पत्र सूचना कार्यालय

ಪೀಠಿಕೆ

ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ '2025 ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಐ ವೈಬ್ರನ್ಸಿ ಟೂಲ್' ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. 2017 ಮತ್ತು 2024ರ ನಡುವಿನ ಎಐ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾದ ಈ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಏರಿಕೆಯು, ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ದತ್ತಾಂಶ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಎಐ ಪ್ರತಿಭೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ನವೋದ್ಯಮ, ಹೂಡಿಕೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು (ಎಐ) ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹಗಳು, ಸಂವೇದಕಗಳು, ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಎಐ ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನಗಳು ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಇಂಡಿಯಾ-ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸಮ್ಮಿತ್ 2026: ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಎಐ

ಇಂಡಿಯಾ-ಎಐ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸಮ್ಮಿತ್ 2026 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು 'ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ' ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಭಾರತದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲೋಕತಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೌಲಭ್ಯ ವಂಚಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಎಐ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಇದು ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನು 'ಸರ್ವರ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸರ್ವರ ಸಂತೋಷ' ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಎಐ' ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ, ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಎಐ ಅನ್ನು ಮಾನವ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಾಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ರೈತರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು, ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಐ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆಗಳು

ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸರಳ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಎಐ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಮಣ್ಣಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಏನನ್ನು ಬಿತ್ತಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ಬಿತ್ತಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಗೊಬ್ಬರ/ಔಷಧಿ ಬಳಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಐ ರೈತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆಯವರೆಗೆ, ಎಐ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ನ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:

೧. ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ

ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು 'ಡೀಪ್ ಲರ್ನಿಂಗ್' ಮತ್ತು 'ಚಿತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ'ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಡ್ರೋನ್ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಲದ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೈತರು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಮಯೋಚಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

೨. ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಬೆಳೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಬೇಗನೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಎಐ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಳೆ ಮಾದರಿಗಳು, ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಿತ್ತನೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ನೀರಾವರಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ವಯದ ಬಗ್ಗೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆ ಆಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ವರದಾನವಾಗಿದೆ.

೩. ಕೃಷಿ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು

ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಎಐ ಉಪಕರಣಗಳು ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಎಐ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

೪. ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕ ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಬೇಡಿಕೆ-ಪೂರೈಕೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇ- ನಾಮ್‌, ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಎಐ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರೈತರು ಯಾವ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ 12 ರಾಜ್ಯಗಳ ಸುಮಾರು 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ರೈತರು ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (ಎಐ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27: ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಸಲಹೆಗಾಗಿ 'ಭಾರತ್-ವಿಸ್ತಾರ್'

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಲ್ಲಿ 'ಭಾರತ್-ವಿಸ್ತಾರ್' ಎಂಬ ಬಹುಭಾಷಾ ಎಐ ಸಾಧನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಐಸಿಎಆರ್‌ ನ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ರೈತರು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದ ಸಲಹೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರೈತರಿಗಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಸಲಹಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳು

ಕಿಸಾನ್ ಇ-ಮಿತ್ರ: 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಕಿಸಾನ್ ಇ-ಮಿತ್ರ' ಒಂದು ಧ್ವನಿ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪಿಎಂ ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ, ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು 11 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿದಿನ 8,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 93 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ರೈತರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀಟ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀಟ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಕೀಟಬಾಧೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಮತ್ತು ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ರೈತರು ಪೀಡಿತ ಬೆಳೆ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಎಪಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಮಯೋಚಿತ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎನ್‌ಪಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಅನ್ನು 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು 66 ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ 432 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಾರಿಫ್ ಬಿತ್ತನೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಂಗಾರು ಆರಂಭದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು: 2025ರ ಖಾರಿಫ್ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ 13 ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮುಂಗಾರು ಆರಂಭದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಲ್ಯಾಬ್-ಇಂಡಿಯಾ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ NeuralGCM, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮೀಡಿಯಂ-ರೇಂಜ್ ವೆದರ್ ಫೋರ್‌ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ನ ಎಐ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಐಎಂಡಿ ಯಿಂದ ಪಡೆದ 125 ವರ್ಷಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಳೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತಮ ಬಿತ್ತನೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು, ಐದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 13 ರಾಜ್ಯಗಳ 3.88 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರಿಗೆ mKisan ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್‌ ಮೂಲಕ ಸಂಭವನೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇಕಡಾ 31-52 ರಷ್ಟು ರೈತರು ಈ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಸಿದ್ಧತೆ, ಬಿತ್ತನೆಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತ:

2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್', ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನವೀನ ಮತ್ತು ರೈತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ₹2,817 ಕೋಟಿ ವ್ಯಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹54.972 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ರೈತರು, ಭೂಹಿಡುವಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ರೈತರಿಗೆ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಬೆಳೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳ ದಕ್ಷತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್, ಕೃಷಿ ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನಕ್ಷೆಯಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ.

ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್: ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್ ಎನ್ನುವುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈತರಿಗೆ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳು, ಜಾನುವಾರು ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಡೆದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು (ಫಾರ್ಮರ್ ಐಡಿ - Farmer ID) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 2026-27ರ ವೇಳೆಗೆ 11 ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ಐಡಿ ನೀಡುವ ಗುರಿಯಿದ್ದು, 27 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 7.63 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಐಡಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ 1.93 ಕೋಟಿ ಐಡಿಗಳು ಮಹಿಳಾ ರೈತರಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಪಿಎಂ-ಕಿಸಾನ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಐಡಿಗೆ ₹10 ಅನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್ ಮೊಬೈಲ್-ಆಧಾರಿತ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ'ಯನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಳೆ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ಲಾಟ್-ಮಟ್ಟದ ನೈಜ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. 2024-25ರ ರಬಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 492 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು 23.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

ಕೃಷಿ ನಿರ್ಧಾರ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಬೆಳೆ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಳೆ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಇಳುವರಿ ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬರ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಂತಹ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರೈತರು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ-ಆಧಾರಿತ ಇಳುವರಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಕೆಡಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು: ಸೋಯಿಲ್ ಅಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯೂಸ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ 'ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್' ಯೋಜನೆಯು, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ 1:10,000 ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಸಮಗ್ರ ಮಣ್ಣಿನ ದಾಸ್ತಾನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮಣ್ಣಿನ ನಕ್ಷೆಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆ, ಬೆಳೆ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 142 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಗುರಿಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 29 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಎಂಬ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ₹1,076 ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು 'ಕ್ಯಾಂಪ್-ಮೋಡ್' ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ₹15,000 ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ:

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರೈತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ರೈತರು ಖಾರಿಫ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 2 ಪ್ರತಿಶತ, ರಬಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಕಾಳು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ 1.5 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ 5 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಉಳಿದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಹಾಯಕ ರೈತರಿಗೆ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ. ಯೆಸ್‌ ಟೆಕ್‌ ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿಖರವಾದ ಇಳುವರಿ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ದೂರಸಂವೇದಿ ಮತ್ತು ಎಐ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2025ರ ಜನವರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಇಳುವರಿ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳ ವೇಗದ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಿಆರ್‌ಒಪಿಐಸಿ ಎನ್ನುವುದು ಬೆಳೆ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಎಐ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ರೈತರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ನಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ PMFBY WhatsApp Chatbot ರೈತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು WINDS ವೇದಿಕೆಯು ನೈಜ-ಸಮಯದ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಹವಾಮಾನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂಎಫ್‌ಬಿವೈ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಳೆ ವಿಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. 2016-17 ಮತ್ತು 2024-25ರ ನಡುವೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ), ಪಿಎಂಎಫ್‌ಬಿವೈ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಡಬ್ಲುಬಿಸಿಐಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ 78.51 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ₹35,919 ಕೋಟಿ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪಾವತಿಸಿದ್ದರೆ, ₹1,90,374 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು 23 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಪಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಿಎಂಎಫ್‌ಬಿವೈ ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಅಗ್ರಿ-ಟೆಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕೃಷಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2018-19 ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿ-ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನರ್‌ಶಿಪ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್' ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರಿ-ಟೆಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ), ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್, ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೃಷಿಯಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. 'ಭರವಸೆಯ ಕಿರಣ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಅಗ್ರಿ-ಟೆಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ತರುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು ಅಗ್ರಿ-ಬಿಸಿನೆಸ್ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳು ಐಡಿಯಾ ಹಂತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸೀಡ್ ಹಂತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ₹25 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತವೆ. 2026ರ ಜನವರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ರಿ-ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು 2,282 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹186.55 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ಎಐ ಮತ್ತು ಐಒಟಿ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು, ಕೃಷಿ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್: ಐಸಿಎಆರ್‌ –ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೃಷಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವು ಮಣ್ಣಿನ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬಿತ್ತನೆ, ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ರೊಬೊಟಿಕ್ ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಸಾಧನಗಳಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೃಷಿ: ಇಂಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಎಐ ಚೌಕಟ್ಟು

 ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಂದು "ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೃಷಿ: ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಎಐ ಪ್ಲೇಬುಕ್" (ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ: ಎಐ ಪ್ಲೇಬುಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಗ್ರೀಕಲ್ಚರ್‌) ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರ ಕಚೇರಿ, ಇಂಡಿಯಾ-ಎಐ, ಮತ್ತು ಬಿಸಿಜಿ ಎಕ್ಸ್‌ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಈ ವರದಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು (ಎಐ) ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ನೀತಿ-ಆಧಾರಿತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ಲೇಬುಕ್, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಎಐ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದತ್ತಾಂಶ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಘಟನೆ, ಸೀಮಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ತಲುಪುವಿಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಇದು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವರದಿಯು ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ಎಐ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಬೆಳೆ ಯೋಜನೆ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಕೀಟ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ಲೇಬುಕ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಎಐ ಚೌಕಟ್ಟು. ಇದು ಇಡೀ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು, ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಐ ಪರಿಹಾರಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ:

ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸು: 'ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸು' ಎಂಬ ಸ್ತಂಭವು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಎಐ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಎಐ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು, ಪೂರಕ ನೀತಿಗಳು, ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಳವಡಿಕೆ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೃಜಿಸು: 'ಸೃಜಿಸು' ಎಂಬ ಸ್ತಂಭವು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಎಐ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಐ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು, ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ನವೋದ್ಯಮಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ತಲುಪಿಸು: 'ತಲುಪಿಸು' ಎಂಬ ಸ್ತಂಭವು ಎಐ ಪರಿಹಾರಗಳು ರೈತರನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮುಕ್ತಾಯ

ಭಾರತವು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಭಾರತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್' ಮತ್ತು 'ಅಗ್ರಿಸ್ಟಾಕ್' ಸೇರಿದಂತೆ ಬೃಹತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಎಐ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತ್-ವಿಸ್ತಾರ್ ಮತ್ತು ಕಿಸಾನ್ ಇ-ಮಿತ್ರದಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ಬಹುಭಾಷಾ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದರಿಂದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರಿಗೂ ಪರಿಣಿತ ಜ್ಞಾನ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಗಾಗಾಗಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ಕೃಷಿ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೆಸ್‌-ಟೆಕ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿಆರ್‌ಒಪಿಐಸಿ ಮೂಲಕ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಬೆಳೆ ವಿಮೆಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳ ವೇಗದ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಎಐ-ಚಾಲಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಡೆಗೆ ಭಾರತದ 'ಮಾನವ-ಕೇಂದ್ರಿತ' ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

References

Lok Sabha

• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/184/AU1327_9GvOxz.pdf?source=pqals
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/186/AS28_hkCNC9.pdf?source=pqals
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU4291_vaBPbO.pdf?source=pqals
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/186/AU2582_mUayeg.pdf?source=pqals
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/186/AU2608_FGMVt9.pdf?source=pqals

Rajya Sabha

• https://sansad.in/getFile/annex/268/AU641_0WOWQV.pdf?source=pqars

Ministry of Agriculture & Farmers Welfare

• https://agriwelfare.gov.in/en/DigiAgriDiv
• https://apsac.ap.gov.in/wp-content/uploads/2023/01/Document2.pdf?utm_
• https://pmfby.gov.in/yestech
• https://agriwelfare.gov.in/Documents/EOI/EOI_CROPIC_04062025.pdf
• https://www.iari.res.in/en/files/divisionalPublications/The_Rise_of_AgriBots_Content_v2_09042025.pdf
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2037406&utm_&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2204751&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2114896&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2201004&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2155533&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2050966&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2117390&utm_&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=148441&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2085179&utm_&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2089250&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2151354&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2199566&utm_&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2051719&reg=3&lang=2

Ministry of Finance

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221432&reg=3&lang=2
• https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf
• https://www.indiabudget.gov.in/doc/Budget_at_Glance/budget_at_a_glance.pdf

Ministry of Commerce and Industry

• https://www.startupindia.gov.in/content/sih/en/bloglist/blogs/how-are-agritech-startups-revolutionising-farming-practices-in-india.html

Ministry of Electronics and Information Technology

• https://psa.gov.in/CMS/web/sites/default/files/publication/WEF_Future_Farming_in_India_A_Playbook_for_Scaling_Artificial_Intelligence_in_Agriculture_2025.pdf

My Scheme

• https://www.myscheme.gov.in/schemes/pmfby

NITI Aayog

• https://frontiertech.niti.gov.in/story/precision-farming-innovation-transforms-agriculture-in-tamil-nadu/
• https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-03/National-Strategy-for-Artificial-Intelligence.pdf

Office of Principal Scientific Advisor to GoI

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2181469&reg=3&lang=2

PIB

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209737&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=154892&NoteId=154892&ModuleId=3&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=154960&ModuleId=3&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155146&ModuleId=3&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=155010&NoteId=155010&ModuleId=3&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=157023&ModuleId=3&reg=3&lang=2&utm_

English PDF

*****