पत्र सूचना कार्यालय

ಭಾರತದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಭದ್ರತೆಯ ಮಿಷನ್

ಮಾರ್ಚ್ 8, 2018 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ (ಸಮಗ್ರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಯೋಜನೆ), ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ, ಬಹು-ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಮಿಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಷನ್ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ಕಳೆದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಆಡಳಿತದ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದೆ - ಅಂದರೆ ಸಮನ್ವಯತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನವು 26 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತದೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ನೀರು, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನವು ಜೀವನಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ - ಅಂದರೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅದು ಬರದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಈ ಮಿಷನ್ ಮೊದಲ 1,000 ದಿನಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ - ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಗುವಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ - ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅವಧಿಯು ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮೆದುಳಿನ ವಿಕಸನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ನೀತಿ ವಿಕಸನ: ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್ 2.0 ವರೆಗೆ

ಹಲವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರೂ, ಈ ವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸಮನ್ವಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

1975 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳು, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ (2017) ಸಮನ್ವಯತೆ, ಸುಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು ಮತ್ತು 'ಮಿಷನ್ ಮೋಡ್' ವಿಧಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 2018 ರಲ್ಲಿ ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮಿಷನ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಬಹು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಮಿತಿಯ ಗುರಿಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು 'ಜನ ಆಂದೋಲನ' ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಿತು.

2021-22ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಭಾರತದ ವಿಭಜಿತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು 'ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್ 2.0' (ಮಿಷನ್ ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್ 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿ, ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಪುನರ್ರಚನೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

• ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವೆಗಳು
• ಕಿಶೋರಿ ಅಥವಾ ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗಾಗಿನ ಯೋಜನೆ
• ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ

ಈ ಕ್ರೋಢೀಕರಣವು ತಾಯಂದಿರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಶಿಶು ಮತ್ತು ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ತೀವ್ರತರವಾದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನಿಶಕ್ತಿ, ರಕ್ತಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಯುಷ್ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:

1. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಬೆಂಬಲ: ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗಾಗಿ.
2. ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ: (3-6 ವರ್ಷಗಳು) ಮತ್ತು (0-3 ವರ್ಷದವರಿಗೆ) ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆ.
3. ಅಂಗನವಾಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು 'ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ'ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಬೆಂಬಲ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2013ರ ಅನುಸೂಚಿ-IIರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳು (6 ತಿಂಗಳಿಂದ 6 ವರ್ಷ), ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜನವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾಲೋರಿ-ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಆದರೆ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮಾನದಂಡಗಳು ಆಹಾರದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿವೆ. ಇದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು (ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ಜಿಂಕ್, ಕಬ್ಬಿಣ, ಡಯೆಟರಿ ಫೋಲೇಟ್, ವಿಟಮಿನ್-ಬಿ6 ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ-12) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಪ್ರಕಾರ, ತೀವ್ರತರವಾದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ 'ಪೋಷಣ್ ವಾಟಿಕಾ' ಅಥವಾ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ತೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಆಹಾರದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತೋಟಗಳು ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಮುದಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ 'ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ'ವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ.

ಈ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ತೀವ್ರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳಿಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವು ತೀವ್ರತರವಾದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 6 ತಿಂಗಳಿಂದ 6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ತಪಾಸಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತಪಾಸಣೆಯ ನಂತರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ii) ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮನ್ವಯತೆ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ECCE ನೀತಿ 2013, "ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು" ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020, 5 ವರ್ಷಗಳ ಫೌಂಡೇಶನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್ (3 ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಿಸ್ಕೂಲ್ / ಅಂಗನವಾಡಿ + 1 ಮತ್ತು 2 ನೇ ತರಗತಿಗಳು) ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹೊಸ 5+3+3+4 ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ 3-6 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ECCE ಅನ್ನು 5 ವರ್ಷಗಳ ಈ ಫೌಂಡೇಶನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆಟದ ಆಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಅಗತ್ಯ ಶಾಲಾ ಸಿದ್ಧತಾ ಕೌಶಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ನೀತಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 3 ರಿಂದ 8 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗುರಿಗಳು, ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶಗಳು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ 'ಫೌಂಡೇಶನಲ್ ಸ್ಟೇಜ್‌ಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟು' ಮೂಲಕ NEP ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಆಟದ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂಗನವಾಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 'ಪೋಷಣ್ ಭಿ ಪಢಾಯಿ ಭಿ' (PBPB) ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ECCE ನೀತಿ 2013 ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ECCE ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. PBPB ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 2-ಹಂತದ ತರಬೇತಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು 'ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 'ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರೈನರ್ಸ್' ಆಗಿ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರೈನರ್‌ಗಳು ನಂತರ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

31 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 41,645 SLMT ಗಳು ಮತ್ತು 10,58,317 ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಬೋಧನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ECCE ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನದ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳು, ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್‌ನ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ECCE ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, 3 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 'ನವಚೇತನ' (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರಚೋದನಾ ಚೌಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು 3 ರಿಂದ 6 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 'ಆಧಾರಶಿಲಾ' (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ECCE ಪಠ್ಯಕ್ರಮ) ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ಒಡಿಯಾ, ಪಂಜಾಬಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಸೇರಿದಂತೆ 12 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ನವಚೇತನವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

• ಸರ್ವ್ ಅಂಡ್ ರಿಟರ್ನ್ (ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ),
• ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವವರ ಮೂರು ಕಾರ್ಯಗಳು: ಪ್ರೀತಿ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಆಟ,
• ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ.

ಮಕ್ಕಳ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಮನೆ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು, ನವಚೇತನವು 36 ತಿಂಗಳ ಪ್ರಚೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ 140 ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿವ್ಯಾಂಗ ಮಕ್ಕಳ ತಪಾಸಣೆ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಧಾರಶಿಲಾವು ಮೂರರಿಂದ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ECCE ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

NEP 2020ರ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. NCF-FS ಬೆಳವಣಿಗೆಯ 5+1 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ (ದೈಹಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ/ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಹಾಗೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು). ಇವುಗಳನ್ನು ಆಧಾರಶಿಲಾವು ಅಂಗನವಾಡಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 130 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು 4 ವಾರಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ, 36 ವಾರಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು 8 ವಾರಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಬಲವರ್ಧನೆಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ವಾರವು 6 ದಿನಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಶನಿವಾರಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ಆಟ, ECCE ದಿನ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಮತ್ತು ಉಪಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ 4 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯ 3 ಚಟುವಟಿಕೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರಶಿಲಾವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಆಟದ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು, ಕಥೆ ಹೇಳುವುದು, ಸ್ವತಃ ತಯಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಿಕೆಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಹಾಡುಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆ, ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಭೇಟಿಗಳಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಮಗು-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ-ಚಾಲಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಐಟಿ ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಅನ್ನು ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ECCE ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಧಾರಶಿಲಾ ಆಧಾರಿತ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಲಿಕಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಮೂಲಕ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ 249 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೀಡಿಯೊಗಳು, 190 ಧ್ವನಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು 159 ವಿಶಿಷ್ಟ ECCE ಚಟುವಟಿಕೆಯ PDF ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನವಚೇತನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 0-3 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 140 ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 14 ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರ ಮನೆ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಮುಂದುವರಿದು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ನಿಗದಿತ 'ECCE ದಿನ ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು, ಆದರೆ ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಮ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರತಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3,000 ರೂ. ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಬೋಧನಾ-ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂಗನವಾಡಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 'ವಿದ್ಯಾರಂಭ' (ECCE ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 22 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರಂಭ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಆವರಣದಲ್ಲೇ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ ಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಈಗಾಗಲೇ 2.9 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಶಾಲಾ ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆಯಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ತಡೆರಹಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಮುಂದುವರಿದು, ಮಕ್ಕಳ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಮನೆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು (Home Visits) ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಗುವು ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಆಧಾರಿತ 'ಹೋಮ್ ವಿಸಿಟ್ ಶೆಡ್ಯೂಲರ್' ಅನ್ನು ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಆ್ಯಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಹೋಮ್ ವಿಸಿಟ್ ಶೆಡ್ಯೂಲರ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

1. ಇದು ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 23 ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮನೆ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ (ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 4 ಭೇಟಿಗಳು, ಪ್ರಸವದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 4, 2 ತಿಂಗಳಿಂದ 1 ವರ್ಷದವರೆಗೆ 7, 1-2 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 5, ಮತ್ತು 2-3 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3 ಭೇಟಿಗಳು).
2. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ 3 ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಭೇಟಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.
3. ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ತೋರಿಸಲು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಲಹೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರಚೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಆಯ್ಕೆ.
4. ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರಚೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ಲವನ ಸಲಹೆಗಳು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಆಯ್ಕೆ.

iii) ಸಕ್ಷಮ್ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ

 'ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ' ಉಪಕ್ರಮವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 2 ಲಕ್ಷ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಎಲ್.ಇ.ಡಿ (LED) ಪರದೆಗಳು, ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಲಿಕಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್ ವಾಟಿಕಾಗಳಂತಹ (ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ತೋಟಗಳು) ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲಪಡಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆ

ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು. ಇದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಲಯದ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್: ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಮಾರ್ಚ್ 1, 2021 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್', ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ತೆರೆಯುವಿಕೆ, ಮಕ್ಕಳ ದೈನಂದಿನ ಹಾಜರಾತಿ, ECCE ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವೆಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು, 6 ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಮಿಷನ್ ಸುಮಾರು 14,03,170 ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 8,95,29,425 ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಈ ನವೀನ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2024' ಲಭಿಸಿದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಸಚಿವಾಲಯವು 'ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್' ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.

ಸೇವೆಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತಲುಪಿಸಲು, ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (FRS) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಧಾರ್ ಆಧಾರಿತ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಸರಿಯಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸೋರಿಕೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.

ಸಹಾಯವಾಣಿ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ

ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ನವೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಪೋಷಣ್ ಸಹಾಯವಾಣಿ (14408) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 17 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಹಳೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ 14408 ರ ಬದಲಿಗೆ '1515' ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳು ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸಹಾಯವಾಣಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: 'ಜನ ಆಂದೋಲನ'ವಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ

ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದನ್ನು ಒಂದು 'ಜನ ಆಂದೋಲನ'ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದು.

ಶೈಶವದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಈ ಮಿಷನ್ ನಂಬುತ್ತದೆ. ಪೋಷಣ್ ಮಾಸ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್  ಪಾಕ್ಷಿಕಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳಾಗಿವೆ.

ಪೋಷಣ್ ಪಾಕ್ಷಿಕ (ಏಪ್ರಿಲ್ 2026) 2018 ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 9 ರಿಂದ 23 ರವರೆಗೆ 8ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪೋಷಣ್ ಪಖ್ವಾಡ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೆದುಳಿನ ಶೇಕಡಾ 85 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೊದಲ 1,000 ದಿನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ. ಆದುದರಿಂದ, 8ನೇ ಪೋಷಣ್ ಪಖ್ವಾಡವು "ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದು" ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ "ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ" ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು "ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆ" ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಯಾಮಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ
• ಮೆದುಳಿನ ವಿಕಸನಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆ
• ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ
• ಮಕ್ಕಳು ಪರದೆಯ ಮುಂದೆ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರ
• ಅಂಗನವಾಡಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವುದು

7ನೇ ಪೋಷಣ್ ಪಾಕ್ಷಿಕ (8-22 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಫಲಿತಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು: ಜೀವನದ ಮೊದಲ 1,000 ದಿನಗಳು, ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಸ್ವಯಂ-ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಪೋಷಣ್ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್' ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ನ ಪ್ರಚಾರ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಬೊಜ್ಜನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಪ್ರಚಾರ.

ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮನೆ ಭೇಟಿಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು, ನುಕ್ಕಡ್ ನಾಟಕಗಳು (ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳು) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಪೋಷಣ್ ಪಾಕ್ಷಿಕವು ತಳಮಟ್ಟದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ನಿರಂತರ ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಂಗನವಾಡಿ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನವು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಮಿಷನ್ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಮನ್ವಯತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮ, ಬಲವರ್ಧಿತ ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಕಸನವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

'ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್ 2.0' ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿರುವುದು ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸೇವೆ ತಲುಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ಗಮನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ, ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಆರೈಕೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಮಿಷನ್ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸಮಗ್ರವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವು ದೇಶದ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸುಧಾರಿತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು 2047ರ ವೇಳೆಗೆ 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ, ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಸದೃಢ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಹೂಡಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.

References

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=155235&NoteId=155235&ModuleId=3&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1897354&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2226343&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2227439&reg=6&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1912577&reg=3&lang=2

https://www.poshantracker.in/statistics

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2123133&reg=3&lang=2

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/apr/doc202549536701.pdf

Click here to see PDF

*****