पत्र सूचना कार्यालय

সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পৰা সাংস্কৃতিক অংশগ্ৰহণলৈ

ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য আৰু ভাষিক বৈচিত্ৰ্যই ইয়াৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু জ্ঞানৰ প্ৰণালীসমূহক আকাৰ প্ৰদান কৰিছে। পাণ্ডুলিপি, স্মৃতিসৌধ, প্ৰদৰ্শনী কলা আৰু কাৰুশিল্পৰ পৰা মৌখিক পৰম্পৰা, লোককথা আৰু থলুৱা জ্ঞানৰ পৰ্যায়লৈ, ভাৰতৰ সংস্কৃতি বহু ভাষা, লিপি আৰু কথিত ৰূপৰ জৰিয়তে সৃষ্টি আৰু প্ৰচাৰিত হয়।

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ ভাষিক পৰিবেশত ২২টা সূচীভূক্ত ভাষা আৰু ৯৯টা অ-সূচীভুক্ত ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য'ত হাজাৰ হাজাৰ মাতৃভাষা আৰু জনজাতি ভাষাৰ লগতে একাধিক ভাষা পৰিয়ালৰ বিস্তৃত হৈ আছে। [1] ভাৰত চৰকাৰে আমাৰ ভাষিক ঐতিহ্য আৰু ইয়াৰ সমৃদ্ধ পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰসাৰৰ বাবে নিৰন্তৰ প্ৰতিষ্ঠানিক, শৈক্ষিক আৰু ডিজিটেল পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।

এই প্ৰচেষ্টাৰ মূল বিষয় হৈছে এআইকে ধৰি উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা, সাংস্কৃতিক সম্পদ আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞান সংৰক্ষণ কৰা আৰু সেইবোৰ লোকসকলক তেওঁলোকৰ পৰিচিত আৰু স্বাচ্ছন্দ্যপূৰ্ণ ভাষাত আৰু ফৰ্মেটত উপলব্ধ কৰোৱা। ইয়াৰ বাবে প্ৰযুক্তিৰ গণতান্ত্ৰিকীকৰণৰ প্ৰয়োজন। এই প্ৰক্ৰিয়াত এআই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায়ক হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ডিজিটেলাইজেশ্যন আৰু আৱিষ্কাৰক সমৰ্থন কৰি, বহুভাষিক আৰু কণ্ঠ-ভিত্তিক প্ৰৱেশাধিকাৰ প্ৰদান কৰাৰ লগতে ব্যাপকভাৱে অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি, এআইয়ে ঐতিহ্য আৰু লোক, পৰম্পৰা আৰু প্ৰযুক্তিৰ মাজত ব্যৱধান দূৰ কৰাত সহায় কৰে। এই পদ্ধতিয়ে 'সকলোৰ বাবে কল্যাণ আৰু সকলোৰে বাবে সুখ'ৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি মানৱতাৰ বাবে প্ৰযুক্তি হিচাপে এআই ব্যৱহাৰৰ দৃষ্টিভংগীক প্ৰতিফলিত কৰে।

ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি হিচাপে ভাষা নিৰ্মাণ

সংস্কৃতি, জ্ঞান আৰু ৰাজহুৱা সেৱাসমূহৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ সম্প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ভাৰত চৰকাৰে আন্তঃগাঁথনিভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছে।

এই ভাষাৰ আন্তঃগাঁথনিৰ মূল স্তম্ভসমূহৰ ভিতৰত আছেঃ

ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা অনুবাদ অভিযান (এনএলটিএম)  ভাষিনী [2]

ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা অনুবাদ অভিযানৰ অধীনত ২০২২ চনত মুকলি কৰা 'ভাষিনী' ডিজিটেল ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বিশাল ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ বাবে বিকশিত কৰা হৈছিল। এই প্ৰচেষ্টাই ডিজিটেল প্ৰণালীত ভাষা আৰু কণ্ঠৰ সামৰ্থ্য নিৰ্মাণত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ফলত দেশত ব্যৱহৃত বহুতো ভাষাত ৰাজহুৱা মঞ্চসমূহে কাৰ্যকৰীভাৱে কাম কৰিব পাৰে।

ভাষিনীয়ে তিনিটা প্ৰধান প্ৰতিবন্ধকতাক একেলগে সমাধান কৰেঃ

• ভাষাৰ প্ৰতিবন্ধকতা- স্থানীয় ভাষা বা উচ্চাৰণ বুজি নোপোৱা ব্যৱস্থা
•  ডিজিটেল প্ৰতিবন্ধকা-  জটিল আন্তঃপৃষ্ঠ যিয়ে ব্যৱহাৰক নিৰুৎসাহ কৰে
• সাক্ষৰতা প্ৰতিবন্ধকতা-  পঢ়া-শুনা আৰু টাইপিঙৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা

প্ৰণালীগত পৰ্যায়ত ভাষিনীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি হিচাপে বহুভাষিক এআই নিৰ্মাণ কৰি আছে। ই ভাৰতীয় ভাষাত অনুবাদ, বক্তৃতাৰ পৰা পাঠলৈ, পাঠৰ পৰা বক্তৃতালৈ, লিপি ৰূপান্তৰ আৰু নথি বুজাৰ দৰে ভাষা সেৱা প্ৰদান কৰে, যিয়ে প্লেটফৰ্মসমূহক শূন্যৰ পৰা নিৰ্মাণ নকৰাকৈ ভাষা আৰু কণ্ঠৰ বৈশিষ্ট্য যোগ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।

ভাষিনীয়ে ইতিমধ্যে ব্যাপক পৰিসৰত কাম কৰি আছে:

• ২২টা ভাষাত ভইচ আৰু ৩৬টা ভাষাত টেক্স সেৱা সমৰ্থন আগবঢ়াইছে

• ৩৫০তকৈ অধিক এআই মডেল আৰু ডাটা ছেট হোষ্ট কৰে

• এতিয়ালৈকে ৪ বিলিয়নতকৈও অধিক ভাষাৰ অনুমান সম্পূৰ্ণ কৰিছে

ইয়াৰ শক্তি সহযোগিতাত নিহিত হৈ আছে। গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, ভাষা বিশেষজ্ঞ, ষ্টাৰ্ট-আপ, ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু উদ্যোগৰ অংশীদাৰসকলে এই মঞ্চত যৌথভাৱে অৱদান আগবঢ়ায়, যাতে বাস্তৱ জগতৰ ব্যৱহাৰ আৰু স্থানীয় অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে ভাষা মডেলৰ উন্নতি সাধন হয়।

এটা মৌলিক ভাষাৰ স্তৰ হিচাপে ভাষিনীয়ে ভাষিক বৈচিত্ৰ্যক ব্যৱহাৰিক ডিজিটেল প্ৰৱেশাধিকাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে, যিয়ে মানুহক তথ্য, সংস্কৃতি আৰু ৰাজহুৱা সেৱাসমূহৰ সৈতে তেওঁলোকে বুজি পোৱা ভাষাত আৰু বিন্যাসত জড়িত হ'বলৈ সক্ষম কৰে।

• ভাষিনী ব্যৱহাৰৰ মুখ্য উদাহৰণসমূহ

• কাশী তামিল সংগমম ২.০ত কথিত ভাষাৰ সঠিক সময়ৰ অনুবাদ [৩]:

বাৰাণসীত কাশী তামিল সংমণ্ডলৰ অনুষ্ঠানত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে তেওঁৰ ভাষণৰ সময়ত ভাষিনী এআই প্লেটফৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁৰ হিন্দী ভাষণ সঠিত সময়ত তামিল ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল যাতে তামিলভাষী অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে তেওঁলোকৰ ভাষাত ভাষণটো পোনপটীয়াকৈ বুজিব পাৰে, যিটো এক সজীৱ সাংস্কৃতিক বিনিময়ৰ প্ৰেক্ষাপটত ভাষিনীৰ সঠিক সময়ৰ অনুবাদ ক্ষমতাৰ প্ৰদৰ্শন।

• ২০২৫ৰ মহাকুম্ভত বহুভাষিক সমৰ্থন [৪]:

ভাষিনীয়ে কুম্ভ সাহ‘এআই’য়াক চেটবট, এক বহুভাষিক, ভইচ-সক্ষম সহায়ক, যিয়ে মহাকুম্ভ ২০২৫ত ১১টা ভাষাত (হিন্দী, ইংৰাজী আৰু আন ৯টা) তীৰ্থযাত্ৰীসকলক পথৰ নিদেৰ্শনা আৰু অনুষ্ঠানৰ তথ্য প্ৰদান কৰে। ই বিভিন্ন ভাষিক পটভূমিৰ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ বাবে অনুষ্ঠানটো অধিক সহজলভ্য কৰি তুলিবলৈ সঠিক-সময়ৰ পাঠ্য আৰু কণ্ঠ অনুবাদৰ সৈতে ডিজিটেল হেৰোৱা আৰু সন্ধান পোৱাৰ সমাধানৰ দৰে বৈশিষ্ট্যসমূহকো সমৰ্থন কৰে।

সৰ্বাংগীন অংশগ্ৰহণ আৰু সৱলীকৰণৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ভাষাৰ মূল আন্তঃগাঁথনি হিচাপে ভাষিনীয়ে বৈচিত্ৰ্যক প্ৰৱেশলৈ অনুবাদ কৰে, মানুহক নিজৰ ভাষা আৰু ফৰ্মেটত তথ্য, সংস্কৃতি আৰু ৰাজহুৱা সেৱাৰ সৈতে জড়িত হোৱাত সহায় কৰে।

ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে প্ৰযুক্তি বিকাশ (টিডিআইএল)[5]

টিডিআইএল হৈছে ভাৰত চৰকাৰৰ দীৰ্ঘদিনীয়া কাৰ্যসূচী, যিয়ে ভাৰতীয় ভাষা কম্পিউটিঙৰ বাবে মূল প্ৰযুক্তিৰ ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল, যিয়ে একাধিক ভাৰতীয় ভাষাৰ লিপি, বাক্য আৰু পাঠ্য সামৰি লৈছিল।

• ই মূল ভাষা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, য'ত নিম্নোলিখিত দিশসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে:

• মেচিন অনুবাদ
•  ভাৰতীয় লিপিৰ বাবে অপ্টিকেল চৰিত্ৰ চিনাক্তকৰণ (OCR)।
• বক্তৃতাৰ পৰা পাঠলৈ আৰু পাঠ্যৰ পৰা বাক্যলৈ ব্যৱস্থা
• হাতৰ আখৰ চিনাক্তকৰণ আৰু লিপিবদ্ধকৰণৰ সঁজুলি

• টিডিআইএল-এ ব্যৱহাৰিক ব্যৱহাৰ সক্ষম কৰে:

• অংশীদাৰী ভাষিক সম্পদ, ডাটাছেট আৰু প্ৰামাণিক সৃষ্টি কৰা যি প্লেটফৰ্মসমূহত পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি
• ক্ৰছ-লিংগুৱেল অভিগম সমৰ্থন কৰা, ব্যৱহাৰকাৰীসকলক তেওঁলোকৰ নিজৰ ভাষাত তথ্য উদ্ধাৰ আৰু পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া কৰাৰ অনুমতি দিয়া
• পদ্ধতি আৰু সঁজুলিসমূহৰ মাজেৰে ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ সামঞ্জস্যপূৰ্ণ ডিজিটেল উপস্থাপন নিশ্চিত কৰা

• টিডিআইএল সমৰ্থিত ব্যৱস্থা, যেনে ভাৰতীয় ভাষাৰ মেচিন অনুবাদ সঁজুলি, শাসন, শিক্ষা আৰু তথ্য প্ৰচাৰত বহুভাষিক প্ৰৱেশৰ প্ৰাৰম্ভিক বাস্তৱ জগতৰ প্ৰয়োগ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।
• মূল ভাষা প্ৰযুক্তি কাৰ্যসূচী হিচাপে টিডিআইএলে ভাৰতক ভাষা গৱেষণাৰ পৰা মাপনযোগ্য ভাষা আন্তঃগাঁথনিলৈ পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিলে, অৱশেষত ভাষিনীৰ দৰে মঞ্চসমূহক প্ৰত্যক্ষভাৱে সমৰ্থন কৰিলে আৰু ডিজিটেল, সাংস্কৃতিক আৰু জ্ঞান পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ সৰ্বাংগীন প্ৰৱেশ শক্তিশালী কৰিলে।

অনুবাদিনী (AICTE)

অনুবাদিনী হৈছে অল ইণ্ডিয়া কাউন্সিল ফৰ টেকনিকেল এডুকেচনে (এআইচিটিই) বিকশিত কৰা এআই ভিত্তিক বহুভাষিক অনুবাদ মঞ্চ, যাতে শৈক্ষিক, কাৰিকৰী আৰু জ্ঞানমূলক বিষয়বস্তুৰ ভাৰতীয় ভাষালৈ বৃহৎ পৰিসৰত অনুবাদ কৰিব পৰা যায়।

• ই ব্যৱহাৰিক ভাষাৰ প্ৰৱেশ সমৰ্থন কৰেঃ

• পাঠ্যপুথি, ৰেফাৰেন্স সামগ্ৰী আৰু শিক্ষণ সম্পদৰ এআই-সক্ষম অনুবাদ
• বহুমুখী ক্ষমতা, পাঠ্য, নথিপত্ৰ আৰু কথনভিত্তিক অনুবাদকে ধৰি
• ৰাষ্ট্ৰীয় ভঁৰাল যেনে e-KUMBH[6] ৰ সৈতে সংহতি ৰাখি অনুবাদ কৰা বিষয়বস্তুলৈ স্কেলত অভিগম সামৰ্থবান কৰা

• অনুবাদিনীয়ে ব্যৱহাৰিক ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰসমূহ সক্ষম কৰে যেনে:

• আঞ্চলিক ভাষাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে উচ্চ শিক্ষা আৰু কাৰিকৰী জ্ঞানৰ সুবিধা সম্প্ৰসাৰণ কৰা
• স্থানীয় ভাষাত শিক্ষণ সম্পদ উপলব্ধ কৰি দক্ষতা আৰু সামৰ্থ্য বিকাশত সহায় কৰা
• কেৱল যোগাযোগ নহয়, জ্ঞানৰ মাধ্যম হিচাপে ভাৰতীয় ভাষাক শক্তিশালী কৰা

এআই-চালিত ভাষা প্ৰৱেশ মঞ্চ হিচাপে অনুবাদিনীয়ে ভাৰতীয় ভাষাৰ জ্ঞান আৰু দক্ষতাৰ প্ৰৱেশ সম্প্ৰসাৰিত কৰে। শিক্ষা, দক্ষতা আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞান ব্যৱস্থাত অংশগ্ৰহণ সক্ষম কৰি ই সামাজিক সবলীকৰণ আৰু জীৱিকাৰ সুযোগত অৰিহণা যোগায়।

সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, জ্ঞান ব্যৱস্থা আৰু ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে এআই

জনসাধাৰণৰ ব্যাপক প্ৰৱেশ আৰু অংশগ্ৰহণ সক্ষম কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে ভাৰতৰ বিশাল সাংস্কৃতিক উত্তৰাধিকাৰ সংৰক্ষণৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে ঐতিহ্য সংৰক্ষণ, পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থা আৰু ভাষিক বৈচিত্ৰ্যৰ মাজেৰে এআই নিয়োগ কৰিছে, পৰিসৰ, আৱিষ্কাৰযোগ্যতা আৰু অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি।

জ্ঞান ভাৰতম মিচন [7]

ভাৰতৰ পাণ্ডুলিপি ঐতিহ্য আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱস্থাৰ জৰীপ, নথিপত্ৰ, ডিজিটেলাইজেচন আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে ই ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজিটেল ভঁৰাল সৃষ্টিকে ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান।

• এআইসক্ষম সঁজুলিসমূহ যেনে:

• প্ৰাচীন পাণ্ডুলিপিৰ বাবে হাতেৰে লিখা পাঠ স্বীকৃতি (এইচটিআৰ) আৰু অ’চিআৰ
• লিপি আৰু ভাষাসমূহৰ মাজেৰে মেটাডাটা নিষ্কাশন আৰু বুদ্ধিমান কেটেলগিং
• ডিজিটেলাইজড ঐতিহ্যৰ বিষয়বস্তুৰ আৱিষ্কাৰ আৰু প্ৰৱেশৰ উন্নতি

• মূল কৃতিত্বসমূহৰ ভিতৰত আছে[8]:

• কৃতি সম্পদা ডিজিটেল ভঁৰালত নথিভুক্ত ৪৪ লাখৰো অধিক পাণ্ডুলিপি
• ডিজিটেলাইজেশ্যন আৰু প্ৰৱেশৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিৰ বাবে ৪৮২.৮৫ কোটি টকা (২০২৪–৩১) ব্যয়ৰে অনুমোদিত মিছন

এই অভিযানে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক ভৌতিক আৰ্কাইভৰ পৰা সামুহিক ডিজিটেল প্ৰৱেশলৈ যোৱাটো নিশ্চিত কৰিব, দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণ আৰু জনসংযোগ বৃদ্ধিত সহায় কৰিব।

জ্ঞান-সেতু (জ্ঞান ভাৰতমৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰীয় এআই উদ্ভাৱন চেলেঞ্জ) [9]

পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষণ, ডিচিফাৰমেণ্ট, পুনৰুদ্ধাৰ আৰু প্ৰৱেশৰ বাবে এআই-নেতৃত্বাধীন সমাধানৰ উৎসৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰত্যাহ্বান হিচাপে জ্ঞান-সেতু আৰম্ভ কৰা হৈছিল।

• ব্যৱহাৰিক এআই ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে য'ত অন্তৰ্ভুক্ত আছে:

o কেটেলগিং আৰু ডাটাছেট সৃষ্টি

o ডিজিটেলাইজেশ্যন আৰু আৰ্কাইভিং

o লিপি ডিচিফাৰিং আৰু জ্ঞান প্ৰচাৰ

• মূল ফলাফলসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• ঐতিহ্য প্ৰয়োগৰ বাবে চিনাক্ত কৰা বঁটা বিজয়ী এআই প্ৰ’ট’টাইপৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰত্যাহ্বান সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰা

এই পদক্ষেপে সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু এআই পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ মাজত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰি নিয়োগযোগ্য এআই সমাধানৰ পাইপলাইন সৃষ্টি কৰিছিল।

.

আদি বাণী – জনজাতীয় ভাষাৰ বাবে এআই প্লেটফৰ্ম[10]

আদি বাণী হৈছে ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক আৰু মৌখিক ঐতিহ্যৰ কেন্দ্ৰীয় জনজাতীয় ভাষাসমূহৰ সংৰক্ষণ, প্ৰচাৰ আৰু পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ বাবে এআই ভিত্তিক মঞ্চ।

• ব্যৱহাৰিক ব্যৱহাৰ সক্ষম কৰে:

• হিন্দী, ইংৰাজী আৰু জনজাতীয় ভাষাৰ মাজত সঠিক সময়ৰ অনুবাদ
• মৌখিক ভাষাৰ বাবে স্পিচ-টু-টেক্সট ট্ৰান্সক্ৰিপচন
• নৱ প্ৰজন্মৰ বাবে ভাষা শিক্ষণ মডিউল
• লোককথা, মৌখিক ইতিহাস আৰু সম্প্ৰদায়ৰ আখ্যানৰ ডিজিটেলাইজেশ্যন

• মূল কৃতিত্বসমূহ (বিটা পৰ্যায়[11]):

• জনজাতীয় ভাষা যেনে সাস্থালী, ভিলি, মুণ্ডাৰী আৰু গণ্ডীক সামৰি প্ৰাৰম্ভিক ৰূপায়ণ, সম্প্ৰসাৰণৰ কাম চলি আছে
• জনজাতীয় ভাষাত পৰামৰ্শ আৰু ৰাজহুৱা বাৰ্তা ছাব টাইটলৰ বাবে মঞ্চৰ ব্যৱহাৰ

• জনজাতীয় ভাষাসমূহক ডিজিটেল, শৈক্ষিক আৰু ৰাজহুৱা যোগাযোগ স্থানলৈ আনি অন্তৰ্ভুক্তিক শক্তিশালী কৰা।

এআইৰ জৰিয়তে অংশগ্ৰহণ আৰু সুযোগ সক্ষম কৰা[12]

এআইয়ে সংস্কৃতি, ভাষা আৰু জ্ঞানৰ সুবিধা উন্নত কৰাৰ লগে লগে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ হ’ল এই প্ৰৱেশক অৰ্থনৈতিক সুযোগ আৰু সামাজিক সবলীকৰণলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা। ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক আৰু সৃষ্টিশীল খণ্ডৰ বাবে এইটো বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, য’ত জীৱিকা পৰম্পৰাগত দক্ষতা, স্থানীয় জ্ঞান আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক পদ্ধতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।

শিল্পী, হস্তশিল্পী আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকলে ভাৰতৰ অনানুষ্ঠানিক আৰু সৃষ্টিশীল অৰ্থনীতিৰ এক বৃহৎ অংশ গঠন কৰে। যেতিয়া স্থানীয় প্ৰেক্ষাপটৰ প্ৰতি অন্তৰ্ভুক্ত আৰু সংবেদনশীল হ’বলৈ ডিজাইন কৰা হয়, তেতিয়া এআইয়ে ডিজিটেল বজাৰত দৃশ্যমানতা, উৎপাদনশীলতা, দক্ষতা আৰু অংশগ্ৰহণ উন্নত কৰি এই জীৱিকাসমূহক সমৰ্থন কৰিব পাৰে—সেই সময়তে সাংস্কৃতিক পৰিচয় সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে।

শিল্পী আৰু সাংস্কৃতিক শ্ৰমিকৰ বাবে এআই-সক্ষম উপায়

• ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত মঞ্চৰ জৰিয়তে বজাৰত প্ৰৱেশৰ উন্নতি

• এআই-ভিত্তিক অনুবাদ আৰু আৱিষ্কাৰ সঁজুলিয়ে শিল্পীসকলক বিভিন্ন ভাষা আৰু অঞ্চলত তেওঁলোকৰ সামগ্ৰী, কাহিনী আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য উপস্থাপন কৰাত সহায় কৰে।

বহুভাষিক কেটেলগ আৰু আন্তঃপৃষ্ঠই মধ্যস্থতাকাৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰে আৰু বহল বজাৰলৈ প্ৰসাৰতা বৃদ্ধি কৰে।

• ভইচ-ফাৰ্ষ্ট আৰু ইনক্লুছিভ ডিজিটেল এংগেজমেণ্ট

কণ্ঠসক্ষম আন্তঃপৃষ্ঠসমূহে সীমিত সাক্ষৰতা বা ডিজিটেল পৰিচিতি থকা শিল্পীসকলক নিজৰ ভাষাত প্লেটফৰ্ম, প্ৰশিক্ষণ মডিউল আৰু সেৱাসমূহ অভিগম কৰাৰ অনুমতি দিয়ে।

এনে আন্তঃপৃষ্ঠসমূহে ডিজিটেল ব্যৱস্থাপ্ৰণালীত ব্যাপক অংশগ্ৰহণ সক্ষম কৰে।

• দক্ষতা, উৎপাদনশীলতা আৰু উদ্যোগৰ সহায়

• এআই-সক্ষম শিক্ষণ সঁজুলিয়ে গুণগত উন্নতি, ডিজিটেল বিপণন, মূল্য নিৰ্ধাৰণ আৰু তথ্য ব্যৱস্থাপনাৰ দৰে ক্ষেত্ৰত অন-ডিমাণ্ড প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিব পাৰে।
• তথ্যভিত্তিক অন্তৰ্দৃষ্টিয়ে শিল্পীসকলক উৎপাদনৰ পৰিকল্পনা, চাহিদা পৰিচালনা আৰু দক্ষতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে।

• বিশ্বাস, উৎপত্তি আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰামাণ্যতা

এআই সমৰ্থিত দস্তাবেজ আৰু টেগিং ব্যৱস্থাপ্ৰণালীয়ে প্ৰামাণ্যতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰে আৰু ঐতিহ্য আৰু জিআই টেগ কৰা উৎপাদনসমূহৰ বাবে বিশ্বাস গঢ়ি তোলে।

• স্পষ্ট আৰু স্বচ্ছ ডিজিটেল প্ৰতিনিধিত্বই গ্ৰাহকৰ আস্থা বৃদ্ধি কৰে আৰু সাংস্কৃতিক মূল্য সুৰক্ষিত কৰে।

ভাষাৰ প্ৰৱেশ, কণ্ঠভিত্তিক সঁজুলি আৰু সাংস্কৃতিক বুজাবুজিক এআই ব্যৱস্থাত গঢ়ি তুলি শিল্পী আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মীসকল কেৱল হিতাধিকাৰী নহয়, প্ৰযুক্তিৰ সক্ৰিয় ব্যৱহাৰকাৰী হৈ পৰে। এইদৰে এআইয়ে কৰ্মৰ মৰ্যাদা, বহনক্ষম জীৱিকা আৰু ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক আৰু সৃষ্টিশীল পৰম্পৰাক শক্তিশালী কৰি সামাজিক সবলীকৰণক সমৰ্থন কৰে।

সংস্কৃতি, ভাষা আৰু জীৱিকাৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্ত এআই আগবঢ়াই নিয়া

ভাৰতে ৰাজহুৱা ব্যৱস্থাত এআইৰ ব্যৱহাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ লগে লগে প্ৰযুক্তিয়ে যাতে অধিক সাংস্কৃতিক অংশগ্ৰহণ, সামাজিক সবলীকৰণ আৰু বহনক্ষম জীৱিকাৰ দিশত আগবাঢ়ি যায়, তাৰ মূল লক্ষ্য। শেহতীয়া নীতিগত চিন্তাধাৰাই, অন্তৰ্ভুক্ত সমাজ উন্নয়নৰ বাবে এআইৰ ওপৰত নিটি আয়োগৰ প্ৰতিবেদনকে ধৰি, ৰাজহুৱা স্থানত এআইৰ উন্নত ব্যৱহাৰৰ বাবে তলত দিয়া মূল দিশসমূহৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়ে[13]:

• পৰীক্ষাযোগ্য ডিজিটেল প্ৰমাণপত্ৰৰ জৰিয়তে বিশ্বাস গঢ়ি তোলা, প্ৰশিক্ষণ প্ৰদানকাৰী, নিয়োগকৰ্তা, প্লেটফৰ্ম আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহক নিৰ্ভৰযোগ্য কাম আৰু দক্ষতা প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া যিবোৰ ব্যৱস্থাসমূহৰ মাজেৰে সহজে পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়।

• ভাষা-ভিত্তিক এআই সঁজুলিসমূহ সম্প্ৰসাৰণ কৰি আৰু অফলাইন আৰু দুৰ্বল ইণ্টাৰনেট প্ৰৱেশৰ অঞ্চলত কাম কৰা এআই ব্যৱস্থাসমূহ সমৰ্থন কৰি এআই আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা।

• ৰাজ্য আৰু জিলা কাৰ্যসূচীসমূহক সমৰ্থন কৰি স্থানীয় পৰ্যায়ত উদ্ভাৱনক উৎসাহিত কৰা, স্থানীয় সুবিধাসমূহক ডিজিটেল কৰ্ম কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা, আৰু ডিজিটেল দক্ষতা আৰু গ্ৰহণ উন্নত কৰাৰ বাবে সম্প্ৰদায় সংস্থাসমূহৰ সৈতে কাম কৰা।

• বহু-অংশীদাৰৰ সহযোগিতাক প্ৰসাৰ কৰা, চৰকাৰ, প্ৰযুক্তি প্ৰদানকাৰী, শিক্ষাবিদ, উদ্যোগ সংস্থা আৰু নাগৰিক সমাজক একত্ৰিত কৰি সমন্বিত আৰু বহনক্ষমভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত এআই সমাধানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা।

এই প্ৰচেষ্টাসমূহে এআইক কেৱল প্ৰযুক্তিগত আহিলা হিচাপেই নহয়, ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক আৰু ভাষিক বৈচিত্ৰ্যক প্ৰতিফলিত কৰা ৰাজহুৱা ভাল হিচাপে স্থান দিব। এই মানৱকেন্দ্ৰিক পদ্ধতিয়ে মানৱতাৰ বাবে প্ৰযুক্তিৰ ধাৰণাটোক শক্তিশালী কৰে—এআই যিয়ে মানুহৰ জীৱিত বাস্তৱতাক শুনি, বুজি পায় আৰু সঁহাৰি জনায়। অন্তৰ্ভুক্তি, অংশগ্ৰহণ আৰু সুযোগৰ সৈতে এআই নিয়োগক একাকাৰ কৰি ভাৰতে নিশ্চিত কৰিব পাৰে যে ইয়াৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য আৰু সৃষ্টিশীল সম্প্ৰদায়সমূহে ডিজিটেলভাৱে শক্তিশালী আৰু সামাজিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত ভৱিষ্যতৰ বাবে সক্ৰিয় অৱদানকাৰী হৈ থাকিব।

Click here for pdf file.

****

PIB Research Unit/DB