Technology

ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান মহোৎসৱ (IISF), ২০২৫

বিজ্ঞানৰ পৰা সমৃদ্ধিলৈ: এক আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ বাবে

Posted On: 05 DEC 2025 12:47PM

 

 

মুখ্য তথ্য

  • IISF ২০২৫ত ভাৰত আৰু বিদেশৰ পৰা ৪০ হাজাৰৰো অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিব।
  • এই অনুষ্ঠানত বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত ১৫০টাতকৈও অধিক কাৰিকৰী আৰু বিষয়ভিত্তিক অধিবেশন অনুষ্ঠিত হ’ব।
  • ইয়াত পাঁচটা মূল ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব দিয়া হ’ব — জৈৱ প্ৰযুক্তি, মহাকাশ, এআই, আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ ব্যৱহাৰ।

 

পাতনি

প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নিৰ্দেশনাত ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান মহোৎসৱ (IISF) ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰা আৰু বিজ্ঞানৰ প্ৰতি জনস্বাৰ্থ বৃদ্ধিৰ অন্যতম বৃহৎ অনুষ্ঠানত পৰিণত হৈছে। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বৰ্ধিত শক্তি দেখুওৱা, শক্তিশালী বিজ্ঞান সংস্কৃতি গঢ়ি তোলা, বিজ্ঞানৰ সৈতে অধিক লোকক জড়িত কৰা, আৰু গৱেষণা, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰতিভা বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় লক্ষ্যক সমৰ্থন কৰা। IISF এ বিজ্ঞানী, উদ্ভাৱক, শিক্ষক, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, উদ্যোগৰ নেতা, বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী আৰু নীতি নিৰ্ধাৰকসকলক এটা মঞ্চত একত্ৰিত কৰে। তেওঁলোকে ধাৰণাসমূহ ভাগ-বতৰা কৰে, সহযোগিতা কৰে, আৰু ডাঙৰ প্ৰদৰ্শনী আৰু আউটৰিচ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে নতুন উদ্ভাৱনসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰে।

 

একাদশ ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান মহোৎসৱ (IISF) ২০২৫: বিষয়বস্তু আৰু দৃষ্টিভংগী

২০২৫ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৯ ডিচেম্বৰলৈ হাৰিয়ানাৰ পঞ্চকুলাত অনুষ্ঠিত হ’ব একাদশ ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান মহোৎসৱ। এই ডাঙৰ অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শনী, ব্যৱসায়িক সভা, প্ৰতিযোগিতা, আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আদি অনুষ্ঠিত হ’ব। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে গৱেষণাগাৰত কৰা বৈজ্ঞানিক কাৰ্যক মানুহ আৰু সমাজৰ সৈতে সংযোগ কৰা।

IISFৰ লক্ষ্য হৈছে পৰম্পৰাগত জ্ঞানক আধুনিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ সৈতে সংযোগ কৰা। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰতৰ পুৰণি প্ৰজ্ঞা আৰু আজিৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ মাজৰ সংযোগ সুদৃঢ় কৰা।

IISF ২০২৫ৰ বিষয়বস্তু হৈছে ‘বিজ্ঞানেৰে সমৃদ্ধি: আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ বাবে’। ইয়াত এই ধাৰণাটো উদযাপন কৰা হয়, যেনে বিজ্ঞানে ভাৰতৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰিব পাৰে আৰু দেশখনক আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু সমৃদ্ধিশালী হোৱাত সহায় কৰিব পাৰে। বিষয়বস্তুটোত বিজ্ঞান আৰু ইয়াৰ প্ৰয়োগে ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত কেনেদৰে মূল ভূমিকা পালন কৰে সেই বিষয়ে আলোকপাত কৰা হৈছে।

ইয়াৰ উপৰিও, IISF 2025 য়ে পাঁচটা বিস্তৃত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিব:

  • উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰত আৰু হিমালয় অঞ্চলৰ বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞান;
  • সমাজ আৰু শিক্ষাৰ বাবে বিজ্ঞান;
  • বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত;
  • জৈৱ প্ৰযুক্তি আৰু জৈৱ-অৰ্থনীতি; আৰু
  • আধুনিক বিজ্ঞানৰ সৈতে পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ একত্ৰীকৰণ।

ইয়াৰ উপৰিও বিজ্ঞানৰ মহিলা, স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, যুৱ উদ্যোগী, আৰু কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিৰ গৱেষকসকলৰ বাবেও বিশেষ অধিবেশন অনুষ্ঠিত হ’ব। এই অনুষ্ঠানসমূহে দেখুৱাইছে যে মহোৎসৱটো সকলোৰে বাবে মুকলি আৰু আদৰণীয়।

 

‘উদ্ভাৱনীয়তা, আত্মনিৰ্ভাৰতা, ইণ্ডিয়া ফৰ গ্ল’বেল গুড’ৰ দৃষ্টিভংগী অনুসৰণ কৰে এই উৎসৱে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ভাৰতৰ লক্ষ্য-উদ্দেশ্যক উদগনি যোগাবলৈ গৱেষণা, প্ৰযুক্তি আৰু নতুন ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা আৰু লগতে বিশ্ব সমুদায়ক সহায় কৰা। বিষয়বস্তু আৰু দৃষ্টিভংগীয়ে একেলগে উজ্জ্বল কৰি তুলিছে যে বিজ্ঞানে সমৃদ্ধি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে, উদ্যোগ আৰু সমাজত জ্ঞানৰ ব্যৱহাৰিক ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰিব পাৰে, আৰু জাতি আৰু বিশ্বৰ স্বাৰ্থত উদ্ভাৱনক প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে ভাৰতৰ দায়বদ্ধতা দেখুৱাব পাৰে।

অনুষ্ঠান আৰু মূল উপাদানসমূহ

 

IISF ২০২৫ত ভাৰত আৰু অন্যান্য দেশৰ পৰা ৪০ হাজাৰৰো অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে। এই মহোৎসৱত বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, উদ্ভাৱন আৰু উদ্যোগক সামৰি ১৫০টাতকৈও অধিক কাৰিকৰী আৰু বিষয়ভিত্তিক অধিবেশন অনুষ্ঠিত হ’ব। এই কাৰ্যসূচীত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI), কৃত্ৰিম সাধাৰণ বুদ্ধিমত্তা (AGI), জৈৱ-অৰ্থনীতি, নতুন যুগ প্ৰযুক্তি, কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি আৰু জিন সম্পাদনাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, যুৱক-যুৱতী, মহিলা বিজ্ঞানী আৰু সাধাৰণ জনতাৰ বাবে কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হ’ব। এই উৎসৱত হিমালয়, আঞ্চলিক জলবায়ু বিজ্ঞান, উপগ্ৰহ, উৎক্ষেপণ ব্যৱস্থা আৰু মহাকাশ প্ৰয়োগৰ ওপৰত অধিবেশন অনুষ্ঠিত হ’ব। ৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ বিশেষজ্ঞসকলে এই অধিবেশনসমূহৰ নেতৃত্ব দিব, ভাৰতৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ ভৱিষ্যত গঢ় দিয়া শেহতীয়া উন্নয়নসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিব।

 

অংশগ্ৰহণৰ আভাস

IISF ২০২৫ক বহুমুখী অংশীদাৰৰ মঞ্চ হিচাপে ডিজাইন কৰা হৈছে। ই সামৰি ল’ব:

  • ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাগাৰ, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠানৰ বিজ্ঞানী আৰু গৱেষক
  • স্কুল আৰু কলেজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, শিক্ষক আৰু যুৱ উদ্ভাৱক
  • ষ্টাৰ্টআপ, ইনকিউবেটৰ, উদ্যোগৰ আগশাৰীৰ ব্যক্তিত্ব আৰু বিনিয়োগকাৰী
  • বিজ্ঞানৰ যোগাযোগকাৰী, লেখক আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ পেছাদাৰী
  • অপ্ৰতিনিধিত্বশীল গোটৰ মহিলা বিজ্ঞানী আৰু গৱেষক
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ নীতি নিৰ্ধাৰক

যিহেতু অনুষ্ঠানটো ইমানেই বৃহৎ, সেয়েহে ই বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানক জ্ঞান অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে ভাগ-বতৰা কৰাত সহায় কৰে। ই সংগঠিত পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ, প্ৰযুক্তি প্ৰদৰ্শন, প্ৰদৰ্শনী আৰু বিশেষজ্ঞৰ অংশগ্ৰহণ প্ৰদান কৰে যিয়ে ভাৰতৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ প্ৰচেষ্টাক সমৰ্থন কৰে।

IISF 2025 ৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহ

পৃথিৱী বিজ্ঞান মন্ত্ৰালয়ে আয়োজন কৰিব IISF 2025। ইফালে. পুনেস্থিত ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ ট্ৰপিকেল মেটিঅ’ৰ’লজীয়ে এই অনুষ্ঠানত সহযোগ কৰিব। তেওঁলোকে ভাৰতৰ বিজ্ঞানৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ ভিত্তিত বিষয়বস্তু নিৰ্ধাৰণ কৰিব আৰু প্ৰধান চৰকাৰী বিভাগ, গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু শৈক্ষিক অংশীদাৰৰ অংশগ্ৰহণ পৰিচালনা কৰিব।

অংশীদাৰ মন্ত্ৰালয়সমূহ

  • বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগে (DST) মূল বিষয়বস্তুৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ নেতৃত্ব দিয়ে আৰু বিশেষজ্ঞ অধিবেশনৰ বাবে গৱেষক প্ৰেৰণ কৰে। ইয়াত কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি, উন্নত সামগ্ৰী, এআই ব্যৱস্থা আৰু অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰীয় গভীৰ প্ৰযুক্তি কাৰ্যসূচীৰ দৰে অত্যাধুনিক ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।
  • জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগে (DBT) ৰাষ্ট্ৰীয় জৈৱ-মিছন আৰু ইয়াৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰসমূহৰ পৰা অন্তৰ্দৃষ্টি অৱদান আগবঢ়ায়। ইয়াত জিনমিক্স, জৈৱ-উৎপাদন, স্বাস্থ্য প্ৰযুক্তি আৰু ঔদ্যোগিক জৈৱ প্ৰযুক্তিৰ নতুন ক্ষেত্ৰসমূহৰ চলি থকা কামসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।
  • বৈজ্ঞানিক আৰু উদ্যোগিক গৱেষণা পৰিষদ (CSIR) এ ইয়াৰ গৱেষণাগাৰ আৰু বিশেষজ্ঞৰ জৰিয়তে অংশগ্ৰহণ কৰে, মহাকাশ, স্বচ্ছ শক্তি, ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, সামগ্ৰী, চেন্সৰ, পৰিৱেশ সমাধান আৰু প্ৰয়োগ অভিযান্ত্ৰিকীৰ প্ৰযুক্তি প্ৰদৰ্শন কৰে।
  • মহাকাশ বিভাগে উপগ্ৰহ, উৎক্ষেপণ বাহন আৰু মহাকাশ প্ৰয়োগৰ ওপৰত সীমান্ত গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰদৰ্শন কৰে।
  • পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগে ইয়াৰ বিশেষজ্ঞ আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰদৰ্শনীসমূহ ভাগ-বতৰা কৰে, পাৰমাণৱিক বিজ্ঞান, বিকিৰণ প্ৰযুক্তি, চিকিৎসা আইছ’ট’প, উন্নত যন্ত্ৰ আৰু প্ৰধান গৱেষণা সুবিধাসমূহৰ ওপৰত চলি থকা কামৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।
  • বিজ্ঞান ভাৰতীয়ে (VIBHA) আউটৰিচ অংশীদাৰ হিচাপে কাম কৰে, জনসাধাৰণৰ সংযোগ, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জড়িততা, আৰু বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু সম্প্ৰদায় বিজ্ঞান গোটৰ সৈতে সংযোগত সহায় কৰে।

IISF ৰ পূৰ্বৰ সংস্কৰণসমূহ: প্ৰধান বিষয়বোৰ

২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা IISF আজি ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ মঞ্চত পৰিণত হৈছে, বিশেষকৈ বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰাক প্ৰসাৰিত কৰা আৰু মানুহক বিজ্ঞানক্ষেত্ৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত। প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীৰ দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক আৰু প্ৰযুক্তিগত কৃতিত্ব প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আৰু ভাৰত আৰু অন্যান্য দেশৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, উদ্ভাৱক, শিপিনী, কৃষক, বিজ্ঞানী আৰু টেকন’ক্ৰেটসকলক জড়িত কৰিবলৈ IISF ক ৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।

IISF ৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰত আৰু বিদেশৰ পৰা মানুহ আৰু বৈজ্ঞানিক সমাজক একত্ৰিত কৰি স্বদেশী মনোভাৱৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈ দেশ আৰু মানৱতাৰ মংগলৰ বাবে বিজ্ঞান কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত সহযোগিতা, পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ আৰু উপভোগ কৰা। বছৰ বছৰ ধৰি IISF বিজ্ঞানক দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে সংযোগ কৰা সৃষ্টিশীল কাৰ্যসূচীৰে বৃদ্ধি পাইছে।

ইয়াৰ আৰম্ভণিৰে পৰা, IISF ভাৰতৰ প্ৰধান চহৰসমূহত অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে—২০১৫ আৰু ২০১৬ চনত দিল্লীত, ২০১৮ চনত কলকাতাত, ২০১৯ চনত লক্ষ্ণৌত, ২০২০ চনত চেন্নাইত, ২০২১ চনত গোৱাত, ২০২২ চনত ভূপালত, ২০২৩ চনত ফৰিদাবাদত আৰু ২০২৪ চনত অসমত। ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত, IISF ভাৰ্চুৱেল ফৰ্মেটত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত বিশ্বজুৰি হোৱা বাধা সত্ত্বেও ইয়াৰ ধাৰাবাহিকতা নিশ্চিত হৈছিল।

প্ৰতিবছৰে IISF-য়ে ভাৰত আৰু বিদেশৰ পৰা অংশগ্ৰহণৰ এক নিৰন্তৰ বৃদ্ধি দেখিবলৈ পাইছে, আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু বিস্তৃতি ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাইছে। প্ৰতিটো সংস্কৰণে ইয়াৰ লক্ষ্যক শক্তিশালী কৰিছে অৰ্থাৎ পৰম্পৰাগত জ্ঞান প্ৰণালীসমূহক আধুনিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰা, ভাৰতৰ থলুৱা জ্ঞান ঐতিহ্য আৰু সাম্প্ৰতিক বৈজ্ঞানিক অনুসন্ধানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক শক্তিশালী কৰা।

 

ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান উৎসৱৰ সংস্কৰণ

 

প্ৰধান দিশবোৰ

২০২৪ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰৰ পৰা ৩ ডিচেম্বৰলৈ ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান (আই আই টি) গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত হৈছিল IISFৰ দশম সংস্কৰণ।

CSIR-NIIST, তিৰুৱনন্তপুৰমে “ভাৰতক S&T-চালিত গ্ল’বেল মেনুফেকচাৰিং হাবলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা” বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই অনুষ্ঠানৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই মহোৎসৱত ৩৫ হাজাৰ দৰ্শনাৰ্থী, ৭ হাজাৰ প্ৰতিনিধি আৰু ১০ হাজাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে।

CSIR-SERC আৰু দিল্লীৰ মডাৰ্ণ প্ৰিফেব চিষ্টেম প্ৰাইভেট লিমিটেডে লেচড ষ্টীল কংক্ৰিট কম্পোজিট (LSCC) ব্যৱস্থাৰ প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে বুজাবুজি চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।

সাগৰিকা, দ্য টেল অৱ আৰ্থ চাইন্সেছ, চাইন্স বিয়ণ্ড বৰ্ডাৰছ, চাইন্স অডিচি অৱ দ্য নৰ্থ ইষ্ট, বিদ্যানিকা আৰু এছ এণ্ড টি মিডিয়া কনক্লেভকে ধৰি নতুন নতুন অনুষ্ঠানৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।

চন্দ্ৰৰ প্ৰকৃত পৃষ্ঠৰ ১০ মিটাৰ উচ্চতাৰ প্ৰতিৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, য’ত মহাকাশ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অগ্ৰগতি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।

 

২০২৪ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০ জানুৱাৰীলৈ হাৰিয়ানাৰ ফৰিদাবাদত অনুষ্ঠিত হয় IISF ৰ নৱম সংস্কৰণ।


বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগে “অমৃত কালত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, জনপ্ৰচাৰ” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল। ইয়াত প্ৰায় ১ লাখ দৰ্শনাৰ্থীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ২১খন দেশ আৰু ৩৫ গৰাকী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

 

ফৰিদাবাদত ৫০ একৰ মাটিৰ বিজ্ঞান নগৰৰ ঘোষণা।

চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত সংস্থাৰ ১০০ টাতকৈও অধিক ষ্টল প্ৰদৰ্শন কৰা এক্সপ’।

 

২০২৩ চনৰ ২১ জানুৱাৰীৰ পৰা ২৪ জানুৱাৰীলৈ মধ্যপ্ৰদেশৰ ভোপালৰ মৌলানা আজাদ নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি (MANIT)ত অনুষ্ঠিত হয় IISFৰ অষ্টম সংস্কৰণ।


জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগৰ আঞ্চলিক জৈৱ প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰই “বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱনেৰে অমৃত কালৰ দিশে অগ্ৰসৰ” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। ইয়াত সমগ্ৰ ভাৰতৰ ২৫০০ স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, ১৫০০ যুৱ বিজ্ঞানী আৰু গৱেষক, ৬০০ ষ্টাৰ্টআপ আৰু ৮০০০ৰো অধিক প্ৰতিনিধি একত্ৰিত হৈছিল।

 

এই অনুষ্ঠানত বায়’টেক আৰু এগ্ৰি-টেক ষ্টাৰ্টআপৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে স্থানীয় শিল্পীসকলে নিৰ্মাণ কৰা স্মাৰ্ট আৰু জ্ঞানভিত্তিক পুতলাও প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

এই উৎসৱত আৰ্টিছান’ছ টেকন’লজি ভিলেজ, ভ’কেল ফৰ লোকেল, আৰু বিজ্ঞানিকা, বিজ্ঞান সাহিত্য উৎসৱৰ দৰে অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।

 

IISFৰ সপ্তম সংস্কৰণ ২০২১ চনৰ ১০ৰ পৰা ১৩ ডিচেম্বৰলৈ গোৱাৰ পানাজীত হাইব্ৰিড ফৰ্মেটত অনুষ্ঠিত হয়।


পৃথিৱী বিজ্ঞান মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ মেৰু আৰু মহাসাগৰীয় গৱেষণাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰই “আজাদী কা অমৃত মহোৎসৱ: এখন সমৃদ্ধিশালী ভাৰতৰ বাবে বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱনত সৃষ্টিশীলতা উদযাপন” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰে ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিয়ে। ইয়াত ব্যক্তিগতভাৱে ১০ হাজাৰ প্ৰতিনিধি আৰু অনলাইনযোগে ২০ হাজাৰ অংশগ্ৰহণকাৰীক আতিথ্য প্ৰদান কৰা হৈছিল।

১২টা কাৰ্যসূচী, য’ত আছে এটা ডাঙৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি এক্সপ’।

বিজ্ঞান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ২৫খন দেশৰ ১০০খন ছবি প্ৰদৰ্শন কৰা হয়

অভিযান্ত্ৰিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ৩০০টা মডেল প্ৰদৰ্শন কৰে

গোৱাৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিজ্ঞান গাঁও মহোৎসৱৰ জৰিয়তে বিজ্ঞানীসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।,

প্ৰায় ২০০ গৰাকী পৰম্পৰাগত শিল্পকৰ্মীয়ে এই উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰি নিজৰ পৰম্পৰাগত বৈজ্ঞানিক জ্ঞান ভাগ-বতৰা কৰে।

মডেল ৰকেট কিট একত্ৰিত কৰা, বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহৰ কিট একত্ৰিত কৰা আৰু একক স্থানৰ সৰ্ববৃহৎ মহাকাশ-অন্বেষণৰ পাঠ অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবে তিনিটা গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড স্থাপন কৰা হৈছিল।

 

IISFৰ ষষ্ঠ সংস্কৰণ ২০২০ চনৰ ২২ৰ পৰা ২৫ ডিচেম্বৰলৈ ভাৰ্চুৱেল প্লেটফৰ্মত অনুষ্ঠিত হয়।


চি এছ আই আৰ-নিষ্টাডছে “আত্মনিৰ্ভৰশীল ভাৰত আৰু বিশ্ব কল্যাণৰ বাবে বিজ্ঞান” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল। প্ৰায় ১০ হাজাৰ গৱেষক, বিজ্ঞানী আৰু বিশেষজ্ঞই ভাৰ্চুৱেলভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে।

ভাৰত আৰু বিদেশ উভয়তে ৯টা বিষয়ভিত্তিক ক্ষেত্ৰত মুঠ ৪১টা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল।

সৰ্ববৃহৎ বিজ্ঞান উৎসৱ আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ গণ কাৰ্যসূচী যেনে সূৰ্যঘড়ী বনোৱা, হাত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ অভ্যাস কৰা, সুৰক্ষামূলক মাস্ক প্ৰয়োগ কৰা আৰু পুষ্টিৰ বিষয়ে জানিব পৰাকে ধৰি পাঁচটা গিনিজ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ড স্থাপন কৰা হৈছিল।

 

২০১৯ চনৰ ৫ নৱেম্বৰৰ পৰা ৮ নৱেম্বৰলৈ কলকাতাৰ বিশ্ব বাংলা কনভেনচন চেণ্টাৰত অনুষ্ঠিত হয় IISFৰ ৫ম সংস্কৰণ।

বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগে “RISEN India – Research, Innovation, and Science Empowering the Nation” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল।

ইয়াত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ২৮টা ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

প্ৰায় ৭০০ মহিলা বিজ্ঞানী/উদ্যোগীয়ে মহিলা বিজ্ঞানী আৰু উদ্যোগী সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে

ইয়াৰ উপৰিও ‘বিজ্ঞানীকা’ত নাটক, কবিতা, আলোচনা আৰু চি এছ আই আৰ-নিস্কেয়াৰ, বিজ্ঞান প্ৰসাৰ আৰু বিজ্ঞান ভাৰতীৰ দ্বাৰা কিউৰেট কৰা বিজ্ঞান গ্ৰন্থমেলাৰ জৰিয়তে বিজ্ঞান যোগাযোগৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছিল।

 

২০১৮ চনৰ ৫ অক্টোবৰৰ পৰা ৮ অক্টোবৰলৈ লক্ষ্ণৌৰ ইন্দিৰা গান্ধী প্ৰতিস্থানত অনুষ্ঠিত হয় IISFৰ চতুৰ্থ সংস্কৰণ।


নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ইমিউন’লজীয়ে এই সংস্কৰণটোক “পৰিৱৰ্তনৰ বাবে বিজ্ঞান” বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে নেতৃত্ব দিছিল। এই অনুষ্ঠানত ২২টা ভিন্ন কাৰ্যসূচীত ১০ লাখৰো অধিক দৰ্শনাৰ্থী আৰু ২০ হাজাৰতকৈ অধিক পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে।

এই অনুষ্ঠানত প্ৰতিষ্ঠানিক কৃতিত্ব, উদ্ভাৱন আৰু আউটৰিচ কাৰ্য্যকলাপ প্ৰদৰ্শন কৰা এক বৃহৎ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি এক্সপ’ অনুষ্ঠিত হয়।

২০১৭ চনৰ ১৩ অক্টোবৰৰ পৰা ১৬ অক্টোবৰলৈ আই আই টি মাদ্ৰাজ আৰু চেন্নাইৰ আন্না বিশ্ববিদ্যালয়ত অনুষ্ঠিত হয় IISFৰ তৃতীয় সংস্কৰণ।

 

নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট অৱ ইমিউন’লজীয়ে “নিউ ইণ্ডিয়াৰ বাবে বিজ্ঞান” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল। প্ৰায় ৫ লাখ দৰ্শনাৰ্থী আৰু ৭ হাজাৰৰো অধিক পঞ্জীয়নভুক্ত প্ৰতিনিধিয়ে ১৬টা ভিন্ন অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে।

আই আই এছ এফৰ তৃতীয় সংস্কৰণে জীৱবিজ্ঞানৰ সৰ্ববৃহৎ পাঠৰ বাবে গিনিজ বিশ্ব অভিলেখ গঢ়িছিল, য’ত ১০৪৯ জন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে এই অধিবেশনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

আই আই এছ এফৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ ২০১৬ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ১১ ডিচেম্বৰলৈ নতুন দিল্লীৰ চি এছ আই আৰ–এন পি এলত অনুষ্ঠিত হয়।

 

চি এছ আই আৰে এই সংস্কৰণটোক “গণৰ বাবে বিজ্ঞান” বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে নেতৃত্ব দিছিল। ইয়াত ৫ লাখৰো অধিক দৰ্শক, গৱেষণা আৰু উন্নয়ন আৰু বিজ্ঞান সংস্থাৰ ১০ হাজাৰতকৈ অধিক প্ৰতিনিধি আকৰ্ষণ কৰা হৈছিল আৰু ৩০০ৰো অধিক প্ৰতিষ্ঠানৰ কাম প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।

“ছাত্ৰ বিজ্ঞান গাঁও” নামৰ এক বিশেষ অনুষ্ঠানৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, য’ত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ১৯০০ৰো অধিক গাঁৱৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষকে অংশগ্ৰহণ কৰে। সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীকে প্ৰধানমন্ত্ৰী সংসাদ আদৰ্শ গ্ৰাম যোজনাৰ অধীনত নিজৰ গৃহীত গাঁৱৰ পৰা মাননীয় সংসদ সদস্য সকলে মনোনীত কৰিছিল।

২০১৫ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৮ ডিচেম্বৰলৈ আই আই টি দিল্লীত অনুষ্ঠিত হয় আই আই এছ এফৰ ১ম সংস্কৰণ।

 

বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগে “বিজ্ঞান চিন্তা কৰক, জীৱন্ত বিজ্ঞান” শীৰ্ষক বিষয়বস্তুৰ অধীনত ন’ডেল এজেন্সী হিচাপে এই সংস্কৰণৰ নেতৃত্ব দিছিল। ইয়াত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা প্ৰায় ১০ হাজাৰ প্ৰতিনিধি একত্ৰিত হৈছিল।

২০১৫ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এটা হাতে কামে অনুঘটক কাৰ্যসূচী, য’ত ২০০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, ই গিনিজ বিশ্ব অভিলেখ গঢ়িছিল।

 

সামৰণি

আই আই এছ এফ ২০২৫-এ ভাৰতৰ উন্নয়নৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত বিজ্ঞানক স্থান দিয়াৰ দহ বছৰীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰচেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছে। ২০১৫ চনৰ পৰা এই উৎসৱটো বৈজ্ঞানিক বিনিময়, উদ্ভাৱন, প্ৰচাৰ আৰু জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ এক ডাঙৰ মঞ্চলৈ পৰিণত হৈছে, প্ৰতি বছৰে নতুন কাৰ্যসূচী, বহল জড়িততা আৰু মাইলৰ খুঁটিৰ কৃতিত্বৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। ২০২৫ চনৰ সংস্কৰণে এই উত্তৰাধিকাৰৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱনক ৰাষ্ট্ৰীয় অগ্ৰাধিকাৰৰ সৈতে একাকাৰ কৰি মন্ত্ৰালয়, গৱেষণা সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, উদ্যোগ আৰু নাগৰিক সমাজৰ মাজত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰে। সীমান্ত প্ৰযুক্তি, আঞ্চলিক জ্ঞান, পৰম্পৰাগত প্ৰজ্ঞা আৰু অন্তৰ্ভুক্ত অংশগ্ৰহণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি IISF ২০২৫-এ বিজ্ঞান-চালিত বৃদ্ধিৰ প্ৰতি ভাৰতৰ দায়বদ্ধতাক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে আৰু আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ বহল দৃষ্টিভংগীক সমৰ্থন কৰে।

 

সমলবোৰ

Ministry of Earth Sciences

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=171231&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1772312&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2180415&reg=3&lang=2

IISF 2019

https://www.indiascienceandtechnology.gov.in/sites/default/files/IISF%20Brochure%20FINAL_12th%20Sept.pdf

Ministry of Science & Technology

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1498591&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1506535&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=132285

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1781091&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1682422&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1676718&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1702477&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=194224

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1590196&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1590172&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1547091&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=184040&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/newsite/printrelease.aspx?relid=134037&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2080505&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1977017&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1996605&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1998119&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1882849&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1884206&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1780459&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1775853&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2078322&reg=3&lang=2

Regional Centre for Biotechnology (RCB)

https://rcb.res.in/executive-directors-message

Department of Biotechnology (DBT)

https://dbtindia.gov.in/sites/default/files/uploadfiles/IISF.pdf

Science India Fest

https://www.scienceindiafest.org/ 

Special Service and Features

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2080544&reg=3&lang=2

IISF 2025

https://iisf2025.in/

***

DPS/RD

(Explainer ID: 156413) आगंतुक पटल : 114
Provide suggestions / comments
इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: English , हिन्दी , Bengali , Bengali , Gujarati , Kannada