Social Welfare
পি. এম.-এ. বি. এইচ. আই. এম.
মহামাৰীৰ বাবে সাজু স্বাস্থ্যসেৱাৰ আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ
Posted On:
24 OCT 2025 2:30PM
মুখ্য তথ্য
- মহামাৰীৰ প্ৰস্তুতি আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে পি. এম.-এ. বি. এইচ. আই. এমে ৬৪,১৮০ কোটি টকা (২০২১-২৬) আবণ্টন দিয়ে।
- ২০২১ চনৰ অক্টোবৰত আৰম্ভ কৰা এই আঁচনিয়ে সমগ্ৰ দেশতে স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধাসমূহ প্ৰাথমিক পৰ্যায়ৰ পৰা তৃতীয় পৰ্যায়লৈ উন্নীত কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে এ. এ. এম., পৰীক্ষাগাৰ, জটিল ৰোগৰ পৰিচৰ্যা ব্লক আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা।
- এই অভিযানে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য পৰিসীমাৰ উদ্দেশ্যসমূহক আগুৱাই লৈ যায় আৰু এছডিজি-৩ লক্ষ্যবোৰৰ সৈতে সংগতি ৰক্ষা কৰে।
পাতনি
ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত পৰীক্ষা, ৰোগ নিৰ্ণয়, নিৰীক্ষণ, প্ৰাদুৰ্ভাৱ ব্যৱস্থাপনা, জটিল ৰোগৰ পৰিচৰ্যা আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য সেৱাৰ উচ্চ চাহিদা আছিল। এই মহামাৰীয়ে ভৱিষ্যতৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ, জৰুৰীকালীন অৱস্থা আৰু বিকশিত জনস্বাস্থ্যৰ প্ৰৱণতাৰ প্ৰতি ফলপ্ৰসূ সঁহাৰি নিশ্চিত কৰিবলৈ প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ভাৰতৰ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাটোক শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল।
|
বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ মহামাৰী চুক্তি
২০২৫ চনৰ মে" মাহত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে ক"ভিড-১৯ৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তিনি বছৰৰ আলোচনাৰ পিছত বিশ্বৰ প্ৰথমখন মহামাৰী চুক্তি গ্ৰহণ কৰিছিল। এই চুক্তিৰ লক্ষ্য হৈছে মহামাৰীৰ সঁহাৰি অধিক ন্যায়সংগত কৰা আৰু প্ৰতিৰোধ, প্ৰস্তুতি আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপী সমন্বয় শক্তিশালী কৰা- প্ৰতিষেধক, ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু চিকিৎসাৰ ন্যায্য প্ৰৱেশাধিকাৰ নিশ্চিত কৰা।
প্ৰস্তাৱটোৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্ম গোট (আইজিডব্লিউজি)ৰ জৰিয়তে পেথোজেন এক্সেছ এণ্ড বেনিফিট-শ্বেয়াৰিং (পিএবিএছ) ব্যৱস্থা স্থাপনৰ বাবে এক সংযোজনৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰাকে ধৰি ৰূপায়ণৰ দিশত লোৱা পদক্ষেপসমূহৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰে। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ বৈঠকত এবাৰ গৃহীত হোৱাৰ পিছত আৰু ৬০ খন দেশে অনুমোদন জনোৱাত এই চুক্তিখন বলৱৎ হয়।
সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে আইজিডব্লিউজিক মহামাৰী প্ৰতিৰোধ, প্ৰস্তুতি আৰু সঁহাৰিৰ বাবে সমন্বিত বিত্তীয় ব্যৱস্থা আৰু মহামাৰীৰ সময়ত স্বাস্থ্য সামগ্ৰীৰ সময়োপযোগী আৰু সুলভ উপলব্ধতা নিশ্চিত কৰিবলৈ গোলকীয় যোগান শৃংখলা আৰু লজিষ্টিক নেটৱৰ্ক (জিএছচিএল) স্থাপনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই চুক্তি বিশ্বব্যাপী প্ৰাদুৰ্ভাৱ চিনাক্তকৰণ আৰু সঁহাৰি বৃদ্ধি কৰিবলৈ যোৱা বছৰ সংশোধন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নিয়মাৱলীৰ পৰিপূৰক।
|
২০২১ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত আৰম্ভ কৰা প্ৰধানমন্ত্ৰী আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি অভিযান (পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এম.)-এ স্বাস্থ্য, গৱেষণা আৰু নিৰীক্ষণৰ আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত দৃষ্টি নিবদ্ধ কৰে। ২০২১-২৬ৰ সময়ছোৱাত ৬৪,১৮০ কোটি টকা বিনিয়োগৰ সৈতে এই আঁচনিখনে আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰ, ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য পৰীক্ষাগাৰ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিপালন সুবিধা নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য পৰিসীমাৰ লক্ষ্যসমূহক আগুৱাই লৈ যোৱাৰ সময়ত প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু ইয়াক শক্তিশালী কৰা, ৰোগ নিৰীক্ষণ প্ৰণালীৰ সম্প্ৰসাৰণ, স্বাস্থ্য গৱেষণা সমৰ্থন আৰু মহামাৰীৰ প্ৰস্তুতি গঢ়ি তোলাৰ বাবে কাম কৰে।
নীতিৰ কাঠামো
পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এম-এ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতি ২০১৭ অনুসৰি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযান তথা আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি ভাৰতৰ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাটোক শক্তিশালী কৰে। সেইবোৰ ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰধান স্বাস্থ্য পদক্ষেপ, যদিও সেইবোৰ পৃথক কাৰ্যসূচী, তথাপি সিবোৰৰ লক্ষ্যত ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত আৰু পৰস্পৰে পৰিপূৰক।
নীতিৰ ভেটি: ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতি ২০১৭
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতি ২০১৭-ত সামূহিক স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত আছে স্থানীয় স্ব-শাসন আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থাবোৰৰ সহযোগিতাত কাম কৰা প্ৰশিক্ষিত প্ৰথম সঁহাৰিদাতাসকলৰে গঠিত, যিবোৰ দুৰ্যোগৰ বাবে প্ৰস্তুতি আৰু জনস্বাস্থ্যৰ জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
২০০৫ চনত আৰম্ভ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানে দুৰ্বল লোকসকলক সুলভ, বহনক্ষম আৰু মানসম্পন্ন স্বাস্থ্য সেৱা প্ৰদান কৰিবলৈ সম্প্ৰদায়ৰ মালিকানাধীন আৰু বিকেন্দ্ৰীকৃত স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা স্থাপন কৰে। এন. এইচ. এমে মাতৃ আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্য, ৰোগ নিৰ্মূল আৰু স্বাস্থ্যসেৱা আন্তঃগাঁথনিকে ধৰি একাধিক ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে। বিশেষকৈ ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ভাৰতৰ স্বাস্থ্যখণ্ডৰ উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত এই অভিযানৰ প্ৰচেষ্টা অবিচ্ছেদ্য হৈ পৰিছে আৰু সমগ্ৰ দেশতে অধিক সুলভ আৰু মানসম্পন্ন স্বাস্থ্যসেৱা নিশ্চিত কৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানে সমুদায়ভিত্তিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল যদিও ২০১৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতিয়ে এই অগ্ৰাধিকাৰসমূহক শক্তিশালী কৰিছিল আৰু আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনিৰ জৰিয়তে অধিক প্ৰসাৰৰ বাবে মঞ্চ নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল, যাৰ আধাৰত এতিয়া পি.এম.-এ. বি. এইচ. আই. এম. গঠন কৰা হৈছে।
আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনি
২০১৮ চনত আৰম্ভ কৰা আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনিখনে চাৰিটা মূল স্তম্ভৰ জৰিয়তে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এন. এইচ. এম.ৰ ভেটি নিৰ্মাণ কৰিছেঃ
আয়ুষ্মান ভাৰত-প্ৰধানমন্ত্ৰী জন আৰোগ্য যোজনা (এবি-পিএমজেএৱাই)
আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰ (এএএম)
আয়ুষ্মান ভাৰত ডিজিটেল মিছন (এবিডিএম)
পি.এম.-আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি অভিযান (পি.এম.-এ. বি. এইচ. আই. এম)
আয়ুষ্মান ভাৰতে প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ তিনিওটা স্তৰতে মানসম্পন্ন স্বাস্থ্যসেৱা সুলভ কৰি তুলিছে।
পি.এম.-এ. বি. এইচ. আই. এম: মূল উদ্দেশ্য আৰু উপাদানসমূহ
২০২১ চনত আৰম্ভ কৰা প্ৰধানমন্ত্ৰী-আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি অভিযান (পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এম.) হৈছে এক স্থিতিস্থাপক, সুলভ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ বিকাশৰ লক্ষ্যৰে ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
এই অভিযানে প্ৰতিখন জিলাত আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰ (এএএম), ব্লক জনস্বাস্থ্য গোট, সংহত জিলা জনস্বাস্থ্য পৰীক্ষাগাৰ, আৰু জটিল ৰোগৰ পৰিচৰ্যা চিকিৎসালয় ব্লক স্থাপন আৰু উন্নয়নৰ জৰিয়তে তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা জিলা পৰ্যায়লৈ স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এই সুবিধাসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে সেৱা প্ৰদানৰ ব্যৱধান দূৰ কৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওচৰত ব্যাপকভাৱে প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু জটিল ৰোগৰ পৰিচৰ্যা নিশ্চিত কৰা।
পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এমে আই টি-সক্ষম, বাস্তৱ-সময়ত ৰোগ নিৰীক্ষণ নেটৱৰ্ক সম্প্ৰসাৰণ কৰি মহামাৰী আৰু দুৰ্যোগ প্ৰস্তুতিৰ ক্ষেত্ৰতো অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে, যি ব্লক, জিলা, আঞ্চলিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰীক্ষাগাৰসমূহক ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰাদুৰ্ভাৱ চিনাক্ত কৰিবলৈ, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰু প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ একত্ৰিত কৰে।
ইয়াৰ উপৰি ই মানৱ, পশু আৰু পৰিৱেশ স্বাস্থ্যৰ আন্তঃনিৰ্ভৰশীলতাক স্বীকৃতি দিয়া এক স্বাস্থ্য পদ্ধতিক আগুৱাই নিয়া, বিশেষকৈ ক’ভিড-১৯ আৰু অন্যান্য সংক্ৰামক ৰোগৰ স্বাস্থ্য গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনক উৎসাহিত কৰে।
এই অভিযানৰ লক্ষ্য হৈছে বস্তি অঞ্চলত নগৰীয়া স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতা কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰি আৰু উপ-কেন্দ্ৰসমূহক এএএমলৈ ৰূপান্তৰ কৰি নগৰ আৰু গ্ৰাম্য দুয়োটা অঞ্চলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱধান পূৰণ কৰা।
সামগ্ৰিকভাৱে, পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এমে সকলো নাগৰিকৰ বাবে ন্যায়সংগত আৰু মানসম্পন্ন স্বাস্থ্যসেৱা নিশ্চিত কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ স্বাস্থ্য জৰুৰী অৱস্থাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ সক্ষম এক শক্তিশালী স্বাস্থ্য পৰিৱেশতন্ত্ৰৰ কল্পনা কৰিছে।
২০৩০ চনৰ ভিতৰত সংক্ৰামক ৰোগৰ মহামাৰীৰ অন্ত পেলোৱা, সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য সামৰি লোৱা আৰু সকলোৰে বাবে নিৰাপদ আৰু সুলভ ঔষধ আৰু প্ৰতিষেধক প্ৰদান কৰাটো বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য-৩ৰ একাংশ উদ্দেশ্য। ভাৰত চৰকাৰে এছডিজিবোৰক সমৰ্থন কৰে।
পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এম.: মুখ্য পদক্ষেপসমূহ
প্ৰধানমন্ত্ৰী-আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি অভিযান (পিএম-এবিএইচআইএম) ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৃষ্ঠপোষকতা কৰা আঁচনি (চিএছএছ) অংশৰ অধীনত যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে, যি ২০২১-২২ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষলৈকে সকলো স্তৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি ১৭,৭৮৮টা ভৱনবিহীন উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰক আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰলৈ উন্নীত কৰাৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছে, আৰু বস্তি আৰু কম সেৱা উপলব্ধ নগৰীয়া অঞ্চলত প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ১১,০২৪টা নগৰীয়া এ এম (ইউ-এএম) স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ব্লক পৰ্যায়ৰ স্বাস্থ্য প্ৰশাসন আৰু সেৱা প্ৰদানক শক্তিশালী কৰিবলৈ ৩,৩৮২টা ব্লক জনস্বাস্থ্য গোট (বিপিএইচইউ) স্থাপন কৰা হৈছে। আনহাতে ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু নিৰীক্ষণ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰতিখন জিলাতে এটাকৈ- ৭৩০টা সংহত জনস্বাস্থ্য পৰীক্ষাগাৰ (আইপিএইচএল) বিকশিত কৰা হৈছে। তৃতীয় পৰ্যায়ৰ চিকিৎসা ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰিবলৈ পাঁচ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা জিলাসমূহত ৬০২টা জটিল ৰোগৰ পৰিচৰ্যা চিকিত্সা ব্লক (চিচিবি) স্থাপন কৰা হৈছে।
সামগ্ৰিকভাৱে এই পদক্ষেপসমূহৰ বাবে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক ৩২,৯২৮.৮২ কোটি টকাৰ প্ৰশাসনিক অনুমোদন দিয়া হৈছে, য’ত ৯,৫১৯টা এএএম, ৫,৪৫৬টা ইউ-এএএম, ২,১৫১টা বিপিএইচইউ, ৭৪৪টা আইপিএইচএল, আৰু ৬২১টা চিচিবি অন্তৰ্ভুক্ত। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে একেলগে সমগ্ৰ দেশতে সময়োপযোগী আৰু মানসম্পন্ন স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰিব পৰাকৈ শক্তিশালী, বিকেন্দ্ৰীকৃত আৰু সুলভ জনস্বাস্থ্য নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলাৰ দিশত এক ডাঙৰ পদক্ষেপ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে।
সম্পদৰ আবণ্টন
বিত্তীয় বৰ্ষ অনুসৰি পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এম.ৰ অধীনত সম্পদ আবণ্টনৰ বিৱৰণ (কোটি টকাত) তলত দিয়া ধৰণৰঃ
|
উপাদানৰ ধৰণ
|
২০২১-২২
|
২০২২-২৩
|
২০২৩-২৪
|
২০২৪-২৫
|
২০২৫-২৬
|
মুঠ
|
|
কেন্দ্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতা আঁচনি (চিএছএছ)
|
|
কেন্দ্ৰীয় অংশ
|
২৪১২.৯১
|
৩৯৪২.৮০
|
৩৩৬১.৬৭
|
৪৪৯৫.১২
|
৭৯১৪.৮৯
|
২২১২৭.৩৯
|
|
ৰাজ্যৰ অংশ
|
১৩৮৮.১৬
|
২২৭৬.৩৪
|
১৯৬২.৪০
|
২৬৫৫.৬৪
|
৪৫২২.৪২
|
১২৮০৪.৯৫
|
|
১৫তম এফ.চি. অংশ
|
২০২৬.৯৮
|
২৯৬৫.৩৪
|
৪০০০.০৪
|
৪৭৪৩.৮৮
|
৫৫৩৬.১৯
|
১৯২৭২.৪৩
|
|
চিএছএছ উপাদানৰ উপ-মুঠ
|
৫৮২৮.০৪
|
৯১৮৪.৪৮
|
৯৩২৪.১১
|
১১৮৯৪.৬৪
|
১৭৯৭৩.৫০
|
৫৪২০৪.৭৮
|
|
চি. এছ উপাদানসমূহ
|
৩৩২৭.৯২
|
১২৮০.৬১
|
১৬৯১.৬৯
|
১৬৫৬.৬৫
|
১৩৮২.৮৯
|
৯৩৩৯.৭৮
|
|
সৰ্বমুঠ
|
৯১৫৫.৯৭
|
১০৪৬৫.০৯
|
১১০১৫.৮০
|
১৩৫৫১.৩০
|
১৯৩৫৬.৪০
|
৬৩৫৪৪.৫৬
|
|
এম এণ্ড ই আৰু পিএমচিৰ সৈতে মুঠ আঁচনিৰ @১%
|
|
|
৬৪১৮০
|
সামৰণি
আৰম্ভণিৰ চাৰি বছৰৰ পাছত পি.এম.-এ.বি.এইচ.আই.এমে ভাৰতৰ স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনিৰ ৰূপান্তৰ ঘটাইছে, মহামাৰীৰ প্ৰস্তুতি আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰিৰ সক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে ৬৪,১৮০ কোটি টকা বিনিয়োগ কৰিছে। স্বাস্থ্য সুবিধাসমূহ প্ৰাথমিক পৰ্যায়ৰ পৰা তৃতীয় পৰ্যায়লৈ উন্নীত কৰি আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰি এই আঁচনিখনে অধিক স্থিতিস্থাপক স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছে। ভাৰতে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজ আৰু এছডিজি৩ৰ লক্ষ্যৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে পি.এম.-এ. বি. এইচ. আই. এম.ৰ আয়ুষ্মান ভাৰত পদক্ষেপৰ সৈতে একত্ৰিত আৰু বিশ্ব স্বাস্থ্য পৰিকাঠামোৰ সৈতে সংলগ্ন সম্প্ৰদায়কেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগী সংকটৰ সময়ত জনস্বাস্থ্য সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰখন অধিক প্ৰস্তুত হোৱাটো নিশ্চিত কৰে।
সমল
Press Information Bureau:
Ministry of Health and Family Welfare:
Others:
***
DPS/KD
(Explainer ID: 156007)
आगंतुक पटल : 34
Provide suggestions / comments