂವುಗಳು, ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳವರೆಗೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಘಟಕ ಭೂಮಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆಯು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಕೃಷಿ-ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ರಫ್ತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಆದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಪಯಣದಲ್ಲಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆಯು ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಲಯವು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಬೆಳೆಗಳ ಉಪ-ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು ಶೇ. 37 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2013-14ರಲ್ಲಿ 277.35 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 2024-25ರಲ್ಲಿ 370.74 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

• 117.65 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಹಣ್ಣುಗಳು

• 217.80 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ತರಕಾರಿಗಳು

• 35.29 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇತರ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು

ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಯು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಳಗಿನ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಈ ವಲಯದ ಕೊಡುಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಶೇ. 9.18 ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಶೇ. 8.18 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವು ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಿರು ಈರುಳ್ಳಿ (ಒಣಗಿದ, ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 22.42 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸೂಚಕಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಹತ್ತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27, ಕೃಷಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬೆಳೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಗುರಿ-ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಮಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ತೆಂಗು, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಕೋಕೋ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ.

• ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಅಗರ್ ವುಡ್ ಕೃಷಿ.

• ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಬಾದಾಮಿ, ವಾಲ್‌ನಟ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್ ನಟ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಬೀಜಗಳು.

ಈ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾದ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟು, ಪ್ರದೇಶ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೃಷಿ-ಹವಾಮಾನದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಬೆಳೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಯು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಳಗಿನ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಈ ವಲಯದ ಕೊಡುಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳು ಶೇ. 9.18 ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಶೇ. 8.18 ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವು ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಿರು ಈರುಳ್ಳಿ (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಗೊಂಡದ್ದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಒಣಗಿದವು) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 22.42 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸೂಚಕಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಹತ್ತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27, ಕೃಷಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬೆಳೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಕೋಕೋ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ; ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಗರ್ ವುಡ್ ಕೃಷಿ; ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ, ವಾಲ್‌ನಟ್ (ಅಕ್ರೋಟು) ಮತ್ತು ಪೈನ್ ನಟ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾದ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟು, ಪ್ರದೇಶ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೃಷಿ-ಹವಾಮಾನದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಬೆಳೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳು: ತೆಂಗು, ಗೋಡಂಬಿ, ಕೋಕೋ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಗಂಧ

ಭಾರತವು ಸುದೀರ್ಘ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಡಲತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹವಾಮಾನ, ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಮಣ್ಣು, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇಂತಹ ಅನುಕೂಲಕರ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ತೆಂಗು, ಗೋಡಂಬಿ, ಕೋಕೋ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಗಂಧದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ತೆಂಗು ವಲಯ: ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು

ತೆಂಗಿನ ವಲಯವು ಭಾರತದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ರೈತರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಒಟ್ಟು ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.44 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 19.32 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಅಂಕಿಅಂಶ ಘಟಕ, ಡಿಎ&ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 2024-25 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2.19 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುಮಾರು 13.97 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 6.36 ಟನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಈ ವಲಯದ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಅಂಕಿಅಂಶ ಘಟಕ, ಡಿಎ&ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಕೇರಳ. ಇದು ಸುಮಾರು 7.54 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 35.44 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಇವೆ. ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಭಾರತದ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ 21 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ರಫ್ತು ಗುರಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಕೃಷಿ ರಫ್ತಿಗೆ ತೆಂಗಿನ ವಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ತೆಂಗು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು 4,349.03 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ (513 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್) ತಲುಪಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 3,469.44 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದು 2001-02ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂದು ರಫ್ತು ಕೇವಲ 25.3 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ವರ್ಜಿನ್ ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆ, ತೆಂಗಿನ ಹಾಲು, ಎಳನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ವಲಯವು ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಬೆಂಬಲ

ಭಾರತದ ತೆಂಗಿನ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಬೆಂಬಲವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 'ತೆಂಗಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ'ಯು,  22 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯು 'ತೆಂಗಿನ ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ' ರಚನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ವಲಯವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮತ್ತು ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ, ಗುರಿ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಉದ್ಯಮ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹುಮುಖಿ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಾಟಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27ರಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 'ತೆಂಗಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ತೆಂಗು ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಮರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಉತ್ತಮ ತಳಿಯ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ವಲಯ: ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು

ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು 'ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳೆಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸರಕುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ವಲಯಗಳ ಅವಲೋಕನವು, ಬಲವಾದ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಗೋಡಂಬಿ: ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯ ಬಂಗಾರದ ಗಣಿ

ಗೋಡಂಬಿ ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರವಾದ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳೆಯು ತನ್ನ ಅಭ್ಯುದಯ ಮತ್ತು ಬರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕಳಪೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಗೋಡಂಬಿ ಕೃಷಿಯು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಸರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳಪೆ ಮತ್ತು ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು "ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯ ಬಂಗಾರದ ಗಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಉತ್ಪಾದಕವಲ್ಲದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋಡಂಬಿ ಕೃಷಿಯು ಸುಮಾರು 12.05 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 8.02 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಗೋಡಂಬಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಬಲವಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ನೆಲೆಯು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗೋಡಂಬಿ ರಫ್ತು ಒಟ್ಟು 369.17 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಜಪಾನ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೋಕೋ: ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ

ಕೋಕೋ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಣ್ಣಿನ ಬೀಜಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹುದುಗುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಸುವಾಸಿತ ಕೋಕೋ ಪೌಡರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೋಕೋ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಕೋ ಬೀಜಗಳು, ಕೋಕೋ ಪೌಡರ್, ಕೋಕೋ ಬೆಣ್ಣೆ, ಕೋಕೋ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ, ಹಾಗೂ ಕೋಕೋ ಸಿಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟು ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕೋಕೋವನ್ನು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆಯಂತಹ ಎತ್ತರದ ಮರಗಳಿರುವ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ನೆರಳಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 40-50 ಪ್ರತಿಶತ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಸೋಕುವ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಕೋ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರಮುಖ ಕೋಕೋ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಕೋಕೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. 2024-25ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕೋಕೋ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 32.91 ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. 2024-25ರಲ್ಲಿ, ಕೋಕೋ ರಫ್ತು ಒಟ್ಟು 295.58 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ: ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಕೃಷಿಯ ಸಂಘಟಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಬೆಳೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 'ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಿಷನ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:

• ಗೋಡಂಬಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತರಣೆ.

• ಕೋಕೋ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಸಿ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.

• ಹಳೆಯದಾದ/ಅನುತ್ಪಾದಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತಳಿಗಳ ಮರುನಾಟಿ.

• ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ನರ್ಸರಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣ.

• ಬುಡಕಟ್ಟು ರೈತರಿಗೆ ಕೋಕೋ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸಸಿಗಳ ವಿತರಣೆ.

• ಗೋಡಂಬಿ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಕುರಿತು ಮಹಿಳಾ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ.

• ಕೋಕೋ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಸಂಘಟನೆ.

ಈ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಭಾರತೀಯ ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಭಾರತವನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಕೋಕೋ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿಸುವ, ರಫ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 'ಭಾರತೀಯ ಗೋಡಂಬಿ' ಮತ್ತು 'ಭಾರತೀಯ ಕೋಕೋ' ಅನ್ನು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶ್ರೀಗಂಧ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ

Santalum album, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಶ್ರೀಗಂಧ ಅಥವಾ ಚಂದನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಮರದ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸಾರಭೂತ ತೈಲವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗಂಧವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಶ್ರೀಗಂಧವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ 90 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ರಫ್ತು ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಲವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು

ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಿಸರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೇರಳವಾದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸುಗಂಧಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 150 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ, ಕೇವಲ ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿನ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸುಮಾರು 2,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಅನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ 'oud' ಅಥವಾ 'agar' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ರಾಳಯುಕ್ತ ಮರವಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಚಿಪ್ಸ್, ಪುಡಿ (ಚೂರ್ಣ) ಮತ್ತು ಸಾರಭೂತ ತೈಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಚಹಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ಅಗರ್‌ವುಡ್‌ನ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದೇಶ-ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತ್ರಿಪುರಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ. ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಫ್ತು ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಚಿಪ್‌ಗಳಿಗೆ 151,080 ಕೆಜಿ ಮತ್ತು ಅಗರ್‌ವುಡ್ ತೈಲಕ್ಕೆ 7,050 ಕೆಜಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ ರಫ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಗರ್‌ವುಡ್‌ನ ಕೃಷಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾಯಿ  ಬೆಳೆಗಳು

ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಾಲ್‌ನಟ್ (ಅಕ್ರೋಟು), ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಪೈನ್ ನಟ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಲ್‌ನಟ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ಅದರ ಕೃಷಿಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಲಡಾಖ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರಗಳು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತೀಯ ವಾಲ್‌ನಟ್‌ಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಿನ ದಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಪೇಪರ್-ಶೆಲ್ಡ್ (ತೆಳುವಾದ ಚಿಪ್ಪಿನ), ಥಿನ್-ಶೆಲ್ಡ್, ಮೀಡಿಯಂ-ಶೆಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್-ಶೆಲ್ಡ್ (ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪಿನ) ತಳಿಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. 2024-25ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಲ್‌ನಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 3.22 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. 2024-25ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ವಾಲ್‌ನಟ್ ರಫ್ತು 7.80 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್, ಟರ್ಕಿ, ಇರಾಕ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ, ಕತಾರ್, ಭೂತಾನ್, ಕುವೈತ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಅಂಕಿಅಂಶ ಘಟಕ, ಡಿಎ&ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 2024-25ರಲ್ಲಿ 13.94 ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಇದರ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವು ದೇಶದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇ. 83 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇವೆ.

ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯಿ ಬೆಳೆ ಚಿಲ್ಗೋಜಾ (ಪೈನ್ ನಟ್), ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಚಿಲ್ಗೋಜಾ ಪೈನ್ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬಂಡೆಯ ಪರ್ವತಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್"  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕಿನ್ನಾವುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಚಿಲ್ಗೋಜಾ ಪೈನ್ ವಾಯುವ್ಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಒಳನಾಡಿನ ಶುಷ್ಕ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮಪಾತದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಈ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದವು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬೀಜಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿ ಅಥವಾ ಹುರಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅನ್ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಿಪಿಡ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ವಾಲ್‌ನಟ್, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಪೈನ್ ನಟ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತೋಟಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮೀಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬೆಳೆ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಂಗು, ಗೋಡಂಬಿ, ಕೋಕೋ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಗಂಧದಂತಹ ಕರಾವಳಿ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು, ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಗರ್‌ವುಡ್ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ-ಹವಾಮಾನದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ, ರಫ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆ ವರ್ಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೂರಕ ಕ್ರಮಗಳು, ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

References

Cabinet Committee on Economic Affairs (CCEA)

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2202999&reg=3&lang=1

Ministry of Finance

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219960&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221410&reg=3&lang=2

https://www.indiabudget.gov.in/doc/budget_speech.pdf

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf

Ministry of Agriculture and Farmers Welfare

https://agriwelfare.gov.in/Documents/AR_Eng_2024_25.pdf

https://agriportal.cg.nic.in/horticulture/HortiEn/Default.aspx

https://coconutboard.gov.in/docs/icj/icj-2025-11.pdf

https://coconutboard.gov.in/Statistics.aspx

https://coconutboard.gov.in/docs/icj/icj-2026-01.pdf

https://coconutboard.gov.in/docs/operational-guidelines.pdf

https://coconutboard.gov.in/docs/FPO-concept-note.pdf

https://coconutboard.gov.in/ProducerSocieties.aspx

https://ccari.res.in/dss/Orchids.html

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1810905&reg=3&lang=2

Coastal Agricultural Resource Inventory.pdf

https://www.agriwelfare.gov.in/en/StatHortEst

Ministry of Commerce and Industry

https://apeda.gov.in/cashew

https://www.ibef.org/exports/cashew-industry-india

https://agriexchange.apeda.gov.in/

https://apeda.gov.in/CocoaProducts

https://agriexchange.apeda.gov.in/Production/India/Details?HSCode=NMVQ&product_Name=`%C2%8C%C2%80%C2%8C~&Category=m%C2%89~%C2%8B%C2%91~%C2%91%C2%86%C2%8C%C2%8B%C2%90

https://apeda.gov.in/Walnuts

https://agriexchange.apeda.gov.in/Production/India/Details?HSCode=NMSN&product_Name=t~%C2%89%C2%8B%C2%92%C2%91&Category=c%C2%8F%C2%92%C2%86%C2%91%C2%90

https://agriexchange.apeda.gov.in/Production/India/Details?HSCode=NMPU&product_Name=^%C2%89%C2%8A%C2%8C%C2%8B%C2%81&Category=c%C2%8F%C2%92%C2%86%C2%91%C2%90

https://agriexchange.apeda.gov.in/Production/India/Details?HSCode=NMPQ&product_Name=l%C2%8F%C2%80%C2%85%C2%86%C2%81%C2%90&Category=c%C2%89%C2%8C%C2%8F%C2%86%C2%80%C2%92%C2%89%C2%91%C2%92%C2%8F%C2%82

Ministry of Environment, Forest & Climate Change

https://iwst.icfre.gov.in/database/SIS/introduction.html

https://bsi.gov.in/uploads/documents/NonDetriment%20Findings%20(NDFs)/NDF%20Study%20Report%20of%20Aquilaria%20malaccensis%20(Agarwood)%20in%20India.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2179422&reg=3&lang=2

Climate-Change-and-the-Vulnerable-Indian-Coast_compressed.pdf

Ministry of Development of North Eastern Region

https://necouncil.gov.in/sites/default/files/Final%20Report-%20Action%20Plan%20on%20value%20Chain%20Development%20of%20Horticulture-Fruits%20%26%20Vegetables%20Sector%20in%20NER.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=2218232&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2205285&reg=3&lang=2

Ministry of Science & Technology

https://himcoste.hp.gov.in/RnD_Website/Research%20and%20development%20Projects/Chilgoza%20Booklet.pdf

United Nations

https://www.fao.org/4/ac451e/ac451e0b.htm

https://www.fao.org/faostat/en/#rankings/countries_by_commodity

https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL

PIB Backgrounder

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?ModuleId=3&NoteId=155126&id=155126&utm_&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?id=150334&reg=3&lang=2

See In PDF

*****