पत्र सूचना कार्यालय

ആമുഖം

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആറാമത്തെ രാസപദാർത്ഥഉൽപ്പാദക രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യ. ആഗോള രാസപദാർത്ഥമൂല്യശൃംഖലയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ളസ്പെഷ്യാലിറ്റി വിഭാഗങ്ങളിലെ സാന്നിധ്യംകൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഗണ്യമായ സാധ്യതകളുണ്ട്. ഗുജറാത്ത്, ഒഡീഷ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, തമിഴ്‌നാട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ നിലവിലുള്ള ഹബ്ബുകളുടെയും ക്ലസ്റ്ററുകളുടെയും പിന്തുണയോടെ വ്യവസായ വളർച്ചയുടെയും കയറ്റുമതിയുടെയും പ്രധാന ചാലകശക്തിയായി രാസപദാർത്ഥമേഖല തുടരുന്നു. ഇവ വലിയ തോതിൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ ആകർഷിക്കുകയും ഗണ്യമായ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ അടിത്തറയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ സംയോജനം, നിയന്ത്രണ പ്രക്രിയകൾ ലഘൂകരിക്കൽ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ചട്ടക്കൂടുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയിലൂടെ മത്സരക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ മികച്ച അവസരമുണ്ട്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ പ്രത്യേക കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ​ഗവൺമെന്റിന്റെ നിർദ്ദേശം ഭാവിയിലേക്കുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുള്ളതും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതുമായ ഒരു സംരംഭമാണ്.ഇതിനായി 600 കോടി രൂപയാണ് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. സംയോജിതവും പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ സൗകര്യങ്ങളും ഏകോപിത ഭരണസംവിധാനവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഈ പാർക്കുകൾ പദ്ധതി പൂർത്തീകരണത്തിനുള്ള സമയവും ചെലവും കുറയ്ക്കുമെന്നും സുസ്ഥിരമായ വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ആഗോള മത്സരാധിഷ്ഠിതമായ നിർമ്മാണ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ്: ആഭ്യന്തര രാസപദാർത്ഥ ഉൽപ്പാദനത്തിന് ഉത്തേജനം

മത്സരാധിഷ്ഠിതമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയിലൂടെ മൂന്ന് പ്രത്യേക കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാനങ്ങളെ സഹായിക്കുന്നതിനായി 2026-27 കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ഒരു പുതിയ പദ്ധതി അവതരിപ്പിച്ചു; ഇതിനായി 600 കോടി രൂപയുടെ ബജറ്റ് വിഹിതം വകയിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പാർക്കുകൾ ക്ലസ്റ്റർ അധിഷ്ഠിതവും പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ പിന്തുണയുള്ളതുമായ നിർമ്മാണ ആവാസവ്യവസ്ഥകളായി വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കെമിക്കൽ പാർക്ക് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കായി നേരിട്ടുള്ള ബജറ്റ് പിന്തുണ നൽകുന്ന ആദ്യ ഉദാഹരണമാണിത്. ആഭ്യന്തര നിർമ്മാണ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും വിതരണ ശൃംഖലയുടെ സംയോജനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഈ മേഖലയിലെ ഇറക്കുമതി ആശ്രിതത്വം കുറയ്ക്കാനും ഇത് ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

രാസപദാർത്ഥ വ്യവസായം: ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ

കാർഷികം, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, തുണിത്തരങ്ങൾ, ഓട്ടോമൊബൈലുകൾ, കെട്ടിടനിർമ്മാണംതുടങ്ങിയ പ്രധാന മേഖലകൾക്ക് ആവശ്യമായ അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കൾ നൽകുന്ന ഇന്ത്യയുടെ രാസപദാർത്ഥ വ്യവസായം ഉൽപ്പാദന ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു ആണിക്കല്ലാണ്.ഈ മേഖല ദേശീയ ജി.ഡി.പിയിലേക്ക് ഏകദേശം 7 ശതമാനം സംഭാവന നൽകുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ ആറാമത്തെയും ഏഷ്യയിൽ മൂന്നാമത്തെയും വലിയ ഉൽപ്പാദകരായ ഇന്ത്യ ബൾക്ക് ആൻഡ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി കെമിക്കൽസ്, അഗ്രോകെമിക്കൽസ്, പെട്രോകെമിക്കൽസ്, പോളിമറുകൾ, വളങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ 80,000-ത്തിലധികം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ പ്രക്രിയാ ശേഷി, കുറഞ്ഞ ചെലവ്, വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന നവീകരണ ശേഷി എന്നിവയുടെ പിൻബലത്തിൽ സ്പെഷ്യാലിറ്റി കെമിക്കൽസ് വിഭാഗം വലിയ കരുത്തായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മേഖലയുടെ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട്, 2024 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഉൽപ്പാദന മേഖലയുടെ മൊത്തം മൂല്യവർദ്ധനവിൽ (GVA) 8.1ശതമാനം രാസപദാർത്ഥ മേഖലയുടെ വിഹിതമാണെന്ന് 2025-26 ലെ സാമ്പത്തിക സർവ്വേ വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രധാന രാസപദാർത്ഥങ്ങളുടെയും പെട്രോകെമിക്കൽസ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും ഉൽപ്പാദനം 2016 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ 45,638 ആയിരം മെട്രിക് ടണ്ണിൽ നിന്ന് 2025-ൽ 58,617 ആയിരം മെട്രിക് ടണ്ണായി ഉയർന്നു.

കെമിക്കൽ പാർക്കുകളുടെ തന്ത്രപരമായ ലക്ഷ്യം

രാസപദാർത്ഥ ഉൽപ്പാദന മേഖലയുടെ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള സമഗ്രവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതവുമായ ഒരു സംരംഭമായാണ് കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

നിലവിലെ സാഹചര്യവും കെമിക്കൽ പാർക്കുകളുടെ പ്രസക്തിയും

പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾ, ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകൾ, പെട്രോളിയം, കെമിക്കൽസ്, പെട്രോകെമിക്കൽസ് നിക്ഷേപ മേഖലകൾ (PCPIR) തുടങ്ങിയ ക്ലസ്റ്റർ അധിഷ്ഠിത വികസന മാതൃകകളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയുടെ രാസപദാർത്ഥ വ്യവസായത്തിന് ഇതിനകം തന്നെ പ്രയോജനം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വിജയകരമായ അനുഭവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ബൾക്ക്, സ്പെഷ്യാലിറ്റി, ഡൗൺസ്ട്രീം വിഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിപുലമായ രാസപദാർത്ഥ മൂല്യശൃംഖലയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സംയോജിത സമീപനമായാണ് നിർദ്ദിഷ്ട കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പൊതു സേവനങ്ങൾ, ലോജിസ്റ്റിക് പിന്തുണ, ലളിതമായ നിയമനടപടികൾ എന്നിവ ഒരിടത്ത് തന്നെ ലഭ്യമാക്കുന്നതിലൂടെ ഈ സംരംഭം താഴെ പറയുന്നവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു:

• പദ്ധതി തുടങ്ങുന്നതിനുള്ള സമയവും മൂലധനച്ചെലവും കുറയ്ക്കുക.
• ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ശക്തമായ ബാക്ക്‌വേർഡ്-ഫോർവേഡ് ഇന്റഗ്രേഷനും പ്രാപ്തമാക്കുക
• പങ്കിട്ട സൗകര്യങ്ങളിലൂടെ പരിസ്ഥിതി പരിപാലനവും വ്യാവസായിക സുരക്ഷയും മെച്ചപ്പെടുത്തുക
• ആഭ്യന്തര, ആഗോള വിപണികളിൽ ഇന്ത്യയുടെ മത്സരക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുക

നിർദ്ദിഷ്ട കെമിക്കൽ പാർക്കുകളും നിലവിലുള്ള പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾ, ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകൾ, PCPIR തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളും ചേർന്ന് ഈ മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി ഒരു സമഗ്ര നയരൂപീകരണം സാധ്യമാക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ സ്വീകരിക്കുന്നതിനും നവീകരണത്തിനും സുസ്ഥിരതയ്ക്കും നൽകുന്ന പിന്തുണയിലൂടെ, ഈ സംയോജിത സമീപനം വരും ദശകത്തിൽ ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദന ശേഷികളെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുകയും ആഗോള കെമിക്കൽ മൂല്യ ശൃംഖലകളിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സംയോജനം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി

പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും പുനരുപയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും രാസപദാർത്ഥ വ്യവസായത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾ മാറിയിട്ടുണ്ട്. പ്ലാസ്റ്റിക് സംബന്ധിയായ ബിസിനസ്സുകൾക്കും വ്യവസായങ്ങൾക്കുമായി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വ്യാവസായിക മേഖലയാണിത്. പ്ലാസ്റ്റിക് പ്രോസസ്സിംഗ് വ്യവസായത്തിന്റെ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുക, നിക്ഷേപം, ഉൽപ്പാദനം, കയറ്റുമതി എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ട് കെമിക്കൽസ് ആൻഡ് പെട്രോകെമിക്കൽസ് വകുപ്പാണ് ഈ പദ്ധതി (2013-2014) രൂപീകരിച്ചത്. പോളിമർ, പ്ലാസ്റ്റിക് മേഖലകളിലെ ഗവേഷണവും വികസനവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി വകുപ്പ് വിവിധ ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ 13 സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസുകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം പദ്ധതി ചെലവിന്റെ 50 ശതമാനം വരെ (പരമാവധി 40 കോടി രൂപ) കേന്ദ്ര ഗ്രാന്റ് നൽകുന്നു. അസം, മധ്യപ്രദേശ്, ഒഡീഷ, ജാർഖണ്ഡ്, തമിഴ്‌നാട്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഛത്തീസ്ഗഡ്, കർണാടക, ഉത്തർപ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി ഇതുവരെ 10 പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകളുടെ പ്രോത്സാഹനത്തിനുള്ള പദ്ധതി

രാജ്യത്തെ ആരോഗ്യ സേവനങ്ങളിൽ മരുന്നുകൾക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്, കൂടാതെ പൗരന്മാർക്ക് താങ്ങാനാവുന്നതും ഗുണനിലവാരമുള്ളതുമായ പരിചരണം നൽകുന്നതിന് അവയുടെ തടസ്സമില്ലാത്ത ലഭ്യത അത്യാവശ്യമാണ്. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ മേഖല വികസിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സുസ്ഥിര വളർച്ച ഗുണനിലവാരമുള്ള ബൾക്ക് ഡ്രഗ്‌സിന്റെ വിശ്വസനീയമായ വിതരണം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉൽപ്പാദന ശേഷി അതിവേഗം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള കഴിവിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ബൾക്ക് ഡ്രഗ് നിർമ്മാണത്തിൽ ആഭ്യന്തര ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കുന്നതിനും തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഉൽപ്പാദനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനും മത്സരശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിലെ കുറവുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുമായി 2020-ൽ ​ഗവൺമെന്റ് 'ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്ക് പ്രോത്സാഹന പദ്ധതി' ആരംഭിച്ചു. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ മേഖലയുടെ കരുത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഈ പദ്ധതി നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു; പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, സ്റ്റാൻഡേർഡ് ടെസ്റ്റിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ, പങ്കിട്ട യൂട്ടിലിറ്റികൾ എന്നിവ ലഭ്യമാക്കുന്നതിലൂടെ ചെലവ് കുറഞ്ഞതും സുരക്ഷിതവുമായ ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. നവീനമായ മാലിന്യ സംസ്‌കരണ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കാൻ ഇത് വ്യവസായങ്ങളെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

ലോകോത്തര പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കി നിർമ്മാണച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഗുജറാത്ത്, ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ മൂന്ന് ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് 3,000 കോടി രൂപയുടെ അടങ്കലിൽ ഈ പദ്ധതി പിന്തുണ നൽകി.

പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ, താഴെ പറയുന്നവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ (CIF) സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്:

• സെൻട്രൽ എഫ്ലുവന്റ് ട്രീറ്റ്‌മെന്റ് പ്ലാന്റ് (CETP)
• ഖരമാലിന്യ സംസ്‌കരണം
• മഴവെള്ള ഡ്രെയിനേജ് ശൃംഖല
• കോമൺ സോൾവെന്റ് സ്റ്റോറേജ് സിസ്റ്റം, സോൾവെന്റ് റിക്കവറി ആൻഡ് ഡിസ്റ്റിലേഷൻ പ്ലാന്റ്
• പൊതു ഗോഡൗൺ
• ഫാക്ടറി ഗേറ്റിൽ ആവശ്യമായ ട്രാൻസ്ഫോർമറുകളോടു കൂടിയ പ്രത്യേക പവർ സബ് സ്റ്റേഷനും വിതരണ സംവിധാനവും
• അസംസ്‌കൃത ജലം, കുടിവെള്ളം, ഡിമിനറലൈസ്ഡ് വാട്ടർ
• നീരാവി ഉൽപ്പാദനവും വിതരണ സംവിധാനവും
• പൊതു കൂളിംഗ് സംവിധാനവും വിതരണ ശൃംഖലയും
• പൊതു ലോജിസ്റ്റിക്സ്
• എ.പി.ഐ-കളുടെ (API) മൈക്രോബയോളജി ലബോറട്ടറിയും സ്റ്റെബിലിറ്റി ചേമ്പറുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ പരിശോധന/ഗവേഷണ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ അഡ്വാൻസ്ഡ് ലബോറട്ടറി ടെസ്റ്റിംഗ് സെന്റർ.
• എമർജൻസി റെസ്‌പോൺസ് സെന്റർ
• സുരക്ഷാ/അപകടകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഓഡിറ്റ് സെന്റർ
• സംസ്ഥാന ​ഗവൺമെന്റ്/സംസ്ഥാന കോർപ്പറേഷൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കിലെ സെന്റർ ഓഫ് എക്സലൻസ് തുടങ്ങിയവ

പെട്രോളിയം, കെമിക്കൽസ്, പെട്രോകെമിക്കൽ നിക്ഷേപ മേഖലകൾ (PCPIR)

പെട്രോളിയം, കെമിക്കൽസ്, പെട്രോകെമിക്കൽ നിക്ഷേപ മേഖല (PCPIR) എന്നത് ആഭ്യന്തരവും കയറ്റുമതി കേന്ദ്രീകൃതവുമായ കെമിക്കൽ, പെട്രോകെമിക്കൽ ഉൽപ്പാദനത്തിനായി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത നിക്ഷേപ മേഖലയാണ്. ഈ മേഖല ഉൽപ്പാദന യൂണിറ്റുകൾ, യൂട്ടിലിറ്റികൾ, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ, ഭരണപരമായ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയെ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് സമഗ്രവും ഏകോപിതവുമായ വ്യാവസായിക വികസനം സാധ്യമാക്കുന്നു. ഉൽപ്പാദനം, കയറ്റുമതി, തൊഴിലവസരങ്ങൾ എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും പ്രാദേശിക വികസനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനുമായി ഒരേ സ്ഥലത്തുള്ള പ്രവർത്തനം, പങ്കിട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, സംയോജിത ആസൂത്രണം എന്നിവ ഈ സമീപനം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നു. നിലവിൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് (വിശാഖപട്ടണം), ഗുജറാത്ത് (ദഹേജ്), ഒഡീഷ (പാരദീപ്) എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി മൂന്ന് PCPIRകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകൾ, ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകൾ, PCPIRകൾ, കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്ന് വ്യാപ്തി, കാര്യക്ഷമത, സുസ്ഥിരത എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ക്ലസ്റ്റർ അധിഷ്ഠിത വ്യാവസായിക വികസനത്തിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപരമായ ചുവടുമാറ്റത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് പാർക്കുകളും ബൾക്ക് ഡ്രഗ് പാർക്കുകളും പങ്കിട്ട അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതികൾ, മെച്ചപ്പെട്ട പരിസ്ഥിതി പാലനം എന്നിവയുടെ നേട്ടങ്ങൾ പ്രത്യേക വിഭാഗങ്ങളിൽ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഈ സംയോജിത പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ മാതൃകയെ വിപുലമായ രാസപദാർത്ഥ മൂല്യശൃംഖലയിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കൈവരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യ അതിന്റെ രാസപദാർത്ഥ നിർമ്മാണ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതവും വ്യാവസായിക സുരക്ഷാ അപകടസാധ്യതകളും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ദീർഘകാല വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് ശക്തമായ പരിസ്ഥിതി പരിപാലന സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കുകയും വലിയ വ്യാവസായിക ക്ലസ്റ്ററുകളിൽ ഉയർന്ന സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

പരിസ്ഥിതി പരിപാലനവും വ്യാവസായിക സുരക്ഷയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു

2025 ഡിസംബറിൽ ആരംഭിച്ച കാർബൺ ക്യാപ്‌ചർ, യൂട്ടിലൈസേഷൻ ആൻഡ് സ്റ്റോറേജ് (CCUS) പോലുള്ള ഹരിത സംരംഭങ്ങൾഅന്തരീക്ഷത്തിൽ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് കാർബൺ ഡയോക്സൈഡ് ശേഖരിക്കുകയോ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുകയോ സുരക്ഷിതമായി സംഭരിക്കുകയോ ചെയ്തുകൊണ്ട് വ്യാവസായിക കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. 2026–27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കൂടുതലുള്ള മേഖലകളിൽ കുറഞ്ഞ കാർബൺ പുറന്തള്ളുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുള്ള വലിയ പ്രേരണയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. രാസപദാർത്ഥ മേഖലയുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന വ്യവസായങ്ങളിൽ അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ കാർബൺ ക്യാപ്‌ചർ, യൂട്ടിലൈസേഷൻ ആൻഡ് സ്റ്റോറേജ് (CCUS) സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ വികസനത്തിനും വിന്യാസത്തിനും പിന്തുണ നൽകുന്നതിനായി 20,000 കോടി രൂപയുടെ വിഹിതം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സംയോജിത കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ ഈ കാലാവസ്ഥാ ലക്ഷ്യത്തെ പ്രായോഗികമാക്കുന്നതിനുള്ള പൂരകവും പ്രാപ്തവുമായ ഒരു വേദിയായി വർത്തിക്കുന്നു. കാർബൺ ക്യാപ്‌ചർ (CCUS), മറ്റ് ക്ലീൻ ടെക്നോളജികൾ എന്നിവ ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ വിന്യസിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പൊതു പരിസ്ഥിതി അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പങ്കിട്ട യൂട്ടിലിറ്റികൾ, ഏകോപിത ഭരണ ചട്ടക്കൂടുകൾ എന്നിവ നൽകാൻ കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഒരു പാർക്കിനുള്ളിൽ തന്നെ യൂണിറ്റുകളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്നത് എമിഷൻ മാനേജ്‌മെന്റ് (പുറന്തള്ളൽ നിയന്ത്രണം), മാലിന്യ സംസ്‌കരണം, ഊർജ്ജ കാര്യക്ഷമതാ നടപടികൾ എന്നിവ വലിയ തോതിൽ നടപ്പിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഇത് ഓരോ യൂണിറ്റിനുമുള്ള ചെലവ് കുറയ്ക്കുകയും ചട്ടങ്ങൾ പാലിക്കുന്നത് മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഉപസംഹാരം

മൂന്ന് പ്രത്യേക കെമിക്കൽ പാർക്കുകളുടെ സ്ഥാപനംഅടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ സമീപനത്തിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര രാസപദാർത്ഥ നിർമ്മാണ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലെ സുപ്രധാന മുന്നേറ്റത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പങ്കിട്ട യൂട്ടിലിറ്റികളുടെയും പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും പിന്തുണയുള്ള ക്ലസ്റ്റർ അധിഷ്ഠിത പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ സൗകര്യങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, ഈ മേഖലയിലെ വലിപ്പം, മൂല്യശൃംഖലാ സംയോജനം, മത്സരക്ഷമത എന്നിവയെ തടസ്സപ്പെടുത്തിയ ദീർഘകാലമായുള്ള ഘടനാപരമായ പരിമിതികളെ ഈ സംരംഭം പരിഹരിക്കുന്നു.

2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ വ്യക്തമാക്കിയ മുൻഗണനകൾക്ക് അനുസൃതമായി, കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ നിക്ഷേപത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയുംഇറക്കുമതിക്ക് പകരമുള്ള ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം സുഗമമാക്കുകയും MSME-കളെ സംഘടിതവും കാര്യക്ഷമവുമായ മൂല്യശൃംഖലകളിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുകയും തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരമായ നിർമ്മാണ രീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. സമാന്തരമായി ബജറ്റിലെ കാർബൺ ക്യാപ്‌ചർ, യൂട്ടിലൈസേഷൻ ആൻഡ് സ്റ്റോറേജിനുള്ള (CCUS) പിന്തുണ കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾക്ക് പൂരകമായി വർത്തിക്കുന്നു. അതേസമയം, CCUS ഫണ്ടിംഗ് കുറഞ്ഞ കാർബൺ നവീകരണങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, കൂടാതെ കെമിക്കൽ പാർക്കുകൾ ഇവ ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ വിന്യസിക്കാൻ ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും പിന്തുണയും നൽകുന്നു. അതിനാൽ, വിതരണ ശൃംഖലയുടെ കരുത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും രാസപദാർത്ഥ നിർമ്മാണത്തിനുള്ള ആഗോള മത്സരശേഷിയുള്ളതും വിശ്വസനീയവുമായ ഹബ്ബായി ഇന്ത്യ ഉയർന്നുവരുന്നതിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും കെമിക്കൽ പാർക്ക് സംരംഭം സജ്ജമാണ്.

Budget 2026-27

https://www.indiabudget.gov.in/doc/Budget_at_Glance/budget_at_a_glance.pdf

IBEF

https://www.ibef.org/blogs/how-the-chemical-industry-is-preparing-for-a-sustainable-future

https://www.ibef.org/industry/chemical-industry-india

Lok Sabha and Rajya Sabha

https://sansad.in/getFile/annex/269/AU245_FPMAK0.pdf?source=pqars

Ministry of Chemicals and Fertilizers

https://chemicals.gov.in/pcpir

https://chemicals.gov.in/sites/default/files/Policies/PCPIRPolicy.pdf
https://pharmadept.gov.in/sites/default/files/Gazettee%20notification%20of%20bulk%20drug%20schemes_0_2.pdf

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1845023&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221676&reg=3&lang=2

Ministry of Science and Technology

Carbon Capture, Utilisation and Storage (CCUS) | Department Of Science & Technology

Niti Aayog

https://niti.gov.in/sites/default/files/2025-07/NITI-Aayog-Chemical-industry-report.pdf

PIB

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2120876&reg=3&lang=2

Click here to see pdf