पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು

ಪೀಠಿಕೆ

2047ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದತ್ತ ದೇಶವು ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿರುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವೇಗದ, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸ್ನೇಹಿ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅರೆ-ಅತಿವೇಗದ ರೈಲು ಇದಾಗಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ರೈಲು ಅಂತರನಗರ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್: ಪ್ರೀಮಿಯಂ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದ ಮರುಕಲ್ಪನೆ

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಭಾರತದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ, ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಅರೆ-ಅತಿವೇಗದ ರೈಲು ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಜಿನ್ ಚಾಲಿತ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಸಮಗ್ರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದಕ್ಷತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

ಅಂತರನಗರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ದೂರದ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವಂದೇ ಭಾರತ್‌ನ ಅಗತ್ಯವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ರಾಜಧಾನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ (1969 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ (1988 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು) ನಂತಹ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸೇವೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿದ್ದವು. ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಚಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಆಧುನೀಕರಣದ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಸೆಮಿ-ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಜರ್ಕ್-ಫ್ರೀ ಕಪ್ಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸುಗಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವು ರೈಲು ಚಲಿಸುವಾಗ ಆಗುವ ಅಲುಗಾಟ ಅಥವಾ ಜರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

• ಕವಚ: ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ 'ರೈಲು ಡಿಕ್ಕಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'ಯ ಅಳವಡಿಕೆ.
• ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪ್ಲಗ್ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೊಹರು ಮಾಡಲಾದ ವಿಶಾಲವಾದ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ವೇಗಳು (ಬೋಗಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾದಿ).
• ಆಧುನಿಕ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ: ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಯುವಿ-ಸಿ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಆಧಾರಿತ ಸೋಂಕುನಿವಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಎಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.
• ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ: ಎಲ್ಲಾ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ತುರ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಬಟನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು-ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಡುವೆ ಮಾತನಾಡಲು 'ಟಾಕ್-ಬ್ಯಾಕ್' ಸೌಲಭ್ಯ.
• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ರಿಮೋಟ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ 'ಕೋಚ್ ಕಂಡೀಶನ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ.
• ಶೌಚಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಬಯೋ-ವ್ಯಾಕ್ಯೂಮ್ ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲಿನ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲಕ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾಂಗ ಸ್ನೇಹಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನುಭವ: ಜಿಪಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಕರ್ಯವು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90% ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು, 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ. ಈ ರೈಲುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ಐಸಿಎಫ್‌ಗೆ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಪಯಣ

15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಂದು ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾದ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, ಹೊಸ ದೆಹಲಿ–ಕಾನ್ಪುರ–ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್–ವಾರಣಾಸಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 16 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಈ ರೈಲು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 160 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಜಿಪಿಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ರೈಲಿನೊಳಗಿನ ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ 'ಸಂರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸೇವೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲು ಜಾಲದಾದ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶದ 274 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ 164 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈವರೆಗೆ 7.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಈ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ರೈಲುಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 45 ರಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊಸ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ವಾರಣಾಸಿ ನಡುವಿನ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳು. ಇದು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಸೇವೆಗಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 40 ರಿಂದ 50 ರಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿದೆ.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ಸೇವೆಗೆ ಇರುವ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಶೇ. 102.01 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, 2025-26 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ 2025 ರವರೆಗೆ) ಇದು ಶೇ. 105.03 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವೇಗದ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಕೇವಲ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ 2.0 ಅನ್ನು ಮೂಲ ರೈಲಿನ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ವಂದೇ ಭಾರತ್ 2.0 ರೈಲಿಗೆ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು ಗಾಂಧಿನಗರ–ಮುಂಬೈ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮೊದಲಿನ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ತೂಕವು 430 ಟನ್‌ಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 392 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈಲು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ರೈಲು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ 'ಕವಚʼ ಎಂಬ ರೈಲು ಡಿಕ್ಕಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ 'ರೀಜೆನೆರೇಟಿವ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 15 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ರೈಲುಗಳು ಗಂಟೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 180 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಳಿಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗಂಟೆಗೆ 160 ಕಿ.ಮೀ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ 3.0

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲು ಸೆಟ್‌ನ ಅರೆ-ಅತಿವೇಗದ ಆವೃತ್ತಿ 3.0, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವೇಗದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಸುಗಮ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೈಲು ಕೇವಲ 52 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲೆಯೇ ಚಲಿಸುವ ಈ ರೈಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅರೆ-ಅತಿವೇಗದ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ತಲೆಮಾರಿನ ಈ ರೈಲು ಸೆಟ್‌ಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸೇವಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಕಂಪನ ಮಟ್ಟಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ರೈಲಿನೊಳಗೆ ವೈ-ಫೈ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್: ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದತ್ತ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಇದು ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿದೆ. ಮೊದಲ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹೌರಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಗುವಾಹಟಿ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಲಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಅಂತರ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಸೆಟ್ 16 ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಸಿ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್, ನಾಲ್ಕು ಎಸಿ ಟೂ-ಟೈರ್ ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ಎಸಿ ತ್ರೀ-ಟೈರ್ ಬೋಗಿಗಳಿವೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಈ ರೈಲು ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 823 ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದೇಶೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಸಂಚಾರ , ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟಾ-ನಾಗ್ದಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಅತಿವೇಗದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಗಂಟೆಗೆ 180 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸಿದೆ. 'ರಿಸರ್ಚ್ ಡಿಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್' ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ರೈಲಿನ ದಕ್ಷತೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ. ಈ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಲಗೇಜ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ರಾಕ್‌ಗಳು, ಸೀಟಿನ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸೂಟ್‌ಕೇಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬೋಗಿಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳ ಬಳಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೋಗಿಯ ಒಳಾಂಗಣವು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಸ್ಲೀಪರ್ ರೈಲು ರೈಲ್ವೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ, ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲೊಕೊ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಚಾಲನಾ ಕೊಠಡಿಗಳಿದ್ದು, ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರೈಲಿನ ಒಳಗಿರುವ ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅವರು ಕರ್ತವ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಮುನ್ನೋಟ: ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಸೇವೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 4,500 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ಅವಧಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 800 ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತರುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ವಂದೇ ಭಾರತ್ ರೈಲುಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರಂತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ, ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಿತ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳತ್ತ ಭಾರತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ರೈಲುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಂದೇ ಭಾರತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರನಗರ ಪ್ರಯಾಣದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೈಲುಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣ, ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಎಷ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

References

Ministry of Railways:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209199&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2210517&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=152077&ModuleId=3%20&reg=3&lang=1

https://ncr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1617860431968-QUESTION%20BANK%20GENERAL%20AWARENESS%20RELATED%20TO%20RAILWAY.pdf

https://scr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1665752971954-qb_InstructorComml.pdf

https://sansad.in/getFile/annex/267/AU603_maSfua.pdf?source=pqars

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU1789_4tXzwW.pdf?source=pqals

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1945080&reg=3&lang=2#:~:text=Total%20funds%20utilised%20for%20manufacture,question%20in%20Lok%20Sabha%20today.

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1966347&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2204799&reg=3&lang=2

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2022/sep/doc2022929111101.pdf

https://nr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1753876817265-KAVACH%20Press%20Note.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1561592&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2210145&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2214695&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2205783&reg=3&lang=1

https://wr.indianrailways.gov.in/view_detail.jsp?lang=0&id=0,4,268&dcd=6691&did=1664546364987AE828D7BB8098E3A13A801E3DD19EDB7
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2210517&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2205783&reg=3&lang=1

https://nr.indianrailways.gov.in/cris/view_section.jsp?lang=0&id=0,6,303,1721

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2024/dec/doc20241210468801.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1564577&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1883511&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1966347&reg=3&lang=2#:~:text=The%20Indian%20Railways%20has%20introduced,new%20avatar%20include%20the%20following:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1858098&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1910031&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2179543&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2100409&reg=3&lang=2

Integral Coach Factory: https://icf.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,294#:~:text=The%20Vande%20Bharat%20with%2090%25%20indigenous%20inputs,of%20trains%20in%20the%20Vande%20Bharat%20platform.

IBEF:

https://www.ibef.org/research/case-study/driving-progress-innovation-and-expansion-in-the-indian-railways-system

Youtube:

Vande Bharat 2.0 launch: https://www.youtube.com/watch?v=ijESLy2TLew

Twitter:

https://x.com/AshwiniVaishnaw/status/2006000165803680128?s=20

Click here for pdf file.

*****