पत्र सूचना कार्यालय

মুখ্য তথ্য

১৬ নৱেম্বৰত উদযাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱসত প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়াৰ আৰম্ভণি।

ভাৰতত পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰকাশনৰ সংখ্যা ক্ষীপ্ৰতাৰে বৃদ্ধি পাইছে - ২০০৪–০৫ চনত ৬০,১৪৩ৰ পৰা ২০২৪–২৫ চনত ১.৫৪ লাখলৈ বৃদ্ধি পাইছে এই সংখ্যা।

১৯৫৫ চনৰ ৱৰ্কিং জাৰ্নেলিষ্ট আইন আৰু নতুন প্ৰেছ এণ্ড ৰেজিষ্ট্ৰেচন অৱ সাময়িকী এক্ট, ২০২৩য়ে সাংবাদিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে আৰু ডিজিটেল যুগৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমৰ নিয়মসমূহ আপডেট কৰে।

প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলে সাময়িকীবোৰৰ পঞ্জীয়ন সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল কৰি তুলিছে। মাত্ৰ ছমাহতে ই ৪০,০০০ প্ৰকাশকক অনব’ৰ্ড কৰিলে আৰু ৩,০০০ প্ৰেছ পঞ্জীয়ন কৰিলে, যাৰ ফলত প্ৰকাশকৰ বাবে ব্যৱসায় কৰাটো বহুত সহজ হৈ পৰিল।

প্ৰেছ আৰু সাময়িকী পঞ্জীয়ন আইন, ২০২৩ আৰু প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলে সাময়িকী পঞ্জীয়নক আধুনিকীকৰণ আৰু সম্পূৰ্ণ ডিজিটেলাইজ কৰিছে, যাৰ ফলত প্ৰকাশকসকলে ব্যৱসায় কৰাটো সহজ হৈ পৰিছে।

পাতনি

১৬ নৱেম্বৰত ভাৰতে সমাজত মুক্ত আৰু দায়বদ্ধ প্ৰেছৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাক সন্মান জনাই ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱস পালন কৰে। সংবাদ মাধ্যমক গণতন্ত্ৰৰ চতুৰ্থ স্তম্ভ বুলি কোৱা হয় কাৰণ ই জনমত গঢ় দিয়াত সহায় কৰে, উন্নয়নক সমৰ্থন কৰে, ক্ষমতাত থকাসকলক জবাবদিহি কৰে। প্ৰগতিৰ এক শক্তিশালী শক্তি হিচাপে সংবাদ মাধ্যমে ন্যায়পৰায়ণ, সৎ আৰু মানুহক অৱগত কৰা আৰু শিক্ষিত কৰাত মনোনিৱেশ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। বহু বছৰ ধৰি সংবাদ মাধ্যমে জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে স্বচ্ছতাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে কাম কৰি আহিছে।

ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ স্বাধীনতাৰ শিপা

১৬ নৱেম্বৰত পালন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱসৰ জৰিয়তে ১৯৬৬ চনত ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিল আইন, ১৯৬৫ৰ অধীনত ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিল প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ দিনটোক উদযাপন কৰা হয়। ১৯৭৫ চনত এই আইন বাতিল কৰা হয়, আৰু পিছত নতুন আইন প্ৰণয়ন কৰা হয়। নতুন আইনখনৰ অধীনত ১৯৭৯ চনত ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিল পুনৰ গঠন কৰা হয় স্বতন্ত্ৰ সংস্থা হিচাপে। পৰিষদৰ মূল ভূমিকা হ’ল সংবাদ মাধ্যমে যাতে বাহিৰৰ হেঁচাত মুক্ত হৈ সাংবাদিকতাৰ উচ্চ মানদণ্ড অনুসৰণ কৰে। এনে এটা সংস্থা গঠনৰ ধাৰণাটো প্ৰথমে ১৯৫৬ চনত প্ৰথম প্ৰেছ আয়োগে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল, য’ত সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা আৰু নৈতিক প্ৰতিবেদনৰ সুৰক্ষাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল।

ভাৰতৰ সংবাদ ক্ষেত্ৰখন ক্ষীপ্ৰতাৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০০৪–০৫ চনত পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰকাশনৰ সংখ্যা ৬০,১৪৩ৰ পৰা ২০২৪–২৫ চনত ১.৫৪ লাখলৈ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে প্ৰেছৰ সম্প্ৰসাৰিত প্ৰসাৰ আৰু শক্তিৰ কথা দেখুৱাইছে।

এই দিনটোৱে গণতন্ত্ৰৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় মুক্ত আৰু ই দায়িত্বশীল সংবাদ মাধ্যমৰ হকে থিয় দিছে। ইয়াত সাংবাদিকতাত উৎকৃষ্টতাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ অসাধাৰণ কামক সন্মান জনাই বিশেষ স্মৃতিগ্ৰন্থ মুকলি কৰাকে ধৰি বহু অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়।

সাংবাদিকতাত উৎকৃষ্টতাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাত ছপা মাধ্যমৰ অসাধাৰণ কামক সন্মান জনোৱা হয়। বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত সাংবাদিকসকলৰ উৎকৃষ্ট অৱদানৰ বাবে প্ৰতি বছৰে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱসত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ আৰু সন্মানীয় সন্মান হৈছে ৰাজা ৰাম মোহন ৰায় বঁটা।

এই স্মৃতিগ্ৰন্থখন হৈছে নেতাসকলৰ সদিচ্ছাৰ বাৰ্তা আৰু বছৰৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত সংবাদ মাধ্যমৰ বিশেষজ্ঞ আৰু শিক্ষাবিদসকলৰ মতামত প্ৰবন্ধৰ সংকলন। ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱসত প্ৰকাশ পোৱা এই অনুষ্ঠানত বঁটা বিজয়ীসকলৰ কৰ্মৰাজি প্ৰবন্ধ আৰু ফটোগ্ৰাফৰ জৰিয়তে প্ৰদৰ্শন কৰি তেওঁলোকৰ সাফল্যৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়।

সংবাদ মাধ্যমৰ শাসন: মূল পদক্ষেপ আৰু আইনী সংস্কাৰ

ভাৰতৰ সংবাদ মাধ্যমৰ খণ্ড পৰিচালনা আৰু সমৰ্থনৰ বাবে এক শক্তিশালী ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেলৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্থাসমূহৰ লগতে প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন আইন, ২০২৩ আৰু প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলৰ দৰে বৃহৎ সংস্কাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান আৰু সাংবাদিকসকলৰ বাবে কল্যাণমূলক আঁচনিৰ সৈতে একেলগে এই ব্যৱস্থাই সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে, নৈতিক সাংবাদিকতাক প্ৰসাৰিত কৰে, নিয়ন্ত্ৰণক আধুনিকীকৰণ কৰে, আৰু সংবাদ মাধ্যম খণ্ডৰ বৃদ্ধি আৰু জবাবদিহিতাক সমৰ্থন কৰে।

ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেল (PRGI)

১৯৫৬ চনত স্থাপিত ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেল ভাৰতৰ ছপা মাধ্যমৰ বৃদ্ধিৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। বাতৰি কাকত আৰু অন্যান্য ছপা প্ৰকাশনে মানুহক অৱগত কৰি, সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আলোচনা কৰি, সামাজিক প্ৰগতিৰ বাবে উৎসাহিত কৰি গণতন্ত্ৰক দীৰ্ঘদিন ধৰি সমৰ্থন কৰি আহিছে। চহকী ইতিহাসৰ সৈতে ছপা মাধ্যমে নাগৰিকসকলক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সজাগ কৰি ৰাখিছে। পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন কৰা কৰ্তৃপক্ষ হিচাপে PRGI এই উত্তৰাধিকাৰ আৰু ইয়াৰ চলি থকা বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈয়েই আছে।

পূৰ্বতে ভাৰতৰ বাতৰি কাকতৰ পঞ্জীয়ক বা RNI হিচাপে পৰিচিত PRGI হৈছে প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন আইন, ২০২৩ অনুসৰি এক বিধিগত সংস্থা।

ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সময়ত জনমত গঢ় দিয়া আৰু মানুহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাত সংবাদ মাধ্যমে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। অতীতত ছপা মাধ্যমৰ শক্তিশালী ভূমিকা, আৰু গণতন্ত্ৰ শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ ভৱিষ্যতৰ গুৰুত্ব বুজি ভাৰত চৰকাৰে ১৯৫৬ চনত প্ৰথম প্ৰেছ আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগক ভাৰতত সংবাদ মাধ্যমৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰি ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী বৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ বাবে পদক্ষেপৰ পৰামৰ্শ দিবলৈ কোৱা হৈছিল।

প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়া (PCI)

প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়া (PCI) হৈছে প্ৰেছ কাউন্সিল এক্ট, ১৯৭৮ৰ অধীনত গঠন কৰা এক আইনী আৰু স্বতন্ত্ৰ সংস্থা। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা ৰক্ষা কৰা আৰু সমগ্ৰ দেশৰ বাতৰি কাকত আৰু সংবাদ সংস্থাৰ মানদণ্ড উন্নত কৰা। পিচিআইয়ে প্ৰেছ কাউন্সিল (তদন্তৰ পদ্ধতি) নিয়মাৱলী, ১৯৭৯ অনুসৰণ কৰি আইনখনৰ ১৩ নং ধাৰাত সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা, সাংবাদিকৰ ওপৰত শাৰীৰিক আক্ৰমণ, আৰু অনুৰূপ বিষয়সমূহৰ সৈতে জড়িত প্ৰেছৰ অভিযোগসমূহ সামৰি লয়। সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা বা সাংবাদিকতাৰ মানদণ্ডৰ প্ৰতি ভাবুকি আহিলে ই নিজাববীয়াকৈও গুৰুতৰ বিষয় ল’ব পাৰে।

প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছৰে পৰা ভাৰতৰ প্ৰেছ কাউন্সিল (পিচিআই)-এ সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আৰু ভাৰতৰ সংবাদ মাধ্যমে যাতে স্বাধীন হৈ থাকি উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰে তাৰ বাবে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বছৰ বছৰ ধৰি পৰিষদৰ মূল মাইলৰ খুঁটি আৰু পদক্ষেপসমূহৰ চমু আভাস ইয়াত দিয়া হ’ল:

• ২০২৩ চনত ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিলে LGBTQ+ সম্প্ৰদায়ক সংবাদ মাধ্যমত কেনেদৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে সেই সম্পৰ্কে এক প্ৰতিবেদন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিবেদনখনে ন্যায্য, সংবেদনশীল আৰু দায়িত্বশীল কভাৰেজক উৎসাহিত কৰে।
• ২০২৩ চনত প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়াই প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ বাতৰি প্ৰকাশৰ বাবে নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল, সাংবাদিকসকলক সংবেদনশীলতা, দায়িত্বশীলতা, আৰু সঠিকভাৱে প্ৰতিবেদন দিবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল।
• প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়াই সাংবাদিকতাৰ আচৰণৰ নিয়ম নিয়মিতভাৱে উন্নীত কৰি নৈতিক সাংবাদিকতাৰ প্ৰচাৰ অব্যাহত ৰাখিছে, সময়ৰ লগে লগে সাংবাদিকসকলে পেছাদাৰী আৰু নৈতিক মানদণ্ড অনুসৰণ কৰাটো নিশ্চিত কৰিছে।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংযোগ:

• প্ৰেছ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়াই ইণ্ডোনেছিয়া, নেপাল, বাংলাদেশ, শ্ৰীলংকাৰ দৰে দেশৰ প্ৰেছ কাউন্সিলৰ সৈতে সহযোগিতা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পাৰস্পৰিক সহযোগিতা আৰু প্ৰেছ স্বাধীনতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে সহযোগিতা চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে।

ইন্টাৰশ্বিপ কাৰ্যসূচী আৰু শৈক্ষিক পদক্ষেপ:

• প্ৰেছ স্বাধীনতা আৰু পেছাদাৰী দায়বদ্ধতাৰ বিষয়ে সজাগতা গঢ়ি তোলাৰ বাবে ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিলে সাংবাদিকতাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে মেধাভিত্তিক ইন্টাৰশ্বিপ আৰম্ভ কৰিছে। গ্ৰীষ্মকালীন ইন্টাৰশ্বিপ প্ৰগ্ৰেম আৰু শীতকালীন ইন্টাৰশ্বিপ প্ৰগ্ৰেমৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে পিচিআইৰ কামৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ শিকিবলৈ সুযোগ পায়।

ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিলৰ কাম-কাজ আৰু পদক্ষেপে প্ৰেছ স্বাধীনতা ৰক্ষা, নৈতিক সাংবাদিকতাক প্ৰসাৰিত কৰা, আৰু ভাৰত আৰু ইয়াৰ বাহিৰত সাংবাদিকসকলৰ পেছাদাৰী বৃদ্ধিত সহায় কৰাৰ প্ৰতি ইয়াৰ অবিৰত দায়বদ্ধতা প্ৰকাশ কৰে।

প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন (পি আৰ পি) আইন, ২০২৩

২০২৩ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত অধিসূচনা কৰা আৰু ২০২৪ চনৰ ১ মাৰ্চৰ পৰা কাৰ্যকৰী হোৱা প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন আইন ২০২৩য়ে ১৮৬৭ চনৰ পুৰণি ঔপনিৱেশিক যুগৰ পি আৰ বি আইনখনৰ ঠাই লৈছে।নতুন আইনখনে প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলৰ জৰিয়তে উপাধি অনুমোদন আৰু পঞ্জীয়ন দুয়োটাৰে বাবে সম্পূৰ্ণ অনলাইন ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। এই আইনৰ অধীনত ভাৰতৰ বাতৰি কাকতৰ পঞ্জীয়কক ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেল নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে। এই আইনখনে পদ্ধতিসমূহ সৰল কৰে, শাৰীৰিক কাগজ-পত্ৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা আঁতৰায়, অনুসৰণৰ বোজা হ্ৰাস কৰে, আৰু সৰু সৰু পদ্ধতিগত ভুলৰ বাবে অপৰাধমূলক শাস্তি আঁতৰায়। প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়নৰ নিয়ম, ২০২৪য়ে স্পষ্ট পৰিচালনা নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰি আইনখনক সমৰ্থন কৰে। তেওঁলোকে একেলগে ভাৰতত পিৰিয়ডিকেলছসমূহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে এক আধুনিক, স্বচ্ছ, আৰু কাৰ্যক্ষম ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰে।

প্ৰেছ সেৱা প’ৰ্টেল

ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেলৰ দ্বাৰা প্ৰেছ এণ্ড ৰেজিষ্ট্ৰেচন অৱ পিৰিয়ডিকেলছ এক্ট, ২০২৩ৰ অধীনত প্ৰস্তুত কৰা প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলে সাময়িকীসমূহৰ পঞ্জীয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল আৰু কাগজবিহীন কৰি তুলিছে। সকলো প্ৰক্ৰিয়া স্বয়ংক্ৰিয় কৰি পৰ্টেলে প্ৰকাশন খণ্ডত স্বচ্ছতা, গতি, আৰু ব্যৱসায় কৰাত সহজতা উন্নত কৰিছে।

প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলে সময়ে সময়ে পঞ্জীয়ন সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল আৰু কাগজবিহীন কৰি তুলিছে, যাৰ ফলত প্ৰকাশকসকলে ব্যৱসায় কৰাটো বহুত সহজ হৈ পৰিছে। মাত্ৰ ছমাহৰ ভিতৰতে ৪০,০০০ প্ৰকাশকক অনবৰ্ড কৰা হৈছিল, ৩৭,০০০ বাৰ্ষিক বিবৃতি দাখিল কৰা হৈছিল আৰু ৩,০০০ ছপাশাল পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল, যিয়ে ইয়াৰ ব্যাপক গ্ৰহণযোগ্যতা দেখুৱাইছিল। এটা নিৰ্দিষ্ট ৱেবছাইটে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আৰু দ্ৰুত সহায়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰাত সহজ AI চেটবট প্ৰদান কৰিও ব্যৱহাৰকাৰীসকলক সমৰ্থন কৰে।

অ’টোমেচনৰ সুবিধা

• টাইটেল পঞ্জীয়ন আৰু আনুষংগিক অনুমোদনৰ বাবে অনলাইন সেৱা।
• ই-চাইনৰ সুবিধাৰ সৈতে কাগজবিহীন প্ৰক্ৰিয়াকৰণ।
• নিৰৱচ্ছিন্ন লেনদেনৰ বাবে সংহত প্ৰত্যক্ষ পেমেণ্ট গেটৱে।
• প্ৰামাণ্যতা নিশ্চিত কৰা QR ক'ড-সক্ষম ডিজিটেল প্ৰমাণপত্ৰ।
• প্ৰেছ কীপাৰসকলৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট মডিউল পঞ্জীয়ন আৰু প্ৰেছৰ বিৱৰণ অনলাইনত আপডেট কৰিবলৈ।
• পঞ্জীয়নৰ অৱস্থাৰ বাস্তৱ সময়ৰ অনুসৰণ।
• দ্ৰুত সমাধানৰ বাবে Chatbot-ভিত্তিক অভিযোগ সমাধান ব্যৱস্থাপ্ৰণালী।

এই বৈশিষ্ট্যসমূহে একেলগে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰকাশকসকলৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমৰ পঞ্জীয়নক সহজ, অধিক স্বচ্ছ, আৰু সম্পূৰ্ণ প্ৰযুক্তি-চালিত কৰি তোলাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দৃঢ় প্ৰতিশ্ৰুতি দেখুৱাইছে।

ভাৰতীয় গণসংযোগ প্ৰতিষ্ঠান (IIMC)

১৯৬৫ চনৰ ১৭ আগষ্টত উদ্বোধন হোৱা ভাৰতীয় গণসংযোগ প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ইউনেস্ক’ৰ দুজন পৰামৰ্শদাতাকে ধৰি সৰু কৰ্মচাৰীৰে আৰম্ভ কৰে।

ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত ভাৰতীয় গণসংযোগ প্ৰতিষ্ঠানে (আই আই এম চি) মূলতঃ কেন্দ্ৰীয় তথ্য সেৱাৰ বিষয়াসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছিল আৰু সৰু সৰু গৱেষণা প্ৰকল্পসমূহ চলাইছিল। ১৯৬৯ চনত ই আফ্ৰিকান-এছিয়ান ৰাষ্ট্ৰৰ মধ্যম পৰ্যায়ৰ সাংবাদিকসকলৰ বাবে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ বাবে সাংবাদিকতাত স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা নামৰ এক বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ৰাজহুৱা খণ্ডৰ সংস্থাসমূহত কৰ্মৰত যোগাযোগ পেছাদাৰীসকলৰ প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানটোৱে এসপ্তাহৰ পৰা তিনিমাহলৈকে বহু হ্ৰস্বম্যাদী পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰে। সময়ৰ লগে লগে আই আই এম চিয়ে নিয়মীয়াকৈ স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা পাঠ্যক্ৰমও আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰে।

ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ মাছ কমিউনিকেচন (IIMC) আৰম্ভ হোৱাৰ পৰাই প্ৰায় ৭০০ টা প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰম অনুষ্ঠিত কৰি ভাৰত আৰু অন্যান্য দেশৰ ১৫ হাজাৰৰো অধিক লোকক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছে। দক্ষ সংবাদ মাধ্যমৰ পেছাদাৰী বিকাশ আৰু সাংবাদিকসকলক নৈতিক আৰু দায়িত্বশীল সাংবাদিকতাৰ মূল্যবোধ অনুসৰণ কৰাত সহায় কৰাত আই আই এম চিয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা অব্যাহত ৰাখিছে।

সাংবাদিক কল্যাণ আঁচনি

সাংবাদিক কল্যাণ আঁচনি প্ৰথমে ২০০১ চনত আৰম্ভ হৈছিল আৰু পিছলৈ ২০১৯ চনত সংশোধন কৰা হৈছিল।ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে সাংবাদিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালক গুৰুতৰ কষ্টৰ সময়ত আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰা। আঁচনিখনে তলত দিয়া ধৰণৰ সহায় আগবঢ়ায়:

• চৰম কষ্টৰ বাবে সাংবাদিকৰ মৃত্যু হ’লে পৰিয়ালক ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত।
• স্থায়ী অক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত সাংবাদিকক ৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত।
• সাংবাদিক কল্যাণ আঁচনিৰ অধীনত কৰ্কট ৰোগ, বৃক্ক বিকলতা, হৃদযন্ত্ৰৰ অস্ত্ৰোপচাৰ, এঞ্জিওপ্লাষ্টি, মগজুৰ ৰক্তক্ষৰণ, পক্ষাঘাত আদি গুৰুতৰ ৰোগৰ চিকিৎসাৰ বাবে ৩ লাখ টকা পৰ্যন্ত আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়। এই সহায় সাংবাদিকজনক চিজিএইচএছ বা কোনো বীমা আঁচনিৰ অধীনত সামৰি লোৱা নহ’লেহে দিয়া হয়। ৬৫ বছৰৰ ওপৰৰ অস্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সাংবাদিক সাধাৰণতে যোগ্য নহয় যদিও বিশেষ ক্ষেত্ৰত কমিটীয়ে বয়সৰ সীমা শিথিল কৰিব পাৰে।
• সাংবাদিক কল্যাণ আঁচনিৰ অধীনত চিকিৎসালয়ৰ চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন হোৱা গুৰুতৰ দুৰ্ঘটনাজনিত আঘাতৰ বাবে ২ লাখ টকা পৰ্যন্ত আৰ্থিক সাহায্য উপলব্ধ, যদিহে সাংবাদিকজন চিজিএইচএছ বা কোনো বীমাৰ অধীনত সামৰি লোৱা নহয়। স্বীকৃতি নোপোৱা সাংবাদিকসকলৰ বাবে এই আৰু আনুষংগিক শিতানৰ অধীনত সাহায্য প্রথম ৫ বছৰৰ কামৰ বাবে ১ লাখ টকাত সীমাবদ্ধ, লগতে প্ৰতি অতিৰিক্ত ৫ বছৰৰ সেৱাৰ বাবে অতিৰিক্ত ১ লাখ টকা, অনুমোদিত সৰ্বোচ্চ সীমালৈকে।

কৰ্মৰত সাংবাদিক আৰু অন্যান্য বাতৰি কাকতৰ কৰ্মচাৰী (সেৱাৰ চৰ্ত) আৰু বিবিধ বিধান আইন, ১৯৫৫

কৰ্মৰত সাংবাদিক আৰু অন্যান্য বাতৰি কাকতৰ কৰ্মচাৰী (সেৱাৰ চৰ্ত) আৰু বিবিধ বিধান আইন, ১৯৫৫ য়ে সাংবাদিক আৰু অন্যান্য বাতৰি কাকতৰ কৰ্মচাৰীৰ কৰ্ম পৰিস্থিতিৰ নিয়ম নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াত কৰ্মৰ সময়, ছুটী, মজুৰি আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহ সামৰি লোৱা হৈছে। এই আইনখনত বাতৰি কাকত উদ্যোগৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ দৰমহাৰ হাৰ নিৰ্ধাৰণ আৰু সংশোধন কৰিবলৈ মজুৰি ব’ৰ্ডৰ ব্যৱস্থাও আছে।

কৰ্মচাৰীৰ প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড আৰু বিবিধ বিধান আইন, ১৯৫২

১৯৫৬ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰৰ পৰা কাকত সংস্থাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত কাৰ্যকৰী সাংবাদিক আৰু অন্যান্য বাতৰি কাকতৰ কৰ্মচাৰী (সেৱাৰ চৰ্ত) আৰু বিবিধ বিধান আইন, ১৯৫৫ প্ৰযোজ্য হৈ আহিছে।২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইয়াক ব্যক্তিগত ইলেক্ট্ৰনিক মিডিয়া কোম্পানীলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল।এই আইনৰ অধীনত সামৰি লোৱা কৰ্মচাৰীসকলে কৰ্মচাৰীৰ ভৱিষ্যদ্বাণী পুঁজিৰ জৰিয়তে সামাজিক সুৰক্ষাৰ সুবিধাৰ বাবে যোগ্য। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিমাহে ২১ হাজাৰ টকা পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰা আৰু কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা আইন, ১৯৪৮ৰ অধীনত সামৰি লোৱা ইউনিটত কাম কৰা ছপা আৰু ইলেক্ট্ৰনিক মিডিয়াৰ কৰ্মচাৰীসকলেও ESI আঁচনিৰ অধীনত স্বাস্থ্য আৰু বীমা সুবিধাৰ বাবে যোগ্য।

সামৰণি

ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱস ২০২৫ য়ে গণতন্ত্ৰৰ এক শক্তিশালী স্তম্ভ হিচাপে মুক্ত, দায়িত্বশীল, আৰু স্বাধীন প্ৰেছৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাক উদযাপন কৰে। ইয়াত স্বচ্ছতা, জবাবদিহিতা, আৰু জনসচেতনতাক প্ৰসাৰিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰেছৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে। প্ৰেছ আৰু পিৰিয়ডিকেলছ পঞ্জীয়ন আইন, ২০২৩ আৰু সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল প্ৰেছ সেৱা পৰ্টেলৰ দৰে মূল সংস্কাৰৰ জৰিয়তে চৰকাৰে পঞ্জীয়ন প্ৰক্ৰিয়াটো সহজ আৰু আধুনিক কৰি তুলিছে, যাৰ ফলত প্ৰকাশকসকলে অধিক সহজে ব্যৱসায় কৰাত সহায় কৰিছে। নৈতিক সাংবাদিকতা, অন্তৰ্ভুক্তি, আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে ভাৰতীয় প্ৰেছ কাউন্সিল আৰু ভাৰতৰ প্ৰেছ ৰেজিষ্ট্ৰাৰ জেনেৰেলৰ অবিৰত প্ৰচেষ্টাই ভাৰতৰ সংবাদ মাধ্যম ব্যৱস্থাক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰে। এই দিৱসটোৱে গণতন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰাৰ লগতে নাগৰিকক সবলীকৰণত সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতাৰ স্থায়ী গুৰুত্বৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেছ দিৱস ২০২৫ য়ে জাতিটোক অৱগত আৰু শিক্ষা দিয়াৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমৰ অহৰহ নিষ্ঠাক সন্মান জনায়।

সমল

Ministry of Information and Broadcasting

Annual Report 2023-24: https://mib.gov.in/sites/default/files/2024-10/annual-report-2023-24-english.pdf

Statistical Handbook on Media and Entertainment Sector: https://mib.gov.in/flipbook/93

11 year Achievements

https://iimc.gov.in/overview

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2150335

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2008020

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2122945

https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/1931749/1/AU2115.pdf

https://eparlib.sansad.in/bitstream/123456789/951492/1/AS110.pdf

https://sansad.in/getFile/annex/260/AU90.pdf?source=pqars

Press Council of India

https://www.presscouncil.nic.in/ResumeOfPCI.aspx

Press Registrar General of India

https://prgi.gov.in/what-we-were

https://prgi.gov.in/about-us/prp-act-2023

https://prgi.gov.in/about-us/history

PIB Backgrounders

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=153422&ModuleId=3

Ministry of Labour and Employment

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1705414&reg=3&lang=1

Press Information Bureau

https://accreditation.pib.gov.in/jws/guidelines_english.pdf

****

DPS/RD