पत्र सूचना कार्यालय

 মুখ্য তথ্য

• ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাবে ৪৯,৭৯৯.০৬ কোটি টকা মুকলি কৰিছে।
• সমবায় বিত্তীয় সাহায্যৰ উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধি আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ পৰিচয় দি ২০২৪–২৫ চনত NCDC য়ে ৯৫,১৮২.৮৮ কোটি টকা প্ৰদান কৰিছে, যিটো ২০১৪–১৫ চনৰ ৫,৭৩৫.৫১ কোটি টকাৰ তুলনাত যথেষ্ট বেছি।
• ২০২১–২২ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০২৪–২৫ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত NCDC য়ে অনুসূচিত জাতি/জনজাতি সমবায়ক ৫৭.৭৮ কোটি টকা ঋণ প্ৰদান কৰিছিল।
• একে সময়ছোৱাত মহিলা সমবায়সমূহক মুঠ ৪,৮২৩.৬৮ কোটি টকা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত সমবায় খণ্ডত মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পায়।
• ২০২২ চনৰ পৰা ২০২৫ চনলৈ আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পৰ বাবে মহিলা সমবায়ক বিশেষভাৱে ২.৩৭ কোটি টকা প্ৰদান কৰা হৈছিল।
• ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ পৰ্যন্ত NCDC য়ে সমগ্ৰ ভাৰতৰ সমবায় চেনিকললৈ ৩৩,৩১১.৭৯ কোটি টকাৰ আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰিছে।

পাতনি

গুজৰাটৰ গুজৰাট ৰাজ্যিক সমবায় বিপণন ফেডাৰেচন লিমিটেড (GUJCOMASOL), হিমাচল প্ৰদেশৰ লাহৌল আলু খেতিয়ক সমবায় সমিতি, ঝাৰখণ্ড মহিলা স্বাৱলম্বী হাঁহ-কুকুৰা সমবায় ফেডাৰেচন, আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিঠালৰাও সিন্দে সহকাৰী শখাৰ ​​কাৰখানা ভাৰতৰ শক্তিশালী আৰু বৈচিত্ৰময় সমবায় আন্দোলনৰ জলন্ত উদাহৰণ। এই সফল আৰ্হিসমূহে সমবায়সমূহে সমুদায়বোৰক কেনেকৈ শক্তিশালী কৰে আৰু বিভিন্ন খণ্ডত পূৰ্ণাঙ্গ বিকাশৰ সূচনা কৰে, সেই দিশবোৰ উদ্ভাসিত কৰি তোলে।

তেওঁলোকৰ সফলতাৰ আঁৰত আছে ভাৰত চৰকাৰৰ সহযোগিতা মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগম (NCDC) যিটো ১৯৬৩ চনত সমগ্ৰ দেশতে সমবায়ৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ আৰু সমৰ্থনৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। NCDC ৰ উদ্দেশ্য আৰু কাৰ্য্যসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• উৎপাদন বৃদ্ধি, উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি, আৰু শস্য চপোৱাৰ পিছত শস্য চম্ভালি লোৱা আৰু সংসাধনৰ সুবিধা স্থাপন কৰাত সহায়ক হোৱাকৈ কৃষক সমবায়সমূহক প্ৰসাৰিত, শক্তিশালী কৰা আৰু বিকাশ কৰা।
• কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, সংৰক্ষণ, শীতল শৃংখল, আৰু বিপণনৰ লগতে বীজ, সাৰ, আৰু অন্যান্য কৃষি সামগ্ৰীৰ যোগানৰ সৈতে জড়িত সমবায়সমূহৰ বৃদ্ধিৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱা।
• কৃষি কাৰ্য্যকলাপৰ লগতে NCDC য়ে দুগ্ধ, পশুধন, হস্ততাঁত, ৰেচম পালন, হাঁহ-কুকুৰা, আৰু মীনপালনকে ধৰি বিভিন্ন অকৃষি খণ্ডৰ আয় সৃষ্টিকাৰী সমবায়ৰ লগতে মহিলা, অনুসূচিত জাতি, আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ লোকসকলে পৰিচালনা কৰা সমবায়কো সহায়-সমৰ্থন কৰে, যিয়ে সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীক উন্নীত কৰাত সহায় কৰে।
• NCDC য়ে সমবায়সমূহক তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু সামাজিক উন্নয়নৰ বাবে NCDC ৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষ্ঠিত কাৰ্যসূচী আৰু নিগমে ৰূপায়ণ কৰা ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিৰ জৰিয়তে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায়।

বছৰ বছৰ ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমে (NCDC) ধাৰাবাহিকভাৱে আৰ্থিক সাহায্যৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ সমবায় খণ্ডক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক শক্তিশালী আৰু সামঞ্জস্যপূৰ্ণ প্ৰতিশ্ৰুতি দেখুৱাইছে। ইয়াৰ বিতৰণ ২০১৪–১৫ চনত ৫,৭৩৫.৫১ কোটি টকাৰ পৰা ২০২৪–২৫ চনত ৯৫,১৮২.৮৮ কোটি টকালৈ যথেষ্ট পৰিমাণে বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে বিভিন্ন খণ্ডত ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰসাৰ দেখুৱাইছে। এই বৃদ্ধি অব্যাহত ৰাখি NCDC য়ে ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাবে ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰৰ ভিতৰত ইতিমধ্যে ৪৯,৭৯৯.০৬ কোটি টকা বিতৰণ কৰিছে, যিয়ে অবিৰত অগ্ৰগতিৰ এখন ছবি প্ৰতিফলিত কৰিছে। সৰ্বাংগীনতা আৰু সমতা বৃদ্ধিৰ বাবে NCDC য়েও বিগত চাৰি বছৰত (২০২১–২২ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০২৪–২৫ বিত্তীয় বৰ্ষ) অনুসূচিত জাতি/জনজাতীয় সমবায়সমূহক ৫৭.৭৮ কোটি টকাৰ ঋণ প্ৰদান কৰিছে, যাতে সমবায় উন্নয়নে সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীক উপকৃত কৰে।

ক্ৰমাগতভাৱে আৰ্থিক সহায় বৃদ্ধিৰ জৰিয়তে NCDC য়ে নিজৰ উন্নয়নমূলক প্ৰসাৰতা বৃদ্ধি কৰিছে, সমবায়সমূহক আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাত, মূল্য শৃংখল শক্তিশালী কৰাত, আৰু নতুন উচ্চ বিকশিত খণ্ডসমূহ অন্বেষণ কৰাত সহায় কৰিছে। বিতৰণৰ ক্ষীপ্ৰ বিকাশে সমবায় ভিত্তিক উন্নয়নৰ ক্ৰমবৰ্ধমান চাহিদা আৰু সময়মতে আৰু কেন্দ্ৰীভূত আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদানৰ NCDC ৰ ক্ষমতা, দুয়োটাকে উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে একেলগে সমগ্ৰ ভাৰতত এক অন্তৰ্ভুক্ত, বজাৰ-চালিত, আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল সমবায় পৰিৱেশ তন্ত্ৰ গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত NCDC ৰ মূল ভূমিকাক আলোকপাত কৰে।

NCDC ৰ নিষ্ঠাবান প্ৰচেষ্টা

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমে সমবায় খণ্ডৰ বিভিন্ন খণ্ডক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে আৰু উদ্ভাৱন, অন্তৰ্ভুক্তি, আৰু আধুনিকীকৰণক প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে কেইবাখনো লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰিছে।

যুৱ সহকাৰ-সমবায় উদ্যোগ সমৰ্থন আৰু উদ্ভাৱন আঁচনি

২০১৯–২০ বিত্তীয় বৰ্ষত আৰম্ভ হোৱা এইখন আঁচনিৰ লক্ষ্য হৈছে নতুনকৈ গঠিত সমবায়সমূহক উদ্ভাৱনী চিন্তাৰে সহায় কৰি বিভিন্ন খণ্ডৰ সমবায় ষ্টাৰ্ট-আপক প্ৰসাৰিত কৰা। ই কমেও তিনিমাহ ধৰি চলি থকা যুৱ উদ্যোগী সমবায় সমিতিসমূহক উৎসাহিত কৰে। এই আঁচনিখন NCDC য়ে সৃষ্টি কৰা সমবায় ষ্টাৰ্ট-আপ আৰু উদ্ভাৱন পুঁজিৰ সৈতে সংযুক্ত, যিয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সমবায়, নিটি আয়োগে চিনাক্ত কৰা উচ্চাকাংক্ষী জিলাত কাম কৰা সমবায়, আৰু সম্পূৰ্ণ মহিলা, অনুসূচিত জাতি (SC), অনুসূচিত জনজাতি (ST), বা প্ৰতিবন্ধী ব্যক্তি (PwD) সদস্যৰে গঠিত সমবায়ক অগ্ৰাধিকাৰ দি সহায় কৰে।

অৰ্হতা

ক) মূল্য শৃংখলৰ উন্নতি আৰু শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্যৰে নতুন, উদ্ভাৱনীমূলক প্ৰকল্প বা পদক্ষেপৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা যিকোনো ধৰণৰ সমবায় সমিতি, এই আঁচনিৰ অধীনত যোগ্য।

খ) ই ন্যূনতম তিনিমাহৰ বাবে কাৰ্যক্ষম হ’ব লাগে।

গ) ইয়াৰ ইতিবাচক নেট-ৱৰ্থ থাকিব লাগে।

ঘ) সমবায়খনে ইয়াৰ কাৰ্য্যকলাপৰ পূৰ্বৰ বছৰ(সমূহ)ত কোনো ধৰণৰ নগদ লোকচানৰ সমূখীন হ’ব নালাগিব, আৰু যদি ই তিনি বছৰতকৈ অধিক সময় ধৰি চলি আছে, তেন্তে যোৱা তিনি বছৰত কোনো ধৰণৰ নগদ লোকচান হ’ব নালাগে।

২০১৯ চনৰ পৰা যুৱ সহকাৰ আঁচনিৰ অধীনত প্ৰকল্প সম্পন্ন কৰিবলৈ NCDC ৰ সহায় লাভ কৰা সমবায় সমিতিৰ সংখ্যা তলত দিয়া ধৰণৰ -

আয়ুষ্মান সহকাৰ

২০২০–২১ বিত্তীয় বৰ্ষত আৰম্ভ হোৱা আয়ুষ্মান সহকাৰ আঁচনিখনে স্বাস্থ্য খণ্ডৰ সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক সহায় আৰু সৱলীকৰণৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ উন্নতিৰ বাবে এক সামগ্ৰিক পন্থা গ্ৰহণ কৰে।

ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে সমবায় সমিতিসমূহক তলত দিয়া ধৰণে সহায় কৰা:

ক) সমবায় সমিতিৰ দ্বাৰা চিকিৎসালয়/ স্বাস্থ্যসেৱা/ শিক্ষাৰ সুবিধাৰ জৰিয়তে সুলভ আৰু সামগ্ৰিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰা,

খ) সমবায় সমিতিসমূহে আয়ুষৰ সুবিধাসমূহ প্ৰচাৰ কৰা,

গ) ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতিৰ লক্ষ্য পূৰণৰ বাবে,

ঘ) ৰাষ্ট্ৰীয় ডিজিটেল স্বাস্থ্য অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ,

ঙ) শিক্ষা, সেৱা, বীমা, আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কাৰ্য্যকলাপকে ধৰি বিস্তৃত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰা।

অৰ্হতা

ভাৰতত ৰাজ্যিক বা বহুৰাজ্যিক সমবায় সমিতি আইনৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা যিকোনো সমবায় সমিতি, যাৰ উপ-বিধিত চিকিৎসালয়, স্বাস্থ্যসেৱা, বা স্বাস্থ্য শিক্ষাৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজ চলাবলৈ উপযুক্ত ব্যৱস্থা আছে, সেয়া এই আঁচনিৰ অধীনত যোগ্য।

আয়ুষ্মান সহকাৰ আঁচনি আৰম্ভ হোৱাৰ পৰা ২০২৪–২৫ বিত্তীয় বৰ্ষলৈকে প্ৰকল্প ৰূপায়ণৰ বাবে NCDCৰ পৰা সহায় লাভ কৰা সমবায় সমিতিৰ সংখ্যা তলত দিয়া ধৰণৰ -

দুগ্ধ সহকাৰ

২০২১–২২ বিত্তীয় বৰ্ষত আৰম্ভ হোৱা দুগ্ধ সহকাৰ আঁচনিৰ লক্ষ্য হৈছে নতুন প্ৰকল্পৰ বাবে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়োৱাৰ লগতে বৰ্তমানৰ আন্তঃগাঁথনিৰ আধুনিকীকৰণ আৰু সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে দুগ্ধ সমবায়সমূহক শক্তিশালী কৰা। এই আঁচনিখনে গৰুৰ বিকাশ, গাখীৰ সংগ্ৰহ আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, গুণগত উন্নতি, মূল্য সংযোজন, ব্ৰেণ্ডিং, পেকেজিং, বিপণন, পৰিবহণ, সংৰক্ষণ, আৰু দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানিকে ধৰি সমগ্ৰ দুগ্ধজাত মূল্য শৃংখল সামৰি লয়।

ইয়াৰ উপৰিও NCDC য়ে বিভিন্ন আনুষংগিক সেৱা আৰু কাৰ্য্যকলাপৰ বাবে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায় যিয়ে দুগ্ধ পৰিৱেশ তন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত নবীকৰণযোগ্য শক্তি গ্ৰহণ, ICT সমাধান, গৰুৰ খাদ্য আৰু পৰিপূৰক প্ৰস্তুত কৰা, গৱেষণা আৰু উন্নয়ন, পেকেজিং সামগ্ৰী উৎপাদন, দুগ্ধজাত সামগ্ৰী আৰু যন্ত্ৰপাতি নিৰ্মাণ, ৰক্ষণাবেক্ষণ সেৱা, পশু চিকিৎসাৰ ঔষধ নিৰ্মাণ, পশু চিকিৎসা স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান, আৰু পশু চিকিৎসা আৰু দুগ্ধ বিজ্ঞানৰ শিক্ষা আৰু দক্ষতা বিকাশ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

অৰ্হতা

দেশৰ যিকোনো ৰাজ্য/বহুৰাজ্য সমবায় সমিতি আইনৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা যিকোনো সমবায় সমিতি, উপ-বিধিত উপযুক্ত ব্যৱস্থা -

দুগ্ধ সহকাৰৰ অধীনত (৩১.১০.২০২১ৰ পৰা) ২০২৪-২৫ চনলৈকে অনুমোদিত আৰু প্ৰদান কৰা সাহায্য:

ডিজিটেল সহকাৰ

২০২১–২২ চনত আৰম্ভ হোৱা এই আঁচনিখনে সমবায়ত প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰক প্ৰসাৰিত কৰি ডিজিটেল ইণ্ডিয়াৰ দৃষ্টিভংগীক সমৰ্থন কৰে। ই সমবায়সমূহক ডিজিটেলভাৱে শক্তিশালী কৰিবলৈ আৰ্থিক আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়, ঋণৰ সুবিধা উন্নত কৰে আৰু চৰকাৰী অনুদান, ৰাজসাহায্য, আৰু প্ৰৰোচনাৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

অৰ্হতা

ৰাজ্যিক বা বহুৰাজ্যিক সমবায় সমিতি আইনৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা যিকোনো সমবায় সমিতি আঁচনিৰ অধীনত আৰ্থিক সাহায্যৰ বাবে যোগ্য। কৃষক উৎপাদক সংস্থা (FPO), মাছ কৃষক উৎপাদক সংস্থা (FFPO), আৰু ফেডাৰেটেড আত্মসহায়ক গোট (SHG) সমবায়সমূহো যোগ্য। NCDC য়ে হয় পোনপটীয়াকৈ সমবায়সমূহক নহয় ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত প্ৰশাসনৰ জৰিয়তে এই সাহায্য প্ৰদান কৰে।

দীৰ্ঘম্যাদী কৃষক মূলধনী সহায় আঁচনি

২০২২–২৩ চনত আৰম্ভ হোৱা দীৰ্ঘবধি কৃষক পুঞ্জী সহকাৰ যোজনাই কৃষি ঋণ সমবায়সমূহক দীৰ্ঘম্যাদী আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায়। ই তেওঁলোকক বিভিন্ন কৃষি কাৰ্য্যকলাপ, কৃষিজাত সামগ্ৰী, আৰু NCDC ৰ কামৰ পৰিসৰৰ অন্তৰ্গত সেৱাৰ বাবে ঋণ দিবলৈ সহায় কৰে।

• সমবায় আৰু তেওঁলোকৰ সদস্যসকললৈ বিকাশ আৰু নিৰৱচ্ছিন্ন ঋণৰ প্ৰবাহ নিশ্চিত কৰা।
• কৃষি আৰু সংশ্লিষ্ট খণ্ডত পুঁজি গঠন বৃদ্ধি কৰা।
• অকৃষি খণ্ডৰ কাৰ্য্যকলাপক সমৰ্থন কৰা, যাৰ ফলত গ্ৰাম্য আৰু অৰ্ধনগৰীয়া অঞ্চলত বিকল্প নিয়োগৰ সুযোগ প্ৰসাৰ কৰা।

অৰ্হতা

এই আঁচনিৰ অধীনত তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ কৃষি ঋণ সমবায়সমূহে NCDC ৰ ঋণৰ বাবে যোগ্য হ’ব:

• প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমবায় (PACS)
• জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংক (DCCBs)
• ৰাজ্যিক সমবায় বেংক (StCBs)
• প্ৰাথমিক সমবায় কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়ন বেংক (PCARDS)
• ৰাজ্যিক সমবায় কৃষি আৰু গ্ৰামোন্নয়ন বেংক (SCARDS)

দীৰ্ঘৱধি কৃষক পুঞ্জী সহকাৰ যোজনাৰ অধীনত ২০২৪-২৫ চনলৈ অনুমোদন আৰু প্ৰদান কৰা সাহায্য:

মহিলা সমবায়লৈ সহায়

ইয়াৰ উপৰিও ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমে মহিলা সমবায়ৰ বাবে দুখন বিশেষ আঁচনি ৰূপায়ণ কৰি আছে – ক) স্বয়ং শক্তি সহকাৰ যোজনা, আৰু, খ) নন্দিনী সহকাৰ। এই পদক্ষেপসমূহে মহিলাসকলক সবলীকৰণ আৰু গ্ৰাম্য অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

স্বয়ম শক্তি সহকাৰ যোজনা

২০২২–২৩ বিত্তীয় বৰ্ষত আৰম্ভ হোৱা এই আঁচনিখনে কৃষি ঋণ সমবায়সমূহক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়ায় যাতে তেওঁলোকে মহিলা আত্মসহায়ক গোট (SHG)সমূহক ঋণ আগবঢ়াব পাৰে। এই আঁচনিৰ অধীনত প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি (PACS), জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংক (DCCB), ৰাজ্যিক সমবায় বেংক (StCB), আৰু SHG ফেডাৰেচন বা সমবায় ফেডাৰেচন NCDC ৰ পৰা ঋণৰ বাবে যোগ্য। ঋণৰ সুবিধা উন্নত কৰি এই আঁচনিখনে মহিলাসকলক সবলীকৰণত সহায় কৰে আৰু গ্ৰাম্য অৰ্থনৈতিক কাৰ্য্যকলাপত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰে।

নন্দিনী সহকাৰ

ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে সমবায়ত মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণক প্ৰসাৰিত কৰি সবলীকৰণ কৰা। ই ব্যৱসায়িক পৰিকল্পনা, উদ্যোগ বিকাশ, সামৰ্থ্য বিকাশ, আৰু অন্যান্য চৰকাৰী আঁচনিৰ পৰা ঋণ, ৰাজসাহায্য, আৰু সুতৰ সাহায্যৰ জৰিয়তে বিত্তীয় সাহায্যৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি মহিলা নেতৃত্বাধীন সমবায়সমূহক সহায় কৰে। ২০২০-২১ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰাই এই আঁচনিখন চলি আছে।

অৰ্হতা:

ভাৰতত কোনো ৰাজ্যিক বা বহুৰাজ্যিক সমবায় সমিতি আইনৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত যিকোনো মহিলা সমবায় সমিতি আঁচনিৰ অধীনত সহায়ৰ বাবে যোগ্য। প্ৰাথমিক পৰ্যায়ত কমেও ৫০% মহিলা সদস্য থকা সমবায়সমূহো যোগ্য। নতুন বা উদ্ভাৱনীমূলক প্ৰকল্পৰ বাবে নূন্যতম তিনিমাহ ধৰি চলি থকা মহিলা সমবায়সমূহেও সহায়ৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে।

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমক অনুদান-সাহায্যৰ বাবে পূৰ্বৰ কেন্দ্ৰীয় খণ্ডৰ আঁচনি

সমবায় চেনি কল শক্তিশালী কৰাৰ বাবে NCDC লৈ অনুদান সাহায্য আঁচনিৰ অধীনত ২০২২–২৩ আৰু ২০২৪–২৫ চনৰ ভিতৰত চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমক ১০০০ কোটি টকা আগবঢ়াইছিল। এই সহায়ৰ জৰিয়তে NCDC য়ে ইথানল বা কোজেনেৰেচন প্লাণ্ট স্থাপনৰ বাবে আৰু কাৰ্য্যকৰী মূলধনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে সমবায় চেনি কলসমূহক ১০,০০০ কোটি টকা পৰ্যন্ত ঋণ আগবঢ়ায়। ঋণ অধিক সুলভ কৰি তুলিবলৈ NCDC য়ে নিজৰ পুঁজিৰ ধৰণ ৭০:৩০ৰ পৰা ৯০:১০লৈ সংশোধন কৰিছে, অৰ্থাৎ সমবায়সমূহে এতিয়া প্ৰকল্পৰ খৰচৰ মাত্ৰ ১০%হে অৰিহণা যোগায়, আনহাতে ৯০% NCDC-য়ে বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰিও টাৰ্ম লোনৰ সুতৰ হাৰ ৮.৫% লৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে।

এই আঁচনিৰ জৰিয়তে NCDC য়ে সমগ্ৰ দেশৰ ৫৬টা সমবায় চেনি কললৈ ১০,০০৫ কোটি টকাৰ আৰ্থিক সাহায্য আগবঢ়াইছে।

অন্যান্য মন্ত্ৰালয়ৰ আঁচনি

সম্পূৰ্ণ ছবি এখন দাঙি ধৰিবলৈ হ’লে কেইবাটাও অতিৰিক্ত পদক্ষেপত NCDC জড়িত হৈ থকাৰ দিশবোৰ লক্ষ্য কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। কৃষি, উদ্যান শস্য, মীন, দুগ্ধ, পশুধন, খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, বিপণন, মজুতকৰণ, আৰু শীতল শৃংখলৰ আন্তঃগাঁথনি আদি একাধিক খণ্ডত সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ ঘটাই ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় খণ্ড আৰু কেন্দ্ৰীয় পৃষ্ঠপোষকতা আঁচনিও নিগমে ৰূপায়ণ কৰে।

সমবায় খণ্ডৰ শেহতীয়া উন্নয়ন

সমবায় খণ্ড উন্নয়নৰ বাবে NCDCলৈ অনুদান-সাহায্য

কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে ২০২৫–২৬ চনৰ পৰা ২০২৮–২৯ বৰ্ষৰ সময়ছোৱাৰ বাবে মুঠ ২০০০ কোটি টকাৰ বাজেটেৰে “ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমলৈ অনুদান-সাহায্য” শীৰ্ষক কেন্দ্ৰীয় খণ্ডৰ আঁচনিখনত অনুমোদন জনাইছে। এই আঁচনিৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে ৫০০ কোটি টকা মুকলি কৰি দিয়া হ’ব, যাৰ ফলত NCDCয়ে এই অনুদানৰ সহায়ত চাৰিবছৰৰ ভিতৰত মুকলি বজাৰৰ পৰা প্ৰায় ২০ হাজাৰ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰিব পাৰিব।

NCDCয়ে সমবায় সমিতিসমূহক নতুন উদ্যোগ স্থাপন, বৰ্তমানৰ সুবিধাসমূহ সম্প্ৰসাৰণ, আৰু তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যকৰী মূলধনৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ঋণ প্ৰদান কৰিবলৈ এই বৃদ্ধি পোৱা বিত্তীয় ক্ষমতাই সক্ষমতা দিব। এই পদক্ষেপৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ দেশৰ দুগ্ধ, পশুধন, মীন, চেনি, বস্ত্ৰশিল্প, খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, সংৰক্ষণ আৰু শীতল সংৰক্ষণ, শ্ৰমিক, আৰু মহিলা নেতৃত্বাধীন সমবায়ৰ দৰে খণ্ডৰ ১৩,২৮৮খন সমবায় সমিতিৰ পৰা প্ৰায় ২.৯ কোটি সদস্য লাভৱান হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় সমিতিৰ নীতি

ৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা নীতি (এনচিপি) ২০২৫ত ভাৰতৰ সমবায় আন্দোলনক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ বাবে এক স্পষ্ট দৃষ্টিভংগীৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে, ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত বিকশিত ভাৰত লাভ কৰাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সংগতি ৰাখি। “সহকাৰ-সে-সমৃদ্ধি” (সহযোগিতাৰ জৰিয়তে সমৃদ্ধি) মনোভাৱৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই নীতিৰ লক্ষ্য হৈছে সমবায় ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰা, সৰ্বাংগীন অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ, আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চল সবলীকৰণ সামূহিক অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে সম্প্ৰদায়সমূহক। ই এক সহায়ক আইনী, অৰ্থনৈতিক আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক কাঠামো সৃষ্টি কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যিয়ে সমবায়সমূহক স্বচ্ছ, প্ৰযুক্তি-চালিত আৰু পেছাদাৰীভাৱে পৰিচালিত উদ্যোগ হ'বলৈ সহায় কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগমে (NCDC) সাতটা প্ৰধান সমবায় প্ৰতিষ্ঠান যেনে IFFCO, NAFED, Amul, KRIBHCO, NDDB, NCEL, আৰু NABARD ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বৰে এই নীতি ৰূপায়ণ কৰি সমবায়সমূহৰ মাজত সহযোগিতা গঢ়ি তুলি বহনক্ষম আৰু সমতাপূৰ্ণ উন্নয়নক প্ৰসাৰিত কৰিছে।

সামৰণি

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগম (NCDC) ভাৰতৰ সমবায় বিকাশৰ মূল শিলাস্তম্ভ হৈয়েই আছে, শক্তিশালী বিত্তীয় প্ৰদৰ্শন আৰু খণ্ডব্যাপী সমৰ্থনৰ জৰিয়তে সৰ্বাংগীন অৰ্থনৈতিক উন্নয়নক প্ৰসাৰিত কৰিছে। সম্প্ৰসাৰিত আৰ্থিক সাহায্য আৰু যুৱ সহকাৰ, আয়ুষ্মান সহকাৰ, দুগ্ধ সহকাৰ, ডিজিটেল সহকাৰ, স্বয়ম শক্তি সহকাৰ, আৰু নন্দিনী সহকাৰৰ দৰে প্ৰভাৱশালী আঁচনিৰ দ্বাৰা NCDC য়ে কৃষি আৰু দুগ্ধ উদ্যোগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি স্বাস্থ্যসেৱা, ডিজিটেল সবলীকৰণ, আৰু মহিলা নেতৃত্বাধীন উদ্যোগলৈকে বহুতো খণ্ড শক্তিশালী কৰিছে।

চেনি, দুগ্ধ, মীন, আৰু অন্যান্য মূল খণ্ডৰ সমবায়সমূহক অবিৰত সমৰ্থনৰ দ্বাৰা NCDC য়ে আত্মনিৰ্ভৰশীলতা আৰু সৰ্বাংগীন বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত এক চালিকা শক্তি হিচাপে প্ৰমাণিত হৈছে। অনুদান-সাহায্য আঁচনি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা নীতি ২০২৫ৰ প্ৰৱৰ্তনে স্বচ্ছ, প্ৰযুক্তি-চালিত, আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক সমবায় খণ্ড সৃষ্টিৰ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগীক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰে। সমবায়সমূহে সমগ্ৰ দেশতে নিজৰ প্ৰসাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ লগে লগে, সুলভ মূল্যৰ বিত্তীয় সাহায্য, সামৰ্থ্য বিকাশ, আৰু লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা খণ্ডগত সহায় প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত NCDC ৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ থাকিব। ইয়াৰ ধাৰাবাহিক প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে NCDC য়ে কেৱল সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক শক্তিশালী কৰাই নহয়, ভাৰতৰ আত্মনিৰ্ভৰশীলতা আৰু বহনক্ষম গ্ৰাম্য সমৃদ্ধিৰ দিশত অগ্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।

সমল

Ministry of Cooperation

https://www.ncdc.in/index.jsp

National Cooperative Development Corporation

https://www.ncdc.in/index.jsp?page=successful-cooperatives

https://www.ncdc.in/documents/booklet/2609240524English-Compendium-as-on-22.05.2024.pdf

Lok Sabha

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU4216_29yz87.pdf?source=pqals#:~:text=5.,%2C%20subsidy%2C%20incentives%2C%20etc.

Rajya Sabha

https://sansad.in/getFile/annex/268/AU2591_4ZHE2g.pdf?source=pqars

https://sansad.in/getFile/annex/268/AU1129_3OlIvD.pdf?source=pqars

PIB Press Release

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2152473

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2155612

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2150641

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=149229#:~:text=The%20National%20Cooperation%20Policy%20(NCP,driver%2C%20especially%20in%20rural%20India.

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2153188

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2150238

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2112725

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2155612

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2150641

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=149229

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2157873

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2082789

***

DPS/RD