पत्र सूचना कार्यालय

પ્રસ્તાવના

રેડિયો હંમેશાં એક આગવી મોહકતા રહી છે — અંગત છતાં વ્યાપક, સરળ છતાં શક્તિશાળી.તે રોજિંદા જીવનમાં શાંતિપૂર્વક ભળી જાય છે, ઓછું માગે છે, પરંતુ સાથ, જાણકારી અને પોતાનાપણાનો ભાવ પૂરો પાડે છે.સ્ક્રીન ધ્યાનનું કેન્દ્ર બને તે પહેલાં, રેડિયો ઘરમાં એક વિશ્વસનીય અવાજ હતો, જે સહિયારા શ્રવણ દ્વારા દૂરના ભૌગોલિક વિસ્તારો, વિવિધ ભાષાઓ અને અસંખ્ય જીવનને જોડી રહ્યો હતો.

ઘણા ઐતિહાસિક પ્રસંગો રેડિયો ઘોષણાઓ દ્વારા સામૂહિક સ્મૃતિમાં અંકિત છે. 1947ની 14-15ઑગસ્ટની રાત કોણ ભૂલી શકે, જ્યારે રેડિયો પર ભારતની સ્વતંત્રતાની જાહેરાત ગુંજી ઊઠી હતી.તે એકમાત્ર રેડિયો પ્રસારણે માત્ર સમાચારનું જ પ્રસારણ કર્યું ન હતું, પરંતુ સ્વાતંત્ર્યના એક સંયુક્ત સૂરથી એક વિશાળ અને વિવિધતાપૂર્ણ રાષ્ટ્રને એકજૂથ કર્યું હતું.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ

વિશ્વ રેડિયો દિવસ (WRD) ની ઘોષણા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક સંગઠન (UNESCO) દ્વારા 2011 માં તેની 36મી સામાન્ય પરિષદમાં કરવામાં આવી હતી. બાદમાં 2012 માં તેના 67મા સત્ર દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા દ્વારા તેને અપનાવવામાં આવ્યું હતું. આનાથી તે સત્તાવાર રીતે માન્યતા પ્રાપ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય ઉજવણી બની. તે દર વર્ષે 13 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ તારીખ 1946માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર રેડિયોની સ્થાપનાની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી તરત જ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર રેડિયોએ પ્રસારણ શરૂ કર્યું. તે વૈશ્વિક સંદેશાવ્યવહાર અને માહિતીની આપ-લે માટે પ્રારંભિક પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક હતું.

વિશ્વ રેડિયો દિવસ 2026 નું કેન્દ્રબિંદુ

વૈશ્વિક રેડિયો દિવસ ૨૦૨૬ ની થીમ — "રેડિયો અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ: એઆઈ એક સાધન છે, અવાજ નથી" — પ્રસારણ તંત્રમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિની વધતી ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે.તે દર્શાવે છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સામગ્રી નિર્માણ, સંગ્રહ, અનુવાદ, શ્રોતાઓ સાથે જોડાણ અને સુલભતાને કેવી રીતે બહેતર બનાવી શકે છે, જેનાથી રેડિયો વધુ કાર્યક્ષમ અને સમાવેશી બનશે.તે જ સમયે, આ વિષય ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ટેકનોલોજી રેડિયોની ઓળખ સમાન માનવ અવાજ, સંપાદકીય વિવેકબુદ્ધિ અને વિશ્વસનીયતાનો વિકલ્પ બનવાને બદલે માત્ર એક સહાયક પ્રણાલી તરીકે જ રહેવી જોઈએ. કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના નૈતિક અને જવાબદાર ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપીને, આ થીમ ડિજિટલ યુગમાં વિશ્વાસ, પ્રામાણિકતા અને સમુદાય સાથે જોડાણ જેવા રેડિયોના મુખ્ય મૂલ્યોને નવીનતાએ મજબૂત કરવા જોઈએ તે વાત પર ફરીથી ભાર મૂકે છે.

 રાયપુર 2026 માં વિશ્વ રેડિયો દિવસ કોન્ક્લેવનું સ્થળ બનશે.

વિશ્વ રેડિયો દિવસ 2026 નિમિત્તે, ઓલ ઈન્ડિયા રેડિયો (AIR), રાયપુર, છત્તીસગઢ, UNESCOના સહયોગથી, 13 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ સવારે 10:00 વાગ્યાથી હોટેલ બેબીલોન કેપિટલ, રાયપુર ખાતે વિશ્વ રેડિયો દિવસ કોન્ક્લેવનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આ કોન્ક્લેવ સત્તાવાર થીમ, "રેડિયો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ" પર કેન્દ્રિત છે, અને રેડિયો પ્રસારણના મૂળમાં માનવ અવાજને જાળવી રાખીને AI કેવી રીતે સામગ્રી નિર્માણ, પ્રેક્ષકોની જોડાણ અને સુલભતાને મજબૂત બનાવી શકે છે તેના પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.

આકાશવાણી: ભારતનું જાહેર સેવા પ્રસારણકર્તા

આકાશવાણી તરીકે લોકપ્રિય અખિલ ભારતીય રેડિયો (એઆઈઆર), ભારતની રાષ્ટ્રીય પ્રસારણ સંસ્થા પ્રસાર ભારતીનો રેડિયો વિભાગ છે અને તેની સ્થાપનાકાળથી "બહુજન હિતાય, બહુજન સુખાય" (જનસામાન્યના કલ્યાણ અને સુખ માટે) ના સૂત્ર સાથે રાષ્ટ્રની સેવા કરી રહ્યો છે. 1936માં સ્થપાઈ, સ્વતંત્રતા પછી જાહેર માલિકી હેઠળ લાવવામાં આવેલી આકાશવાણી, પ્રસારિત ભાષાઓની સંખ્યા અને સેવા અપાતા શ્રોતાઓની વિવિધતાના સંદર્ભમાં વિશ્વની સૌથી મોટી પ્રસારણ સંસ્થાઓમાંની એક બની ગઈ છે.

આકાશવાણીની ઘરેલું સેવા દેશભરમાં 591 પ્રસારણ કેન્દ્રો ધરાવે છે, જે ભારતના ભૌગોલિક વિસ્તારના આશરે 92% અને તેની વસ્તીના 99.19% ને આવરી લે છે. તેની પાસે 23 ભાષાઓ અને 182 બોલીઓમાં પ્રોગ્રામિંગ ક્ષમતાઓ છે, જે ભારતની વ્યાપક સામાજિક-આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાને ઉજાગર કરે છે.મધ્યમ તરંગ (MW), ટૂંકા તરંગ (SW), FM અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા, આકાશવાણી મહાનગરો તેમજ દૂરના, ગ્રામીણ અને સરહદી વિસ્તારોમાં પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચે છે.

તેના કાર્યક્રમોમાં સમાચાર, વર્તમાન બાબતો, કૃષિ, શિક્ષણ, આરોગ્ય જાગૃતિ, યુવાનો માટેની સામગ્રી, શાસ્ત્રીય અને લોક સંગીત અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનો સમાવેશ થાય છે.કટોકટી અને કુદરતી આફતો દરમિયાન, ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયોએ સમયસર ચેતવણીઓ અને ચકાસાયેલી માહિતી સતત પ્રદાન કરી છે.

• મીડિયા ક્ષેત્ર સતત પરિવર્તિત થઈ રહ્યું છે ત્યારે, આકાશવાણી સર્વસમાવેશકતા, વિશ્વસનીયતા અને રાષ્ટ્રીય એકીકરણ પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા જાળવી રાખીને, પોતાના કાર્યક્ષેત્રનું રૂપાંતર કરીને તેનો વ્યાપ વિસ્તારી રહ્યું છે, જે વિશ્વ રેડિયો દિવસની સ્થાયી ભાવનાને મૂર્ત સ્વરૂપ આપે છે. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન આ સ્પષ્ટ થયું હતું, જ્યારે ગ્રામીણ બિહાર, ઝારખંડ અને મધ્ય પ્રદેશના કેટલાક ભાગોમાં શાળાઓ બંધ હતી અને ડિજિટલ પહોંચ મર્યાદિત રહી હતી, ત્યારે વિદ્યાર્થીઓએ શિક્ષા મેળવવા માટે ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો (આકાશવાણી) ના શૈક્ષણિક પ્રસારણ પર આધાર રાખ્યો હતો. જ્યાં સ્માર્ટફોન અને સ્થિર ઇન્ટરનેટ દુર્લભ હતા, તેવા વિસ્તારોમાં રેડિયોએ શિક્ષણનું સાતત્ય શાંતિપૂર્વક જાળવી રાખ્યું.એ જ રીતે, ઓડિશા અને તમિલનાડુના આફતગ્રસ્ત દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં, માછીમારો દરિયામાં માછલી પકડવા જતાં પહેલાં એઆઈઆર હવામાન બુલેટિન પર નિયમિતપણે આધાર રાખે છે. 2019માં ફાની જેવા ગંભીર વાવાઝોડા દરમિયાન, રેડિયો દ્વારા સમયસર ચેતવણી મળવાથી ઘણા લોકો સુરક્ષિત રીતે કિનારે પાછા ફરી શક્યા હતા. મોબાઇલ નેટવર્ક નિષ્ફળ જાય ત્યારે રેડિયો એક ભરોસાપાત્ર આપત્તિ સંચાર માધ્યમ હોવાનું ફરી એકવાર સાબિત થયું.

ભારતમાં કોમ્યુનિટી રેડિયો: સ્થાનિક સમુદાયના અવાજો માટે જીવનદોરી

સમુદાય રેડિયો સ્ટેશનો (CRSs) એ ઓછી-શક્તિવાળા, બિન-વ્યાવસાયિક સ્ટેશનો છે જે સ્થાનિક સમુદાયો દ્વારા તેમની ચોક્કસ સંચાર જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સ્થાપિત અને સંચાલિત થાય છે.સાર્વજનિક સેવા રેડિયો અને કોમર્શિયલ રેડિયોથી અલગ, ભારતમાં રેડિયો પ્રસારણના ત્રીજા સ્તર તરીકે કોમ્યુનિટી રેડિયો (સીઆર) છે.

ભારતમાં કોમ્યુનિટી રેડિયોની સફર 2002 માં શરૂ થઈ હતી. ભારત સરકારે કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનો સ્થાપવા માટે લાઇસન્સ આપવાની નીતિને મંજૂરી આપી હતી. આ નીતિ IIT અને IIM સહિત સુસ્થાપિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવી હતી. પહેલું કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનનું ઉદ્ઘાટન 1ફેબ્રુઆરી 2004ના રોજ ભારત રત્ન શ્રી લાલ કૃષ્ણ અડવાણી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. 2005 માં જ્યારે અન્ના યુનિવર્સિટીએ અન્ના કોમ્યુનિટી રેડિયો (90.4 MHz)નું ઉદ્ઘાટન કર્યું ત્યારે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ.

સમુદાય રેડિયો સ્થાનિક અવાજોનો એક મંચ છે, જે આરોગ્ય, પોષણ, શિક્ષણ, કૃષિ અને સામાજિક વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.સ્થાનિક ભાષાઓ અને બોલીઓમાં પ્રસારણ થવાથી, તે વ્યાપક પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે છે અને સમુદાય સાથે તત્કાળ જોડાણ સ્થાપિત થાય છે.સાંસ્કૃતિક અને ભાષકીય વિવિધતાથી સમૃદ્ધ ભારતમાં, સામુદાયિક રેડિયો સ્ટેશનો લોક પરંપરાઓ, સ્થાનિક સંગીત અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, સ્થાનિક કલાકારોને તકો પૂરી પાડે છે.

વર્ષોથી આ ક્ષેત્ર સતત વૃદ્ધિ પામ્યું છે, અને ભારતમાં હાલમાં ૫૨૮ કોમ્યુનિટી રેડિયો સ્ટેશનો છે, જે કોમ્યુનિટી રેડિયોની તળિયાના સ્તરના સંચાર અને સમુદાય સશક્તિકરણનું અસરકારક સાધન તરીકેની ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે.

સામાન્ય લોકોના અવાજો — રોજિંદા ભારતમાં રેડિયો

આપત્તિના સમયે રેડિયો પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.કુદરતી આફતો અથવા સંકટને કારણે વીજળી, ઇન્ટરનેટ સેવાઓ અથવા અન્ય સંચાર નેટવર્ક ખોરવાઈ જાય ત્યારે રેડિયો વિશ્વસનીય અને સમયસર માહિતીનો સૌથી ભરોસાપાત્ર સ્ત્રોત રહે છે.આજે પણ તે જન સલામતી અને જાગૃતિ માટે જીવનરેખા બની રહ્યું છે.રેડિયોની તાકાત ફક્ત તેની પહોંચમાં જ નથી, પરંતુ તેની પ્રાસંગિકતામાં પણ છે.

નીચેના ઉદાહરણો દર્શાવે છે કે રેડિયો ભારતના સામાજિક, વિકાસલક્ષી અને કટોકટી સંચાર માળખામાં કેવી રીતે ઊંડાણપૂર્વક સમાયેલો છે.

• સમુદાયની ભાગીદારી રેડિયોના જમીન સ્તરના પ્રભાવને વધુ મજબૂત બનાવે છે.બુંદેલખંડમાં, મહિલા સંચાલિત કોમ્યુનિટી રેડિયો પહેલોએ છોકરીઓના શિક્ષણ, કૃષિ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓ અંગે ચર્ચા કરવા માટે પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું છે, જેણે પ્રથમ વખત પ્રસારણકર્તાઓને સ્થાનિક પરિવર્તનકર્તા બનવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા છે.કચ્છમાં, સામુદાયિક રેડિયો બોલીઓ અને મૌખિક પરંપરાઓને જાળવી રાખીને સાંસ્કૃતિક વારસાનું રક્ષણ કરે છે.
• ગુજરાતના કચ્છમાં, સમુદાય રેડિયો સ્ટેશનો કચ્છી બોલીમાં પ્રસારણ કરે છે, જેમાં લોકગીતો, મૌખિક ઇતિહાસ અને વાંચિકમનો સમાવેશ થાય છે.સ્થાનિક બોલીઓ ધીમે ધીમે ઘટતી જતી હોવાથી, રેડિયો ઘરથી દૂર રહેતા સ્થળાંતરિત લોકો માટે સાંસ્કૃતિક ધરોહર અને લાગણીનો સેતુ બની રહે છે.
• દિલ્હીની તિહાર જેલમાં, કેદીઓ દ્વારા સંચાલિત રેડિયો પહેલ કાયદાકીય જાગૃતિ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય, સંગીત અને કવિતા પર કાર્યક્રમોનું નિર્માણ કરે છે, જે સકારાત્મક જોડાણ દ્વારા અભિવ્યક્તિ, આત્મવિશ્વાસ અને પુનર્વસનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
• ઉત્તરાખંડના પહાડી વિસ્તારોમાં, જ્યાં ઈન્ટરનેટનું જોડાણ વારંવાર અનિશ્ચિત રહે છે, સામુદાયિક રેડિયો ભૂસ્ખલન અંગેની ચેતવણીઓ, ખેતી વિષયક સલાહ, રોજગારની માહિતી અને લોક સંગીતનું પ્રસારણ કરે છે, દૂરના અને વૃદ્ધ લોકો માટે સુલભ અને ભરોસાપાત્ર માધ્યમ બની રહે છે.
• દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા મહાનગરોમાં, એફએમ રેડિયો રોજિંદા શહેરી જીવનનો ભાગ બની રહે છે. ટેક્સી અને ઓટો ડ્રાઇવરો ટ્રાફિક અપડેટ્સ માટે ટ્યુન ઇન કરે છે. તેઓ ક્રિકેટ કોમેન્ટ્રી, સંગીત અને ઇન્ટરેક્ટિવ શો પણ સાંભળે છે. આ એક અત્યંત ડિજિટાઇઝ્ડ શહેરમાં પણ રેડિયોની કાયમી સુસંગતતા પર ભાર મૂકે છે.

ભારતીય રેડિયો સંગ્રાહક માટે ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ

રામ સિંહ બૌદ્ધ: ભારતના રેડિયોમેન

ઉત્તર પ્રદેશના અમરોહા જિલ્લાના ગજરાઉલાના રામ સિંહ બૌદ્ધ, જેમને "ભારતના રેડિયો મેન" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેમણે પોતાની અંગત રુચિને રાષ્ટ્રીય સાંસ્કૃતિક યોગદાનમાં પરિવર્તિત કરી છે. બૌદ્ધને 2025 માં ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી હતી. તેમના નામે વિશ્વમાં સૌથી મોટા રેડિયો સંગ્રહનો રેકોર્ડ છે. તેમના સંગ્રહમાં 1,257 અલગ અલગ રેડિયો સેટ છે. આ રેડિયો દાયકાઓના ટેકનોલોજીકલ ઉત્ક્રાંતિને આવરી લે છે.તેનો સંગ્રહ રેડિયોની ગાથા વર્ણવે છે, વીસમી સદીની શરૂઆતમાં જોવા મળતા મોટા લાકડાના રીસીવરોથી માંડીને નાના ટ્રાન્ઝિસ્ટર સેટ સુધી, જે લાખો ભારતીય ઘરોમાં સમાચાર અને મનોરંજન લાવ્યા.

બૌદ્ધની યાત્રા ઇતિહાસ અને જાહેર સંચાર પ્રત્યેના તેમના ઊંડા આકર્ષણ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલી છે. રેડિયોના નિરંતર મહત્ત્વથી પ્રેરિત થઈને, ખાસ કરીને મન કી બાત જેવા કાર્યક્રમોને કારણે, તેમણે ભારતભરમાંથી રેડિયોનો વ્યવસ્થિત રીતે સંગ્રહ કરવાનું શરૂ કર્યું. એક શોખ તરીકે જે શરૂ થયું, તે ધીમે-ધીમે લુપ્ત થતી ધરોહરના સંરક્ષણનું એક મિશન બન્યું. આર્થિક અવરોધો અને સામાજિક સંદેહ છતાં, તેમણે નોંધપાત્ર દ્રઢતાપૂર્વક તેમનો ધ્યેય ચાલુ રાખ્યો.

આજે તેમનો સંગ્રહ સિદ્ધાર્થ ઇન્ટર કોલેજમાં આવેલા મ્યુઝિયમમાં રાખવામાં આવ્યો છે, જેનું સંચાલન તેમના પરિવાર દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ જગ્યા એક જીવંત દસ્તાવેજ તરીકે સેવા આપે છે, જે વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને મુલાકાતીઓને જાહેર અભિપ્રાય અને રાષ્ટ્રીય ચેતનાને આકાર આપવામાં રેડિયોની ભૂમિકા સમજવામાં મદદ કરે છે. બૌદ્ધની આ સિદ્ધિ રેડિયોની શાશ્વત પ્રસ્તુતતા અને ભારતના સંચાર વારસાને સુરક્ષિત રાખવાના વ્યક્તિગત પ્રયાસોને અર્પણ કરાયેલું એક મોટું સન્માન છે.

71 વર્ષની ઉંમરે પણ નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારી તેમનો જુસ્સો તેમને જે યાત્રા પર લઈ ગયો છે તેના પર હજી પણ આશ્ચર્યચકિત થાય છે. રામ સિંહ બૌદ્ધની કથા માત્ર રેડિયો પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ ઇતિહાસ પ્રત્યેના તેમના ઊંડા પ્રેમને અને સમગ્ર રાષ્ટ્રના અવાજોને જાળવી રાખવાની એક વ્યક્તિની અદભુત ક્ષમતાને ઉજાગર કરે છે.

નિષ્કર્ષ

વિશ્વ રેડિયો દિવસ રેડિયોની વિશ્વસનીય, સરળતાથી સુલભ અને સમાવેશી માધ્યમ તરીકેની સતત સુસંગતતા પર પ્રકાશ પાડે છે. ઝડપી ડિજિટલાઇઝેશનના આ યુગમાં પણ, રેડિયો વિવિધ અને વંચિત લોકો સુધી પહોંચવા, સાક્ષરતા, ભાષા અને કનેક્ટિવિટીના અવરોધોને પાર કરવા, તેમજ જાહેર માહિતી, શિક્ષણ અને આપત્તિ સંચારને સમર્થન પૂરું પાડવા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ માધ્યમ બની રહ્યું છે.

ભારતમાં, જાહેર સેવા રેડિયો અને સામુદાયિક રેડિયો સ્થાનિક અવાજોને બુલંદ કરીને અને વિકાસ તથા સામાજિક સુમેળમાં યોગદાન આપીને સહભાગી સંચારને મજબૂત બનાવે છે.યુનેસ્કોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ઝડપથી બદલાતા મીડિયા પરિદૃશ્યમાં રેડિયોની કાયમી ભૂમિકા સુનિશ્ચિત કરવા માટે મુક્ત અભિવ્યક્તિ, વિશ્વસનીય માહિતી અને સર્વસમાવેશક સંવાદના મંચ તરીકે રેડિયોને જાળવી રાખવા નિરંતર નીતિગત સમર્થન અને નવીનતા આવશ્યક છે.

References:

UNESCO

https://www.unesco.org/en/days/world-radio/past-editions

https://www.unesco.org/en/days/world-radio

https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000215084

United Nations

World Radio Day | United Nations

Guinness World Record

Indian man with passion for history gathers world's largest collection of radios | Guinness World Records

https://www.guinnessworldrecords.com/news/2025/2/indian-man-with-passion-for-history-gathers-worlds-largest-collection-of-radios

Ministry of Information and Broadcasting

https://mib.gov.in/ministry/our-wings/broadcating-wing

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://mib.gov.in/sites/default/files/2026-01/annual-report-2024-25.pdf&ved=2ahUKEwiP8Jy6nc6SAxXXd2wGHc2EMZoQFnoECCAQAQ&usg=AOvVaw3eoZLx-WlqmoyU9G16UDcX  

https://www.myscheme.gov.in/schemes/crss

https://www.facebook.com/inbministry/videos/-world-radio-day-13th-februaryon-this-worldradioday-lets-acknowledge-the-role-of/504225397937663/

All India Radio

https://www.newsonair.gov.in/govt-establishes-212-new-community-radio-stations-in-five-years-minister-of-state-dr-l-murugan/

 Ministry of Culture

https://www.instagram.com/p/DPndf0SDzWL/?img_index=1

https://www.instagram.com/reel/DGA5cnxPXtJ/

https://www.facebook.com/AzadiKaAmritMahotsav/posts/thisdaythatyear-when-indian-broadcasting-company-ltd-became-bankrupt-the-govt-to/382445287279944/

Press Information Bureau

https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2024/feb/doc2024213311201.pdf&ved=2ahUKEwjN5P3em86SAxUcTWwGHVRpM2YQFnoECAQQAQ&usg=AOvVaw2ALfNXudBcpOee0KhwtZV0

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2102566&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2049325&reg=3&lang=2

Click here to see PDF

SM/DK/GP/JD