पत्र सूचना कार्यालय

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026–27: ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು (ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಇಂಜಿನ್ಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. 7.47 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದಿಮೆಗಳು 32.82 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಕೃಷಿಯ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ವಲಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35.4%, ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ 48.58% ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ 31.1% ಪಾಲನ್ನು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.

ಬಡವರು, ವಂಚಿತರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಬಜೆಟ್, ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ 'ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು' ರೂಪಿಸಿದೆ: ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು; ಜನರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬ, ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ವಲಯವು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

ಮೊದಲ ಕರ್ತವ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು 'ಚಾಂಪಿಯನ್'ಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಜೆಟ್ ತ್ರಿಮುಖ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಈಕ್ವಿಟಿ (ಬಂಡವಾಳ) ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ನಗದು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಪರಿಣತಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಜೆಟ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಲಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ, ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮೊದಲ ಕರ್ತವ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು 'ಚಾಂಪಿಯನ್'ಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ತ್ರಿಮುಖ ವಿಧಾನ:

ಈಕ್ವಿಟಿ (ಬಂಡವಾಳ) ಬೆಂಬಲ: ಈಕ್ವಿಟಿ ಬೆಂಬಲ ಕ್ರಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ₹10,000 ಕೋಟಿಯ 'ಎಸ್‌ಎಂಇ ಗ್ರೋತ್ ಫಂಡ್' ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಿಸ್ಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ' ನಿಧಿಯನ್ನು ₹2,000 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುವುದು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, 30 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, SRI ನಿಧಿಯು ₹15,442 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ 682 ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.

ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ (ನಗದು ಲಭ್ಯತೆ) ಬೆಂಬಲ: ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, TReDS ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗಾಗಿ ₹7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು (CPSEs) ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ TReDS ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಇತ್ಯರ್ಥ ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ಇತರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಲಿದೆ.
• TReDS ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ CGTMSE-ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾಲ ಖಾತರಿ (ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು.
• ಸರ್ಕಾರಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಖರೀದಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ, ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು GeM ಅನ್ನು TReDS ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.

• ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ನಗದು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಣದ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು TReDS ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ-ಬೆಂಬಲಿತ ಭದ್ರತೆಗಳಾಗಿ  ಪರಿಚಯಿಸುವುದು.

ವೃತ್ತಿಪರ ಬೆಂಬಲ: ಅಂತಿಮ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರವು ಐಸಿಎಐ, ಐಸಿಎಸ್‌ಐ ಮತ್ತು ಐಸಿಎಂಎಐ ನಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಿತ್ರರ’ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ಯಾರಾ-ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌ಗಳು, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಸರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ: ಕೊರಿಯರ್ ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪ್ರತಿ ರಫ್ತಿಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷದ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ B2C (ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ) ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮಗಳು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಾಪಸ್ ಬಂದ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ: ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧನೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನೀತಿಗಳು

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ವಲಯವು 2025 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರದ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಔಪಚಾರಿಕೀಕರಣವು ಏರುಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. 1 ಜುಲೈ 2020 ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ, ಉದ್ಯಮ ನೋಂದಣಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 7.30 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಉದ್ಯಮ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ 4.37 ಕೋಟಿ ನೋಂದಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿನ 2.92 ಕೋಟಿ ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (PMEGP): ಪಿಎಂಇಜಿಪಿ ಯೋಜನೆಯು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ 'ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮನಿ' ಸಹಾಯಧನವನ್ನು (ಸಬ್ಸಿಡಿ) ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈಗ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ (ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2008-09) ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ, ₹29,249.43 ಕೋಟಿ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮನಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಮೂಲಕ 10.71 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು 87 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಯೋಜನೆ:

 ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಆಯ್ದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ‘ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ-ಸುಸ್ಥಿರ’, ‘ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ’ ಮತ್ತು ‘ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ-ನಾವೀನ್ಯತೆ’ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಝಡ್‌ಇಡಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಮೂಲಕ "ಶೂನ್ಯ ದೋಷ, ಶೂನ್ಯ ಪರಿಣಾಮ" ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ‘ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ’ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸಲು ‘ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ-ನಾವೀನ್ಯತೆ’ ಘಟಕವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್, ವಿನ್ಯಾಸ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಒಎನ್‌ಡಿಸಿ (ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಜಾಲ) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಟೀಮ್‌ (ವ್ಯಾಪಾರ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ಉಪಕ್ರಮವು—ಇದು 5 ಲಕ್ಷ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ—ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲು ಪರಿವರ್ತನಾ ಹಾದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ವ್ಯವಹಾರದ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ

ವಿಳಂಬಿತ ಪಾವತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆ:

ವಿಳಂಬಿತ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಎಂಎಸ್‌ಇ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಒಡಿಆರ್‌ ಪೋರ್ಟಲ್, ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ 'ಪೂರ್ವ-ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ' ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಡಿ ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ, ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರ ನಡುವೆ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ಆಧಾರಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ, ಬಾಕಿ ಇರುವ ಹಣವನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ

ಇದು ಸಾಲದ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಸದಸ್ಯ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಮಾನ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಸಾಲದ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ಇದು 2025 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 25 ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ತನ್ನ ಆರಂಭದಿಂದ (ಆಗಸ್ಟ್ 2000) ಈವರೆಗೆ ಇದು 1 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲದ ಖಾತರಿಗಳ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ದಾಟಿದೆ.

• 1 ಜನವರಿಯಿಂದ 30 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ, ₹3.77 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 29.03 ಲಕ್ಷ ಸಾಲದ ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾಲದ ಖಾತರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹5 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹10 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತೃತೀಯಲಿಂಗಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲದ ಖಾತರಿ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ 10% ರಿಯಾಯಿತಿ ಮತ್ತು 85% ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಖಾತರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (ಇದು 1 ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ).

ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ 'ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆ'ಯು, ಕೈಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ 18 ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ 2025ರ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ 7.7 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರ ಅಂಕಿಅಂಶದಂತೆ, ಒಟ್ಟು 30 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇವರಲ್ಲಿ 23.09 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
• 2025 ರಲ್ಲಿ, 2.62 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ₹2,257 ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಅಡಮಾನ ರಹಿತ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 6.7 ಲಕ್ಷ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಪಿಎಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು, ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮತೋಲಿತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಇವು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ವಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಸಮಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರಕ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ, ಇವು ವಿಶಾಲವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಇಂದು, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಲು ಅವು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿವೆ. ಹೀಗೆ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಔಪಚಾರಿಕ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ರಫ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ.

References

Ministry of Micro, Small & Medium Enterprises

https://msme.gov.in/about-us/about-us-ministry

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209712&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2220403&reg=3&lang=1

https://msme.gov.in/know-about-msme

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2142170&reg=3&lang=2

https://www.dcmsme.gov.in/schemes/clcs-tus/Approved%20MSME%20Competitive(LEAN)%20Scheme_Guidelines_07_10_2022.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2099687&reg=3&lang=2

https://msme.gov.in/about-us/organization-setup#:~:text=Mission:,through%20skill%20and%20entrepreneurship%20development.

Ministry of Commerce and Industry

https://www.investindia.gov.in/blogs/msmes-backbone-indias-economic-future

Ministry of Statistics and Programme Implementation

https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/Factsheet_with_infograph_A4.pdf

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=78903&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2205156&reg=3&lang=2

Ministry of Finance

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf

https://www.indiabudget.gov.in/doc/budget_speech.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221434&reg=3&lang=1

https://www.indiabudget.gov.in/doc/bh1.pdf

https://www.indiabudget.gov.in/doc/eb/sbe68.pdf

Ministry of Commerce & Industry

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2117470&reg=3&lang=2

Ministry of Electronics & Information Technology

https://www.mygov.in/group/ministry-micro-small-and-medium-enterprises-msme//#:~:text=Micro%2C%20Small%20and%20Medium%20Enterprises%20(MSME)%20sector%20has%20emerged,https://twitter.com/minmsme

President's Secretariat

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219510&reg=3&lang=1

Reserve Bank of India

https://www.rbi.org.in/commonman/English/scripts/FAQs.aspx?Id=3138

https://www.rbi.org.in/commonman/english/scripts/FAQs.aspx?Id=966

India Brand Equity Foundation

https://www.ibef.org/industry/msme

Others

https://ddnews.gov.in/en/union-budget-2026-27-puts-exports-at-core-of-growth-strategy/

PIB Archives

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2199330&reg=3&lang=2

English PDF

*****