Technology
সঞ্চাৰ সাথী এপ: নাগৰিকৰ আঙুলিৰ মূৰত টেলিকম সবলীকৰণ
স্বচ্ছ আৰু সুৰক্ষিত মোবাইল সেৱাসমূহ উন্নত কৰিবলৈ ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰীত শুভাৰম্ভণি
Posted On:
02 DEC 2025 8:12PM
মুখ্য তথ্য
২০২৫ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত আৰম্ভ হোৱাৰে পৰা, সঞ্চাৰ সাথী মোবাইল এপটো ১.৪ কোটিতকৈ অধিক ডাউনলোড হৈছে।
৪২ লাখতকৈ অধিক চুৰি/হেৰোৱা মোবাইল ডিভাইচ সফলভাৱে ব্লক কৰা হৈছে।
২৬ লাখ হেৰোৱা/চুৰি হোৱা মোবাইল ফোন ট্ৰেচ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৭.২৩ লাখ সফলভাৱে ঘূৰাই দিয়া হৈছে।
গণতান্ত্ৰিক, সম্পূৰ্ণ স্বেচ্ছামূলক, ব্যৱহাৰকাৰী-চালিত প্লেটফৰ্ম আৰু গোপনীয়তা-প্ৰথম এপ, কেৱল ব্যৱহাৰকাৰীৰ সন্মতিৰ সৈতে সক্ৰিয় হয়।
সঞ্চাৰ সাথী: ভাৰতৰ বৰ্ধিত চাইবাৰ অপৰাধৰ এক সময়োপযোগী প্ৰতিক্ৰিয়া
এক বিলিয়নতকৈও অধিক গ্ৰাহকৰ সৈতে ভাৰত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম টেলিকম পৰিৱেশ তন্ত্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। মোবাইল ফোনসমূহে এতিয়া বেংকিং, মনোৰঞ্জন, ই-শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু চৰকাৰী সেৱাসমূহৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰিছে, যাৰ ফলত মোবাইল সুৰক্ষা আগতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছে।
বৰ্ধিত চাইবাৰ ভাবুকিয়ে মোবাইল ব্যৱহাৰকাৰীসকলক সুৰক্ষিত কৰাটো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় চিন্তাৰ বিষয় কৰি তুলিছে। ভাৰতীয় কম্পিউটাৰ ইমাৰ্জেন্সি ৰেচপন্স টীম (CERT-In)ৰ মতে, চাইবাৰ অপৰাধৰ ঘটনা ২০২৩ চনত ১৫,৯২,৯১৭ৰ পৰা ২০২৪ চনত ২০,৪১,৩৬০লৈ বৃদ্ধি পাইছে। কেৱল ৰাষ্ট্ৰীয় চাইবাৰ অপৰাধ ৰিপৰ্টিং পৰ্টেলত দাখিল কৰা ডিজিটেল এৰেষ্ট কেলেংকাৰী আৰু সম্পৰ্কিত চাইবাৰ অপৰাধৰ সংখ্যা ২০২৪ চনত ১,২৩,৬৭২টা আছিল, যাৰ ভিতৰত ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহলৈকে ১৭,৭১৮টা গোচৰ ইতিমধ্যে দাখিল কৰা হৈছে।
এই বৰ্ধিত ভাবুকিৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই দূৰসংযোগ বিভাগে সঞ্চাৰ সাথী নামৰ মোবাইল এপটো মুকলি কৰিছে। এইটো এটা নাগৰিক-কেন্দ্ৰিক সঁজুলি যিয়ে ব্যৱহাৰকাৰীৰ স্মাৰ্টফোনলৈ পোনপটীয়াকৈ শক্তিশালী সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্য আৰু জাল KYC, ডিভাইচ চুৰি, বেংকিং জালিয়াতি আৰু অন্যান্য চাইবাৰ বিপদৰ প্ৰতি সুবিধাজনক, অন-দ্য-গ' সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। এই পদক্ষেপক শক্তিশালী কৰিবলৈ, দূৰসংযোগ বিভাগে ২৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫ তাৰিখে সঞ্চাৰ সাথী এপটো ভাৰতৰ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে ডিভাইচত উপলব্ধ আৰু সহজলভ্য কৰিবলৈ মোবাইল নিৰ্মাতা আৰু আমদানি কৰোঁতাসকলক নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছে।
|
নাগৰিক-প্ৰথম, গোপনীয়তা-নিৰাপদ প্লেটফৰ্ম
|
|
সঞ্চাৰ সাথী এপটোৱে নাগৰিকসকলক প্ৰথম স্থান দিয়ে আৰু প্ৰতিটো পদক্ষেপতে তেওঁলোকৰ গোপনীয়তা সুৰক্ষিত কৰে। ই কেৱল ব্যৱহাৰকাৰীৰ সন্মতিৰ সৈতে কাম কৰে আৰু ইয়াৰ সক্ৰিয়কৰণ আৰু ব্যৱহাৰৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ দিয়ে।
ব্যৱহাৰকাৰীয়ে পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ বাছনি কৰাৰ পাছতহে সক্ৰিয় হয়।
ব্যৱহাৰকাৰীয়ে যিকোনো সময়তে ইয়াক সক্ৰিয়, নিষ্ক্ৰিয় বা বিলোপ কৰিব পাৰে।
গোপনীয়তাৰ সৈতে আপোচ নকৰাকৈ ভাৰতৰ চাইবাৰ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে।
|
যোগাযোগৰ সহযোগী: প্ৰভাৱ আৰু স্পষ্ট ফলাফল
সঞ্চাৰ সাথীয়ে ইয়াৰ আৰম্ভণিৰ পৰা স্পষ্ট আৰু সামঞ্জস্যপূৰ্ণ প্ৰভাৱ দেখুৱাইছে। প্লেটফৰ্মখনে সমগ্ৰ দেশতে ব্যৱহাৰকাৰীৰ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰিছে আৰু ডিজিটেল জালিয়াতি হ্ৰাস কৰিছে।
এই মঞ্চৰ মূল সাফল্যসমূহ হ’ল:
পৰ্টেলটোত ২১.৫ কোটিৰো অধিক ভিজিট (https://sancharsaathi.gov.in/)
১.৪ কোটিতকৈ অধিক এপ ডাউনলোড
৪২ লাখতকৈ অধিক চুৰি/হেৰোৱা মোবাইল ডিভাইচ সফলতাৰে ব্লক কৰা হৈছে
১.৪৩ কোটিতকৈ অধিক মোবাইল সংযোগ বিচ্ছিন্ন কৰা হৈছে যেতিয়া নাগৰিকসকলে সেইবোৰক "মোৰ নম্বৰ নহয়" বুলি চিহ্নিত কৰিছিল।
২৬ লাখ হেৰোৱা বা চুৰি হোৱা ফোনৰ সন্ধান পোৱা গৈছে, যাৰ ভিতৰত ৭.২৩ লাখ ফোন তেওঁলোকৰ মালিকক ঘূৰাই দিয়া হৈছে।
নাগৰিকৰ অভিযোগৰ পিছত ৪০.৯৬ লাখ জাল সংযোগ আঁতৰোৱা হৈছে ৬.২ লাখ জালিয়াতি-সংক্ৰান্ত IMEI (আন্তৰ্জাতিক মোবাইল সঁজুলি পৰিচয়) ব্লক কৰা হৈছে।
৪৭৫ কোটি টকাৰ লোকচান ৰোধ কৰিবলৈ বিত্তীয় জালিয়াতিৰ আশংকা সূচক বন্ধ কৰা হৈছে।
|
বিত্তীয় প্ৰৱঞ্চনাৰ আশংকা সূচক (FRI)
দূৰসংযোগ বিভাগে (DoT) বিত্তীয় জালিয়াতিৰ আশংকা সূচক (FRI) বিকশিত কৰিছে, যিটো এটা আশংকা-ভিত্তিক মেট্ৰিক যিয়ে মোবাইল নম্বৰসমূহক মধ্যমীয়া, উচ্চ বা অতি উচ্চ বিত্তীয় জালিয়াতিৰ আশংকা হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰে। FRI-এ বেংক, NBFC আৰু UPI সেৱা প্ৰদানকাৰীসকলক উচ্চ-বিপদসংকুল নম্বৰসমূহৰ বাবে বলবৎকৰণক অগ্ৰাধিকাৰ দিবলৈ আৰু অতিৰিক্ত গ্ৰাহক সুৰক্ষা ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাত সহায় কৰে।
|
এই সাফল্যসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই পদক্ষেপে লক্ষ্যভিত্তিক পদক্ষেপৰ জৰিয়তে টেলিকম প্ৰৱঞ্চনাৰ ওপৰত অধিক কঠোৰতা আৰোপ কৰিছে আৰু একাধিক প্লেটফৰ্মত দৃশ্যমান ফলাফল প্ৰদান কৰিছে। ৩ কোটিতকৈ অধিক প্ৰৱঞ্চনামূলক মোবাইল সংযোগ বাতিল কৰা হৈছে, ৩.১৯ লাখ ডিভাইচ ব্লক কৰা হৈছে, ১৬.৯৭ লাখ হোৱাটছএপ একাউণ্ট নিষ্ক্ৰিয় কৰা হৈছে আৰু ২০ হাজাৰৰো অধিক বাল্ক SMS প্ৰেৰকক ব্লেকলিষ্ট কৰা হৈছে, যাৰ ফলত দেশজুৰি টেলিকম সম্পৰ্কীয় প্ৰৱঞ্চনা যথেষ্ট পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে আৰু ব্যৱহাৰকাৰীৰ সুৰক্ষা বৃদ্ধি পাইছে।
নাগৰিকসকলক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সহজ সঁজুলি আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্যসমূহৰ প্ৰকৃত-সময়ৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি, সঞ্চাৰ সাথী মোবাইল এপটোৱে ভাৰতৰ ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা চাইবাৰ অপৰাধৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ এক সময়োপযোগী আৰু ফলপ্ৰসূ সঁহাৰি প্ৰদৰ্শন কৰে।
এই এপ্লিকেচনটো হিন্দী আৰু ২১টা আঞ্চলিক ভাষাত উপলব্ধ, যিয়ে ইয়াক সমগ্ৰ দেশতে অন্তৰ্ভুক্ত আৰু উপলব্ধ কৰি তুলিছে। Android আৰু iOS দুয়োটা প্লেটফৰ্মত উপলব্ধ এই এপটোৱে ইয়াৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ইতিমধ্যে ১.৪ কোটি ডাউনলোড অতিক্ৰম কৰিছে।
সংযোগ সাথীয়ে আগবঢ়োৱা নাগৰিক-কেন্দ্ৰিক সেৱা
সঞ্চাৰ সাথী মোবাইল এপটোৱে প'ৰ্টেলৰ সকলো নাগৰিক-কেন্দ্ৰিক সেৱা পোনপটীয়াকৈ ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ স্মাৰ্টফোনলৈ আনে, যাৰ ভিতৰত আছে সুৰক্ষা, সত্যাপন আৰু জালিয়াতি-ৰিপৰ্টিং বৈশিষ্ট্য।
সঞ্চাৰ সাথীৰ নিম্নলিখিত বৈশিষ্ট্যসমূহ আছে-
চক্ষু - ব্যৱহাৰকাৰীসকলক কল, SMS বা হোৱাটছএপৰ জৰিয়তে সন্দেহজনক জালিয়াতি যোগাযোগৰ বিষয়ে জনাবলৈ সক্ষম কৰে - বিশেষকৈ KYC -আপডেট কেলেংকাৰী। এই সক্ৰিয় প্ৰতিবেদন সঁজুলিটোৱে DoT -ক জাল KYC আৰু পৰিচয় চুৰিৰ গোচৰসমূহ নিৰীক্ষণ কৰাত আৰু দ্ৰুতভাৱে কাৰ্য্য কৰাত সহায় কৰে, আৰু নাগৰিকসকলক অনাহুত বাণিজ্যিক যোগাযোগ (UCC)ৰ বিষয়ে জনাবলৈ উৎসাহিত কৰে।
IMEI ট্ৰেকিং আৰু ব্লকিং – ভাৰতৰ যিকোনো ঠাইত হেৰোৱা বা চুৰি হোৱা ফোন ট্ৰেকিং আৰু ব্লক কৰিবলৈ দিয়ে। ই চুৰি হোৱা বা হেৰোৱা ডিভাইচ বিচাৰি উলিওৱাত আৰক্ষী কৰ্তৃপক্ষক সহায় কৰে, নকল ফোনবোৰক ব্লেক মাৰ্কেটত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে আৰু ডিভাইচ ক্ল'নিং কৰাৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ কৰে।
আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ’ল- মোবাইল সংযোগৰ সংখ্যা পৰীক্ষা কৰাৰ বিকল্প। যদি কোনো সন্দেহজনক সংযোগ—সম্ভাৱ্যভাৱে জাল KYC বিৱৰণ ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা পোৱা যায়, ব্যৱহাৰকাৰীসকলে সেইবোৰৰ বিষয়ে জনাব পাৰে আৰু তৎক্ষণাত ব্লক কৰিব পাৰে।
আপোনাৰ মোবাইল হেণ্ডছেটৰ প্ৰামাণিকতা জানক- ক্ৰয় কৰা মোবাইল ডিভাইচটো প্ৰকৃত হয় নে নহয় সেয়া পৰীক্ষা কৰাৰ এক সহজ উপায় আগবঢ়ায়।
ভাৰতীয় নম্বৰৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কলৰ ৰিপৰ্টিং – নাগৰিকসকলক +৯১ (দেশৰ ক'ডৰ পিছত ১০টা সংখ্যা) ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা নম্বৰৰ পৰা ঘৰুৱা কলৰ দৰে ছদ্মবেশত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কলৰ ৰিপৰ্ট কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। এনে কলবোৰ বিদেশৰ অবৈধ টেলিকম ছেটআপৰ পৰা আহে।
আপোনাৰ ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰী জানক- ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এটা পিন কোড, ঠিকনা বা ISP নাম প্ৰৱিষ্ট কৰি সমগ্ৰ ভাৰতৰ ৱায়াৰলাইন ইণ্টাৰনেট সেৱা প্ৰদানকাৰীৰ বিৱৰণ পৰীক্ষা কৰিব পাৰে।
এই পদক্ষেপটোৱে নাগৰিকসকলক তেওঁলোকৰ ডিজিটেল পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আৰু টেলিকম প্ৰৱঞ্চনাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিবলৈ সক্ষম কৰি টেলিকম সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰে। সঞ্চাৰ সাথীয়ে ব্যৱহাৰকাৰীসকলক এটা বুটাম ক্লিক কৰাৰ লগে লগে স্পেম আৰু প্ৰৱঞ্চনামূলক কল আৰু বাৰ্তাৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন দিবলৈ সক্ষম কৰি ট্ৰাইৰ টেলিকম কমাৰ্চিয়েল কমিউনিকেচনছ গ্ৰাহক পছন্দ বিধি (TCCCPR) বলবৎ কৰাতো সহায় কৰে।
|
চাইবাৰ অপৰাধ হৈছে "যিকোনো অবৈধ কাৰ্য য'ত কম্পিউটাৰ, যোগাযোগ সঁজুলি বা কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক অপৰাধ সংঘটিত কৰিবলৈ বা অপৰাধ সংঘটিত কৰাত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়"।
|
ব্যৱহাৰকাৰীক সবলীকৰণ
সঞ্চাৰ সাথী উদ্যোগটোৱে শাসন ব্যৱস্থাত জন অংশগ্ৰহণৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰে। চাইবাৰ অপৰাধ আৰু বিত্তীয় প্ৰৱঞ্চনাৰ বাবে টেলিকম সম্পদৰ অপব্যৱহাৰ প্ৰতিৰোধ কৰাত ব্যৱহাৰকাৰীৰ প্ৰতিবেদনসমূহে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। DoT-এ এই প্ৰতিবেদনসমূহৰ ওপৰত ক্ষীপ্ৰতাৰে কাম কৰি গৈ আছে আৰু প'ৰ্টেলত থকা স্থিতি ডেশ্বব'ৰ্ডসমূহে ৰাজহুৱা স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰে।
গোপনীয়তা আৰু সুৰক্ষা
এই এপটো ব্যৱহাৰকাৰীৰ তথ্য আৰু গোপনীয়তা সুৰক্ষিত কৰি দূৰসংযোগ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে। ই তথ্য প্ৰযুক্তি আইন ২০০০ (IT আইন)ৰ সৈতে সংগতি ৰাখে, যিটো ভাৰতৰ চাইবাৰ অপৰাধ, ই-কমাৰ্চ, সুৰক্ষিত প্ৰেৰণ আৰু তথ্য গোপনীয়তা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰাথমিক আইন। এই আইনী কাঠামোৱে হেকিং আৰু তথ্য চুৰিৰ দৰে অপৰাধসমূহক সংজ্ঞায়িত আৰু শাস্তি প্ৰদান কৰে।
সঞ্চাৰ সাথীয়ে ব্যৱহাৰকাৰীৰ গোপনীয়তাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে আৰু সেৱা প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ন্যূনতম ব্যক্তিগত তথ্য সংগ্ৰহ কৰে। মঞ্চখনে বাণিজ্যিক বিপণনৰ বাবে প্ৰফাইল সৃষ্টি নকৰে, বা তৃতীয় পক্ষৰ সৈতে ব্যৱহাৰকাৰীৰ তথ্য শ্বেয়াৰ নকৰে। আইনগতভাৱে প্ৰয়োজন হ'লে তথ্য শ্বেয়াৰিং আইন প্ৰণয়নৰ সৈতে কঠোৰভাৱে সীমিত কৰা হয়, অননুমোদিত প্ৰৱেশ আৰু তথ্যৰ অপব্যৱহাৰৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা হয়।
প্লেটফৰ্মটোৰ গোপনীয়তাৰ নীতিসমূহ ডিজিটেল ব্যক্তিগত তথ্য সুৰক্ষা আইন ২০২৩ (DPDP আইন)ৰ সৈতে সংগতি ৰাখে, যি ব্যক্তিগত নিয়ন্ত্ৰণ, স্বচ্ছতা আৰু দায়বদ্ধতাক গুৰুত্ব দিয়ে। সঞ্চাৰ সাথীয়ে বৈধ উদ্দেশ্যৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ সীমিত কৰে, তথ্য সংগ্ৰহ কম কৰে আৰু স্পষ্ট সন্মতি প্ৰণালী ৰূপায়ণ কৰে।
সামৰণি
ভাৰতৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা টেলিকম পৰিৱেশ তন্ত্ৰক সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে সঞ্চাৰ সাথী এপ এটা শক্তিশালী আহিলা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। হেৰাই যোৱা ডিভাইচসমূহ ব্লক কৰা, জালিয়াতিৰ খবৰ দিয়া, মোবাইল সংযোগসমূহ নিশ্চিত কৰা আৰু ব্যৱহাৰকাৰীৰ গোপনীয়তা সুৰক্ষিত কৰাৰ দৰে সেৱাসমূহ একত্ৰিত কৰি, ই নাগৰিকসকলক সহজে তেওঁলোকৰ ডিজিটেল পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰিবলৈ সক্ষম কৰে। ইয়াৰ বহল ভাষাৰ উপলব্ধতা, চাইবাৰ আইনৰ সৈতে সংগতি আৰু শক্তিশালী গোপনীয়তা সুৰক্ষাই ইয়াক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু বিশ্বাসযোগ্য কৰি তোলে। গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে, সঞ্চাৰ সাথীয়ে কেৱল টেলিকম জালিয়াতি হ্ৰাস কৰাই নহয়; ই ডিজিটেল আত্মবিশ্বাস শক্তিশালী কৰি ভাৰতৰ মোবাইল ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ বাবে এক সুৰক্ষিত, নাগৰিক-কেন্দ্ৰিক ভৱিষ্যত গঢ়ি তুলিছে।
সমল
Ministry of Communications
Ministry of Electronics and Information Technology
Ministry of Home Affairs
Ministry of Science and Technology
Ministry of Information and Broadcasting
***
DPS
(Explainer ID: 156298)
आगंतुक पटल : 40
Provide suggestions / comments