Economy
৮.২% GDP : ভাৰতৰ বিকাশৰ শক্তিশালী কাহিনী
মজবুত GDP বৃদ্ধি, সুস্থিৰ মুদ্ৰাস্ফীতি, সবল উৎপাদন আৰু বৰ্ধিত ৰপ্তানিৰে ভাৰতৰ বিকাশ নিশ্চিতকৰণ
Posted On:
28 NOV 2025 6:07PM
|
মুখ্য তথ্য
- ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত প্ৰকৃত GDP ৮.২% বৃদ্ধি হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে আৰু প্ৰথম ছমাহত (এপ্ৰিল-ছেপ্টেম্বৰ) ৮% বৃদ্ধি পঞ্জীয়ন হৈছে।
- ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত CPI ০.২৫% হ্ৰাস পাইছে, যিটো বৰ্তমানৰ CPI শৃংখলাত বছৰি সৰ্বনিম্ন মুদ্ৰাস্ফীতি।
- ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত IIPয়ে বছৰি ৪.০% শক্তিশালী বৃদ্ধি পঞ্জীয়ন কৰে, য’ত উৎপাদন খণ্ডৰ বৃদ্ধি ৪.৮%।
- ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণৰ হাৰ ছমাহৰ সৰ্বোচ্চ ৫৫.৪%ত উপনীত হয়।
- ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-অক্টোবৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-অক্টোবৰ মাহত ভাৰতৰ সামগ্ৰিক ৰপ্তানি (সামগ্ৰী আৰু সেৱাকে ধৰি) ৪.৮৪% বৃদ্ধি পাইছে।
- ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত CPI ০.২৫% লৈ হ্ৰাস পাইছে, যিটো ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ তুলনাত ১১৯ বেছিছ পইণ্ট কম।
|
পাতনি
ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক উত্থানে বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। ইতিমধ্যে বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম অৰ্থনীতি হিচাপে পৰিগণিত হোৱা দেশখনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত তৃতীয় বৃহত্তম অৰ্থনীতি হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ আত্মবিশ্বাসী ৰণকৌশলেৰে আগবাঢ়িছে, তেতিয়া ভাৰতৰ GDP ৭.৩ ট্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হ’ব বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ বৃদ্ধিৰ পৰ্যায়টোৱে নিৰ্ণায়ক নীতি নিৰ্ধাৰণ, গাঁথনিগত সংস্কাৰ আৰু ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান বিশ্ব সংহতিক প্ৰতিফলিত কৰে।
এই বিকাশৰ গতি ত্বৰান্বিত হোৱাৰ লগে লগে বিশ্বৰ সমপৰ্যায়ৰ দেশসমূহক অতিক্ৰম কৰি ভাৰতে পুনৰবাৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা প্ৰধান অৰ্থনীতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। এই বিকাশৰ সহায়ক হৈছে স্থিতিস্থাপক ঘৰুৱা চাহিদা, মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণ আৰু শ্ৰমিক শক্তিৰ অধিক অংশগ্ৰহণ। ঘৰুৱা বিনিয়োগৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু বিনিয়োগকাৰীৰ শক্তিশালী আস্থাই অৰ্থনীতিৰ সুস্থিৰ আৰু বিস্তৃত আধাৰৰ মৌলিক দিশসমূহৰ ইংগিত দিয়ে। সংস্কাৰ দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়িছে আৰু গ্ৰাহকৰ ক্ৰয় ক্ষমতা আশাবাদী হোৱাৰ লগে লগে ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক দৃষ্টিভংগী উৎসাহজনক হৈ আছে, যি এই খণ্ডসমূহৰ ধাৰাবাহিক গতি আৰু বিকাশৰ ইংগিত দিয়ে।
গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সূচকাংকঃ ভাৰতৰ সুস্থিৰ বিকাশ
শক্তিশালী GDP বৃদ্ধি

মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (GDP) হৈছে সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক প্ৰদৰ্শনৰ অন্যতম প্ৰাথমিক সূচক যিয়ে দেশখনৰ সম্প্ৰসাৰণৰ হাৰ প্ৰতিফলিত কৰে। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত ৫.৬% বৃদ্ধিৰ হাৰৰ বিপৰীতে ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত ভাৰতৰ প্ৰকৃত GDP ৮.২% বৃদ্ধি হোৱাৰ অনুমান কৰা হৈছে। ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত ৬.৫% বৃদ্ধিৰ হাৰৰ বিপৰীতে ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ প্ৰথম ত্ৰৈমাসিকত GDP ৭.৮% বৃদ্ধি পাইছে।
২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত নামমাত্ৰ GDP বৃদ্ধিৰ হাৰ ৮.৭%ত উপনীত হয়। অৰ্থনীতিৰ প্ৰতিটো খণ্ডই দেশৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। প্ৰাথমিক খণ্ডই ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত বছৰি প্ৰকৃত GVA বৃদ্ধিৰ হাৰ ৩.১% পঞ্জীয়ন কৰে। একেদৰে ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ দ্বিতীয় ত্ৰৈমাসিকত মাধ্যমিক (৮.১%) আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ খণ্ডই (৯.২%) প্ৰকৃত GDP বৃদ্ধিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছে।
|
২০২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ছমহীয়া বৃদ্ধি
২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ প্ৰথম ছমাহ (এপ্ৰিল-ছেপ্টেম্বৰ)ত প্ৰকৃত GDP বৃদ্ধিৰ হাৰ ৮%, ২০২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ একে সময়ছোৱাত এয়া আছিল ৬.১%।
প্ৰাথমিক খণ্ডই ২.৯% মধ্যমীয়া বৃদ্ধি লাভ কৰাৰ বিপৰীতে মাধ্যমিক (৭.৬%) আৰু তৃতীয় (৯.৩%) খণ্ডত সুস্থিৰ আৰু সুস্থ সম্প্ৰসাৰণ দেখা গৈছে।
|
মুদ্ৰাস্ফীতিয়ে স্থিতিশীলতাৰ ইংগিত দিয়ে
ভাৰতৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ প্ৰক্ষেপ পথে ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত যথেষ্ট শিথিলতা দেখুৱাইছে, যি দেশৰ শক্তিশালী অৰ্থনৈতিক মৌলিক দিশ আৰু ফলপ্ৰসূ মূল্য ব্যৱস্থাপনাক প্ৰতিফলিত কৰিছে। গ্ৰাহক মূল্য সূচকাংক (CPI)ৰ দ্বাৰা জুখিব পৰা হেডলাইন মুদ্ৰাস্ফীতি বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি মাত্ৰ ০.২৫% লৈ হ্ৰাস পাইছে, যিটো বৰ্তমানৰ CPI শৃংখলাৰ আটাইতকৈ কম ৰূপে পৰিগণিত হৈছে। মুদ্ৰাস্ফীতি RBIৰ সহনশীলতা বেণ্ডৰ ভিতৰতে আছে। মুদ্ৰাস্ফীতিৰ এই হ্ৰাসমানতাই RBIৰ ৰেপোৰেট ৫.৫০% ৰখাৰ সিদ্ধান্ত আৰু স্থিতিৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ, যি মূল্যৰ স্থিতিশীলতা আৰু বৃদ্ধিৰ দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত আস্থাৰ ইংগিত দিয়ে।
|
সূচক
|
ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫ (%)
|
অক্টোবৰ, ২০২৫ (%)
|
|
গ্ৰাহক মূল্য সূচকাংক
|
১.৪৪
|
০.২৫
|
|
গ্ৰাহক খাদ্যৰ মূল্য সূচকাংক (CFPI)
|
(-)২.৩৩
|
(-)৫.০২
|
|
গ্ৰাম্য মুদ্ৰাস্ফীতি
|
১.০৭
|
(-)০.২৫
|
|
নগৰীয়া মুদ্ৰাস্ফীতি
|
১.৪৪
|
০.৮৮
|
| |
|
|

এই হ্ৰাসৰ মূল কাৰণ হৈছে খাদ্য মুদ্ৰাস্ফীতিৰ চোকা মধ্যমীয়া (CFPI), যি ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ তুলনাত (-)৫.০২% পঞ্জীয়ন কৰিছিল, যিটো তেল আৰু চৰ্বি, শাক-পাচলি, ফল-মূল, কণী, শস্য আৰু সামগ্ৰীৰ মূল্য হ্ৰাসৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। এই ধাৰাটোৱে শেহতীয়াকৈ GST ৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱো প্ৰতিফলিত কৰিছে।
গ্ৰাম্য মুদ্ৰাস্ফীতি (-)০.২৫%লৈ হ্ৰাস পাইছে, আনহাতে চহৰৰ মুদ্ৰাস্ফীতি ০.৮৮%লৈ উন্নীত হৈছে, যি অঞ্চলসমূহৰ মাজত বহুমাত্ৰিক শীতলতাক প্ৰতিফলিত কৰিছে। মুদ্ৰাস্ফীতিৰ এই স্থায়ী হ্ৰাসে ক্ৰয় ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে, প্ৰকৃত ব্যৱহাৰযোগ্যতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে আৰু বিনিয়োগ তথা উৎপাদন বৃদ্ধিৰ বাবে মুদ্ৰানীতিৰ অতিৰিক্ত স্থান সৃষ্টি কৰে। সামগ্ৰিকভাৱে মুদ্ৰাস্ফীতি হ্ৰাস পোৱা এই পৰিৱেশে আগন্তুক ত্ৰৈমাসিকত স্থায়ী, সৰ্বাংগীণ আৰু সুস্থিৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ ভেটি আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে।

২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পাইকাৰী মূল্য সূচকাংক (WPI)ৰ মুদ্ৰাস্ফীতি আছিল (-)১.২১%। খাদ্য সামগ্ৰী, খাৰুৱা পেট্ৰোলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ, বিদ্যুৎ, খনিজ তেল আৰু মৌলিক ধাতু নিৰ্মাণকে ধৰি কেইবাটাও মূল সামগ্ৰীৰ মূল্য হ্ৰাসে এই মন্থৰতাত অৰিহণা যোগাইছে। WPI খাদ্য সূচকাংকত বছৰি মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু অধিক হ্ৰাস পাই (-)৫.০৪% হৈছে, যিটো ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত (-)১.৯৯%ৰ তুলনাত হ্ৰাস পাইছে। পাইকাৰী মুদ্ৰাস্ফীতিৰ এই ধাৰাবাহিক হ্ৰাসে ব্যৱসায়িক ক্ৰয় ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা আৰু বজাৰৰ আস্থা শক্তিশালী কৰাৰ ইংগিত দিয়ে।
ঔদ্যোগিক উৎপাদন সূচকাংক (IIP)ৰ বিকাশ
IIPয়ে উৎপাদন, খনি আৰু শক্তি খণ্ডৰ বৃদ্ধিৰ জোখ-মাখ কৰে, যিয়ে ঔদ্যোগিক কাৰ্যকলাপৰ শক্তিক প্ৰতিফলিত কৰে। উৎপাদন খণ্ডত ৪.৮% বৃদ্ধিৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ভাৰতৰ IIP ৰ বৃদ্ধি বছৰি ৪.০% আছিল। উচ্চ IIP ৰ অৰ্থ হ'ল উৎপাদন বৃদ্ধি, নিয়োগ বৃদ্ধি, বিনিয়োগৰ বৃদ্ধি, যিয়ে দেশৰ সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ গতি আৰু অধিক শক্তিশালী কৰে।
শক্তিশালী প্ৰদৰ্শনৰ বাবে দায়বদ্ধ শীৰ্ষ তিনিটা ইতিবাচক অৱদানকাৰী হৈছে উৎপাদন খণ্ডৰ। এই প্ৰদৰ্শনে ভাৰতৰ ঔদ্যোগিক আধাৰৰ শক্তি আৰু বিস্তৃত বিকাশৰ কাৰ্যসূচীত অৰ্থপূৰ্ণভাৱে অৰিহণা যোগোৱাৰ ক্ষমতাক আলোকপাত কৰে।
মৌলিক ধাতু উৎপাদন (১২.৩% বৃদ্ধি)
বৈদ্যুতিক সঁজুলি উৎপাদন (২৮.৭% বৃদ্ধি) আৰু
মটৰ গাড়ী, ট্ৰেইলাৰ আৰু ছেমি ট্ৰেইলাৰ উৎপাদন (১৪.৬% বৃদ্ধি)
ব্যৱহাৰ ভিত্তিক শ্ৰেণীবিভাজনৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা কেইবাটাও শ্ৰেণীয়ে প্ৰশংসনীয় বৃদ্ধি লাভ কৰিছে। ইয়াৰে শীৰ্ষ তিনিটা অৱদানকাৰী হ'ল- আন্তঃগাঁথনি আৰু নিৰ্মাণ সামগ্ৰীসমূহৰ সম্প্ৰসাৰণ ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ১০.৫%, উপভোক্তা সামগ্ৰীৰ বৃদ্ধি ১০.২%, আৰু মধ্যমীয়া সামগ্ৰীৰ বিকাশ ৫.৩%। প্ৰাথমিক সামগ্ৰী, মূলধন সামগ্ৰী, মধ্যৱৰ্তী সামগ্ৰী আৰু উপভোক্তা দীৰ্ঘস্থায়ী খণ্ডসমূহত এনে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বিকাশে শক্তিশালী বিনিয়োগ কাৰ্য্যকলাপ আৰু স্থিতিস্থাপক ব্যৱহাৰৰ চাহিদা দুয়োটাৰে সংকেত দিয়ে। উৎপাদন লাভৰ সৈতে সংযুক্তভাৱে এই আৰ্হিসমূহে সুষম ঔদ্যোগিক উত্থানকল প্ৰতিফলিত কৰে, যি স্থায়ী, সৰ্বাংগীণ অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণৰ ভেটি শক্তিশালী কৰে।
|
চৰকাৰী হস্তক্ষেপে উৎপাদন খণ্ডক উন্নীত কৰিছে
উৎপাদন খণ্ডই ক্ৰমান্বয়ে দেশৰ বিকাশৰ আৰ্হিৰ কেন্দ্ৰীয় স্তম্ভ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে, কেৱল ঘৰুৱা চাহিদা পূৰণ কৰাই নহয়, বিশ্ব মূল্য শৃংখলত ভাৰতৰ স্থান শক্তিশালী কৰিছে। এই ধ্বজাবাহী পদক্ষেপসমূহৰ জৰিয়তে খণ্ডটোৰ বিকাশৰ কাহিনীক জোৰদাৰ কৰি তুলিছে।
২০২০ চনত আৰম্ভ হোৱা প্ৰডাকচন লিংকড ইনচেণ্টিভ (PLI) আঁচনিখনে ১৪টা কৌশলগত খণ্ড সামৰি লৈছে, যিয়ে বৃদ্ধি পোৱা বিক্ৰীৰ সৈতে জড়িত উত্সাহৰ জৰিয়তে ঘৰুৱা উৎপাদনক উন্নীত কৰিছে আৰু আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ দৰে ৰাষ্ট্ৰীয় লক্ষ্য আৰু ২০৩০ চনৰ ভিতৰত ৭.৩ ট্ৰিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখিছে।
১.৯৭ লাখ কোটি টকাৰ অনুমোদিত ব্যয় আৰু ৮০০+ আবেদনৰ সৈতে ই ১.৭৬ লাখ কোটি টকাৰ অধিক বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰিছে, যাৰ ফলত উৎপাদন, ৰপ্তানি আৰু চাকৰিৰ ক্ষেত্ৰত বিকাশ হৈছে। ই শক্তিশালী উদ্যোগৰ আত্মবিশ্বাস আৰু শক্তিশালী গ্ৰহণযোগ্যতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে।
স্কিল ইণ্ডিয়া, মেক ইন ইণ্ডিয়া, নেশ্যনেল মেনুফেকচাৰিং মিছন, GST ৰিফৰ্মৰ দৰে অন্যান্য পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে সামৰ্থ্য বিকাশ ত্বৰান্বিত কৰা আৰু ভাৰতীয় উৎপাদন পৰিৱেশতন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰা।
|
সংস্থাপন বৃদ্ধিক শক্তিশালীকৰণ

অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে শক্তিশালী শ্ৰমিক শক্তি অপৰিহাৰ্য, কাৰণ ই বিভিন্ন খণ্ডত উৎপাদন, উদ্ভাৱন আৰু ব্যৱহাৰক আগুৱাই লৈ যায়। অৰ্থনীতিৰ ইঞ্জিন হিচাপে চিনাক্ত কৰা শ্ৰম বজাৰখনে ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থিতিস্থাপকতাৰ ইতিবাচক লক্ষণ দেখুৱাইছে। CWS (বৰ্তমানৰ সাপ্তাহিক অৱস্থা)ৰ ভিত্তিত ১৫ বছৰ আৰু তাৰ ওপৰৰ ব্যক্তিৰ মুঠ শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণৰ হাৰ (LFPR) ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৫৫.৪ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে— যিটো ২০২৫ চনৰ জুন মাহত ৫৪.২ শতাংশৰ পৰা ছমাহৰ সৰ্বোচ্চ। শ্ৰম বজাৰৰ অন্যান্য সূচক যেনে- শ্ৰমিকৰ অংশগ্ৰহণৰ হাৰ (২০২৫ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ৫২.৫% বৃদ্ধি), মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ (২০২৫ চনৰ মে’ৰ পিছত সৰ্বাধিক ৩৪.২%) আৰু নিবনুৱাৰ হাৰ (২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা অপৰিৱৰ্তিত ৫.২%) আদিও উন্নতিৰ সাক্ষী হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, কৰ্মচাৰীৰ প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড অৰ্গেনাইজেশ্যনে (EPFO) ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত ২১.০৪ লাখ সদস্যৰ পঞ্জীয়ন কৰিছে, যিটো ২০২৪ চনৰ জুলাইৰ তুলনাত সৰ্বমুঠ পে-ৰোল পঞ্জীয়নৰ ৫.৫৫% বৃদ্ধি।
|
সূচক
|
ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ (%)
|
অক্টোবৰ ২০২৫ (%)
|
|
শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ অনুপাত (WPR)
|
৫২.৪
|
৫২.৫
|
|
নিবনুৱাৰ হাৰ
|
৫.২
|
৫.২
|
|
মহিলা শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণ
|
৩৪.১
|
৩৪.২
|
|
গ্ৰাম্য শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণ
|
৫৭.৪
|
৫৭.৮
|
|
নগৰীয়া শ্ৰমিক শক্তিৰ অংশগ্ৰহণ
|
৫০.৯
|
৫০.৫
|
|
নৌকৰী জবস্পিক সূচকাংক
ভাৰতত হোৱাইট কলাৰ নিযুক্তিৰ এটা মূল সূচক হৈছে নৌকৰী জবস্পিক সূচকাংক। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত এই সূচকাংকটোৱে বছৰি ১০.১ শতাংশ বৃদ্ধি পঞ্জীয়ন কৰে, যি হোৱাইট কলাৰৰ নিযুক্তিৰ শক্তিশালী উত্থানৰ ইংগিত দিয়ে। এই বিকাশৰ নেতৃত্বত আছে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰু মেচিন লাৰ্নিং (ML) ভূমিকাৰ ৬১% উত্থান।
নতুন নিযুক্তি ১৫ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে, যি নতুন কেৰিয়াৰৰ সুযোগ সম্প্ৰসাৰণ আৰু ভাৰতৰ বৰ্ধিত চাকৰি বজাৰত নতুন যুগৰ দক্ষতাৰ ক্ৰমবৰ্ধমান চাহিদাৰ ইংগিত দিয়ে।
বীমা, আতিথ্য আৰু ৰিয়েল ইষ্টেটৰ দৰে অ-তথ্যগত প্ৰযুক্তি খণ্ডতো চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে।
|
বৰ্ধিত নিয়োগৰ ধাৰাই বৃদ্ধি পোৱা উপাৰ্জন, চাকৰিৰ নিৰাপত্তা শক্তিশালীকৰণ আৰু চাকৰিৰ মানদণ্ডৰ উন্নতি দেখুৱাইছে, যি অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু নীতিগত ব্যৱস্থাৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱক প্ৰতিফলিত কৰে। একেলগে, তেওঁলোকে অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক নিযুক্তি লাভৰ সংকেত দিয়ে, যি উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি কৰে আৰু বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণক সমৰ্থন কৰে।
|
চৰকাৰী প্ৰচেষ্টাসমূহে শ্ৰম বজাৰৰ ফলাফল বৃদ্ধি কৰিছে
প্ৰধানমন্ত্ৰী কৌশল বিকাশ যোজনা (PMKVY)ৰ অধীনত দেশজুৰি (১৭ নৱেম্বৰ, ২০২৫ তাৰিখলৈকে) ২৭ লাখৰো অধিক প্ৰাৰ্থীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে। NAVYA (কিশোৰী কিশোৰীসকলৰ বাবে বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে আকাংক্ষাৰ লালন-পালন)-এ কিশোৰী ছোৱালীক উদীয়মান খণ্ডসমূহত নিয়োগযোগ্যতা বৃদ্ধিৰ বাবে উদ্যোগ-প্ৰাসংগিক দক্ষতাৰে প্ৰস্তুত কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী মুদ্ৰা যোজনা (PMMY)ৰ অধীনত ২০২৫ চনৰ মাৰ্চলৈকে ৪,৯১,৪০৬ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছে, ষ্টেণ্ড-আপ ইণ্ডিয়াৰ অধীনত ২০২৫ চনৰ জুন মাহলৈকে ৬২,৭৯০ কোটি টকা অনুমোদন কৰা হৈছে, আৰু ষ্টাৰ্ট-আপ ইণ্ডিয়াৰ অধীনত ২০০,২৩৫ টা DPIITৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ষ্টাৰ্টআপ আছে (১৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫লৈ), যি উদ্যোগীসকলক সহায় কৰে, ষ্টাৰ্টআপ পৰিৱেশতন্ত্ৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰে আৰু শ্ৰমিক শক্তিৰ বাবে চাকৰিৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে। স্কিল ইণ্ডিয়া মিছনে তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ কাৰ্যসূচীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ব্যক্তিত্ব বিকাশলৈকে দেশৰ সীমাৰ বাহিৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়লৈকে একাধিক দক্ষতা সম্পৰ্কীয় কাৰ্যসূচী প্ৰচাৰৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ। সপ্তদশ ৰোজগাৰ মেলা দেশৰ ৪০টা স্থানত অনুষ্ঠিত হয়, য'ত ২০২৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰলৈ নৱনিৰ্বাচিত যুৱক-যুৱতীসকলক ৫১০০০তকৈ অধিক নিযুক্তি পত্ৰ বিতৰণ কৰা হয়। এই কাৰ্যসূচীসমূহে একেলগে দক্ষতা শক্তিশালী কৰে, উদ্যোগশীলতা বৃদ্ধি কৰে আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক অৰ্থনৈতিক বিকাশক পৰিচালিত কৰা অধিক সক্ষম তথা স্থিতিস্থাপক কৰ্মশক্তিত অৰিহণা যোগায়।
|
বাণিজ্যিক কাৰ্য্যকলাপৰ উন্নতি

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-অক্টোবৰৰ ভিতৰত ভাৰতৰ বাণিজ্য খণ্ড শক্তিশালী হৈয়েই আছে, যি বিশ্বৰ শক্তিশালী চাহিদা আৰু মূল ৰপ্তানি খণ্ডসমূহৰ ধাৰাবাহিক বৃদ্ধিৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। বিশ্বজোৰা অনিশ্চয়তাৰ মাজত অৰ্থনীতিৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি সামগ্ৰী আৰু সেৱা দুয়োটাৰে ৰপ্তানিয়ে সুস্থ বিকাশ পঞ্জীয়ন কৰে ।
ভাৰতৰ বহিঃখণ্ডই ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল–অক্টোবৰ মাহত শক্তি প্ৰদৰ্শন অব্যাহত ৰাখিলে, মুঠ ৰপ্তানি (সামগ্ৰী আৰু সেৱা) ৪.৮৪% বৃদ্ধি পাইছিল, যিটো পূৰ্বৰ বছৰৰ ৪৬৯.১১ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ তুলনাত ৪৯১.৮০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হয়।
বিশ্বজোৰা বাণিজ্যিক ব্যাঘাতৰ মাজতো স্পেইন (৪০.৭৪%), চীন (২৪.৭৭%), হংকং (২০.৭%), আমেৰিকা (১০.১৫%), আৰু ইউ এ ই (৫.৮৮%) আদি মূল বজাৰৰ প্ৰবল চাহিদাৰ সহায়ত ব্যৱসায়িক সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি ০.৬৩% বৃদ্ধি পাই ২৫৪.২৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হয়। এই বৃদ্ধিৰ সমৰ্থনত আছিল:
সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী (১৬.১৮%)
মাংস, দুগ্ধজাত আৰু হাঁহ-কুকুৰা পালনৰ সামগ্ৰী (২৩.৯৭%)
অন্যান্য খাদ্যশস্য (২৫.৫২%)
কাজু (২৮.৩২%)
বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী (৩৭.৮২%)
সেৱা ৰপ্তানি স্থিতিস্থাপকতাৰ প্ৰধান স্তম্ভ, যি ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-অক্টোবৰত ২১৬.৪৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ পৰা ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-অক্টোবৰ মাহত আনুমানিক ২৩৭.৫৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰলৈ ৯.৭৫% বৃদ্ধি পাইছে। কম্পিউটাৰ সেৱা আৰু ব্যৱসায়িক সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান গোলকীয় প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতাক আলোকপাত কৰে। সামগ্ৰিকভাৱে ৰপ্তানি খণ্ডই ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সুস্থিৰতা আৰু বিকাশৰ দৃষ্টিভংগীক শক্তিশালী কৰি আহিছে।
|
বাণিজ্য সম্প্ৰসাৰণত চৰকাৰৰ সমৰ্থন
RBIৰ সৈতে চৰকাৰে অসংখ্য আঁচনি আৰু সাহায্য ব্যৱস্থা মুকলি কৰি ভাৰতৰ বাণিজ্যিক পৰিৱেশতন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰিছে। মূল ব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত আছে ভাৰতৰ পৰা ৰপ্তানি কৰা সামগ্ৰী/ছফ্টৱেৰ/সেৱাৰ সম্পূৰ্ণ ৰপ্তানি মূল্য আদায় আৰু প্ৰত্যাৱৰ্তনৰ সময়সীমা ভাৰতৰ পৰা ৰপ্তানি কৰাৰ তাৰিখৰ পৰা ন মাহৰ পৰা পোন্ধৰ মাহলৈ বৃদ্ধি কৰা। আগতীয়া পেমেণ্ট লাভ কৰাৰ তাৰিখৰ পৰা বা চুক্তি অনুসৰি সামগ্ৰী সৰবৰাহৰ সময়সীমা এবছৰৰ পৰা তিনি বছৰলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে।
কেবিনেটে MSMEকে ধৰি যোগ্য ৰপ্তানিকাৰীসকলক ২০০০০ কোটি টকা পৰ্যন্ত অতিৰিক্ত ঋণৰ সুবিধা প্ৰদানৰ বাবে সদস্য ঋণ প্ৰদানকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহ (MLIs)ক নেশ্যনেল ক্ৰেডিট গেৰাণ্টি ট্ৰাষ্টী কোম্পানী লিমিটেড (NCGTC)ৰ দ্বাৰা ক্ৰেডিট গেৰাণ্টি কভাৰেজ প্ৰদানৰ বাবে ৰপ্তানিকাৰীসকলৰ বাবে ক্ৰেডিট গেৰাণ্টি আঁচনিতো অনুমোদন জনাইছে। এই আঁচনিখনৰ লক্ষ্য হৈছে গোলকীয় প্ৰতিযোগিতামূলকতা বৃদ্ধি কৰা আৰু নতুন তথা উদীয়মান বজাৰত বৈচিত্ৰ্যক সমৰ্থন কৰা। ৰপ্তানি প্ৰচাৰ অভিযানে ৰপ্তানিৰ প্ৰসাৰৰ বাবে এক ব্যাপক, নমনীয় আৰু ডিজিটেলভাৱে পৰিচালিত পৰিকাঠামো প্ৰদান কৰিব, যিটো ২০২৫–২৬ৰ পৰা ২০৩০–৩১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাবে ২৫০৬০ টকাৰ মুঠ ব্যয়ৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত।
বৈদেশিক বাণিজ্য নীতি ২০২৩ৰ দৰে নীতিসমূহে RoDTEPৰ পৰিশোধ, ৰপ্তানি কেন্দ্ৰ হিচাপে জিলাসমূহ আৰু ৰপ্তানি আঁচনিৰ বাবে বাণিজ্য আন্তঃগাঁথনিৰ জৰিয়তে আন্তঃগাঁথনি সমৰ্থন, বজাৰৰ বৈচিত্ৰ্য উন্নত অনুপালন, আৰু মসৃণ লজিষ্টিক সক্ষম কৰাৰ দৰে পদক্ষেপসমূহৰ পৰিপূৰক। ব্যৱসায়িক সমৰ্থন, বিশেষকৈ অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰবোৰে চাকৰি, বিনিয়োগ আৰু ৰপ্তানিও বৃদ্ধি কৰিছে। সামূহিকভাৱে, এই পদক্ষেপসমূহে ৰপ্তানিকাৰীসকলক ভাৰতৰ বাণিজ্যিক সম্ভাৱনা সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ লগতে গোলকীয় অনিশ্চয়তা পৰিচালনা কৰাত সহায় কৰিছে।
|
GST ২.০ ৰ সফলতা
চৰকাৰে সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ (GST)ৰ ব্যাপক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ জৰিয়তে ৫ শতাংশ আৰু ১৮ শতাংশৰ সৰলীকৃত দুটা শ্ৰেণীৰ গাঁথনিৰ সৈতে এই হাৰ যুক্তিসংগত কৰা হৈছে। এই সংস্কাৰত সাধাৰণ মানুহৰ সামগ্ৰী, শ্ৰম-অনুকূল উদ্যোগ, কৃষি আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি মূল খণ্ডসমূহত ব্যাপকভাৱে কৰৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা হৈছে, যি অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচকৰূপে কাম কৰে।
২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুঠ GST সংগ্ৰহ আছিল ১.৯৬ লাখ কোটি টকা, যিটো যোৱা বছৰৰ একে মাহত পঞ্জীয়ন কৰা ১.৮৭ লাখ কোটি টকাতকৈ ৪.৬ শতাংশ বৃদ্ধি। কৰৰ হাৰ যুক্তিসঙ্গত কৰাৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে ৰাজহ বৃদ্ধিৰ ফলত উৎসৱৰ বতৰত স্থিতিস্থাপক ব্যৱহাৰৰ প্ৰৱণতাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।
GSTৰ হাৰ হ্ৰাসে সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰিছে, ঘৰুৱা সঞ্চয় আৰু ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিছে, লগতে কৰৰ আধাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। একে সময়তে, এক বিস্তৃত কৰৰ আধাৰে স্থিৰ ৰাজহৰ প্ৰৱণত সহায় কৰি অধিক সন্তুলিত আৰু বহনক্ষম বিকাশৰ পৰিৱেশত অৰিহণা যোগাইছে।
ভাৰতৰ বিকাশৰ দৃষ্টিভংগী
ভাৰতৰ বিকাশৰ সম্ভাৱনা শক্তিশালী হৈ আছে, অৰ্থনীতিৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু ঘৰুৱা চাহিদা বৃদ্ধিৰ প্ৰতি স্বীকৃতি দি ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠানসমূহে নিজৰ পূৰ্বাভাস সংশোধন কৰিছে। RBIয়ে ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ GDP বৃদ্ধিৰ পূৰ্বাভাস ৬.৫%ৰ পৰা ৬.৮%লৈ বৃদ্ধি কৰিছে, যি সমগ্ৰ খণ্ডসমূহৰ মাজত শক্তিশালী গতিৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহেও এই আশাবাদৰ প্ৰতিধ্বনি তুলিছে।
গ্ৰাহক ব্যয় আৰু GST সংস্কাৰৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ উল্লেখ কৰি বিশ্ব বেংকে ২০২৬ চনত ৬.৫% বিকাশৰ পূৰ্বানুমান কৰিছে।
Moody-য়ে আশা কৰিছে যে ভাৰত ২০২৬ চনৰ ভিতৰত বিকশিত জি-২০ অৰ্থনীতি হৈ থাকিব আৰু ২০২৭ চনত ইয়াৰ বিকাশৰ হাৰ হ'ব ৬.৪০ শতাংশ আৰু ৬.৫০ শতাংশ।
IMF-এ ২০২৫ চনৰ বিকাশৰ পূৰ্বাভাস ৬.৬% আৰু ২০২৬ চনৰ বাবে ৬.২%লৈ বৃদ্ধি কৰিছে।
OECD-এ ২০২৫ চনৰ বিকাশৰ পূৰ্বাভাস ৬.৭% আৰু ২০২৬ চনৰ বাবে ৬.২%লৈ বৃদ্ধি কৰিছে।
S&Pয়ে আশা কৰিছে যে ২০২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতৰ GDP ৬.৫% আৰু ২০২৭ বিত্তীয় বৰ্ষত ৬.৭% বৃদ্ধি পাব।
সামূহিকভাৱে এই সংশোধিত পূৰ্বাভাসসমূহে ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ মৌলিক শক্তি আৰু গোলকীয় অনিশ্চয়তাৰ মাজতো শক্তিশালী, ঘৰুৱাভাৱে পৰিচালিত বিকাশ অব্যাহত ৰখাৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আস্থা প্ৰতিফলিত কৰে।
সামৰণি
গাঁথনিগত সংস্কাৰ, ডিজিটেল ৰূপান্তৰ আৰু সৰ্বাংগীন উন্নয়নৰ ওপৰত এক শক্তিশালী মনোনিৱেশৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ভাৰতৰ অৰ্থনীতি সুস্থিৰ আৰু স্থিতিস্থাপক বিকাশৰ পথত অগ্ৰসৰ হৈছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান আৰু সুস্থিৰ সামূহিক অৰ্থনৈতিক সূচকসমূহৰ দ্বাৰা ভাৰতৰ বিকাশৰ প্ৰক্ষেপিত আস্থাই অৰ্থনীতিক বহনক্ষম গতিৰে আগবঢ়াত সহায় কৰিছে। RBIৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ অনুসৰণ, শেহতীয়া নীতিগত পদক্ষেপ, যেনে- সৰলীকৃত কৰ গাঁথনি, শ্ৰম-কেন্দ্ৰিক সংস্কাৰ আৰু বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থাই সামূহিকভাৱে শাসন ব্যৱস্থাক অধিক কাৰ্যক্ষম কৰি তুলিছে, ব্যয় হ্ৰাস কৰিছে আৰু খণ্ডসমূহৰ মাজত ব্যাপক অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰিছে। এই উন্নয়নসমূহে একেলগে দীৰ্ঘম্যাদী বহনক্ষম বিকাশৰ সৈতে সংগতি ৰাখি অধিক উৎপাদনশীল, প্ৰতিযোগিতামূলক আৰু জনকেন্দ্ৰিক অৰ্থনীতিৰ দিশত ভাৰতৰ অবিৰত অগ্ৰগতিৰ ইংগিত দিয়ে।
সমল
World Bank
https://databank.worldbank.org/metadataglossary/world-development-indicators/series/NY.GDP.MKTP.KD.ZG
https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/71109bfe-cb0e-47d6-b2c5-722341e42b99/content
Ministry of Statistics & Programme Implementation
https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/press_release/GDP_PR_Q1_2025-26_29082025.pdf
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2189186
https://mospi.gov.in/54-index-industrial-production
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2183312
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2188343
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2190790
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2190829
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178447
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2195851®=3&lang=1
RBI
https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/MPR011020257F52BDBF1F184AE0A627BD9CEB1580FB.PDF
https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/pdfs/FEMA23(R)(7)13112025.pdf
http://rbi.org.in/Scripts/BS_PressReleaseDisplay.aspx?prid=61626
Ministry of Commerce & Industry
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2189914
https://www.startupindia.gov.in/
Ministry of Road Transport & Highways
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2176932®=1&lang=42
Department of Economic Affairs
https://dea.gov.in/files/monthly_economic_report_documents/Final-MER%20September%202025.pdf
Department of Financial Services
https://dfs.dashboard.nic.in/DashboardF.aspx
Skill India Mission
https://skillindiamission.in/
https://www.skillindiadigital.gov.in/pmkvy-dashboard
Cabinet
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2189389
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2189381
Ministry of Finance
https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2163555
https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf
Moodys
https://www.moodys.com/web/en/us/insights/credit-risk/outlooks/macroeconomics-2026.html
IMF
https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/IND?zoom=IND&highlight=IND
OECD
https://www.oecd.org/en/publications/2025/09/oecd-economic-outlook-interim-report-september-2025_ae3d418b.html
PIB Backgrounder
https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155121&ModuleId=3#:~:text=Notably%2C%20India%20is%20projected%20to,projected%20GDP%20of%20%247.3%20trillion
https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155082&ModuleId=3®=1&lang=42
https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=154880&ModuleId=3
https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150446
https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150328
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2172356
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168711
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2175702
News On Air
https://www.newsonair.gov.in/india-will-become-the-worlds-third-largest-economy-soon-rbi-governor/
https://www.newsonair.gov.in/india-remains-fastest-growing-economy-for-4-years-aims-for-20-more-piyush-goyal/
Ministry of Labour & Employment
https://www.epfindia.gov.in/site_docs/PDFs/EPFO_PRESS_RELEASES/22062025_EPFOAdds19.14LakhNetMembers_April2025.pdf
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2169975
Prime Minister’s Office
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2182117
Ministry of Electronics and Information Technology
https://www.meity.gov.in/offerings/schemes-and-services/details/production-linked-incentive-scheme-pli-for-large-scale-electronics-manufacturing-gNyMDOtQWa
S&P
https://www.spglobal.com/en/research-insights/special-reports/india-forward/shifting-horizons/how-indian-economic-growth-realigns-with-shifting-global-trends
***
DPS/KD
(Explainer ID: 156308)
आगंतुक पटल : 69
Provide suggestions / comments