पत्र सूचना कार्यालय

ಪೀಠಿಕೆ

ವಿಶ್ವ ಬ್ರೈಲ್ ದಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 4 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ವಿಶ್ವ ಬ್ರೈಲ್ ದಿನವು, ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಓದುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಗತ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು 1887 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, 1951 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 50,32,463 ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು 'ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2016' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020' ನಂತಹ ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ಮಾನದಂಡ—ಎರಡೂ ಆಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ.

ಬ್ರೈಲ್ ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?

ಬ್ರೈಲ್ ಎಂಬುದು ಅಂಧರು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶ ಆಧಾರಿತ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರು-ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಕೋಶವನ್ನು (cell) ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ತಲಾ ಮೂರು ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಬ್ಬಿದ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅಕ್ಷರಗಳು, ಅಂಕಿಗಳು, ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶದ ಮೂಲಕ ಓದಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಬ್ರೈಲ್ (19ನೇ ಶತಮಾನದ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಇದರ ಸಂಶೋಧಕ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ರೈಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ) ಇದೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಒಂದು 'ಸಂಕೇತ' ಆಗಿದೆ.

ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯ ಮಹತ್ವ

ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರುವ ಭಾರತವು, ಬ್ರೈಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ: ಬ್ರೈಲ್ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

 ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಗ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಸಮಾನತೆ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

1) ಕಾನೂನು ತಳಹದಿ: ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2016 (RPwD ಕಾಯ್ದೆ)

ಭಾರತದ ಬ್ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 'ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2016' ರ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಬ್ರೈಲ್ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ: ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುದಾನ ಪಡೆಯುವ ಅಥವಾ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು (ಕಟ್ಟಡಗಳು/ಕ್ಯಾಂಪಸ್/ಸೌಲಭ್ಯಗಳು), ಸಮಂಜಸವಾದ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳು: ಅಂಧ (ಅಥವಾ ಅಂಧ-ಮೂಕ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಾಯ್ದೆಯು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಲ್ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉಚಿತ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳು (18 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ): ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ವಿಕಲಚೇತನ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು/ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2) ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್: ಭಾರತದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿ

ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ 'ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್' ಅನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವಿಕಲಚೇತನರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ಬ್ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಕೋಡ್' (ಯುನಿಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ಅನ್ನು 04 ಜನವರಿ 2025 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 03, 2024 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ

1. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಬ್ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

• ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸ್ಪರ್ಶ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
• ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಿನ್ನವಾದ ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಓದುಗರು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆರು-ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಬ್ರೈಲ್ ಕೋಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

2. ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಯುನಿಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್

• ಸರ್ಕಾರವು (NIEPVD/DEPwD ಮೂಲಕ) ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಯುನಿಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರೈಲ್ ಕೋಶದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುನಿಕೋಡ್ ಕೋಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಓದುವಿಕೆ-ಬರವಣಿಗೆ, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೀಡರ್ ಬೆಂಬಲ, ಬ್ರೈಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಯುನಿಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

3. ಭಾಷೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ

• ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಸಂಕೇತಗಳು ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವರಗಳು, ವ್ಯಂಜನಗಳು, ಅಂಕಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
• ಇದು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಕಲಿಯುವವರು ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರೈಲ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ, ಬ್ರೈಲ್ ಓದುವಾಗ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

4. ಬೋಧನೆ, ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಆಧಾರ

• ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರತಿಲೇಖನ, ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ರೈಲ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಬ್ರೈಲ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕಾರರು ಈ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು: ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಲಿಬ್ಲೂಯಿಸ್ ಟೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ 'ಕರಡು ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ 2.1' ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕರಡನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕರಡನ್ನು 04 ಜನವರಿ 2026 ರಂದು (ವಿಶ್ವ ಬ್ರೈಲ್ ದಿನ) 15 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ NIEPVD ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಬ್ರೈಲ್ ತಜ್ಞರು, ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ, NIEPVD ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ಬ್ರೈಲ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಮಿಳು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಒಡಿಯಾ ಬ್ರೈಲ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.

3) ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ: ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತ ಪ್ರವೇಶದ ಬಲವರ್ಧನೆ

ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವು ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ದೃಷ್ಟಿಹೀನರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು 2015 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು ನಿರ್ಮಿತ ಪರಿಸರಗಳು (ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸಾರಿಗೆ), ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ) ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು (2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಅಳವಡಿಸುವುದು, ರೈಲ್ವೆ, ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.

4) ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಲಿಕಾ ಬೆಂಬಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೈಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಬೋಧನಾ-ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎನ್‌ಇಪಿ ವಿಕಲಚೇತನ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಲ್‌ನಂತಹ ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೋಧನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರೈಲ್ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

5) ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬ್ರೈಲ್ ಲಭ್ಯತೆ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ರೈಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆದೇಶಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್-ವ್ಯಾಪಿ ಲಭ್ಯತೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಡಿಎಎಲ್‌ಎಂ ಯೋಜನೆಯು ತನ್ನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಬ್ರೈಲ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸುಗಮ್ಯ ಪುಸ್ತಕಾಲಯ ಇದು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಮತ್ತು ಇತರ ಮುದ್ರಣದೋಷ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೂಲಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು NIEPVD, ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಮತ್ತು 'ಡೈಸಿ ಫೋರಂ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂಬ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ರೈಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:

• ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವುದು.
• ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.
• ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು 'ಸುಗಮ್ಯ ಪುಸ್ತಕಾಲಯ'ಕ್ಕೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು.
• ಮುದ್ರಣದೋಷ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.

"ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು 'ಬ್ರೈಲ್/ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು' ಕೇವಲ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ (workflows) ಅಳವಡಿಸುತ್ತದೆ."

6) ಬ್ರೈಲ್ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಬ್ರೈಲ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನೈಜ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಮೀಸಲಾದ ಧನಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉಚಿತ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಪಠ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

DALM (ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ)

SIPDA (ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಯೋಜನೆ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ DALM ಯೋಜನೆಯು (ಹಿಂದೆ "ಬ್ರೈಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉಚಿತ ಬ್ರೈಲ್ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಈ ಯೋಜನೆಯು 1,69,782 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪದ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದೆ.

7) ಬ್ರೈಲ್ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ (ತರಬೇತಿ, ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ)

ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಕರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎನ್‌ಐಇಪಿವಿಡಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬ್ರೈಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ

ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ ಎಂಬುದು 1992 ರ 'ಭಾರತೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ'ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಇದು 22 ಜೂನ್ 1993 ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 2000 ನೇ ಇಸವಿಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿಕಲಚೇತನರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗಾಗಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದು.
• ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕನಿಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು.
• ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಅರ್ಹ ಪುನರ್ವಸತಿ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
• ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ವಿಕಲಚೇತನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನೋಂದಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಉಪಸಂಹಾರ: ಅಡೆತಡೆ ರಹಿತ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ

ವಿಶ್ವ ಬ್ರೈಲ್ ದಿನವು ಒಂದು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಮಾಹಿತಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯೇ ಅವಕಾಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ". ಭಾರತದ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬ್ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಬಲಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರೈಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಶಿಕ್ಷಣದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಶ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಜೀವಂತ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ರೈಲ್ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವರ್ಗದ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾನತೆ, ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.

References:

Ministry of Social Justice and Empowerment:

• https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/15939/1/the_rights_of_persons_with_disabilities_act%2C_2016.pdf
• Homepage | Department of Empowerment of Persons with Disabilities (DEPwD) -Home | DEPwD | भारत
• https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s36ee69d3769e832ec77c9584e0b7ba112/uploads/2024/12/20241213710399415.pdf
• Microsoft Word - Project Guidelines - DALM Project.docx
• https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s36ee69d3769e832ec77c9584e0b7ba112/uploads/2024/12/20241213710399415.pdf
• https://rehabcouncil.nic.in/objectives/
• https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s36ee69d3769e832ec77c9584e0b7ba112/uploads/2025/01/20250104954295710.pdf
• https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s36ee69d3769e832ec77c9584e0b7ba112/uploads/2024/12/202412131431869544.pdf

Ministry of Education

• https://www.ugc.gov.in/pdfnews/8572354_Final-Accessibility-Guidelines.pdf
• https://www.education.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/NEP_Final_English_0.pdf

United Nations:

• https://social.desa.un.org/issues/disability/news/shaping-a-future-where-everyone-is-included
• https://www.un.org/en/observances/world-braille-day
• https://www.un.org/en/observances/braille-day/background

Government of India (Central Govt) and the Government of NCT of Delhi

• https://x.com/OfficialDMRC/status/1182246500283244545

Download PDF