पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು

ಪೀಠಿಕೆ

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹೂಡಿಕೆ, ಪ್ರಗತಿ-ಚಾಲಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಂತ್ರಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಗಮಕಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಬಲೀಕರಣ

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ವಿಭಜಿಸಲಾದ ಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಇದು ಹಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ನೀತಿ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾರ್ಕ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯು ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾನದಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆಡಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಇವು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಯು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹೊಗೆ ಅಥವಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಹವಾಮಾನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ನೌಕರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಸತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ಮಟ್ಟಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗ-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸಮಾನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯಶಸ್ವಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಮೂಲಾಧಾರಗಳು:

ವಿಶೇಷ ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಭೂ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಉದಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಕ ಆಧಾರಿತ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಇವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಗಳು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ಆಂತರಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು, ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಅನುಮೋದನೆಗಳು, ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ, ಮಾಸ್ಟರ್-ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಏಕರೂಪದ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಮೀಸಲಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಏಕೈಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಕ್ರಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಬಹು-ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಸಮೂಹಗಳು: ಪಾರ್ಕ್‌ನೊಳಗೆ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ತುಂಬುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು:

ಆರ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಇವು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ, ವೇತನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಕರ್ಷಣೆ: ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಜ್ಞಾನದ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ: ಸಮೂಹ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಸರಪಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

ನೀತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು: ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.

ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಆತಿಥೇಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರಗತಿಗೆ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆ

ಸೇವೆಯುಕ್ತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕರಣದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ನಂತರ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಪೂರ್ವ-ಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸೂಕ್ತತೆ, ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ವಲಯವಾರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವ ವಲಯವಾರು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಇವು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಮುನ್ನೋಟಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಮಗ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಭೂಮಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2025-26 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ 2,500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಮದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 306 ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 20 ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ, ಉಳಿದವು ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೆಂಡರ್‌ನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂ ಬ್ಯಾಂಕ್:

ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯು ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (GIS) ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪ್-ಟು-ಡೇಟ್ ಆದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ 'ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಐಐಎಲ್‌ಬಿ, ಈಗ 4,523 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸಮಗ್ರ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇವು ಅಂದಾಜು 7.70 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.35 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 6.45 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು (ನಿವೇಶನ) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ (23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಂತೆ) 1.25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ಖಾಲಿ ಇವೆ. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅವಲೋಕನ (23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಂತೆ):

ಮೂಲ: ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿದಾರರು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಪಾರ್ಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, IPRS ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಾವೀನ್ಯತೆ, ದಕ್ಷತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವರದಿಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದರ ಸಹಯೋಗದ ವಿಧಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ವಲಯದಾದ್ಯಂತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಐಪಿಆರ್‌ಎಸ್‌ 2.0 ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು 41 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ‘ಲೀಡರ್ಸ್’ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಸುದೃಢ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಲಯ ಹಾಗೂ ಬಹು-ವಲಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂದುವರಿದು, 90 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ‘ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿವೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏರಲು ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 185 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ‘ಆಸ್ಪೈರರ್ಸ್’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಂಬಲದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚಕಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ 3.0 ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತ (2018) ಮತ್ತು IPRS 2.0 (2021) ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಹಸಿರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಂಪರ್ಕ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಂತಹ ಹೊಸ ನಿಯತಾಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಆಂತರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿವೆ.

ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಂಪರ್ಕ, ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತವಾದ ಭೂ ಪಾರ್ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುದೃಢ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ, 2014: ಮಾಹಿತಿ ವಿಝಾರ್ಡ್, ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಟ್ಟಡ ಅನುಮತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತಪಾಸಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು.
• ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ ಉಪಕ್ರಮ: ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
• ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ: ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿ, ಸುಗಮ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆರಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಹ ಕಂಪನಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸರಳೀಕೃತ ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ತ್ವರಿತ ವಿಲೇವಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಿಪಿಐಐಟಿ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
• ರಫ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳ ರಿಯಾಯಿತಿ ಯೋಜನೆ: ಇದು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
• ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೊರೆ ಕಡಿತ: ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸ್ನೇಹಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು 3,700 ಕಾನೂನು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 42,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನಗತ್ಯ ಅನುಸರಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಎಫ್‌ಡಿಐ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯ 2025ರ ವಿಶ್ವ ಹೂಡಿಕೆ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 5 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. 2025-26ರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಆಗಸ್ಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಎಫ್‌ಡಿಐ ಹರಿವು 43.76 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) ತಲುಪಿದೆ; ಇದು 2024-25ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 37.03 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು.

ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅವು ರಫ್ತು-ಚಾಲಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಫ್‌ಡಿಐ ಹರಿವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ನೀತಿಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಭಾರತದ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ತೇಜನದತ್ತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಈ ವಿಕಸನದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ಯೋಜಿತ ವಿನ್ಯಾಸ, ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಯು ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸುಗಮ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ, ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಭೂ ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸುಲಭ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಾತಾವರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ತಮ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಫ್‌ಡಿಐಗಾಗಿ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಜಾಗತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು, ಸುಸ್ಥಿರತೆ-ಚಾಲಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಾಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ದೃಢವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.

References

Asian Development Bank

• https://www.adb.org/sites/default/files/publication/1036336/adb-brief-337-india-industrial-park-rating-system.pdf

Department for Promotion of Industry and Internal Trade (DPIIT)

• https://master-dpiit.digifootprint.gov.in/static/uploads/2025/07/312ed7e5cf365de339c227c53f851591.pdf
• https://www.dpiit.gov.in/ministry/about-us/details/Title=Ease-of-Doing-Business-(EODB)-ITMwETMtQWa
• https://www.dpiit.gov.in/static/uploads/2025/06/9900260e5d2ed688900dce995ec501d9.pdf
• https://www.dpiit.gov.in/static/uploads/2025/06/3d9c9c2daeefb97bb9ce964370938b71.pdf

Government of United Kingdom

• https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5c6ac4d8e5274a72c19f7c85/322_Environmental_Safeguards_for_Industrial_Parks.pdf

India Industrial Land Bank (IILB)

• https://indiaindustriallandbank.gov.in/secrpturl_pub?valid=+9K3K3E20706c75675f706c61793d2759657327&fld=
• https://indiaindustriallandbank.gov.in/exploreParkReport
• https://indiaindustriallandbank.gov.in/login1
• https://indiaindustriallandbank.gov.in/IPRS20TopRatedParks
• https://indiaindustriallandbank.gov.in/userManual/Approved_Rapporteur_by__SIIT_1.pdf

Invest India

• https://www.investindia.gov.in/blogs/business-friendly-reforms-indias-path-prosperity
• https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/industrial-park-rating-system-ipr-enhancing-industrial-competitiveness-and
• https://www.investindia.gov.in/blogs/smart-cities-smart-growth

Ministry of Commerce & Industry

• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/184/AU2958_F5PrLx.pdf?source=pqals

Ministry of Finance

• https://www.indiabudget.gov.in/budget2020-21/economicsurvey/doc/vol2chapter/echap08_vol2.pdf

Press Information Bureau

• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1761135&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168994
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2108360
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2131716

Startup India

• https://www.startupindia.gov.in/

United Nations

• https://www.un.org/esa/sustdev/publications/industrial_development/3_1.pdf

United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD)

• https://unctad.org/system/files/official-document/wir2025_en.pdf

United Nations Development Programme (UNDP)

• https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2024-04/ethiopia_the_role_of_industry_parks_in_the_local_economy_final_2024.pdf

United Nations Industrial Development Organization (UNIDO)

• https://www.unido.org/sites/default/files/files/2019-11/International_Guidelines_for_Industrial_Parks.pdf
• https://ipp.unido.org/industrial-parks-overview
• https://www.unido.org/sites/default/files/files/2020-11/EN_Experiences_and_Best_Practices_of_Industrial_Park_Development_in_China.pdf
• https://ipp.unido.org/sites/default/files/knowledge/2022-06/English_0.pdf
• https://www.unido.org/sites/default/files/files/2020-05/International_Guidelines_for_Industrial_Parks_EN.pdf
• https://www.unido.org/sites/default/files/unido-publications/2025-09/Financing%20Industries%20for%20Development_05Sept2025.pdf
• https://unido-virtualexhibition.org/wp-content/uploads/2019/10/Industrial-Parks-ENGLISH-digital.pdf

World Bank

• https://documents1.worldbank.org/curated/en/099050625181538675/pdf/P179257-6da51be4-c3aa-4c36-820e-bede678ffd62.pdf
• https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/d38f8a76-27d5-58fc-a998-c86508b7612c/content
• https://documents1.worldbank.org/curated/en/747791476867738472/pdf/ACS8954-v2-REVISED-PUBLIC-TheCompetitiveAdvantageofSouthAsia.pdf

Click here to see in PDF

*****