पत्र सूचना कार्यालय

মুখ্য তথ্য

২০২৪ চনৰ আগষ্টৰ বিপৰীতে ২০২৫ চনৰ আগষ্টত ভাৰতীয় ৰপ্তানিয়ে ৪.৭৭%  ইতিবাচক বৃদ্ধি লাভ কৰিছে।

২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ৰপ্তানি ৫.১৯% ৰ পৰা ৩৪৬.১০ বিলিয়ন ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে।

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত সামগ্ৰী ৰপ্তানি ২.৩১% বৃদ্ধি পাইছে আৰু সেৱা ৰপ্তানি ৮.৬৫% বৃদ্ধি পাইছে।

হংকং, চীন, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, জাৰ্মানী, কোৰিয়া, ইউ. এ. ই., নেপাল, বেলজিয়াম, বাংলাদেশ আৰু ব্ৰাজিললৈ ভাৰতৰ ৰপ্তানি ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত বিকাশৰ শিখৰত আৰোহণ কৰিছে।

পাতনি

ভাৰতীয় ৰপ্তানিৰ যাত্ৰা হৈছে গোলকীয় সংহতিৰ সৈতে উদ্ভাৱনৰ ফলাফল। ৰেচম পথৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উদাৰীকৰণৰ পিছৰ উত্থানলৈকে, মচলা আৰু বস্ত্ৰৰ পৰা প্ৰযুক্তি, ফাৰ্মাচিউটিকেল আৰু অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰীলৈ ৰপ্তানি বৈচিত্ৰ্যময় কৰা হৈছে। বিশ্ব বেংকৰ তথ্য অনুসৰি, বিশ্বৰ ৰপ্তানি ২.৫ শতাংশত বৃদ্ধি পাইছে। আনহাতে ভাৰতৰ ৰপ্তানি বিশ্বৰ বিকাশক অতিক্ৰমি ৭.১ শতাংশত (২০২৪)বৃদ্ধি পাইছে, আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দিশত দেশখনৰ অগ্ৰগতিৰ ইংগিত দিছে। ভাৰতীয় জিডিপিত ৰপ্তানিৰ অংশ ২০১৫ চনৰ ১৯.৮% ৰপৰা ২০২৪ চনত ২১.২% লৈ বৃদ্ধি পাইছে, যি ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত (বিশ্ব বেংক) ৰপ্তানিৰ বৰ্ধিত প্ৰাসংগিকতাৰো ইংগিত দিয়ে। ভাৰতৰ বাণিজ্যিক প্ৰদৰ্শনে বিত্তীয় বৰ্ষৰ প্ৰথম পাঁচ মাহতো ইয়াৰ বিকাশৰ ধাৰা অব্যাহত ৰাখিছিল।

২০২৪ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ বিপৰীতে ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত মুঠ ৰপ্তানি (সামগ্ৰী আৰু সেৱা ৰপ্তানি একত্ৰিত কৰি) ৫.১৯% বৃদ্ধি পাইছে।

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ মুঠ ৰপ্তানি মূল্য আছিল ৩৪৬.১০ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ, যিটো ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ ৩২৯.০৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ আছিল।

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত পণ্য সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ অংশ আছিল ৫৩.০৯%।

২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত সেৱা ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ আছিল ৪৬.৯১ %।

২০২৪ চনৰ আগষ্টৰ বিপৰীতে ২০২৫ চনৰ আগষ্টত ৪.৭৭ % ৰপ্তানি বৃদ্ধি  হৈছিল।

এই বিকাশৰ উত্থানক স্বীকাৰ কৰি চৰকাৰে ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ১ ট্ৰিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ ৰপ্তানিৰ লক্ষ্যও নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে ইতিমধ্যে প্ৰথম পাঁচ মাহত লাভ কৰা ৩৪.৬১ শতাংশ বৃদ্ধি।

চৰকাৰী সংস্কাৰ, ডিজিটেল ৰূপান্তৰ আৰু উদ্যোগীকৰণৰ মনোভাৱ অনুঘটক হৈ ভাৰতৰ ৰপ্তানি খণ্ডই নতুন সম্ভাৱনাৰ শিখৰত থিয় হৈছে, যিয়ে বিশ্বৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে আৰু বিশ্ব পৰ্যায়ত আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ কাহিনীক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।

সামগ্ৰী ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ আঁৰৰ মূল কাৰকসমূহ উন্মোচন

২০২৫ চনত ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানিয়ে ক্ৰমোত্থান হৈ আছে। ই ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ২.৩১% ৰ সুস্থ বৃদ্ধি পঞ্জীয়ন কৰিছে, য'ত ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ১৭৯.৬০ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ একে সময়ছোৱাত ৰপ্তানি আছিল ১৮৩.৭৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ।

অৱশ্যে, পাঁচ মাহৰ ভিতৰত, সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ ১৯ শতাংশ কেৱল ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত হৈছিল, যোৱা বছৰৰ তুলনাত এয়া ৬.৬৫% বৃদ্ধি।

ভাৰতৰ অ-পেট্ৰ’লিয়াম আৰু অ-ৰত্ন তথা গহনাৰ ৰপ্তানি এবছৰৰ পূৰ্বৰ ১৩৬.১৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ পৰা ২০২৫ চনৰ  এপ্ৰিল-আগষ্টত ১৪৬.৭০ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে, যিটোৱে ৭.৭৬%ৰ শক্তিশালী বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। এই শ্ৰেণীটোৱে অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰী, বৈদ্যুতিক, ঔষধ, ৰাসায়নিক পদাৰ্থ আৰু অন্যান্যৰ দ্বাৰা চালিত ভাৰতৰ ৰপ্তানি শক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী, চাহ, মাইকা আৰু কয়লা, বস্ত্ৰ আদিৰ দৰে সামগ্ৰীবোৰে যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত আকৰ্ষণীয় বিকাশ লাভ কৰিছে।

বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী

বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীয়ে ৰপ্তানি ৫.৫১ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰে বিকাশৰ গতি ত্বৰান্বিত কৰিছিল, যিটো পূৰ্বৰ একে সময়ৰ তুলনাত ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ৪০.৬৩% বৃদ্ধি। যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২৫.৯১% বৃদ্ধিৰ সৈতে সামগ্ৰী ৰপ্তানিয়ে ২০২৫ চনৰ আগষ্টতো উৎকৃষ্টতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। যোৱা ১০ বছৰত বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীৰ উৎপাদন ৬ গুণ বৃদ্ধি পাইছে আৰু বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি ৮ গুণ বৃদ্ধি পাইছে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ইউ. এ. ই., চীন, নেদাৰলেণ্ড আৰু ইউ. কে.সহ মুখ্য বজাৰৰ সৈতে মেক ইন ইণ্ডিয়া আৰু পি. এল. আই. আঁচনিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈ ভাৰতীয় বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি বৃদ্ধি পাইছে।

বিকাশৰ অন্যতম মূল চালিকা শক্তি হৈছে স্মাৰ্টফোনবোৰ, ভাৰত মূল আমদানিকাৰীৰ পৰা মূল ৰপ্তানিকাৰীলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। বিত্তীয় বৰ্ষ ২৬-ৰ মাত্ৰ পাঁচ মাহৰ ভিতৰতে স্মাৰ্টফোন ৰপ্তানি ১ লাখ কোটি টকা অতিক্ৰম কৰিছে, যিটো যোৱা বিত্তীয় বৰ্ষৰ একে সময়ৰ তুলনাত ৫৫ শতাংশ অধিক।

অন্যান্য খাদ্যশস্য

২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ভাৰতৰ অন্যান্য খাদ্যশস্যৰ ৰপ্তানি ২১.৯৫% বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে ৰাই, বাৰ্লি, ওটছ, ফনিঅ’, কুইনোৱা ইত্যাদি আৰু ইয়াত ঘেঁহু, চাউল, গোমধান আৰু কণী ধান বাদ দিয়া হৈছে। অন্যান্য খাদ্যশস্যৰ বাবে বিশ্বব্যাপী চাহিদা বৃদ্ধিৰ এটা কাৰণ হ"ল পুষ্টিকৰ আৰু স্বাস্থ্য সচেতন খাদ্য সামগ্ৰীৰ প্ৰতি সজাগতা। ভাৰতৰ সমৃদ্ধ কৃষি ঐতিহ্যৰ সৈতে এই খাদ্যশস্যবোৰে কৃষি বৈচিত্ৰ্য বৃদ্ধি কৰে, খাদ্য সুৰক্ষা বৃদ্ধি কৰে আৰু নতুন ৰপ্তানিৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে। ৰপ্তানিৰ মূল গন্তব্যস্থান হৈছে নেপাল, শ্ৰীলংকা, ইউ. এ. ই., বাংলাদেশ আৰু ভূটান।

মাংস, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী আৰু কুকুৰা উৎপাদন

পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত মাংস, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী আৰু কুকুৰাৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী ২০.২৯% বৃদ্ধি হৈছিল। ২০২৪ চনৰ আগষ্ট মাহৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ আগষ্টত ১৭.৬৯% বৃদ্ধিও লক্ষ্য কৰা হৈছিল। ভিয়েটনাম, ইউ. এ. ই., ইজিপ্ত, মালয়েছিয়া আৰু ছৌদি আৰব হৈছে ভাৰতীয় মাংস, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী আৰু কুকুৰা আমদানিকাৰী।

ৰপ্তানি বৃদ্ধি চৰকাৰৰ বিভিন্ন পদক্ষেপৰ দ্বাৰা সম্পন্ন হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, কৃষি ৰপ্তানি নীতিয়ে বজাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ অনুসৰণৰ বাবে এক প্ৰতিষ্ঠানিক ব্যৱস্থা প্ৰদান কৰে আৰু কৃষকসকলক ৰপ্তানিৰ সুযোগ লবলৈ সুবিধা প্ৰদান কৰে। কৃষি আৰু সংসাদিত খাদ্য ৰপ্তানি উদগনি আঁচনি (এ. পি. ই. ডি. এ.)-য়ে ৰপ্তানি আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশ, গুণগত মানৰ বিকাশ আৰু বজাৰৰ বিকাশত ব্যৱসায়ক সহায় কৰে।

চাহ

চাহ ৰপ্তানি বৃদ্ধি পাইছে আৰু যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত এয়া ১৮.২০%-ত উপনীত হৈছে। চাহ ৰপ্তানিও ২০২৪ৰ আগষ্টৰ তুলনাত ২০২৫ৰ আগষ্টত ২০.৫০% বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে সামগ্ৰিক চাহ ৰপ্তানি বৃদ্ধিত গতি প্ৰদান কৰিছে।

ভাৰতে বিশ্বৰ চাহ উদ্যোগত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি অতিক্ৰম কৰি শ্ৰীলংকাক অতিক্ৰমি ২০২৪ চনত বিশ্বৰ দ্বিতীয় সৰ্ববৃহৎ চাহ ৰপ্তানিকাৰী দেশ হিচাপে পৰিগণিত হয়। ভাৰতৰ অসম, দাৰ্জিলিং আৰু নীলগিৰি চাহে বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ চাহৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছে। দেশৰ ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত ক'লা চাহৰ স্থান ৯৬ শতাংশ, আনহাতে সেউজীয়া, ভেষজ, মছলা আৰু নেমু চাহৰ দৰে প্ৰকাৰে বিশ্বব্যাপী ভাৰতৰ সুনাম আৰু বৃদ্ধি কৰিছে।

ভাৰতে কেইবাখনো দেশলৈ চাহ ৰপ্তানি কৰে, য"ত ইউ. এ. ই., ইৰাক, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ৰাছিয়া আৰু ইৰাণ প্ৰধান গন্তব্যস্থান হিচাপে চিহ্নিত হৈছে।

সংসাধিত খনিজ সামগ্ৰীকে ধৰি মাইকা, কয়লা আৰু অন্যান্য আকৰিক, খনিজ পদাৰ্থ

সংসাধিত খনিজ সামগ্ৰীসহ মাইকা, কয়লা আৰু অন্যান্য আকৰিক, খনিজ পদাৰ্থৰ ৰপ্তানি যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ১৬.৬০% বৃদ্ধি পাইছে। যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২৪.৫৭ % ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ সৈতে সামগ্ৰীৰ বৰ্ধিত চাহিদাও ২০২৫ৰ আগষ্টত দেখা গৈছিল। ভাৰতে সংসাধিত খনিজ আৰু ইয়াৰ উপ-সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা কিছুমান শীৰ্ষ দেশ হ"ল চীন, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ব্ৰিটেইন, ওমান আৰু বাংলাদেশ।

অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পণ্য/খণ্ডসমূহ

ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত ৰপ্তানিৰ মূল আধাৰ অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰীয়েও লাভ পাইছে, যিটো ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ৪৬.৫২ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ পৰা ৫.৮৬% বৃদ্ধিৰ সৈতে ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ৪৯.২৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ইউ. এ. ই., জাৰ্মানী, ব্ৰিটেইন আৰু ছৌদি আৰৱৰ সমান্তৰালভাৱে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ হৈছে এই সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ আগশাৰীৰ গন্তব্যস্থল। ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰপাতি শ্ৰেণীৰ অধীনত ৰপ্তানি কৰা মূল সামগ্ৰীসমূহ হ’ল আই. চি. (আভ্যন্তৰীণ দহন) ইঞ্জিন আৰু যন্ত্রাংশ, দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ বাবে ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰপাতি, খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, বস্ত্ৰ, বয়লাৰৰ দৰে ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰপাতি, যন্ত্রাংশ, প্ৰয়োগৰ বাবে যন্ত্ৰপাতি, ভালভ আৰু এ. টি. এম। ভাৰত চৰকাৰে অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি শক্তিশালী কৰি ৰাখিবলৈ শূন্য শুল্ক ৰপ্তানি উদগনি মূলধন সামগ্ৰী (ই. পি. চি. জি.) আৰু বজাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ উদ্যোগ (এম. এ. আই.)ৰ দৰে বহুতো আঁচনি আৰম্ভ কৰিছে। এই পদক্ষেপসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে ৰপ্তানিকাৰীক উৎসাহিত কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ পৰা ৰাজহ বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰা।

ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচিউটিকেলছ ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ১১.৮৯ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ পৰা ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ১২.৭৬ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল, যিটো বছৰটোত ০.৮৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ (৭.৩০%) বৃদ্ধি হৈছিল। সুলভ মূল্যত জেনেৰিক আৰু বিশেষ ঔষধ যোগান ধৰাৰ ভাৰতৰ ক্ষমতাই উন্নত তথা উদীয়মান বজাৰৰ পৰা চাহিদা বৰ্তাই ৰাখিছিল, য’ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ব্ৰিটেইন, ব্ৰাজিল, ফ্ৰান্স আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাই শীৰ্ষ ক্ৰেতা হিচাপে স্থান লাভ কৰিছিল। এই খণ্ডত গুণগত মান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ৰপ্তানিৰ প্ৰচাৰৰ বাবে চৰকাৰী পদক্ষেপ যিবোৰে স্পষ্টভাৱে বিকাশত অৰিহণা যোগায় তাৰ ভিতৰত আছে ইউনিফৰ্ম কোড ফৰ ফাৰ্মাচিউটিকেল মাৰ্কেটিং প্ৰেক্টিছ (ইউচিপিএমপি) ২০২৪ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা সা-সঁজুলি নীতি, ২০২৩।

চি. ৱাই. ২৪ত ৪.১ % অংশৰ সৈতে ভাৰত হৈছে বিশ্বৰ বস্ত্ৰ আৰু সাজ-পোছাকৰ ষষ্ঠ সৰ্ববৃহৎ ৰপ্তানিকাৰী দেশ। এক শ্ৰম-নিবিড় খণ্ড সকলো কাপোৰেৰে তৈয়াৰী ৰেডিমেড বস্ত্ৰই  ইতিবাচক অৱদান অব্যাহত ৰাখিছে। যোৱা বছৰৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত ৫.৭৮% বৃদ্ধিৰ সৈতে মুঠ ৰপ্তানি ৬.৭৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ব্ৰিটেইন, ইউ. এ. ই., জাৰ্মানী, নেদাৰলেণ্ড আৰু স্পেইনৰ নেতৃত্বত পৰম্পৰাগত বজাৰত চাহিদা বৃদ্ধি হৈ আছে, যিয়ে বিশ্বৰ সাজ-পোছাক যোগান শৃংখলাত ভাৰতৰ শক্তিশালী উপস্থিতিক পুনৰ নিশ্চিত কৰিছে। ঘৰুৱা মূল্য সংযোজন বৃদ্ধি কৰি, বহনক্ষম অনুশীলনসমূহক আগুৱাই লৈ গৈ আৰু উচ্চ মানদণ্ডৰ বস্ত্ৰৰ যোগান ধৰোঁতা হিচাপে ভাৰতৰ ব্ৰেণ্ডক শক্তিশালী কৰি এই খণ্ডত আত্মনিৰ্ভৰতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ ফলত খণ্ডটোৰ বিকাশ ত্বৰান্বিত হৈছে।

ভাৰতৰ কৌশলগত বাণিজ্য সম্পৰ্ক

ভাৰতৰ কৌশলগত বাণিজ্যিক সম্পৰ্কই বিশ্ব অৰ্থনীতিত ইয়াৰ বৰ্ধিত ভূমিকাক প্ৰতিফলিত কৰে, ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন অঞ্চলত সামগ্ৰী ৰপ্তানি ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত কেইবাখনো দেশলৈ ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি বৃদ্ধি পাইছে।

প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে হংকং: হংকঙলৈ ভাৰতৰ পণ্য সামগ্ৰী ৰপ্তানি ২০২৪-২৫ত ৬.০৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ আছিল। এই ৰপ্তানিয়ে ৰত্ন আৰু গহনাৰ দৰে বিলাসবহুল সামগ্ৰীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অভিযান্ত্ৰিক আৰু বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীলৈকে ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যময় বাণিজ্য পৰ্টফোলিঅ’ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্ট মাহত হংকঙলৈ সামগ্ৰী ৰপ্তানি ২৬.১৯% বৃদ্ধি হৈ ২.৬২ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ হৈছিল। দীৰ্ঘদিন ধৰি "চীনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" হিচাপে দেখা হংকঙে বৰ্ধিত ভাৰত-চীন অৰ্থনৈতিক সম্পৰ্কৰ মাজত এতিয়া "ভাৰতৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ" হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। ২০২৪ চনত হংকঙৰ জৰিয়তে ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত পুনৰ ৰপ্তানি বাণিজ্যৰ পৰিমাণ আছিল ৯৭.৯ বিলিয়ন হংকং ডলাৰ (১২.৫৯ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ)। ই বিশ্ব বাণিজ্যত ভাৰতৰ বৰ্ধিত ভূমিকা আৰু ইয়াৰ ৰপ্তানি খণ্ডৰ শক্তিক প্ৰতিফলিত কৰে।

এছিয়াৰ চুবুৰীয়া দেশ চীনৰ সৈতে বাণিজ্য: শেহতীয়া বছৰবোৰত চীনলৈ ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি পাইছে, ২০২৫ৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত বছৰি ১৯.৬৫% উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধিৰ সৈতে ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত এয়া প্ৰায় ১৪.২৫ বিলিয়ন ডলাৰত উপনীত হৈছে। ভাৰতৰ পৰা চীনলৈ ৰপ্তানি কৰা মুখ্য সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত আছে পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰী, অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰী, বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী, জৈৱিক আৰু অজৈৱিক ৰাসায়নিক সামগ্ৰী আৰু লো আকৰিক আৰু সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী। ই ভাৰতৰ সম্প্ৰসাৰিত ঔদ্যোগিক সামৰ্থ্য আৰু চীনৰ উৎপাদন খণ্ডত কেঁচা সামগ্ৰী আৰু সহযোগী সামগ্ৰীৰ যোগান ধৰোঁতা হিচাপে ইয়াৰ ভূমিকাক প্ৰতিফলিত কৰে।

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ ভাৰতৰ ৰপ্তানি:  ২০২৫ চনৰ আগষ্টত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি আছিল ৬.৮৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ। ভাৰতে আমেৰিকালৈ ৰপ্তানি কৰা বেছিভাগ সামগ্ৰী হ’ল বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী, অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰী, ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচিউটিকেল, ৰত্ন আৰু গহনা আৰু বস্ত্ৰ।

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ ধাৰাবাহিক ৰপ্তানিয়ে বিশ্ব পৰ্যায়ত ভাৰতৰ বৰ্ধিত প্ৰতিযোগিতামূলক আৰু এক গতিশীল বজাৰলৈ উচ্চ মূল্যৰ সামগ্ৰী প্ৰদান কৰাৰ সামৰ্থ্য প্ৰতিফলিত কৰে। ই ভাৰতৰ আমদানিৰ ওপৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আৰোপ কৰা অতিৰিক্ত শুল্কৰ পৰিস্থিতিত ভাৰতৰ প্ৰস্তুতি প্ৰদৰ্শন কৰে। ২০২৫ চনৰ জুলাইৰ পৰা ২০২৫ চনৰ আগষ্টলৈকে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ ৰপ্তানি হ্ৰাস পাইছে আৰু একে সময়ছোৱাত আন দেশৰ সৈতে ৰপ্তানি বৃদ্ধি পাইছে। বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰাৰ সময়ত, ভাৰতে সামগ্ৰীৰ মানদণ্ড উন্নত কৰিছে, গোলকীয় মানদণ্ডৰ সৈতে সংগতি ৰাখিছে, যোগান শৃংখল শক্তিশালী কৰিছে, আৰু নতুন বজাৰত প্ৰৱেশ কৰিছে। ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ লগতে দেশখনে ইয়াৰ ৰপ্তানিৰ বাবে গন্তব্যস্থানসমূহৰ বৈচিত্ৰ্য বৃদ্ধি কৰিছে, যাৰ ফলত ভাৰতীয় সামগ্ৰীসমূহৰ গোলকীয় ভৱিষ্যতৰ বিকাশ সাধন হৈছে।

ইউৰোপৰ এখন দেশ জাৰ্মানীৰ সৈতে বাণিজ্য: ২০২৪-২৫ চনত জাৰ্মানীলৈ ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ মূল্য আছিল প্ৰায় ১০.৬৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ। মূল ৰপ্তানিকৃত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত আছে অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰী, যি মুঠ ৰপ্তানিৰ ৪০ শতাংশ, বৈদ্যুতিক সঁজুলি, জৈৱিক আৰু অজৈৱিক ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, ভাৰতীয় বস্ত্ৰ আৰু ঔষধ আৰু ফাৰ্মাচিউটিকেলছ। ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত জাৰ্মানীলৈ ভাৰতীয় সামগ্ৰী ৰপ্তানি যোৱা বছৰৰ তুলনাত ১১.৭৩% বৃদ্ধি পাইছিল, ই ইউৰোপীয় দেশৰ সৈতে ব্যৱসায় বৃদ্ধি হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে। জাৰ্মানীলৈ ভাৰতৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ই ইউৰোপৰ সৰ্ববৃহৎ অৰ্থনীতি আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ বজাৰৰ এক মূল কেন্দ্ৰৰ সৈতে বাণিজ্য গভীৰ কৰে।

পূব এছিয়া, কোৰিয়াত ভাৰতৰ উপস্থিতি:  অৰ্থনীতিৰ বিভিন্ন খণ্ডক সামৰি লোৱা বাণিজ্যিক সম্পৰ্কৰ সৈতে ভাৰত কোৰিয়াৰ শীৰ্ষ বাণিজ্যিক অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰী (কোৰিয়ালৈ হোৱা মুঠ ৰপ্তানিৰ ৪০ শতাংশতকৈ অধিক), পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰী আৰু জৈৱিক আৰু অজৈৱিক ৰাসায়নিক পদাৰ্থই কোৰিয়ালৈ হোৱা ৰপ্তানিৰ ৭০ শতাংশতকৈ অধিক দখল কৰিছিল। ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত কোৰিয়ালৈ হোৱা পণ্য সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি যোৱা বছৰৰ তুলনাত ৯.৬৯ শতাংশ, অৰ্থাত ২.৬৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল, যি ভাৰতীয় সামগ্ৰীৰ ওপৰত কোৰিয়াৰ গ্ৰাহকসকলৰ বিশ্বাসৰ ইংগিত দিয়ে। এই ৰপ্তানি ভাৰত-কোৰিয়া ব্যাপক অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব চুক্তি (চিইপিএ)ৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত, যিয়ে ভাৰতীয় ব্যৱসায়ৰ বাবে শুল্ক হ্ৰাস কৰিছে আৰু বজাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ উন্নত কৰিছে।

সেৱা ৰপ্তানি: ভাৰতৰ ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ নতুন ইঞ্জিন

অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৪-২৫ত সেৱা খণ্ডক 'যুদ্ধৰ পুৰণি ঘোঁৰা' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, যিয়ে ইয়াৰ ধাৰাবাহিক শক্তি আৰু অৰ্থনীতি চালিত কৰাত ইয়াৰ ভূমিকা প্ৰদৰ্শন কৰে। ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্টত, যোৱা বছৰৰ তুলনাত ৮.৬৫% বৃদ্ধিৰ সৈতে, ভাৰতৰ সেৱা ৰপ্তানিয়ে স্থিতিস্থাপকতা আৰু বিকাশ প্ৰদৰ্শন অব্যাহত ৰাখে, যাৰ ফলত বিশ্ব সেৱা অৰ্থনীতিত দেশৰ স্থিতি আগশাৰীৰ হিচাপে শক্তিশালী হৈছিল।

তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া ব্যৱস্থাপনা, বিত্তীয় সেৱা, পৰ্যটন আৰু পেছাদাৰী পৰামৰ্শৰ দৰে ক্ষেত্ৰত শক্তিশালী প্ৰদৰ্শনৰ দ্বাৰা চালিত  সেৱা খণ্ডটো ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানকাৰী। ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-আগষ্ট মাহত সেৱা খণ্ডৰ বাণিজ্যিক উদ্বৃত্ত আছিল ৭৯.৯৭ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ। ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সেৱা খণ্ডই সেৱা খণ্ডত বাণিজ্যিক উদ্বৃত্তৰ সৈতে সামগ্ৰিক বাণিজ্য ঘাটি হ্ৰাস কৰাত অৰিহণা যোগায়। ২০২৫ চনত ভাৰতৰ ধাৰাবাহিক সেৱা ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ বাবে একাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰকৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিব পাৰিঃ

প্ৰযুক্তি খণ্ড: ভাৰতৰ প্ৰযুক্তি খণ্ডটো ২০২৪ বিত্তীয় বৰ্ষত মুঠ জিডিপিৰ ৭.৩% আছিল। ২০৩০ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ ডিজিটেল অৰ্থনীতিয়ে দেশৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনীতিৰ প্ৰায় এক-পঞ্চমাংশ অৰিহণা যোগাব বুলি অনুমান কৰা হৈছে। প্ৰযুক্তিগত অগ্ৰগতি আৰু ক্লাউড কম্পিউটিং, এআই আৰু ফিনটেককে ধৰি ডিজিটেল সমাধানৰ দ্ৰুত গ্ৰহণযোগ্যতাই উচ্চ মূল্যৰ ডিজিটেল সেৱাত ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক মনোভাব সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ডিজিটেল ইণ্ডিয়া, মেক ইন ইণ্ডিয়া আৰু ষ্টাৰ্টআপ ইণ্ডিয়াৰ দৰে আঁচনিসমূহেও এই খণ্ডটোক সহায় কৰিছে।

জনগাঁথনিগত বিভাজন: ৩৫ বছৰৰ তলৰ প্ৰায় ৬৫ শতাংশ লোকৰ সৈতে ভাৰতত বিশ্বৰ সৰ্বাধিক যুৱ জনসংখ্যা আছে, যিয়ে আন দেশৰ তুলনাত ইয়াৰ প্ৰতিযোগিতামূলক সুবিধা শক্তিশালী কৰে। এক যুৱ জনগোষ্ঠীয়ে উন্নত উৎপাদনশীলতা আৰু গ্ৰাহকৰ চাহিদা বৃদ্ধিৰ সম্ভাৱনা থকা এক বৃহৎ কৰ্মশক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বৰ্তমানৰ জনগাঁথনিগত বিভাজন আৰু স্কিল ইণ্ডিয়া কাৰ্যসূচীৰ দৰে কাৰ্যসূচীৰ সৈতে দক্ষতা বিকাশৰ ওপৰত ভাৰত চৰকাৰৰ গুৰুত্বৰ সৈতে, সেৱা খণ্ডটো দক্ষ কৰ্মচাৰীৰ দ্বাৰা চালিত হৈ আছে।

এফডিআই নিয়মাৱলীৰ উদাৰীকৰণ: ভাৰত চৰকাৰে সদায় নিয়ামক বাধা দূৰ কৰি, প্ৰক্ৰিয়া সুচল কৰি, আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশ কৰি, লজিষ্টিক উন্নত কৰি আৰু ইজ অব ডুয়িং বিজনেছ (ইঅ"ডিবি) বৃদ্ধি কৰি ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ উন্নত কৰি অধিক এফডিআই আকৰ্ষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হ"ল যে কেন্দ্ৰীয় বাজেট ২০২৫-ত বীমা খণ্ডৰ বাবে এফডিআই খণ্ডগত সীমা ৭৪ শতাংশৰ পৰা ১০০% লৈ বৃদ্ধি কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল। এই বর্ধিত সীমা সেই কোম্পানীসমূহৰ বাবে উপলব্ধ, যিবোৰে সমগ্ৰ প্ৰিমিয়াম ভাৰতত বিনিয়োগ কৰে।

একেদৰে, ভাৰত-ব্ৰিটেইন চি ই টি এ, ভাৰতে ব্ৰিটেইনৰ পৰা বিস্তৃত দায়বদ্ধতা লাভ কৰিছে। ডিজিটেলভাৱে প্ৰদান কৰা সেৱাসমূহৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটেইনৰ দায়বদ্ধতাই তথ্য প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱসায়িক সেৱাসমূহৰ নিৰন্তৰ শক্তিশালী বিকাশত সহায় কৰিব আৰু ব্ৰিটেইনৰ প্ৰায় ২০০ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ আমদানিৰ অংশীদাৰিত্ব বৃদ্ধি কৰিব। দেশসমূহৰ সৈতে বাণিজ্য চুক্তিৰ বাবে চৰকাৰৰ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা আৰু সেৱা খণ্ডৰ উন্নয়নমূলক নীতিৰ ফলত খণ্ডটোৰ বিকাশ হয়।

ভাৰতৰ ৰপ্তানি প্ৰতিযোগিতামূলকতা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে চৰকাৰৰ পদক্ষেপ

ভাৰতৰ ৰপ্তানি উদগনি আঁচনিসমূহ হৈছে আন্তঃগাঁথনিগত অদক্ষতা, ব্যয় হ্ৰাস, মানদণ্ড নিয়ন্ত্ৰণ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলকতা বৃদ্ধি কৰি ৰপ্তানিৰ প্ৰদৰ্শন বঢ়োৱাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা চৰকাৰী পদক্ষেপৰ এক বিস্তৃত সংহতি। এই পদক্ষেপসমূহৰ ফলস্বৰূপে আমদানি কৰা দেশসমূহে ভাৰতৰ ৰপ্তানি কৰা সামগ্ৰীসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰাৰ হাৰ ২০২৪ চনৰ জুন মাহৰ তুলনাত ২০২৫ চনৰ জুন মাহত ১২.৫% হ্ৰাস পাইছে।

পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ জিএছটি সংস্কাৰ

• ২০২৫ চনৰ ১ নৱেম্বৰৰ পৰা ব্যৱস্থা-চালিত বিপদাশংকা পৰীক্ষাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শূন্য-ৰেটেড যোগানৰ বাবে ৯০ শতাংশ অস্থায়ী ধন ঘূৰাই দিয়া।
• ৰপ্তানিৰ ওপৰত জিএছটি পৰিশোধৰ বাবে মূল্য-আধাৰিত সীমা আঁতৰ কৰে। ই ক্ষুদ্ৰ ৰপ্তানিকাৰীসকলক সহায় কৰিব, কিয়নো তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ ক্ষুদ্ৰ মূল্যৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰতো ৰিফাণ্ড দাবী কৰিব পাৰে।
• কাগজৰ পেকেজিং, বস্ত্ৰ, চামৰা আৰু কাঠৰ ওপৰত জিএছটি ১২-১৮% ৰ পৰা ৫শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰাৰ ফলত উৎপাদন ব্যয় হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত ৰপ্তানিকাৰীসকলে অধিক প্ৰতিযোগিতামূলক মূল্য প্ৰদান কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ট্ৰাক আৰু ডেলিভাৰী ভেনৰ ওপৰত জিএছটি ২৮ শতাংশৰ পৰা ১৮ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে, আৰু পেকেজিং সামগ্ৰীৰ ওপৰত জিএছটি হ্ৰাস কৰি মালবাহী আৰু লজিষ্টিক ব্যয় হ্ৰাস কৰি প্ৰতিযোগিতামূলক মনোভাব বৃদ্ধি কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, পুতলা আৰু ক্ৰীড়া সামগ্ৰীৰ ওপৰত জিএছটি ১২ শতাংশৰ পৰা ৫ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে, ঘৰুৱা উৎপাদনক উৎসাহিত কৰা হৈছে, সস্তীয়া আমদানি প্ৰতিহত কৰা হৈছে, আৰু বিশ্বৰ বৰ্ধিত চাহিদাৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
• এনে সেৱাৰ ভাৰতীয় ৰপ্তানিকাৰীসকলে ৰপ্তানিৰ সুবিধা দাবী কৰাত সহায় কৰিবলৈ এনে সেৱা গ্ৰহণকাৰীৰ অৱস্থান অনুসৰি "মধ্যস্থ সেৱা"ৰ যোগানৰ স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা হ"ব।
• বস্ত্ৰ আৰু খাদ্য সংসাধনত বিপৰীত শুল্ক গাঁথনি সংশোধন কৰিলে কাৰ্যকৰী মূলধনৰ চাপ সহজ হয়, ধন ঘূৰাই দিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস হয় আৰু ঘৰুৱা উৎপাদনক উৎসাহিত কৰে।
• বিপদাশংকা-আধাৰিত ভিত্তিত ইনভাৰ্টেড ডিউটি ষ্ট্ৰাকচাৰ (IDSল) দাবীৰ বাবে ৯০ শতাংশ অস্থায়ী ৰিফাণ্ড।

ৰপ্তানি উদগনি অভিযান

বাণিজ্য বিভাগে কেন্দ্ৰীয় বাজেট ২০২৫-২৬ত ঘোষণা কৰা ৰপ্তানি উদগনি অভিযানৰ জৰিয়তে এমএছএমই মন্ত্ৰালয় আৰু বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ সৈতে সমন্বয় সাধন কৰিছে। এই অভিযানৰ অধীনত, এমএছএমইসমূহক সমৰ্থন কৰাৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দি ৰপ্তানি ঋণ প্ৰৱেশাধিকাৰ, সীমান্তৰ পাৰস্পৰিক বাণিজ্যৰ বাবে কাৰ্য্যকৰী কৰা, আৰু অনা-শুল্ক বাধা অতিক্ৰম কৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰত্যাহ্বানৰ মোকাবিলা কৰাৰ উদ্দেশ্যে ২২৫০ কোটি টকাৰ উদগনিৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে।

নতুন বাণিজ্যিক চুক্তি

বাণিজ্যিক চুক্তি হৈছে দেশ (সমূহ) বা আঞ্চলিক খণ্ডসমূহৰ মাজত বাণিজ্যিক বাধা হ্ৰাস বা আঁতৰ কৰাৰ চুক্তি, যদিও বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে পাৰস্পৰিক আলোচনা কৰা হয়। ইতিমধ্যে আলোচনা কৰা বা মুকলি কৰা এনে কিছুমান নতুন বাণিজ্যিক চুক্তি হ"লঃ

● ভাৰত-যুক্তৰাজ্য ব্যাপক অৰ্থনৈতিক আৰু বাণিজ্য চুক্তি (চিইটিএ)

● ভাৰত-ইউৰোপিয়ান ইউনিয়ন মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি

● ভাৰত-অষ্ট্ৰেলিয়া ব্যাপক অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা চুক্তি

● ভাৰত-নিউজিলেণ্ড মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি

● ভাৰত আৰু ওমান ব্যাপক অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব চুক্তি (চিইপিএ)

● ভাৰত-পেৰু মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি (এফটিএ)

● ভাৰত-চিলি ব্যাপক অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব চুক্তি (চিইপিএ)

● ভাৰত-ইউ. এ. ই. ব্যাপক অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব চুক্তি (চিইপিএ)

সামৰণি

সামগ্ৰী আৰু সেৱা দুয়োটাতে ভাৰতৰ বিস্তৃত শক্তিশালী ৰপ্তানি প্ৰদৰ্শনে বিশ্ব বজাৰত দেশৰ বৰ্ধিত প্ৰতিযোগিতামূলক মনোভাব আৰু স্থিতিস্থাপকতা প্ৰদৰ্শন কৰে। বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী, অন্যান্য খাদ্যশস্য, চাহ, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী, মাইকাৰ দৰে শীৰ্ষস্থানীয় কাৰ্য্যকৰী সামগ্ৰীৰ উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধিৰ লগতে মূল গন্তব্য দেশসমূহলৈ সামগ্ৰী ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ ফলত ভাৰতৰ ৰপ্তানি পদক্ষেপ আৰু আঁচনিসমূহৰ ফলপ্ৰসূতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। চৰকাৰৰ নীতিগত হস্তক্ষেপে ৰপ্তানিকাৰীসকলৰ আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰিছে, উদ্ভাৱনক সমৰ্থন কৰিছে, ব্যৱসায়ৰ বাবে বজাৰ সহজ কৰি তুলিছে আৰু বজাৰৰ সুযোগ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ভাৰতীয় বাণিজ্যৰ মানদণ্ড শক্তিশালী হোৱাৰ লগে লগে ৰপ্তানি বৃদ্ধিৰ ফলত অৰ্থনৈতিক বিকাশ, নিযুক্তি আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যত ভাৰতৰ প্ৰভাৱশালী স্থিতি অধিক ত্বৰান্বিত হৈছে।

সমল:

PIB

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1868284

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/aug/doc2025814608701.pdf

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=149107

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=154945&ModuleId=3

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?id=155151&NoteId=155151&ModuleId=3

Ministry of Textiles

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2156220

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2162261

Ministry of Finance

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2097911

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2108360

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2149736

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2163555

https://gstcouncil.gov.in/sites/default/files/2025-09/press_release_press_information_bureau.pdf

Niti Aayog

https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2024-12/Trade-Watch.pdf

World Bank

https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.ZS?locations=IN

https://lpi.worldbank.org/international/global

DD News

https://ddnews.gov.in/en/indias-exports-to-surpass-last-year-despite-tariffs-piyush-goyal/

https://ddnews.gov.in/en/pli-schemes-see-actual-investment-of-rs-1-76-lakh-crore-create-over-12-lakhs-jobs-minister/

https://ddnews.gov.in/en/indias-transformative-decade-landmark-reforms-drive-ease-of-doing-business/

https://ddnews.gov.in/en/india-oman-agree-to-speed-up-talks-on-signing-bilateral-economic-pact/

Twitter

https://x.com/AshwiniVaishnaw/status/1967496528135889375?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Etweet

Sansad

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU2737_MAtnjv.pdf?source=pqals

Niryat.gov.in

https://niryat.gov.in/#?start_date=202404&end_date=202503&sort_table=export_achieved-sort-desc

IBEF

https://www.ibef.org/exports/coffee-industry-in-india

https://www.ibef.org/exports/agriculture-and-food-industry-india

https://ibef.org/news/india-surpasses-china-in-smartphone-exports-to-united-states-us

Invest India

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/5-key-factors-driving-indias-growth-tech-investment-destination

News on Air

https://www.newsonair.gov.in/new-delhi-hits-out-after-us-announces-additional-tarrifs-asserts-india-will-take-all-necessary-actions-to-protect-national-interests/

https://www.newsonair.gov.in/india-achieves-significant-milestone-in-global-tea-industry-becomes-worlds-2nd-largest-exporter-of-tea-in-2024/

Ministry of Statistics and Programme Implementation

https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/press_release/GDP_PR_Q1_2025-26_29082025.pdf

Ministry of External Affairs

https://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/website_brief_India-Hong_Kong_Bilateral_Relations__1_.pdf

https://indbiz.gov.in/dashboard/#ranking

Government of Kerala

https://industry.kerala.gov.in/index.php/district-as-exports-hub

Ministry of Commerce and Industry

https://www.commerce.gov.in/wp-content/uploads/2025/02/LS-Unstarred-No-234.pdf

https://sezindia.gov.in/sites/default/files/factsheet/FACT%20SHEET%20ON%20SEZs%20as%20on%2030.06.2025.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2156504

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/sep/doc2025915637401.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2101785

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1912572

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2131526

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1907322

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2152518

http://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2108151

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2149736

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/top-12-indian-sezs-global-investors

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2163475

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2166088

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2160190

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2127826

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2149736

https://indiantradeportal.in/vs.jsp?lang=0&id=0,31,24100,24109

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168168

Ministry of Electronics & IT

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2147394

Ministry of Ports, Shipping and Waterways

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2112193

Department for Promotion of Industry and Internal Trade

https://www.nsws.gov.in/

CII

https://www.cii.in/International_ResearchPDF/India%20Peru%20Report%202025.pdf

****

DPS/KD