पत्र सूचना कार्यालय

ആമുഖം

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഇന്ന് ജീവിതത്തിന്റെയും ഉപജീവനത്തിന്റെയും പ്രായോഗികമായി എല്ലാ വശങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്ന ഒരു സമ്മർദ്ദകരമായ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. കാലാവസ്ഥാ അപകടസാധ്യതകൾ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അവയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനും ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നതിനും സജീവമായ പരിഹാരങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഹരിത ആവരണം വർദ്ധിപ്പിച്ചും പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയും ഉദ്‌വമനം കുറച്ചും തീവ്രമായ കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികളെ നേരിട്ടും ഇന്ത്യ ഇക്കാര്യത്തിൽ ഗണ്യമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമീപ വർഷങ്ങളിൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരായ ഈ പോരാട്ടത്തിൽ നിർമ്മിത ബുദ്ധി ഒരു ശക്തമായ ഉപകരണമായി ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ ഡാറ്റയിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനും പ്രവചനങ്ങൾ നടത്താനും നിർമ്മിത ബുദ്ധി കമ്പ്യൂട്ടറുകളെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു. വൻതോതിലുള്ള വിവരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്തുകൊണ്ട് നന്നായി പഠിക്കാൻ കമ്പ്യൂട്ടറുകളെ സഹായിക്കുന്ന എഐയ്ക്കുള്ളിലെ ഒരു രീതിയാണ് ഡീപ് ലേണിംഗ്. കാലാവസ്ഥാ പഠനങ്ങളിൽ പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ എഐ സംവിധാനങ്ങൾ കാലാവസ്ഥാ സംബന്ധിയായ വിവരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുകയും മെച്ചപ്പെട്ട കാലാവസ്ഥാ മോഡലിംഗ്, ഉത്തമീകരിച്ച പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ ഉൽപ്പാദനം, സുസ്ഥിര കൃഷിക്കുള്ള പരിഹാരങ്ങൾ, മെച്ചപ്പെട്ട ദുരന്ത പ്രതിരോധം എന്നിവ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

എഐ അധിഷ്ഠിത മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പും ദുരന്താഘാതം കുറയ്ക്കലും

നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യ കാലാവസ്ഥാ രീതികൾ പ്രവചിക്കുന്നതിലും പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾക്കായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നു.

പ്രവചന സംവിധാനം: ചുഴലിക്കാറ്റും തീവ്ര കാലാവസ്ഥാ മോഡലിംഗും

എഐ സഹായത്തോടെയുള്ള ഉപകരണങ്ങളിലൂടെ ഇന്ത്യ അതിന്റെ ചുഴലിക്കാറ്റ് പ്രവചന ശേഷി ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു:

1. ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ തീവ്രത കണക്കാക്കാൻ ഇന്ത്യൻ കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പും (IMD) മറ്റ് ​ഗവൺമെന്റ് സ്ഥാപനങ്ങളും അഡ്വാൻസ്ഡ് ദ്‍വോറാക് സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

2. കേന്ദ്ര ഭൗമശാസ്ത്ര മന്ത്രാലയം 22 പെറ്റാഫ്ലോപ്‌സ് (PetaFLOPS) ശേഷിയുള്ള ഹൈ-പവർ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഏകദേശം 10% എഐ ജോലികൾക്കായി പ്രത്യേക ഗ്രാഫിക്സ് പ്രോസസ്സിംഗ് യൂണിറ്റുകൾ (GPU) ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനത്തിലെ എഐ, മെഷീൻ ലേണിംഗ് ഗവേഷണത്തിനായി മാത്രം സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രത്യേക ജിപിയുകളുമുണ്ട്. മെച്ചപ്പെട്ട കാലാവസ്ഥാ പ്രവചന മോഡലുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ ഈ സംവിധാനങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു.

ഗവേഷണ, വികസനങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ

1. ഇന്ത്യൻ ഗവേഷകർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ട്രാൻസ്ഫോർമർ അധിഷ്ഠിത ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ 18 ദിവസം മുമ്പ് വരെ കാലവർഷത്തിന്റെ സ്വഭാവം പ്രവചിക്കുന്നു.
2. ആഗോള എഐ സംവിധാനങ്ങളുടെ (GraphCast, PanguWeather, Aurora, FourCastNet എന്നിവയുൾപ്പെടെ) താരതമ്യ പഠനങ്ങൾ, ചുഴലിക്കാറ്റ് കര തൊടുന്നതിന് 96 മണിക്കൂർ മുമ്പ് വരെ സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ 200 കിലോമീറ്റർ കൃത്യതയോടെ പാത പ്രവചിക്കാനുള്ള മെച്ചപ്പെട്ട കഴിവ് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പുരോഗതികൾ ഒഴിപ്പിക്കൽ ആസൂത്രണത്തെയും ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ സംരക്ഷണത്തെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
3. ഐഐടി ബോംബെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത എഐ മോഡലാണ് സ്പേഷ്യലി അവെയർ ഡൊമെയ്ൻ അഡാപ്റ്റേഷൻ നെറ്റ്‌വർക്ക് (സ്പാഡനെറ്റ്). ഏരിയൽ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ചുഴലിക്കാറ്റ്, കൊടുങ്കാറ്റ് എന്നിവയുടെ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നത് ഇത് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. പരിമിതമായ ലേബൽ ചെയ്ത ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ തോത് തരംതിരിക്കുന്നതിൽ നിലവിലുള്ള രീതികളേക്കാൾ 5 ശതമാനത്തിലധികം മികച്ച കൃത്യത ഈ മോഡൽ കൈവരിച്ചു. ലേബൽ ചെയ്ത ഡാറ്റയുടെ കുറവ്, പരിമിതമായ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പവർ തുടങ്ങിയ ദുരന്ത നിവാരണ ഏജൻസികൾ (NDMA പോലുള്ളവ) നേരിടുന്ന പ്രധാന തടസ്സങ്ങളെ ഇത് പരിഹരിക്കുകയും വേഗതയേറിയതും വിശ്വസനീയവുമായ ദുരന്ത പ്രതികരണം സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
4. ഇന്ത്യയിലെ കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഐഐടി മദ്രാസ് റിലയബിലിറ്റി എൻസെംബിൾ ആവറേജിംഗ് (REA) ഉപയോഗിക്കുന്നു. അവർ 26 കാലാവസ്ഥാ മോഡലുകളെ സംയോജിപ്പിക്കുകയും നിലവിലെ കാലാവസ്ഥയും ഭാവിയിലെ മാറ്റങ്ങളും പ്രവചിക്കുന്നതിലെ കൃത്യതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഓരോന്നിനും സ്കോർ നൽകുകയും ചെയ്തു. നാല് ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ (കോയമ്പത്തൂർ, രാജ്‌കോട്ട്, ഉദയ്പൂർ, സിലിഗുരി) നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ മിക്ക മോഡലുകളും മഴ പ്രവചിക്കുന്നതിൽ പരാജയമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. എന്നിരുന്നാലും, ആർഇഎ (REA) കൂടുതൽ വിശ്വസനീയമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു, ഇത് കാലവർഷം ബാധിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ കാലാവസ്ഥാ ആസൂത്രണത്തിനായുള്ള അനിശ്ചിതത്വം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
5. പൂനെയിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെറ്റീരിയോളജിയിലെ (IITM) ഒരു വെർച്വൽ സെന്റർ എഐ അധിഷ്ഠിത ആപ്ലിക്കേഷൻ ടൂളുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു. എഐ, മെഷീൻ ലേണിംഗ് ഗവേഷണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഐഎംഡി ഒരു പ്രത്യേക ടീമിനെ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എഐ ഗവേഷണ സഹകരണത്തിനായി ഐഐടികൾ, എൻഐടികൾ, ഐഎസ്ആർഒ, ഡിആർഡിഒ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ഐഎംഡി കരാറുകളിൽ ഒപ്പിട്ടിട്ടുണ്ട്. വർക്ക്ഷോപ്പുകളിലൂടെയും കോഴ്‌സുകളിലൂടെയും ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് എഐയിൽ പരിശീലനം ലഭിക്കുന്നു. എല്ലാ വർഷവും മെയ് മാസത്തിൽ എഐ, മെഷീൻ ലേണിംഗ് എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഐഎംഡി ഒരു പരിശീലന കോഴ്‌സ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

ഉരുൾപൊട്ടൽ, പ്രളയം, ഹിമാനി എന്നിവയുടെ നിരീക്ഷണം

അപകടസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ എഐ അധിഷ്ഠിത മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളും ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാണ്:

1. ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ മലയിടിച്ചിലിന് മൂന്ന് മണിക്കൂർ മുമ്പ് വരെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന തദ്ദേശീയമായ എഐ അധിഷ്ഠിത ഉരുൾപൊട്ടൽ മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം ലഭ്യമാണ്. മണ്ണിലെ ഈർപ്പം, മഴ, ആർദ്രത, താപനില, ഭൂമിയുടെ സ്ഥാനചലനം എന്നിവ അളക്കുന്ന കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള സെൻസറുകളാണ് ഈ സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 90 ശതമാനത്തിലധികം കൃത്യതയുള്ള ഒരു മെഷീൻ ലേണിംഗ് മോഡലിലേക്കാണ് ഈ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നത്. ഹിമാചൽ പ്രദേശിലുടനീളം 60-ലധികം സൈറ്റുകളിൽ ഇത് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് മില്ലിമീറ്റർ തലത്തിലുള്ള ചരിവുകളുടെ ചലനങ്ങൾ പോലും കണ്ടെത്തുന്നു. ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ചെലവിൻ്റെ ഒരംശം മാത്രം ചെലവാക്കി പ്രാദേശികമായി നിർമ്മിച്ച ഘടകങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ സംവിധാനം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, ഇത് ദുരന്ത നിവാരണ സന്നദ്ധതയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃത്യസമയത്ത് ആളുകളെ ഒഴിപ്പിക്കാൻ ഇത് പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

2. ഐഎസ്ആർഒ (2021-24) ധനസഹായം നൽകുന്ന ഇന്ത്യൻ ലാൻഡ് ഡാറ്റ അസിമിലേഷൻ സിസ്റ്റം (ILDAS) റിമോട്ട് സെൻസിംഗ് ഡാറ്റയും മോഡലുകളും ഉപയോഗിച്ച് ഉപരിതല അവസ്ഥകളും വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യതകളും കണക്കാക്കുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്ര അധിഷ്ഠിത മോഡലിംഗും എഐ സാങ്കേതികവിദ്യകളും സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന പ്രളയ പ്രവചന സംവിധാനങ്ങൾ ഗംഗാ, ബ്രഹ്മപുത്ര മേഖലകളിലെ നദീതട മാനേജ്‌മെന്റ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടത്തിനായി 'ബ്രഹ്മസതർക്' (BrahmaSATARK) ആഘാത അധിഷ്ഠിത പ്രളയ പ്രവചനങ്ങൾ നൽകുന്നു, അതേസമയം 'ജിബിഎം-ക്ലൈംപാക്ട്' (GBM-CLIMPACT) എന്നത് ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര, മേഘ്ന നദീതടങ്ങളിലെ ജലമേഖലയിലെ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ വിലയിരുത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു കാലാവസ്ഥാ-ആഘാത ടൂൾബോക്സാണ്.

ഈ എഐ സംവിധാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്ന് മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനുള്ള സമയം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഒഴിപ്പിക്കൽ ആസൂത്രണം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ നഷ്ടം കുറയ്ക്കുകയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ ദുർബലരായ സമൂഹങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അവസാന കണ്ണിയിലേക്കും കാലാവസ്ഥാ വിജ്ഞാനം: കമ്മ്യൂണിറ്റികളിലേക്കുള്ള എത്തിച്ചേരൽ

1. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തലത്തിലുള്ള കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനം (GPLWF): കേന്ദ്ര പഞ്ചായത്തീരാജ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സഹകരണത്തോടെ ഐഎംഡി (IMD) ഈ സേവനം ആരംഭിച്ചു. ഈ സേവനം ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇത് ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം കാലാവസ്ഥാ പ്രവചന മോഡലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കർഷകർക്ക് ഈ പ്രവചനങ്ങൾ ഇ-ഗ്രാംസ്വരാജ് (e-Gramswaraj), മേരി പഞ്ചായത്ത് (Meri Panchayat), മൗസം ഗ്രാം (Mausam gram) തുടങ്ങിയ ആപ്പുകളിലൂടെ ലഭ്യമാക്കാം. പ്രവചനങ്ങളിൽ താപനില, മഴ, ആർദ്രത, കാറ്റ്, മേഘാവൃതി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് കൃഷി ഇറക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും വിളവെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചും ജലസേചനത്തെക്കുറിച്ചും മികച്ച തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ കർഷകരെ സഹായിക്കുന്നു.

2. ഭാരത് ഫോർകാസ്റ്റിംഗ് സിസ്റ്റം (BharatFS): 2025 മെയ് 27-ന് ​ഗവൺമെന്റ് ഇത് പുറത്തിറക്കി. ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിച്ച കാലാവസ്ഥാ പ്രവചന മോഡലാണ് ഇത്. ഗ്രാമീണ തലത്തിൽ വളരെ വിശദമായ പ്രവചനങ്ങൾ ഇത് നൽകുന്നു. ഭാരത് എഫ്എസ്-ന് (BharatFS) 6 കിലോമീറ്റർ റെസല്യൂഷൻ ഉണ്ട്, ഇത് മുൻപത്തെ 12 കിലോമീറ്റർ റെസല്യൂഷനേക്കാൾ മികച്ചതാണ്. ഇതിന് 10 ദിവസം മുമ്പ് വരെ മഴ പ്രവചിക്കാൻ കഴിയും. കർഷകർക്കും ദുരന്ത നിവാരണ പ്രവർത്തകർക്കും പൊതുജനങ്ങൾക്കും മികച്ച രീതിയിൽ തയ്യാറെടുക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

കാലാവസ്ഥയ്ക്കും കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനത്തിനുമായി ഉയർന്നുവരുന്ന എഐ ടൂളുകൾ

1. കാലാവസ്ഥയെയും പ്രകൃതിയെയും കുറിച്ച് കർഷകർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഉപദേശം നൽകുന്നതിനായി 'മൗസംജിപിടി' എന്ന എഐ ചാറ്റ്ബോട്ട് ഗവൺമെന്റ് വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. മഴയുടെ രീതികൾ പ്രവചിക്കുന്നതിനായി ​ഗവൺമെന്റ് എഐ ഗവേഷണം നടത്തിവരുന്നു. കാട്ടുതീ, മഞ്ഞ്, മിന്നൽ, ഇടിമിന്നൽ എന്നിവ പ്രവചിക്കാൻ എഐ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ സംവിധാനങ്ങളിൽ മഴയുടെ പ്രവചനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഡീപ്പ് ലേണിംഗ് സഹായിക്കുന്നു.

2. എഐ ഉപയോഗിച്ചുള്ള തീരദേശ, സമുദ്രനിരപ്പ് നിരീക്ഷണം കാലാവസ്ഥാ അപകടസാധ്യതകൾക്കായി തയ്യാറെടുക്കാൻ ഇന്ത്യയെ സഹായിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നത് ഏതൊക്കെ പ്രദേശങ്ങളെ ബാധിക്കുമെന്ന് എഐ പരിശോധിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന മികച്ച നഗരങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാൻ ഇത് നഗര ആസൂത്രകരെ സഹായിക്കുന്നു. കമ്മ്യൂണിറ്റികൾക്ക് ഭാവിയിലെ അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വയം തയ്യാറെടുക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു.

ഉയർന്ന റെസല്യൂഷനുള്ള കാലാവസ്ഥാ വിവരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുന്നതിലൂടെ ഇന്ത്യ പ്രാദേശിക തലത്തിൽ പ്രതിരോധശേഷി വളർത്തുന്നു.

എഐ അധിഷ്ഠിത വന നിരീക്ഷണവും സംരക്ഷണവും

1. വനപ്രദേശങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ക്യാമറകളിൽ നിന്നുള്ള തത്സമയ ദൃശ്യങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യാൻ മെഷീൻ വിഷനും (MV) നിർമ്മിത ബുദ്ധിയും ഉപയോഗിക്കുന്ന നൂതന നിരീക്ഷണ സാങ്കേതികവിദ്യകളിലൂടെ എഐ ഇന്ത്യൻ വനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

2. കാട്ടുതീയ്ക്കും അതിന് കാരണമാകുന്ന മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും എതിരെ ശക്തമായ മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനമായി എഐ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ലോകത്തെ 75% കാട്ടുതീയ്ക്കും മനുഷ്യർ കാരണമാകുന്നതിനാൽ തീ പടരുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ അവ തടയാനോ നിയന്ത്രിക്കാനോ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

3. വനത്തിന്റെ അതിരുകളിൽ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള എഐ, എംവി (MV) ശേഷിയുള്ള ക്യാമറകൾ വനത്തിന് പുറത്തേക്ക് അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മൃഗങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നു. വന ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ഭീഷണിയായ മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷങ്ങൾ തടയാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

4. എഐ നിരീക്ഷണ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സംരക്ഷിത വനപ്രദേശങ്ങളിലെ നിയമവിരുദ്ധമായ കടന്നുകയറ്റവും മരം മുറിക്കലും കണ്ടെത്തുന്നു.

സംയോജിത സാറ്റലൈറ്റ്, ഡ്രോൺ, ഗ്രൗണ്ട് സെൻസർ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ വനസംരക്ഷണ ഭരണനിർവഹണത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും പ്രകൃതിദത്ത കാർബൺ സിങ്കുകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

വായു, ജല അപകടസാധ്യതാ മാനേജ്‌മെന്റിലെ എഐ നൂതനാശയങ്ങൾ

1. തത്സമയ വായു നിലവാര നിരീക്ഷണം:

സുസ്ഥിര നഗരങ്ങൾക്കായി എഐ അധിഷ്ഠിത ഗവേഷണങ്ങളും പരിഹാരങ്ങളും മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനായി ഐഐടി കാൺപൂരിലെ ഐരാവത് (AIRAWAT) റിസർച്ച് ഫൗണ്ടേഷൻ ഐഐടി ഡൽഹിയുമായി ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. വായുനിലവാരം, ഊർജ്ജം, മൊബിലിറ്റി, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, മാലിന്യ സംസ്കരണം, ഡിജിറ്റൽ ഗവേണൻസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള നിർണ്ണായക നഗര വെല്ലുവിളികളിലാണ് ഈ സഹകരണം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. വായുവും ബയോ എയറോസോളുകളും തത്സമയം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി എഐ അധിഷ്ഠിത സെൻസർ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നത് ഇതിലെ പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ മികച്ചതും ആരോഗ്യകരവും പ്രതിരോധശേഷിയുള്ളതുമായ നഗരങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള നഗര വിവരങ്ങൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധശേഷിയുള്ളതും പരിസ്ഥിതി സുസ്ഥിരവുമായ നഗരങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് എഐ സംഭാവന നൽകുന്നു.

2. ഭൂഗർഭജലത്തിലെയും കുടിവെള്ളത്തിലെയും അപകടസാധ്യത മാപ്പിംഗ്:

ഗംഗാ തീരങ്ങളിലെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ ബാധിക്കുന്ന കുടിവെള്ളത്തിലെ ആർസെനിക് മലിനീകരണം കണ്ടെത്തുന്നതിനായി ഐഐടി ഖരഗ്‌പൂരിലെ ഗവേഷകർ എഐ അധിഷ്ഠിത പ്രവചന മോഡൽ വികസിപ്പിച്ചു. പാരിസ്ഥിതികവും ഭൂഗർഭശാസ്ത്രപരവും മനുഷ്യ ഉപയോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുമായ വിവരങ്ങളിൽ എഐ അൽഗോരിതം ഉപയോഗിച്ച് ഭൂഗർഭജലത്തിലെ ആർസെനിക് വിതരണവും ആരോഗ്യപരമായ അപകടസാധ്യതകളും സംഘം പ്രവചിച്ചു. ഡെൽറ്റ മേഖലയിലുടനീളമുള്ള ആർസെനിക് കൂടുതലുള്ളതും കുറഞ്ഞതുമായ മേഖലകൾ അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മേഖലാതലത്തിലുള്ള ആർസെനിക് അപകട സാധ്യതയ്ക്ക് 'ഉപരിതല അക്വിറ്റാർഡിന്റെ കനം', 'ഭൂഗർഭജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ജലസേചനം' എന്നിവയുമായി ശക്തമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ഈ മാതൃക കാണിക്കുന്നു. ഈ ചട്ടക്കൂട് പശ്ചിമ ബംഗാൾ പോലുള്ള ആർസെനിക് ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ സുരക്ഷിതമായ കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകൾ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. മികച്ച ഭൂഗർഭജല സ്രോതസ്സുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിലൂടെ ഇത് ​ഗവൺമെന്റിന്റെ 'ജൽ ജീവൻ മിഷനെ' പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തോടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സമീപനത്തെ എഐ മാറ്റിമറിക്കുകയാണ്. ഇത് സുസ്ഥിര വികസനത്തിനും ആരോഗ്യകരമായ സമൂഹങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കുന്നു.

ഉപസംഹാരം

എഐ അധിഷ്ഠിത കാലാവസ്ഥാ പരിഹാരങ്ങളിൽ ഒരു ആഗോള നേതാവായി ഇന്ത്യ മുന്നേറുകയാണ്. രാജ്യം സ്ഥാപനപരമായ നവീകരണങ്ങളും ശക്തമായ ബഹുരാഷ്ട്ര പങ്കാളിത്തവും കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ഗ്രാമീണ തലത്തിലുള്ള കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഈ പ്രവചനങ്ങൾ മിക്കവാറും എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളിലും എത്തുന്നു. തദ്ദേശീയമായ ഭാരത് ഫോർകാസ്റ്റിംഗ് സിസ്റ്റം 6 കിലോമീറ്റർ റെസല്യൂഷനുള്ള പ്രവചനങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഇത് രാജ്യത്തുടനീളം കാലാവസ്ഥാ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നത് ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുന്നു. എഐ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിൽ രാജ്യം ഗണ്യമായ നിക്ഷേപം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ 22 പെറ്റാഫ്ലോപ്‌സ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് ശേഷിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ നിക്ഷേപങ്ങൾ നവീകരണത്തോടും അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണത്തോടുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബദ്ധത വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2070-ഓടെ നെറ്റ്-സീറോ എമിഷൻ എന്ന ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യ പ്രവർത്തിക്കുകയാണ്. എഐ അധിഷ്ഠിത പരിഹാരങ്ങൾ പല മേഖലകളിലും സഹായിക്കുന്നു. പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം ഉത്തമീകരിക്കൽ, സുസ്ഥിര കൃഷി, ദുരന്ത പ്രവചനം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവ കേവലം സാങ്കേതിക നേട്ടങ്ങൾ മാത്രമല്ല. കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധം വളർത്തുന്നതിനുള്ള അത്യാവശ്യ ഉപകരണങ്ങളാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ നേരിടുന്നതിൽ എഐ ഒരു ശക്തമായ ഉപകരണമാകുമെന്ന് ഇന്ത്യ തെളിയിക്കുകയാണ്. ഗ്ലോബൽ സൗത്തിലെ ദുർബലരായ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രധാനമാണ്.

അവലംബം

India AI

https://indiaai.gov.in/article/ai-and-climate-action-in-india-a-strategic-perspective-in-2025

https://indiaai.gov.in/article/the-intersection-of-ai-and-climate-change-innovations-for-a-sustainable-future

https://indiaai.gov.in/case-study/ai-based-prediction-model-for-detecting-arsenic-in-india-s-drinking-water

https://indiaai.gov.in/article/iit-bhubaneswar-developed-an-ai-model-to-enhance-rain-forecast-accuracy

 Press Information Bureau

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2216805 &r

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2158416&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2158416&reg=3&lang=2#:~:text=On%2027%20May%202025%2C%20the,the%20short%20and%20medium%20range.

 Indian Institute of Technology

https://acr.iitm.ac.in/iitm_in_news/researchers-at-iit-madras-come-up-with-climate-model-for-indian-regions/

https://iitk.ac.in/kss/index.php/mou/34-sign-mou-with-iit-delhi

https://www.iitb.ac.in/research-highlight/novel-spatially-aware-ai-model-makes-hurricane-damage-assessment-more-accurate

https://dcecm.iitd.ac.in/

https://home.iitd.ac.in/show.php?id=71&in_sections=Research#:~:text=New%20Delhi:%20Two%20recent%20studies,resource%20management%20across%20South%20Asia

https://hydrosense.iitd.ac.in/research/

 Department of Science and Technology

https://dst.gov.in/satellite-based-real-time-monitoring-himalayan-glacial-catchments-can-strengthen-early-flood-warning

Ministry of Earth Sciences

https://www.moes.gov.in/schemes/mission-mausam

https://mausam.imd.gov.in/event/mission_mausam.pdf

Niti Aayog

https://frontiertech.niti.gov.in/story/low-cost-indigenous-sensors-ai-deliver-real-time-landslide-alerts-across-himalayan-slopes/

 Other

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/role-technology-protection-forests-climate-change-mitigation

https://www.digitalindia.gov.in/initiative/global-partnership-on-artificial-intelligence/

Click here to see pdf 

***

SK