पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು

ಪೀಠಿಕೆ

ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೃಷಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮತೋಲಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ವಿವೇಚನಾಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. 2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾದಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ದರಗಳ ಘೋಷಣೆಯು, ರೈತರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2010 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ರೈತರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

NBS ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎನ್‌ಪಿಕೆಎಸ್‌: ಸಾರಜನಕ (N), ರಂಜಕ (P), ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ (K) ಮತ್ತು ಗಂಧಕ (S). ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಸಮತೋಲಿತ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ಲಘು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಅಸಮತೋಲನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳು

ರಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯು ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಗಂಧಕದಂತಹ ಅಗತ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಮತೋಲಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ರೈತರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಗಮ ಬೆಳೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಲಘು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀನ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಕಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ಯೋಜನೆಯು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಎಪಿ ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೊತ್ತವು ಪ್ರತಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

2023–24ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನವರೆಗೆ,ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ಯೋಜನೆಯು ಡಿಎಪಿ, ಎಂಒಪಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ ಯಂತಹ 25 ಪಿ&ಕೆ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 2024ರ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ:

1. ಎನ್‌ಪಿಕೆ (11:30:14): ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಸತು, ಬೋರಾನ್ ಮತ್ತು ಗಂಧಕದಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
2. ಯೂರಿಯಾ-ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ (5:15:0:10)
3. ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಪಿ  (0:16:0:11): ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್, ಸತು ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್‌ನಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಈಗ ಅಧಿಕೃತ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರ ಮೂಲಕ 28 ವಿಧದ ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ರೈತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಧೋರಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರ ವಲಯವು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ರೈತರು ಈ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಸಬ್ಸಿಡಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಎನ್‌ಬಿಎಸ್ ದರಗಳು

ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸರ್ಕಾರವು 2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಎನ್‌ಬಿಎಸ್ (NBS) ದರಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಈ ದರಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2025 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಕೆಎಸ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಸೂಚಿತ ದರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು, ಇದರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಅಂದಾಜು ಬಜೆಟ್ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸುಮಾರು ₹37,952.29 ಕೋಟಿಗಳಾಗಿದೆ, ಇದು 2025ರ ಮುಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಬಜೆಟ್ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ₹736 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ (P&K) ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಜನಕ (N), ರಂಜಕ (P), ಪೊಟ್ಯಾಶ್ (K) ಮತ್ತು ಗಂಧಕ (S) ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ 28 ಶ್ರೇಣಿಯ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ (P&K) ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನವಾರು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಹಿಂಗಾರು 2025-26ರ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿಗೆ, ಡೈ-ಅಮೋನಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮೇಲಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ ₹29,805 ಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2024-25ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿದ್ದ ₹21,911 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಮೋನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ (ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಆಮದು ಎರಡೂ) ಅನ್ನು ಈ ಹಂಗಾಮಿನಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಸಗೊಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ, ಬೋರಾನ್ ಅಥವಾ ಸತು ಲೇಪಿತ ಯಾವುದೇ ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಖ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

"2025-26ರ ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ (NBS) ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ:"

• ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅನ್ವಯ ಪರಿಶೋಧಿತ ವೆಚ್ಚದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು  ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಂಪನಿಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಗಳು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಇಲಾಖೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಬೆಲೆಗಳು ಅಧಿಸೂಚಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

• ಲಾಭದ ಮಿತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಾವುದೇ ಲಾಭವನ್ನು ಅಸಮಂಜಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಪಿ&ಕೆಉತ್ಪನ್ನದ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಆಮದುದಾರರಿಗೆ 8% ವರೆಗೆ, ತಯಾರಕರಿಗೆ 10% ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ತಯಾರಕರಿಗೆ 12% ವರೆಗಿನ ಲಾಭದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸಮಂಜಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)

• ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವಿವರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ

 ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೊಬ್ಬರದ ಚೀಲದ ಮೇಲೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು: ಗರಿಷ್ಠ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮೊತ್ತ. ಮುದ್ರಿತ ಎಂಆರ್‌ಪಿ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

• ಉತ್ಪಾದನೆ, ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಧಾರಿತ 'ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಜರ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್', ಗೊಬ್ಬರದ ವಿತರಣೆ, ಚಲನೆ, ಆಮದು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತದೆ.

• ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

 ಸಿಂಗಲ್ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ತಯಾರಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಕರು, ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಯವರೆಗೆ 'ಫ್ರೈಟ್ ಆನ್ ರೋಡ್' (F.O.R.) ವಿತರಣಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ

 ಅಂದಾಜು ಅಗತ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಇಲಾಖೆಯು ಮಾಸಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಬ್ಸಿಡಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಧಾರಿತ 'ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಜರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪೂರೈಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಡಿಎ&ಎಫ್‌ಡಬ್ಲು ಮತ್ತು ಡಿಒಎಫ್‌ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ

ಪಿ&ಕೆರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ಯೋಜನೆಯಡಿ, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೈಗೊಂಡ ನೀತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಪಿ&ಕೆ (ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಕೆಎಸ್‌) ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ದೇಶೀಯ ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಕೆಎಸ್‌ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ 112.19 ಎಲ್‌ಎಂಟಿ ಇಂದ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ (30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ) 168.55 ಎಲ್‌ಎಂಟಿ ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅಗತ್ಯ ಸಸ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸ್ಥಿರ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ' ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಧಾರಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ

ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು-ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಇಳುವರಿಯು 2010-11ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 1,930 ಕೆ.ಜಿ ಇಂದ 2024-25ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 2,578 ಕೆ.ಜಿ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು

 2022-23 ಮತ್ತು 2024-25ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 'ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ' ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಆಮದು ಮಾಡಿದ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗಾಗಿ ₹2.04 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನಿರಂತರ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರ, ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಲವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಪೋಷಕಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ರಸಗೊಬ್ಬರ ನೀತಿಯ ಅಡಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ, ಇದು ಸಮತೋಲಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಘಟಿತ ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 25 ರಿಂದ 28 ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 'ಸಿಂಗಲ್ ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್' ಮೇಲಿನ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಮೊಲಾಸಸ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಪೊಟ್ಯಾಶ್ ಅನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. 'ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಫರ್ಟಿಲೈಜರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಸಮನ್ವಯವು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಕಾಲಿಕ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

2022-23 ಮತ್ತು 2024-25 ರ ನಡುವೆ ₹2.04 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ನಿರಂತರ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ರೈತರಿಗೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಬಿಎಸ್‌ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶೀಯ ಪಿ&ಕೆಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ (ಡಿಎಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿಕೆಎಸ್‌) ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ 2014 ರಲ್ಲಿ 112.19 LMT ಇಂದ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 168.55 ಎಲ್‌ಎಂಟಿ ಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಸಮತೋಲನ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

References:

India Gov

https://services.india.gov.in/service/detail/registration-for-integrated-fertilizer-management-system

Lok Sabha

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/182/AS179_1zeM8u.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AS84_A9tlRY.pdf?source=pqals

Ministry of Chemicals and Fertilizers

https://fert.gov.in/sites/default/files/2025-04/Annual_Report_fertilizer_English.pdf

https://fert.gov.in/sites/default/files/2025-10/NBS%20Notification%20Rabi%202025-26_0.pdf

Ministry of Agriculture and Farmers Welfare

https://upag.gov.in/dash-reports/fiveyearapy

PIB Press Releases

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2112304

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2183292

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2079052

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2148437

PIB Backgrounder

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=154966&ModuleId=3

Download in PDF

*****