Press Note Details: Press Information Bureau

Security

ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾಚೆ: ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು

Posted On: 15 FEB 2026 11:22AM

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಗಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಾನವೀಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
2004 ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿಯು ಭಾರತದ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಯಸಿತ್ತು. ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಮತ್ತು ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಭೂಮಿ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನವಶಕ್ತಿ, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದವು.
ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇತು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 55 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 3,992 ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.
2025 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ 80 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 141 ಕಾಲಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ, 28,293 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು, 7,318 ಜನರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು 2,617 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಹಾಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸಿತು.
ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ 60 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 2,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯಗೊಂಡ ಭೂಕಂಪ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿತು; ಆರು ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳು 750 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದವು.
2025 ರ ಡಿತ್ವಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು, 2,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಮತ್ತು 1,058 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಆಪರೇಷನ್ ಸಾಗರ್ ಬಂಧು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 264 ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು

ಪೀಠಿಕೆ

ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೀಡಿತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತ, ಸಮನ್ವಯದ ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟಿತ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಜ್ಞಾನವು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ "ತ್ವರಿತ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ಸಮನ್ವಯದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದಿಸುವ" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮೀರಿದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರವು ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಲು, ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ವಿಪತ್ತಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಾನವ ಘನತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮಯೋಚಿತ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸೈನ್ಯದ ನಿಯೋಜನೆ, ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಅಗತ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೆರವಿನ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯು ವಿದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ವಿಮಾನಯಾನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ, ಸುನಾಮಿ, ಭೂಕಂಪ, ತೈಲ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ (ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌) ನಿಲುವು ದೃಢವಾದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸಮನ್ವಯದ, ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ದೇಶೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ 'ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸರ್ಕಾರದ ವಿಧಾನವನ್ನು' ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟು

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಭಾರತದ ವಿಧಾನವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಡಿತದ 10-ಅಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಅಜೆಂಡಾ ಸಂಖ್ಯೆ 10 (ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ತರುವುದು) ರ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಸಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024) ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪೀಡಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಗೌರವ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವೀಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪಾಲನೆ, ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಬದ್ಧತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಯುಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಆರ್‌ ಲಿಂಗ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ (2024) ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾನವೀಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಎನೇಬಲರ್‌ಗಳೆಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸಾಗಣೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೆಂಬಲ, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು AI-ಚಾಲಿತ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ದೇಶೀಯವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2005 ರ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ, ಎಸ್‌ಡಿಎಂಎಗಳು ಮತ್ತು ಯುಡಿಎಂಎ/ಡಿಡಿಎಂಎಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಣಕಾಸು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಮಾಂಡ್, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಅಂತರ-ಸಚಿವಾಲಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಕಮಾಂಡ್ ಟೀಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು 'ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು' ಎಂಬ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ-ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ : ಭಾರತದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮನ್ವಯ, ಪೀಡಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ವಿನಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರ್ಯಾಪಿಡ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಸೆಲ್ (ಆರ್‌ಆರ್‌ಸಿ), ಎಂಇಎ: 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಮನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಈಗ ಆರ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ: ಎಂಎಚ್‌ಎನ 24x7 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯು (ICR-ER), ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌, ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಮತ್ತು ಎಂಇಎ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಿ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಂಇಎ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಎಂಎಚ್‌ಎ ಮತ್ತು ಎಂಇಎ ನೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ, ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಯು ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯೋಜಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ: ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸಾಗಣೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೆಂಬಲ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಿಯೋಜನೆ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ): ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕ ಸಂಸ್ಥೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ಪಡೆ (ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌): ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ವಿಶೇಷ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಂಡಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ: ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ರೋಗದ ಕಣ್ಗಾವಲು, ಜಾಗತಿಕ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಆರೋಗ್ಯ ವಿತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆಂಬಲದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಭಾರತದ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ (ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಾಗಿ) ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ನ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ: ಭೂಸೇನೆಯು ಸೈನಿಕರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು; ಪರಿಹಾರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಾಯುಸೇನೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ನೌಕಾಸೇನೆಯು ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಚಂಡಮಾರುತ ಅಥವಾ ಸುನಾಮಿಯಂತಹ ಕಡಲ ವಿಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಸೆಂಡೈ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ರಿಸ್ಕ್ ರಿಡಕ್ಷನ್ (2015–2030) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸನ್ನದ್ಧತೆ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌, ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದ ಜೊತೆಗೆ ಇವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ರಕ್ಷಣೆ, ಪರಿಹಾರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ವಾಯು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸುವ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿ (2004): 2004 ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿಯು ಭಾರತದ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಯಸಿತ್ತು. ಇದು ಭೂಮಿ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಮಾನವಶಕ್ತಿ, ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಬೃಹತ್ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಮತ್ತು ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಜಂಟಿ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಪರೇಷನ್ ಸೀ ವೇವ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು, 26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2004 ರಂದು ಕಾರ್ನಿಕ್ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ Mi-8 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ IL-76, AN-32, HS-748 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು, ಇವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಣೆ, ಬದುಕುಳಿದವರ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ಗೂ ಮಾನವೀಯ ನೆರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ HS-748 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು Mi-8/Mi-17 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 17 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದವು. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ, ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 20,900 ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 40 ನೌಕಾ/ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಹಡಗುಗಳು, 34 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು 42 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ 28,734 ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು 6.36 ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 930 ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ಗೆ ನೆರವು (ಆಪರೇಷನ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್): ಮಾಲೆಗಾಗಿ ಮೂರು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಮೈಸೂರು, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಉದಯಗಿರಿ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಆದಿತ್ಯ. ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಮೈಸೂರು ಎರಡು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ತಲಾ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಆದಿತ್ಯ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಾಧನಗಳು ಸಹ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಮೈಸೂರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2004 ರಂದು ತಲುಪಿತು, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಉದಯಗಿರಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2004 ರಂದು ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಆದಿತ್ಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2004 ರಂದು ತಲುಪಿತು.

ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ನೆರವು (ಆಪರೇಷನ್ ರೇನ್‌ಬೋ): ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳ ಶೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿನಂತಿಗೆ ನಮ್ಮ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸ್ಪಂದಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಡೋರ್ನಿಯರ್ ವಿಮಾನವೊಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು 600 ಕೆಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2004 ರಂದು ಕೊಲಂಬೊದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕಾಗಿ 4 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಶಾರದಾ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸಟ್ಲೆಜ್ ಗಾಲೆ (Galle) ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿದವು, ಅವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2004 ರಂದು ತಲುಪಿದವು. ಎರಡು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಟ್ರಿಂಕೋಮಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2004 ರಂದು ತಲುಪಿದವು. ಇವು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸಂಧಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸುಕನ್ಯಾ ಆಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಾ ಹಡಗುಗಳು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡೈವರ್‌ಗಳನ್ನು (ಮುಳುಗುತಜ್ಞರು) ಹೊಂದಿದ್ದವು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಾಧನಗಳು ಸಹ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದವು.

ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಪ್ರವಾಹ (ಜೂನ್ 2013): 2013 ರ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸೇವಾ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳು (ಭೂಸೇನೆ, ಐಎಎಫ್‌, ಐಟಿಬಿಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌) ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು; ಐಎಎಫ್‌ (ಆಪರೇಷನ್ ರಾಹತ್) ಮತ್ತು ಭೂಸೇನೆ (ಆಪರೇಷನ್ ಸೂರ್ಯ ಹೋಪ್) ಸಾವಿರಾರು ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವು/ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದವು. ಐಎಎಫ್‌ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 730 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. 2013 ರ ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ವಿಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ C-130 J “Super Hercules”, MI-26, MLH, ALH, Cheetah ಮತ್ತು Mi-17V5 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.

ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಹ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014): 2014 ರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಆಪರೇಷನ್ ಮೇಘ ರಾಹತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಭೂಸೇನೆ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಸಮನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 70 ಐಎಎಫ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಇವು 96,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ 3,500 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು. ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 2,18,000 ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವದ 10 ಡೈವರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಡೈವಿಂಗ್ ತಂಡವು ಎರಡು ಗೆಮಿನಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್, ಡೈವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಹ (ಆಗಸ್ಟ್ 2018): ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು - 40 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು, 31 ವಿಮಾನಗಳು, 182 ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳ 18 ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, 58 ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು; 60,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಐಎಎಫ್‌ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಾಯು/ಸಮುದ್ರ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.

ಫೋನಿ ಚಂಡಮಾರುತ (ಮೇ 2019): ಒಡಿಶಾ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯು ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತು ತಂಡಗಳನ್ನು (ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡಗಳು, ಡೈವರ್‌ಗಳು, ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು) ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹಲವಾರು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ತಂಡಗಳು, ಭೂಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲಮ್‌ಗಳು, ವಿಮಾನ/ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 'ಫೋನಿ' ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭೂಸೇನೆಯ 19 ಕಾಲಮ್‌ಗಳು, 09 ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ 27 ವಿಮಾನ/ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 16 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಆಂಪಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ (ಮೇ 2020): ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ, ಐಎಎಫ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಕೇಂದ್ರ/ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದವು. ಒಟ್ಟು 56 ಹೆವಿ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಂ ಲಿಫ್ಟ್ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು (25 ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ವಿಂಗ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು 31 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು) ಐಎಎಫ್‌ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತ್ತು.

ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಲೇಕ್ ಔಟ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್, ಸೌತ್ ಲ್ಹೋನಾಕ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023): ಸಿಕ್ಕಿಂನ ದೂರದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸೌತ್ ಲ್ಹೋನಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರದ ಸ್ಫೋಟವು ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50-60 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಲಾಚುಂಗ್‌ನ ಹಿಮಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಮುಂಚೂಣಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಆಪರೇಷನ್ ಹಿಮರಾಹತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1,247 ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಎನ್‌ಎಚ್‌ಐಡಿಸಿಎಲ್‌ ಸುರಂಗ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (ನವೆಂಬರ್ 2023): 12 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಿಲ್ಕ್ಯಾರಾ-ದಂಡಾಲ್ಗಾಂವ್ ಸುರಂಗ ಕುಸಿದು 41 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಕಾಲಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ತಜ್ಞರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 29 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಿಚಾಂಗ್ ಚಂಡಮಾರುತ, ಚೆನ್ನೈ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023): 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಅಡ್ಯಾರ್ ನದಿ ಹಾಗೂ ಮನಪಾಕ್ಕಂ ಕಾಲುವೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು 230 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು, 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ ರಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ನಂತರದ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು, ಭೂಸೇನೆಯ ಎರಡು ಕಾಲಮ್‌ಗಳು ಚೆನ್ನೈನ ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ 1,083 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವು.

ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (2024): ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹದಿನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಕೋ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ 83 ಕಾಲಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಮಿಷನ್‌ಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 29,972 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಸುಮಾರು 3,000 ಜನರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 13,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಣಿಪುರ (ಮೇ 2024), ವಯನಾಡ್, ಕೇರಳ (ಜುಲೈ 2024), ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ (ಜುಲೈ 2024) ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ (ಆಗಸ್ಟ್ 2024) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು (2025): 2025 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ 80 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ 141 ಕಾಲಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ 28,293 ನಾಗರಿಕರ ರಕ್ಷಣೆ, 7,318 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು 2,617 ಜನರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿತರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರರ ರಕ್ಷಣೆ, ಜನವರಿ 2025), ತೆಲಂಗಾಣ (ಸುರಂಗ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2025) ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ (ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2025, ಮತ್ತು ಧಾರಾಲಿ ಮೇಘಸ್ಫೋಟ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಆಗಸ್ಟ್ 2025) ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಣಿಪುರ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ (ಜೂನ್ 2025), ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ (ಆಗಸ್ಟ್ 2025) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025) ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಭಾರತವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರನಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಭವಿಸುವ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಯೋಚಿತ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ "ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ" ಮತ್ತು ಸಾಗರ - ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ, ನೌಕಾಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಸೇನೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಅಚಲ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ವಾರದಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ) ಕೊಮೊರೊಸ್, ಕೀನ್ಯಾ, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮಾರಿಷಸ್, ಮೊಜಾಂಬಿಕ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ 44 ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸುನಯನಾ ಹಡಗನ್ನು ಐಒಎಸ್‌ ಸಾಗರ ಆಗಿ ರವಾನಿಸಿರುವುದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಸಾಗರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಮತ್ತು ಕಡಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಸಕ್ರಿಯ ನೌಕಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಮೈತ್ರಿ (ನೇಪಾಳ, 2015): ಆಪರೇಷನ್ ಮೈತ್ರಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರ ನೇಪಾಳ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಐಎಎಫ್‌ ವಿಮಾನಗಳು, ಭೂಸೇನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಪಡೆ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (ಎಂಇಎ) ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಸಂಯೋಜಿತ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನೇಪಾಳ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ, ಐಎಎಫ್‌ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 11,200 ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಇದು 295 ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, 46.5 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಐದು ಸ್ನಿಫರ್ ಶ್ವಾನಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಲು C-130J, C-17 ಮತ್ತು IL-76 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ವಿಮಾನ ಸಮೂಹವು C-130J Super Hercules, C-17 Globemaster III, IL-76 Gajraj, An-32 ಮತ್ತು ಎಂಟು Mi-17 ಸರಣಿಯ ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು (Mi-17 V5 ಸೇರಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಭೂಕಂಪದ ನಂತರದ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲದ ಭಾಗವಾಗಿ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತದ ಬೃಹತ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಾಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, 2021): ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 2021 ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ 448 ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯದ 206 ಅಫ್ಘನ್ನರು ಮತ್ತು 15 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 669 ಜನರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ ಮತ್ತು ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವೊಂದು 10 ಭಾರತೀಯರು, 94 ಅಫ್ಘನ್ನರು ಮತ್ತು ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‌ನ 2 ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿ ತಂದಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹಿಬ್‌ನ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಬೂಲ್‌ನ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಿಷನ್ ಸಾಗರ್ (ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ, 2020–2022; ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಕೆ): ಸಾಗರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಸಾಗರ (ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ) ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮಿಷನ್ ಸಾಗರ್, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಾದ್ಯಂತ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ನೀಡುವ ಸತತ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಕೇಸರಿ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಐರಾವತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಡಗುಗಳು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮಾರಿಷಸ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಕೊಮೊರೊಸ್, ಸುಡಾನ್ ಮತ್ತು ಮೊಜಾಂಬಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ 15 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ 3,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ನೆರವು, 300 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ದ್ರವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಮ್ಲಜನಕ, 900 ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಂದ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು 20 ISO ಕಂಟೈನರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಿಕಟ ಸಮನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 'ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರ'ನಾಗಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇತು (2020): 5 ಮೇ 2020 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಪರೇಷನ್ ಸಮುದ್ರ ಸೇತು (ಅರ್ಥ: "ಸಮುದ್ರ ಸೇತುವೆ"), ಕೋವಿಡ್-19 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸರಿಸುಮಾರು 55 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಜಲಾಶ್ವ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಐರಾವತ್, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಶಾರ್ದೂಲ್ ಮತ್ತು ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಮಗರ್ ನಂತಹ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, 23,000 ಕಿಮೀಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚರಿಸಿ 3,992 ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದಿತು.

ಆಪರೇಷನ್ ಗಂಗಾ (ಉಕ್ರೇನ್, 2022): ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, 90 ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ (76 ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು 14 ಐಎಎಫ್‌) 18,282 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮಿಷನ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳಾಂತರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಆಪರೇಷನ್ ದೋಸ್ತ್ (ತುರ್ಕಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ, 2023): 6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಂದು ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ತುರ್ಕಿಯೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 7.8-ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿತು. ವಿಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ತುರ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೋರಿತು. ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ನೆರವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಭಾರತವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು. ತುರ್ಕಿಯೆ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಮಾನವೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, 2023 ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನ್ ದೋಸ್ತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹಟೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇಸ್ಕೆಂಡರುನ್‌ನಲ್ಲಿ 99 ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಅರೆವೈದ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, 4 ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು 58 ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಪೀಡಿತ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಆರೈಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ 30 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸ್ವಯಂ-ಸಮರ್ಥ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು 5 C-17 ಐಎಎಫ್‌ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ವಿಶೇಷ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 135 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ ಇತರ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತುರ್ಕಿಯೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಯಿತು. ಸಿರಿಯಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಐಎಎಫ್‌ ನ C130J ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ದಮಾಸ್ಕಸ್‌ಗೆ 6 ಟನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ ನೆರವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಕಾವೇರಿ (ಸುಡಾನ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 2023): 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಪರೇಷನ್ ಕಾವೇರಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು 2,171 ತಿನ್ನಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಆಹಾರದ (ಎಂಇಎls Ready to Eat - MREs) ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಪೋರ್ಟ್ ಸುಡಾನ್‌ನಿಂದ ಜೆಡ್ಡಾಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೆಡ್ಡಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.

ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ರಹ್ಮ (ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, 2025): ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ಮಾನವೀಯ ಬೆಂಬಲವು ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು, ಇದು ಪರಿಹಾರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 28 ರಂದು ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಭಾರತವು ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರನಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 750 ಟನ್ ಮಾನವೀಯ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳು, ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಡೇರೆಗಳು, ಕಂಬಳಿಗಳು, ವೇಗವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಶ್ರಯಗಳು, ನೀರು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಿತ ಕಚೇರಿ ರಚನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. 200 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು 2,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು 80 ಸದಸ್ಯರ ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ಹೆವಿ ಅರ್ಬನ್ ಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ತಂಡ ಮತ್ತು 127 ಸದಸ್ಯರ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕಡಲ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ, ಪೂರ್ವ ನೌಕಾ ಕಮಾಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳಾದ ಸತ್ಪುರ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಿ, 29 ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಂದು 40 ಟನ್ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾಂಗೂನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದವು, ಇವುಗಳನ್ನು 31 ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಂದು ಯಾಂಗೂನ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ಕಮಾಂಡ್‌ನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳಾದ ಕಾರ್ಮುಕ್ ಮತ್ತು LCU 52, 30 ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಂದು ಅಗತ್ಯ ಉಡುಪುಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಹಾರ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 30 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾಂಗೂನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದವು. ಈ ಸರಕುಗಳನ್ನು 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಂದು ಯಾಂಗೂನ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗು ಘರಿಯಾಲ್ 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಂದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಬಂದರಿನಿಂದ ಯಾಂಗೂನ್‌ಗೆ ಹೊರಟಿತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಪೀಡಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಕ್ಷಣದ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ 405 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಕ್ಕಿ, 30 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ, 5 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಬಿಸ್ಕತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು 2 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ನೂಡಲ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡ ಒಟ್ಟು 442 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಆಹಾರ ಸಹಾಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸಿತು.

ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಐಎಎಫ್‌ ನ C-130J ವಿಮಾನವು ಡೇರೆಗಳು, ಜನರೇಟರ್‌ಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 16 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ರಂದು, ಐಎಎಫ್‌ ನೈಪೈಡಾವ್ (Naypyidaw) ಗೆ 20 ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಿತ ಕಚೇರಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು, ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಭಾರತದ ನಿರಂತರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪರೇಷನ್ ಸಾಗರ್ ಬಂಧು (2025): 28 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಪರೇಷನ್ ಸಾಗರ್ ಬಂಧು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿತ್ವಾ ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ಸಮಗ್ರ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ಒಣ ಪಡಿತರ, ಡೇರೆಗಳು, ಟಾರ್ಪಾಲಿನ್‌ಗಳು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಿಟ್‌ಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು, ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 4.5 ಟನ್ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 60 ಟನ್ ವಿಶೇಷ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 1,058 ಟನ್ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳಾದ ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ವಿಕ್ರಾಂತ್, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಉದಯಗಿರಿ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಸುಕನ್ಯಾ, ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ ಘರಿಯಾಲ್ ಮತ್ತು LCU ಗಳಾದ L51, L54 ಮತ್ತು L57 ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಕೊಲಂಬೊ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಂಕೋಮಲಿಗೆ 1,000 ಟನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು. ಐಎಎಫ್‌ Mi-17 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು 264 ಬದುಕುಳಿದವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದವು ಮತ್ತು 50 ಟನ್ ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಿದವು, ಹಾಗೆಯೇ 400 ಜನರನ್ನು ಐಎಎಫ್‌ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 2,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಿಯಂಗನಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾರಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು 2,200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 248 ಟನ್ ಬೈಲಿ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ (Bailey Bridge) ಉಪಕರಣಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿವೆ. 110 ಟನ್ ತೂಕದ, 120 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ದ್ವಿಮುಖ ಸಂಚಾರದ ಬೈಲಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2025 ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕಿಲಿನೋಚ್ಚಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಡಿತ್ವಾ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಪರೇಷನ್ ಸಾಗರ್ ಬಂಧು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಚೇತರಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.

ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoD) ನೇತೃತ್ವದ ಸಮನ್ವಯವು ಸಂಯೋಜಿತ ಭೂ-ಸಮುದ್ರ-ವಾಯು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನುಭವವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ, ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಸರ್ಕಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು, ಡೊಮೇನ್ ಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಇವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನದ್ಧತೆ, ತ್ವರಿತ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಜಂಟಿ ಸರ್ವ-ಡೊಮೇನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗದ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಸಮನ್ವಯ್ (2022): ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಂಟಿ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಅಭ್ಯಾಸ 'ಸಮನ್ವಯ್ 2022' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 28–30, 2022 ರಂದು ಆಗ್ರಾ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌, ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ, ಬಿಆರ್‌ಒ, ಐಎಂಡಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಎಸಿಯನ್‌ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ತಾಲೀಮು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ, ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಟೇಬಲ್‌ಟಾಪ್ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಚಕ್ರವಾತ್ (2023): ವಾರ್ಷಿಕ ಜಂಟಿ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಅಭ್ಯಾಸ 'ಚಕ್ರವಾತ್ 2023' ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಸೇನೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9–11, 2023 ರಂದು ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ತಾಲೀಮಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸ್ನೇಹಿ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಕೊಮೊರೊಸ್, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮಾರಿಷಸ್, ಮೊಜಾಂಬಿಕ್, ಸೀಶೆಲ್ಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಟಾಂಜಾನಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಜಂಟಿ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಮೋಚನ್ (2024): ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಂಟಿ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಅಭ್ಯಾಸ 'ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಮೋಚನ್ 2024' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 18–19, 2024 ರಂದು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಪೋರಬಂದರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ, ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪಡೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಸಾವುನೋವುಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಸಹಯೋಗದ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಟೈಗರ್ ಟ್ರಯಂಫ್ (2025): ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಡುವಿನ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಅಭ್ಯಾಸ 'ಟೈಗರ್ ಟ್ರಯಂಫ್ 2025' ರ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಏಪ್ರಿಲ್ 1–11, 2025 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳಾದ ಜಲಾಶ್ವ, ಘರಿಯಾಲ್, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ (ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ), ಸುದೀರ್ಘ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಡಲ ಗಸ್ತು ವಿಮಾನ P8I, 91 ಇನ್‌ಫಾಂಟ್ರಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಮತ್ತು 12 ಮೆಕ್ ಇನ್‌ಫಾಂಟ್ರಿ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ ಭೂಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು, ವಾಯುಸೇನೆಯ C-130 ವಿಮಾನ ಮತ್ತು MI-17 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ರ‍್ಯಾಪಿಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಟೀಮ್ (RAMT) ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಸೇನೆ, ಮರೀನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಸೇನೆ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ, ಕಮಾಂಡ್-ಅಂಡ್-ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಎಚ್‌ಎಡಿಆರ್‌ ಗೆ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ "ರಾಷ್ಟ್ರ ಮೊದಲು" ಎಂಬ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಭಾರತದ 'ನೆರೆಹೊರೆ ಮೊದಲು' ನೀತಿ ಮತ್ತು 'ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ' (ಜಗತ್ತೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ) ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸನಾತನ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಅದರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕಾರನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಭಾರತದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

References:

Ministry of Defence (MoD)