पत्र सूचना कार्यालय

ಪೀಠಿಕೆ

ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2025-26ರ ಒಳನೋಟಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಏಕೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನರು, ಹಿಂದುಳಿದವರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಬಜೆಟ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳಿಗೆ (NCDs) ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ರೂ. 1,06,530.42 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 10% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 194% ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ರೂ. 4,821.21 ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಈ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಬಲವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

 ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು

ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯು ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ದಶಕದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಆರೋಗ್ಯ ನಿಧಿಯ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.

ಈ ವರ್ಷ ಅನೇಕ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ).

2018ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ-ಜನ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿರುವ ಇದು, ಪ್ರತಿ ಅರ್ಹ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ರೂ. 5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ 12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈಗೆಟಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆಯೂ ಸಹ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಬಜೆಟ್ 2026-27: ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ಏರಿಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2025-26,

 ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ 49.7 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 2023ರ ವೇಳೆಗೆ 70.3 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈಗ ದೇಶವು ಒಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ: ಅದುವೇ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಧುಮೇಹ, ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳು. 2021-23ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ಪಾಲು ಶೇ. 57ರಷ್ಟಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ:

ಆಯುಷ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ: ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ

ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂದರ್ಭ

ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಕೋವಿಡ್ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಆರೈಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ಈಗಾಗಲೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27, ಆಯುಷ್ ಅನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಆರೋಗ್ಯ, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ 'ಮೃದು ಶಕ್ತಿ'ಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಜೆಟ್ 2026-27: ಆಯುಷ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣ

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಆಯುಷ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹಂತದಿಂದ ಬಲವರ್ಧನೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕತ್ವದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಭ್ಯಾಸ-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ದೇಶೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬಯಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆಯುಷ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಾಮ್‌ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಒ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಪುರಾವೆ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಏಕೀಕರಣವು, ಆಧುನಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಡೆರಹಿತ ಏಕೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಆಯುಷ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿಕಸನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

 ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿನ ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವು, ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿತ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ತಕ್ಷಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಗುರಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಆಯುಷ್ ಏಕೀಕರಣ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ NIMHANS-2 ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ತುರ್ತು ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶವು ಆರೋಗ್ಯವಂತ, ನೈಪುಣ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ 2047ರ ವೇಳೆಗೆ 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ' ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸ್ತಂಭವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

References

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221616&reg=3&lang=1
• https://www.myscheme.gov.in/schemes/ab-pmjay
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2185049&reg=3&lang=2
• https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/biologics-biologic-medicine
• https://www.asahp.org/what-is
• Economic Survey 2025-26: https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/46176
• https://nhm.gov.in/index4.php?lang=1&level=0&linkid=445&lid=38
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2183196&reg=3&lang=2#:~:text=The%20National%20Programme%20for%20the,%2C%20secondary%2C%20and%20tertiary%20levels. 
• https://mohfw.gov.in/?q=hi/node/7742
• https://dashboard.nha.gov.in/public/
• https://socialjustice.gov.in/schemes/111
• https://socialjustice.gov.in/writereaddata/UploadFile/71551728966351.pdfhttps://scw.dosje.gov.in/seniorcare-ageing-growth-enginehttps://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=155764&NoteId=155764&ModuleId=3&reg=3&lang=2
• https://sansad.in/ls
• https://www.indiabudget.gov.in/

Click here to see PDF

******