Economy
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27: ભારતની ટેક્સટાઇલ મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત બનાવવી
Posted On:
04 FEB 2026 9:58AM
|
કી ટેકવેઝ
- કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 રોજગાર, નિકાસ, ગ્રામીણ આજીવિકા અને ટકાઉ ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, ટેક્સટાઇલને વૃદ્ધિ વ્યૂહરચનાના કેન્દ્રમાં રાખે છે.
- મેગા ટેક્સટાઇલ પાર્ક દ્વારા મોટા પાયે અને આધુનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવું અને MMF અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ માટે સમર્થન.
- પ્રવાહિતા સંબંધિત પગલાં, ક્લસ્ટર આધુનિકીકરણ અને કૌશલ્ય વિકાસ પહેલ દ્વારા MSME અને કારીગરોને સમર્થન.
- નીતિ દિશા વૈશ્વિક ટેક્સટાઇલ મૂલ્ય શૃંખલામાં ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરવા માટે વ્યાપ, ટકાઉપણું અને સ્પર્ધાત્મકતા પર ભાર મૂકે છે.
|
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં શ્રેષ્ઠતાના કેન્દ્રમાં કાપડ
|
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 કાપડ સહિત વ્યૂહાત્મક, સરહદી ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદનના વિસ્તરણ પર ભાર મૂકે છે.
|
ભારતનું કાપડ ક્ષેત્ર દેશના સૌથી જૂના અને સૌથી વૈવિધ્યસભર ઉદ્યોગોમાંનું એક છે, જે સદીઓ જૂની પરંપરાઓમાં ઊંડા મૂળ ધરાવે છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ભારતના વિકાસના કેન્દ્રમાં ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રને મૂકે છે, જે અર્થતંત્ર માટે તેના વ્યૂહાત્મક મહત્વ પર ભાર મૂકે છે. આ શ્રમઆધારિત ઉદ્યોગને પ્રાથમિકતા આપીને, બજેટ ટેક્સટાઇલને રોજગાર સર્જન, નિકાસ વૃદ્ધિ, ગ્રામીણ આજીવિકા અને ટકાઉ ઉત્પાદનના મુખ્ય ચાલક તરીકે ઓળખે છે.
મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, ભારતીય કાપડ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર આંતરિક શક્તિઓ છે - દેશ ક્ષેત્રફળ દ્વારા કપાસનો વિશ્વનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક, શણનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક, રેશમ અને કપાસનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક, માનવસર્જિત ફાઇબર (MMF) સેગમેન્ટમાં બીજો અગ્રણી વૈશ્વિક કેન્દ્ર અને પોલિએસ્ટર અને વિસ્કોસ ફાઇબરનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક છે.
વણાટથી વિકાસ સુધી: બજેટ 2026-27 ભારતના ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રને કેવી રીતે વેગ આપશે
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં સમગ્ર ટેક્સટાઇલ મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત બનાવવા માટે - ફાઇબરથી ફેશન સુધી, ગ્રામ્ય ઉદ્યોગોથી વૈશ્વિક બજારો સુધી એક વ્યાપક અને સંકલિત નીતિ માળખાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે સંકલિત કાર્યક્રમ
સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા, આત્મનિર્ભરતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને રોજગારીનું સર્જન કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, સરકારે કાપડ ક્ષેત્ર માટે એક સંકલિત કાર્યક્રમનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે પાંચ પેટા-ઘટકોની આસપાસ રચાયેલ છે:
- રાષ્ટ્રીય ફાઇબર યોજના: આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય રેશમ, ઊન અને શણ જેવા કુદરતી તંતુઓ, તેમજ માનવસર્જિત તંતુઓ (MMF) અને નવા યુગના તંતુઓને ટેકો આપીને ફાઇબર ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવાનો છે. સ્થાનિક ફાઇબરની ઉપલબ્ધતાને મજબૂત બનાવીને અને અદ્યતન કાપડ સામગ્રીમાં નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપીને, આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, કપાસથી આગળ વૈવિધ્યકરણને પ્રોત્સાહન આપવા અને ઉચ્ચ-પ્રદર્શન અને વિશિષ્ટ કાપડમાં ભારતની ક્ષમતાઓને વધારવાનો છે.
- ટેક્સટાઇલ વિસ્તરણ અને રોજગાર યોજના: પરંપરાગત કાપડ ક્લસ્ટરોના આધુનિકીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને, આ યોજના ઘટક મશીનરી, ટેકનોલોજી અપગ્રેડ અને સામાન્ય પરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્ર કેન્દ્રોની સ્થાપના માટે મૂડી સહાય પૂરી પાડે છે. આ યોજના ઉત્પાદકતામાં વધારો, ગુણવત્તા પાલનમાં સુધારો અને મોટા પાયે રોજગાર ઉત્પન્ન કરવાની અપેક્ષા રાખે છે.
- રાષ્ટ્રીય હાથવણાટ અને હસ્તકલા કાર્યક્રમ: હાથવણાટ અને હસ્તકલા માટેની હાલની યોજનાઓને એકીકૃત રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ હેઠળ સંકલિત અને મજબૂત બનાવવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય વણકરો અને કારીગરોને લક્ષિત અને અસરકારક સહાય પૂરી પાડવા, આવકમાં સુધારો કરવા, બજાર જોડાણો સુનિશ્ચિત કરવા અને ભારતના સમૃદ્ધ કાપડ વારસાને જાળવવાનો છે. વધુમાં, સરકાર મેગા ક્લસ્ટર ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ અને જરૂરિયાત-આધારિત ખાસ માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સ અંતર્ગત કુદરતી અને વનસ્પતિ રંગોના પ્રમોશન અને રંગ ગૃહોની સ્થાપના માટે બે ઘટકો દ્વારા નાંણાકીય સહાય પૂરી પાડી રહી છે.
- ટેક્સ-ઇકો પહેલ: ટેક્સ-ઇકો પહેલ વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ કાપડ અને વસ્ત્રો (T&A) ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે સ્થાનિક ઉત્પાદનને આંતરરાષ્ટ્રીય ટકાઉપણાં ધોરણો સાથે સંરેખિત કરે છે અને ઉભરતા હરિત બજારોમાં પ્રવેશને સમર્થન આપે છે.
- સમર્થ 2.0: એક અપગ્રેડેડ કૌશલ્ય કાર્યક્રમ, સમર્થ 2.0નો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે ઊંડા સહયોગ દ્વારા કાપડ કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમને આધુનિક બનાવવાનો છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય મૂલ્ય શૃંખલામાં ઉદ્યોગ માટે તૈયાર કુશળ માનવશક્તિની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
મેગા ટેક્સટાઇલ પાર્ક અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલ
સરકારે પડકારજનક સ્થિતિમાં મેગા ટેક્સટાઇલ પાર્કની સ્થાપનાની જાહેરાત કરી છે, જેમાં સંકલિત માળખાકીય સુવિધાઓ પૂરી પાડવા, મોટા પાયે કાર્યક્ષમતા વધારવા અને ટેક્સટાઇલ મૂલ્ય શૃંખલામાં મૂલ્યવર્ધનને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ પાર્ક ઔદ્યોગિક, તબીબી, સંરક્ષણ અને માળખાગત ક્ષેત્રોમાં એપ્લિકેશનો સાથે ઉચ્ચ-સંભવિત ક્ષેત્ર, ટેકનિકલ ટેક્સટાઇલના વિકાસને ટેકો આપે તેવી પણ અપેક્ષા છે.
મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહેલ
મહાત્મા ગાંધી ગ્રામ સ્વરાજ પહેલ ખાદી, હાથવણાટ અને હસ્તકલાને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ પહેલ વૈશ્વિક બજાર જોડાણો, બ્રાન્ડિંગ, વ્યવસ્થિત તાલીમ, કૌશલ્ય વિકાસ, ગુણવત્તા સુધારણા અને પ્રક્રિયા આધુનિકીકરણ પર ભાર મૂકે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય વણકરો, ગ્રામીણ ઉદ્યોગો અને ગ્રામીણ યુવાનોને લાભ આપવાનો છે, જ્યારે વન ડિસ્ટ્રિક્ટ વન પ્રોડક્ટ (ODOP) પહેલને પણ ટેકો આપે છે.
ટેક્સટાઇલ અને સંબંધિત ક્ષેત્રો માટે નિકાસ પ્રોત્સાહન પગલાં
ટેક્સટાઇલ અને સંબંધિત ક્ષેત્રોમાંથી નિકાસને ટેકો આપવા માટે બજેટમાં ટેક્સટાઇલ ગાર્મેન્ટ્સ, ચામડાના વસ્ત્રો, ચામડા અથવા સિન્થેટિક ફૂટવેર અને ડ્યુટી-ફ્રી આયાતી ઇનપુટ્સનો ઉપયોગ કરીને ઉત્પાદિત અન્ય ચામડાના ઉત્પાદનોના નિકાસકારો માટે નિકાસ જવાબદારી અવધિ છ મહિનાથી વધારીને બાર મહિના કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ નિકાસકારો માટે વધુ સારી કાર્યકારી સુગમતા, પાલનમાં સરળતા અને કાર્યકારી મૂડી વ્યવસ્થાપન પ્રદાન કરવાનો છે.
|
TReDS શું છે ?
TReDS એ એક ઇલેક્ટ્રોનિક પ્લેટફોર્મ છે જે બહુવિધ ફાઇનાન્સર્સ દ્વારા MSMEsના વેપાર પ્રાપ્તિપાત્રોના ધિરાણ અને ડિસ્કાઉન્ટિંગને સક્ષમ બનાવે છે. આ પ્રાપ્તિપાત્ર કોર્પોરેશનો, સરકારી વિભાગો અને જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો સહિત અન્ય ખરીદદારો દ્વારા બાકી હોઈ શકે છે.
|
TReDS દ્વારા ટેક્સટાઇલ MSMEs માટે લિક્વિડિટી સપોર્ટ
ટેક્સ્ટાઇલ MSMEs માટે લિક્વિડિટીની ઍક્સેસને મજબૂત કરવા માટે, સરકારે ટ્રેડ રીસીવેબલ્સ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ (TReDS)ની અસરકારકતા વધારવા માટે પગલાંની જાહેરાત કરી છે, જેણે પહેલાંથી જ ₹7 લાખ કરોડથી વધુની સુવિધા આપી છે.
મુખ્ય પગલાંમાં સામેલ છે:
- MSMEs પાસેથી ખરીદી માટે CPSEs દ્વારા TReDSનો ફરજિયાત ઉપયોગ
- TReDS પર ઇન્વોઇસ ડિસ્કાઉન્ટ માટે ક્રેડિટ ગેરંટી ફંડ ટ્રસ્ટ ફોર માઇક્રો એન્ડ સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (CGTMSE) દ્વારા ક્રેડિટ ગેરંટી સપોર્ટ
- સરકારી ખરીદી પ્રાપ્તિના ઝડપી અને ઓછા ખર્ચે ધિરાણને સક્ષમ બનાવવા માટે સરકારી ઇ-માર્કેટપ્લેસ (GeM) ને TReDS સાથે જોડવું
- સેકન્ડરી માર્કેટ ભાગીદારીને ટેકો આપવા અને પ્રવાહિતા સુધારવા માટે TReDS પ્રાપ્તિને એસેટ-બેક્ડ સિક્યોરિટીઝ તરીકે ઓફર કરવી
SME ગ્રોથ ફંડ અને ચેમ્પિયન SMEs
ભવિષ્યના "ચેમ્પિયન SMEs" ના નિર્માણને ટેકો આપવા માટે સમર્પિત ₹10,000 કરોડનું SME ગ્રોથ ફંડ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ ફંડ પસંદગીના માપદંડોના આધારે સાહસોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રચાયેલ છે.
ભારતમાં ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર વૃદ્ધિ, નિકાસ અને રોજગારને વેગ આપી રહ્યું છે
અંદાજે US$179 બિલિયનના અંદાજિત કદ સાથે, ભારતીય T&A ઉદ્યોગ દેશના GDPમાં ~2%, ઉત્પાદન ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA)માં ~11% અને નિકાસમાં 8.63% ફાળો આપે છે, જે ભારતના આર્થિક માળખામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા દર્શાવે છે.
નિકાસ વૃદ્ધિની ગતિ જાળવી રાખે છે
નિકાસની દ્રષ્ટિએ, ભારત T&Aનો છઠ્ઠો સૌથી મોટો વૈશ્વિક નિકાસકાર છે, જે આ સેગમેન્ટમાં વિશ્વ નિકાસના ~4% હિસ્સો ધરાવે છે.
નબળું વૈશ્વિક વેપાર વાતાવરણ હોવા છતાં, ભારતની T&A (હસ્તકલા સહિત) નિકાસ FY24માં US$35.87 બિલિયનથી વધીને FY25માં US$37.75 બિલિયન થઈ ગઈ છે, જે ક્ષેત્રની અનુકૂલનક્ષમતા, વિવિધ બજાર હાજરી અને મૂલ્યવર્ધિત અને શ્રમ-સઘન સેગમેન્ટમાં મજબૂતાઈ દર્શાવે છે.
- ડિસેમ્બર 2025માં નિકાસ વૃદ્ધિ મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક હતી, જેમાં હસ્તકલા (7.2%), તૈયાર વસ્ત્રો (2.89%) અને MMF યાર્ન, કાપડ અને મેડ-અપ્સ (3.99%)નો સમાવેશ થાય છે.
- આ વલણો અસ્થિર વૈશ્વિક માંગ વચ્ચે મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદન, પરંપરાગત હસ્તકલા અને રોજગાર-સઘન ક્ષેત્રોમાં ભારતના સ્પર્ધાત્મક લાભને મજબૂત બનાવે છે.
|
શું તમે જાણો છો?
જાન્યુઆરી-નવેમ્બર 2025 દરમિયાન, ભારતના કાપડ ક્ષેત્રે 118 દેશો અને નિકાસ સ્થળોમાં નિકાસ વૃદ્ધિ નોંધાવી હતી!
|
- 2025 એ UAE, ઇજિપ્ત, પોલેન્ડ, સુદાન, જાપાન, નાઇજીરીયા, આર્જેન્ટિના, કેમરૂન અને યુગાન્ડા સહિત ઉભરતા અને પરંપરાગત બજારોમાં નોંધપાત્ર બજાર વૈવિધ્યકરણનું વર્ષ હતું. સ્પેન, ફ્રાન્સ, નેધરલેન્ડ, જર્મની અને યુકે જેવા મુખ્ય યુરોપિયન બજારોમાં વૃદ્ધિ સ્થિર રહી.
રોજગાર સર્જન
કૃષિ પછી, કાપડ ક્ષેત્ર ભારતમાં બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું રોજગારદાતા છે. આર્થિક સર્વેક્ષણ 2026-27 મુજબ, આઠ મુખ્ય ઉદ્યોગ જૂથોમાં કાપડ ઉદ્યોગ રોજગારના 9% હિસ્સો ધરાવે છે. 2025 માટેના અંદાજો દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્ર મહિલાઓ અને ગ્રામીણ સમુદાયો સહિત 45 મિલિયનથી વધુ લોકોને સીધી રીતે રોજગારી આપે છે.
ભારતના કાપડ ક્ષેત્ર માટે વિકાસના પ્રેરક પરિબળો
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ભારતે સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં સસ્તા માસ-માર્કેટ ગાર્મેન્ટ્સથી લઈને વિશિષ્ટ, ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળા સેગમેન્ટ્સ સુધીની વિશાળ શ્રેણીની માંગને પહોંચી વળવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે. આ સ્પર્ધાત્મકતા જાળવવા અને વધુ રોકાણ આકર્ષવા માટે, સરકાર અનેક લક્ષિત પહેલ દ્વારા આ ક્ષેત્રને સક્રિયપણે ટેકો આપી રહી છે.
2025માં PM MITRA યોજનાની નોંધપાત્ર પ્રગતિ
- સરકારે 2027-28 સુધીના સાત વર્ષના સમયગાળા માટે ₹4,445 કરોડના ખર્ચે ગ્રીનફિલ્ડ/બ્રાઉનફિલ્ડ સાઇટ્સમાં સાત PM મેગા ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેક્સટાઇલ રિજન અને એપેરલ (PM MITRA) પાર્કની સ્થાપનાને મંજૂરી આપી.
- ₹27,434 કરોડથી વધુના રોકાણની સંભાવના સાથે રોકાણ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.
- સાતેય રાજ્ય સરકારો દ્વારા ₹2,590.99 કરોડના માળખાગત કાર્યો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે.
- આ યોજનાથી પ્રતિ પાર્ક ₹10,000 કરોડના અંદાજિત રોકાણ સાથે 300,000 નોકરીઓ (100,000 પ્રત્યક્ષ અને 200,000 પરોક્ષ) સર્જવાની અપેક્ષા છે.
કાપડ ક્ષેત્ર માટે PLI યોજના
- ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે ઉત્પાદન લિંક્ડ યોજના (PLI), જે નાણાંકીય વર્ષ 2029-30 સુધી કાર્યરત છે, તેનો હેતુ MMF વસ્ત્રો અને ફેબ્રિક અને ટેકનિકલ કાપડ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
- તેનો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગને કદ અને સ્કેલ પ્રાપ્ત કરવામાં, સ્પર્ધાત્મક બનવા, રોજગારની તકો ઉત્પન્ન કરવામાં અને એક સક્ષમ સાહસ અને સ્પર્ધાત્મક ઉદ્યોગ બનાવવાનો છે.
કપાસ ક્ષેત્રમાં સુધારા
- કપાસ ક્ષેત્ર આશરે 6 મિલિયન ખેડૂતો અને મૂલ્ય શૃંખલામાં 40-50 મિલિયન લોકોને ટેકો આપે છે.
- પારદર્શિતા વધારવા માટે, કોટન ફાર્મર મોબાઇલ એપ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેનાથી ખેડૂતો સ્વ-નોંધણી કરી શકે છે અને સ્લોટ બુક કરી શકે છે.
- વૈશ્વિક બજારમાં ભારતીય કપાસની સ્વીકૃતિ વધારવા માટે 'કસ્તુરી કોટન ભારત' કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
- વધુમાં, કપાસની ગાંસડી માટે ગુણવત્તા નિયંત્રણ ઓર્ડર (QCO) 2023 ઓગસ્ટ 2026 સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.
ટકાઉપણાં અને પરિપત્રતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની પહેલ
- અપસાયકલ્ડ ઉત્પાદનોની જાહેર ખરીદીને પ્રોત્સાહન આપવા અને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવા માટે ટેક્સટાઇલ્સ કમિટી, GeM અને સ્ટેન્ડિંગ કોન્ફરન્સ ઓફ પબ્લિક એન્ટરપ્રાઇઝ (SCOPE), સર્કલ બેક ઝુંબેશ, નેશનલ હેન્ડલૂમ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ અને નેશનલ ટેક્સટાઇલ સસ્ટેનેબિલિટી કાઉન્સિલ વચ્ચે ત્રિપક્ષીય સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
શ્રમ સુધારા
- નવી શ્રમ સંહિતાનો અમલ કાપડ ઉદ્યોગ પર નોંધપાત્ર અસર કરશે.
- વેતન, રોજગારની સ્થિતિ, કાર્યસ્થળ સલામતી, સામાજિક સુરક્ષા અને વિવાદ નિરાકરણને આવરી લેતું એકીકૃત માળખું સ્થાપિત કરીને, આ કોડ્સ પાલનને સરળ બનાવે છે અને કામદાર કલ્યાણને મજબૂત બનાવે છે. નવી શ્રમ સંહિતાના અમલીકરણથી કાપડ ઉદ્યોગ પર નોંધપાત્ર અસર પડશે.
ગુડ્સ અને સર્વિસ ટેક્સ 2.0 (GST)
- 2025ના આગામી પેઢીના GST તર્કસંગતકરણથી કાપડમાં ગ્રાહકો માટે કિંમતોમાં ઘટાડો થયો, ઉત્પાદકોને રાહત મળી અને નિકાસ અને રોજગારમાં વધારો થયો.
નિરંતર નિકાસ ગતિ, વધતી જતી બજાર ઍક્સેસ અને મૂલ્યવર્ધિત ક્ષેત્રનું મજબૂત પ્રદર્શન T&A માટે વિશ્વસનીય અને સ્થિતિસ્થાપક વૈશ્વિક સોર્સિંગ હબ તરીકે ભારતની સ્થિતિની પુષ્ટિ કરે છે. વૈવિધ્યકરણ, સ્પર્ધાત્મકતા અને MSME ભાગીદારી પર સતત ભાર મૂકવા સાથે, આ ક્ષેત્ર ભવિષ્યમાં નિકાસ વધારવા અને વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓ સાથે તેના એકીકરણને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે સારી સ્થિતિમાં છે.
ટેક્સટાઇલ સેક્ટરનું આઉટલુક
તાજેતરની નીતિમાં સ્કેલ-અપ અને આધુનિકીકરણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે - સંકલિત કાપડ પાર્ક, MMF અને ટેકનિકલ કાપડ માટે સમર્થન, રોકાણ પ્રોત્સાહનો અને કાચા માલની અછત ઘટાડવાનો હેતુ સ્પર્ધાત્મકતા અને મૂલ્યવર્ધનને વધારવાનો છે.
તે જ સમયે, કાપડ મંત્રાલયે મહત્વાકાંક્ષી નિકાસ લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે, જેમાં વર્તમાન કાપડ નિકાસ આશરે ₹3 લાખ કરોડ છે અને વિઝન 2030 મજબૂત સ્થાનિક ઉત્પાદન અને વ્યાપક વૈશ્વિક પહોંચ દ્વારા તેને આશરે ₹9 લાખ કરોડ સુધી વધારવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.
વેપાર વિકાસ આ દૃષ્ટિકોણમાં બીજો સ્તર ઉમેરે છે. ભારતના T&A ક્ષેત્ર માટે એક પરિવર્તનશીલ વેપાર કરાર, ભારત-EU FTA કાપડ અને કપડાં માટે શૂન્ય-ટેરિફ ઍક્સેસ પ્રદાન કરે છે, જે બધી ટેરિફ લાઇનને આવરી લે છે અને ટેરિફમાં 12% સુધી ઘટાડો કરે છે. તે ભારતીય લાકડા, વાંસ અને હાથથી બનાવેલા ફર્નિચર પરની ડ્યુટીમાં 10.5% સુધીનો ઘટાડો પણ કરે છે. વાણિજ્ય પ્રધાન પિયુષ ગોયલે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત-EU FTA ટેરિફ પરિસ્થિતિઓમાં સુધારો કરીને ભારતના કાપડ અને કપડાંની નિકાસને યુરોપિયન બજારમાં નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તૃત કરી શકે છે, જે ખાસ કરીને શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોને લાભ કરશે.
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27ની દિશા રાજ્યો, ઉદ્યોગ, MSME, કારીગરો અને કૌશલ્ય સંસ્થાઓ સાથે ભાગીદારીમાં કાપડ મંત્રાલયના નેતૃત્વમાં રોજગાર સર્જન, સમાવિષ્ટ વૃદ્ધિ, ટકાઉપણું અને સંકલિત અમલીકરણ પર વધુ ભાર મૂકે છે, જે ભારતને એક સ્પર્ધાત્મક, વિશ્વસનીય અને સ્વપ્નદ્રષ્ટા વૈશ્વિક કાપડ અને વસ્ત્ર હબ તરીકે મજબૂત બનાવે છે.
નિષ્કર્ષ
ભારતનું કાપડ ક્ષેત્ર એક નિર્ણાયક તબક્કે ઉભું છે, જે મજબૂત ઉત્પાદન મૂળભૂત બાબતો, વધતી નિકાસ અને સતત નીતિ સહાય દ્વારા સમર્થિત છે.
કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ફાઇબર અને ઉત્પાદનથી લઈને કૌશલ્ય, ટકાઉપણું અને બજાર ઍક્સેસ સુધીની સમગ્ર મૂલ્ય શૃંખલાને મજબૂત બનાવીને આ દિશાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
વધેલી વેપાર ભાગીદારી અને સ્કેલ, ટેકનોલોજી અને મૂલ્યવર્ધન પર સ્પષ્ટ ભાર સાથે, આ પગલાં ક્ષેત્રને તેના વૈશ્વિક એકીકરણને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે સ્થાન આપે છે, જ્યારે સમગ્ર દેશમાં નોકરીઓનું સર્જન અને આજીવિકાને ટેકો આપવાનું જાળવી રાખે છે.
સંદર્ભ
નાણા મંત્રાલય
https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf
https://www.indiabudget.gov.in/doc/budget_speech.pdf
કાપડ મંત્રાલય
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221486®=3&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2208051®=6&lang=1
https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2215380®=3&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219250®=3&lang=1
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2204546®=3&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2222481®=3&lang=2
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2117470®=3&lang=2
ભારતીય રિઝર્વ બેંક
https://www.rbi.org.in/commonman/English/scripts/FAQs.aspx?Id=3138
ઇન્ડિયા બ્રાન્ડ ઇક્વિટી ફાઉન્ડેશન
https://www.ibef.org/industry/textiles
PDF માં જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો
પીઆઈબી સંશોધન
SM/DK/GP/JT
`
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :
@PIBAhmedabad
/pibahmedabad1964
/pibahmedabad
pibahmedabad1964@gmail.com
(Explainer ID: 157187)
आगंतुक पटल : 4
Provide suggestions / comments