पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದಂದು (ಮಾರ್ಚ್ 8), ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 11,000 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ತರಬೇತಿ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ, ಮೇ 2025 ರಲ್ಲಿ 17 ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 15 ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿ, ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ:
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನವು ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳವರೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣಾ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಏಕೀಕರಣವು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ಶುಶ್ರೂಷಾ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ, ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಇಂದು, ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ - ಇದು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಥ

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರವು ಸೀಮಿತ ಬೆಂಬಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಕ್ರಮೇಣ ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಗತಿಪರ ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಇಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪರಿವರ್ತಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಟ್ಟದ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು, ಇದು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 1958 ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಪುರುಷರಂತೆಯೇ ಅದೇ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಕಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

1992 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದವು. ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಮಹಿಳಾ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಯುದ್ಧೇತರ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಅನುಕಂಪದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಇತರ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕೇತರ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, 1992 ರ ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು.

ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರಂತರ ಕ್ರಮಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಕರ್ನಲ್ (ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಗ್ರೇಡ್) ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿಗಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡ್ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇವೆಯು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಆರ್ಮಿ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಜೊತೆಗೆ 12 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಕಮಿಷನ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆ

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ನೌಕಾಸೇನೆಯು ಸಬ್‌ಮರಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿವೀರರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಲು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿಪಥ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ವೈಮಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈಗ ರಿಮೋಟ್ಲಿ ಪೈಲಟೆಡ್ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮೊದಲ ಅಧಿಕಾರಿಯು 2021 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ ಪಿ ಎ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 2024 ರಿಂದ 10+2 ಬಿ.ಟೆಕ್ ಪ್ರವೇಶ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ

ಐಎಎಫ್ 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಬೆಂಬಲ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, 2015 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು 2022 ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಫೈಟರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುದ್ಧ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಮಾನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, 2017 ರಿಂದ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್ (ಮಹಿಳೆಯರು) ಗಾಗಿ ಎನ್ ಸಿ ಸಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಎನ್ ಡಿ ಎ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, 2027 ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ವಾಯುಸೇನೆಗಾಗಿ ಆರು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು (ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ 2, ಗ್ರೌಂಡ್ ಡ್ಯೂಟಿ (ಟೆಕ್) ಗಾಗಿ 2, ಮತ್ತು ಗ್ರೌಂಡ್ ಡ್ಯೂಟಿ (ನಾನ್-ಟೆಕ್) ಗಾಗಿ 2) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 02 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಿಂದ, ಅಗ್ನಿವೀರ್ ವಾಯು ಮಹಿಳೆಯರು (AgV W) ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಪಡೆಯ ದೃಢವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸೇವಾ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ, 17 ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ 15 ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು, ಇದು 2022 ರಲ್ಲಿ ಎನ್ ಡಿ ಎ ಗೆ ಅವರ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಅವಕಾಶಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2026 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಒಟ್ಟು 158 ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹರಿಯಾಣವು ಎನ್‌ಡಿಎಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳನ್ನು (35 ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು) ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (28) ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ (13) ಇವೆ. ಭೂಸೇನೆಯು ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು 2024 ರಲ್ಲಿ 80 ರಿಂದ 144 ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ (80% ಹೆಚ್ಚಳ) ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಾದಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ನಾಯಕತ್ವ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೂರೂ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಿಂಗ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯತ್ತ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

2025 ರಲ್ಲಿ, ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಮಹಿಳಾ ನೌಕಾಯಾನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಭೂಸೇನೆ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಅನುಜಾ, ಮೇಜರ್ ಕರಮ್‌ಜೀತ್, ಮೇಜರ್ ತಾನ್ಯಾ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಓಮಿತಾ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ದೌಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪ್ರಾಜಕ್ತಾ), ನೌಕಾಸೇನೆ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ), ಮತ್ತು ವಾಯುಸೇನೆಯ (ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ವಿಭಾ, ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಶ್ರದ್ಧಾ, ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಅರುವಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ವೈಶಾಲಿ) 11 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇವರು ಸ್ವದೇಶಿ ಹಡಗು ತ್ರಿವೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಶೆಲ್ಸ್‌ಗೆ 1,800-ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ-ಸೇವಾ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು 77 ನೇ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪರೇಡ್‌ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಅಗ್ನಿವೀರ್‌ವಾಯುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಅಕ್ಷಿತಾ ಧಂಕರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಇದು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರಬಲ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು: ಸಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಗಳು

ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಸಾಧನಾ ಸಕ್ಸೇನಾ ನಾಯರ್ - ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಹಿರಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ, ಸಾಧನಾ ಸಕ್ಸೇನಾ ನಾಯರ್ ಅವರನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (ಆರ್ಮಿ) ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು, ಭೂಸೇನೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಲ್ ಪೋನುಂಗ್ ಡೋಮಿಂಗ್ - ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಕರ್ನಲ್ ಪೋನುಂಗ್ ಡೋಮಿಂಗ್ ಅವರು ಉತ್ತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ 15,000 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗಡಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು (Border Task Force) ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು 20 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಥಮಗಳ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಭವಾನಾ ಕಾಂತ್ - ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಹಗಲು ವೇಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ (2021) ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಇವರು. ಅವರು 2024 ರ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಭಾಗವಾದರು.

ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಾಶ್ - ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದರು. ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವಹಿಸುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.

ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹನ್ಸಾ ಶರ್ಮಾ - ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹನ್ಸಾ ಶರ್ಮಾ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರುದ್ರ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು 2026 ರ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ 251 ಆರ್ಮಿ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.

ಸಬ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಸ್ತಾ ಪೂನಿಯಾ - ಸಬ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಸ್ತಾ ಪೂನಿಯಾ 2025 ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಿಮಾನಯಾನದ ಫೈಟರ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪುರುಷ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಂಗ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನ ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಡೇಗಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಬೇಸಿಕ್ ಹಾಕ್ ಕನ್ವರ್ಶನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ವಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೋಲ್ಡ್' ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಅವನಿ ಚತುರ್ವೇದಿ - ಅವನಿ ಚತುರ್ವೇದಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವೈಮಾನಿಕ ಸಮರ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ (aerial wargame) ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಸು-30 ಎಂಕೆಐ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿರುವ ಅವನಿ ಚತುರ್ವೇದಿ, ಜಪಾನ್ ಏರ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ (JASDF) ನೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನಿನ ಹ್ಯಕುರಿ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 16 ದಿನಗಳ ಬೃಹತ್ ವೈಮಾನಿಕ ಯುದ್ಧ ತಾಲೀಮಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಐಎಎಫ್ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಶಿವಾಂಗಿ ಸಿಂಗ್ - ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಶಿವಾಂಗಿ ಸಿಂಗ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಫೇಲ್ ಪೈಲಟ್ ಆದರು - ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.

ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಅಂಜಲಿ ಸಿಂಗ್ – ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಅಂಜಲಿ ಸಿಂಗ್ ವಿದೇಶಿ ಮಿಷನ್‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮಿಲಿಟರಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಏರ್ ಅಟ್ಯಾಚೆಯಾಗಿ ಅವರ ನೇಮಕವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು, ಇದು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ದಿಲ್ನಾ ಕೆ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ರೂಪಾ ಎ – ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ದಿಲ್ನಾ ಕೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾ ಎ ಅವರು ನವಿಕಾ ಸಾಗರ್ ಪರಿಕ್ರಮ II ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ವಿ ತರಿಣಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ 25,600 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದ್ರಯಾನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದರು. ಅವರ 238 ದಿನಗಳ ಪ್ರಯಾಣವು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಧೈರ್ಯ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾಗರಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು

• ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಜನರಲ್ ಜೆಂಡರ್ ಅವಾರ್ಡ್ – 2025 (ಲಿಂಗ ವಿಭಾಗ): ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಮೇಜರ್ ಸ್ವಾತಿ ಶಾಂತಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಸುಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ "ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರು, ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ" ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಂಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025 ಅನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಸಂಘರ್ಷ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ-ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಾ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭೂಸೇನಾ ದಿನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ಜನವರಿ 2025): ಜನವರಿ 2025 ರ ಆರ್ಮಿ ಡೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ಸಿಸಿ ಬಾಲಕಿಯರ ತುಕಡಿಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆರ್ಮಿ ಡೇ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆರೇಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ಯುಎನ್ ಮಾನ್ಯತೆ (2023, ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ): ಮೇಜರ್ ರಾಧಿಕಾ ಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು "ಮಿಲಿಟರಿ ಜೆಂಡರ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ 2023" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಜರ್ ರಾಧಿಕಾ ಸೇನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸಾಧನೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 154 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಆರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಭದ್ರತಾ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ - ಇದು 2028 ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳಲ್ಲಿ 15% ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಕರಾಗಿ 25% ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ - ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 22% ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ, ಇದು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ

ವರ್ಧಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಗ್ರತೆ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 11,000 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ವಿಸ್ತೃತ ಅವಕಾಶಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭವಿಷ್ಯದ ಪಥವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು, ಇತರ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಕ್ರಮೇಣ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ-ಅವಕಾಶ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಪರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

References:

Press Information Bureau

• https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2210154&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2112318&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1586873&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1962883&reg=3&lang=2
• https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1958-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1958-10-29_165.pdf
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2001845&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1945707&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2210154&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2133942&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2003811&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2093181&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?ModuleId=3&NoteId=153901&reg=3&lang=2   

Ministry of Defence

• https://mod.gov.in/sites/default/files/MOD-English2004.pdf
• https://mod.gov.in/sites/default/files/MOD-English2004.pdf
• https://www.youtube.com/watch?v=uRvw_B5b9EY&t=3s

DD News

• https://ddnews.gov.in/en/sub-lieutenant-aastha-poonia-becomes-indian-navys-first-woman-fighter-pilot/
• https://ddnews.gov.in/en/from-barriers-to-battalions-the-rise-of-women-in-indias-armed-forces/

Ministry of External Affairs

• https://www.mea.gov.in/rajyasabha.htm?dtl/39834/question+no564+indias+contribution+to+un+peacekeeping

United Nations

• https://www.facebook.com/UnitedNationsMissionInSouthSudan/videos/unmiss-peacekeeper-major-swathi-wins-un-secretary-general-award-for-gender-parit/26060008313617252/

Indian Navy

• https://x.com/indiannavy/status/1928108530210320829?s=20

See in PDF

*****