पत्र सूचना कार्यालय

ಪೀಠಿಕೆ: ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಎಐ ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದ ಹಾದಿ

ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಂಜಾನೆಯಂದು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಡತಗಳು, ಮೊಳಗುವ ಕೇಸ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕಕ್ಷಿದಾರರು. ದಶಕಗಳಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹೊರೆ, ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಡುವಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವು ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. 2023 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ 'ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಹಂತ III' (e-Courts Phase III) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಲಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಕಾಗದದ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೈಲಿಂಗ್‌ಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ; ಕೇಸ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ; ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ದಾಖಲೆಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಾದ ಎಐ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾದ ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್, ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್  ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ 2.1 ರಂತಹ ಹೊಸ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು LegRAA ಹಾಗೂ SUPACE ನಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕಾರ್ಯವಿಖರಿಗಳತ್ತ ಇಟ್ಟಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಇಂದು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಮಾನವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ, ವೇಗ, ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದಿಂದ ಎಐ  ವರೆಗೆ: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅವಿರತ ಪಯಣ

ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಇದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ. ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಕೀಕರಣದಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು, ನೈಜ-ಸಮಯದ ದತ್ತಾಂಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವರ್ಚುವಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಾ ತೀರ್ಪುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯತ್ತ ಸಾಗಿವೆ.

ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣದ ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು 2007ರಲ್ಲಿ ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಮಿಷನ್ ಮೋಡ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾದವು. ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು:

• ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳ ಗಣಕೀಕರಣ: ಪ್ರಕರಣದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
• ಕಾಸ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
• ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೇಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್: ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

ಹಂತ I ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಕ್ಷಿದಾರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಹಂತ II ಮತ್ತು ಹಂತ III ರೊಂದಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಪಕ್ವವಾದಂತೆ, ಸವಾಲುಗಳು 'ದತ್ತಾಂಶದ ಲಭ್ಯತೆ'ಯಿಂದ 'ದತ್ತಾಂಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ'ಯತ್ತ ಬದಲಾದವು. ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು:

• ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು
• ದೋಷಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆ
• ಸಮನ್ಸ್‌ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿತರಣೆ
• ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೇಸ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್

ಎಐ (AI) ಈ ನಿರಂತರ ಪಯಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ:

1. ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ
2. ನಮೂನೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
3. ದತ್ತಾಂಶ-ತೀವ್ರತೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬದಲಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪೂರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಕೇಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್, ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಎಐ: ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ನೇರ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಐ ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಈಗ ಈಗಾಗಲೇ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಎಐ (AI): ಮೌಖಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಮೌಖಿಕ ವಾದಗಳ ಪ್ರತಿಲೇಖನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳು ಕೈಬರಹದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಆಯ್ದ ಡಿಕ್ಟೇಶನ್ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರದ ಸಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು.

ಎಐನ 'ಸ್ಪೀಚ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್' (ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮೌಖಿಕ ವಾದಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚಾರಣಾ ದಿನಗಳಿಗೂ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಇದು ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ). ಕಾನೂನು ಶಬ್ದಕೋಶಗಳು, ವಿವಿಧ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತಿಮ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬಹುಭಾಷಾ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಐ: ತೀರ್ಪುಗಳ ಅನುವಾದ

ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಅಡೆತಡೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಕ್ಷಿದಾರರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಳ ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಎಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಎನ್.ಐ.ಸಿ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಎಐ ಸಾಧನಗಳು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು 18 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಅನುವಾದ ಸಾಧನವಾದ ಸುವಾಸ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅನುವಾದಿತ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು e-SCR ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಇವು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ 'ಎಐ ಅನುವಾದ ಸಮಿತಿಗಳು' ಇವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಐ ಬಳಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಹಾಯಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಈ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೈಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ: ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಳಂಬ ತಡೆ

ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೇಡುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಐ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಯು ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಎಐ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

ಈ ಸಾಧನಗಳು ಅರ್ಜಿಗಳು, ಅನುಬಂಧಗಳು, ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೈಲಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬದಲು, ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಭವನೀಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಪಾಸಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಆಯ್ದ 'ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ಸ್-ಆನ್-ರೆಕಾರ್ಡ್' ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅನುಮೋದನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನಾ ನೆರವು: LegRAA ಮತ್ತು SUPACE

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗದಂತೆ, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಎಐ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲೀಗಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್ ಎಂಬುದು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವು ಎನ್‌ಎಲ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ಎಂಎಲ್‌ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಫಾರ್ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಎಫಿಶಿಯನ್ಸಿ ಎಂಬುದು ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಪೇಸ್ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಿಯಮಿತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಳಕೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ಟೇಶನ್ ನೆರವು: ಎಎಸ್ಆರ್‌- ಶೃತಿ: ಮತ್ತು ಪಾನಿನಿ

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸಲು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೋರ್ಟ್ಸ್ 2.1 ನಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಡಿಕ್ಟೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಎಎಸ್ಆರ್‌- ಶೃತಿ: ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಟೇಶನ್ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಪಾನಿನಿ: ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ರಚನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಾಧನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಬಳಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಮೂಲ ಲೇಖಕತ್ವ ಅಥವಾ ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದೇ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಐ ಏಕೀಕರಣ

ಎಲ್ಲಾ ಎಐ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ:

• ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಕೇಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್
• ಕೇಸ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್  4.0
• ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ಚ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು

ಇದು ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಐ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ತನಿಖೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ (ಅಭಿಯೋಜನೆ) ಮತ್ತು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಐ ಪಾತ್ರವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್, ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್, ಕಾರಾಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಹಿಂದೆ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಎಐ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಅಂತರ-ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎಐ

'ಒಂದೇ ದತ್ತಾಂಶ, ಒಂದೇ ನಮೂದು'  ಎಂಬ ತತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಕಾರಾಗೃಹಗಳು, ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವ ಐಸಿಜೆಎಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಎಐ-ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬೃಹತ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಎಐ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಇದು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಫ್‌ಐಆರ್, ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್‌ಗಳು, ಕಸ್ಟಡಿ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಕಡತಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎಐ-ಆಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸದೆಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬೆರಳಚ್ಚು ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನ್ನು ಅಪರಾಧದ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಹುಡುಕಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಂಡಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 1.23 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಆಧಾರಿತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ನಿಖರ, ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಲಾಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಐ ನೆರವು

ಎಐ-ಸಕ್ರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೈನಂದಿನ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಸಿಐಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಲಾಪಗಳ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಐಸಿಜೆಎಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ 'ನ್ಯಾಯ ಶ್ರುತಿ' ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನುಡಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎಐ-ಬೆಂಬಲಿತ ಧ್ವನಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 'ಇ-ಸಾಕ್ಷ್ಯ' ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ

ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎಐ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದರ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮರುರಚಿಸಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಾಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಮಿತಿಯು ಅನುವಾದ, ಸಂಶೋಧನಾ ನೆರವು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತೀಕರಣದಂತಹ ಎಐ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಐ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಯೋಜನೆ ಹಂತ IIIರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅನುಮೋದಿತ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇ-ಸಮಿತಿಯು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಒಳಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ದತ್ತಾಂಶ ಗೌಪ್ಯತೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಪರ್ಕ, ದೃಢೀಕರಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ದತ್ತಾಂಶದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ಉಪಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಐ ಏಕೀಕರಣವು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಚಾಲನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತ IIIರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹7,210 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ, ಎಐ, ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ "ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿ"ಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮನೋಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ದೀರ್ಘವಾದ ಕೇಸ್ ಲಿಸ್ಟ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಇಂದಿಗೂ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೂಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ — ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸಮಯ, ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಶ್ರಮ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಳಂಬಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಎಐ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೂಲ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದೇ, ಕೇವಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ (ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲಭ್ಯತೆ), "ಸರ್ವೇ ಜನೋ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು" (ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖ) ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಎಐ ಎಂಬ ಆಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ದಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ವಿವೇಚನೆಯೇ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮತೋಲಿತ ವಿಧಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದೇ ನ್ಯಾಯದಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

References

MINISTRY OF LAW & JUSTICE

https://nalsa.gov.in/lok-adalats/

https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s32e45f93088c7db59767efef516b306aa/uploads/2025/09/202509171342021284.pdf

https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s3ec0490f1f4972d133619a60c30f3559e/uploads/2024/07/2019-2020.pdf

https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s38261bae60fcef985b46667cf365e690b/uploads/2025/12/20251208634523449.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2100326&reg=3&lang=2
https://doj.gov.in/access-to-justice-for-the-marginalized/

https://nalsa.gov.in/faqs/#1743592297157-684e9890-2d0b

https://nalsa.gov.in/faqs/#1743592298196-ba4b10d1-37f2
https://nalsa.gov.in/national-lok-adalat/

https://nalsa.gov.in/permanent-lok-adalat/

https://nalsa.gov.in/the-legal-services-authorities-act-1987/
https://nalsa.gov.in/lokadalats/#:~:text=Lok%20Adalat%20is%20one%20of,Legal%20Services%20Authorities%20Act%2C%201987

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1848734&reg=3&lang=2
https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s39f329089b8d9644b96ba05d545355d67/uploads/2025/06/202506042007507813.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2223646&reg=3&lang=1

LOK SABHA

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/184/AU4710_TmG1Ss.pdf?source=pqals

PRESS INFORMATION BUREAU

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2187718&reg=3&lang=2

OTHERS

https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s38261bae60fcef985b46667cf365e690b/uploads/2025/12/20251208634523449.pdf

https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/10960/1/the_legal_service_authorities_act%2C_1987.pdf

From Digitisation to Intelligence: How AI is Enhancing Access to Justice in India

*****