पत्र सूचना कार्यालय

ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ವಿವಿಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊಳಚೆನೀರು ಭೂಗತ ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚರಂಡಿ ಜಾಲವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಕೊಳಚೆನೀರಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭೂಮಿ, ವಿಸರ್ಜನಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಈ ವಿಧಾನವು 2014ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿ ಗಂಗಾವಿಲಾಸದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅವಳಿ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಿಷನ್' ಆಗಿದೆ. ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ತಂಭಗಳೆಂದರೆ: ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನದಿ ತೀರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ನದಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಗ್ರಾಮ್.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಇರಿಸಿದೆ. ಇದು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ₹31,327 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ 199 ಕೊಳಚೆನೀರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 116 ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ದಿನಕ್ಕೆ 5,270 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊಸ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 2,237 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 925 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 873 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.

'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ'ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ತಟಸ್ಥ ವಿಧಾನ

'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ತಟಸ್ಥ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅಪ್‌ಫ್ಲೋ ಅನಾಯರೋಬಿಕ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆಟ್ (ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಾಡುವ ಕೊಳಗಳೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು), ಸಿಕ್ವೆನ್ಷಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್, ಮೂವಿಂಗ್ ಬೆಡ್ ಬಯೋಫಿಲ್ಮ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್, ಫ್ಲೂಯಿಡೈಸ್ಡ್ ಇಯರೇಟೆಡ್ ಬೆಡ್ ಮತ್ತು ಫುಡ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಪರಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೋಯಾಗ್ಯುಲೇಷನ್, ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು 'ಜೋಕಾಸೌ' ನಂತಹ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಎಂದರೆ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ವಿಘಟಿಸಲು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.   'ಸಿಕ್ವೆನ್ಷಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್' ಎಂಬುದು ಚಕ್ರೀಯ ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದೇ ಹಂತದ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ನಮ್ಯತೆಯು ಬೃಹತ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಣ್ಣ ಜನವಸತಿಗಳು, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಅಭಾವವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 'ನೆರೆಡಾ', ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸುಧಾರಿತ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ -ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಬಹುಮಹಡಿಯ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫೀಕಲ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಫುಡ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೋಯಾಗ್ಯುಲೇಷನ್

ಫುಡ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್

'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಫುಡ್ ಚೈನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸ್ಥಿರ ಕೃತಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ 'ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ' ಮತ್ತು 'ಸಿಕ್ವೆನ್ಷಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಜಾಗದ ಅಗತ್ಯತೆ, ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಅನುಕೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಎಫ್‌ಸಿಆರ್-ಆಧಾರಿತ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಭಾಟ್‌ಪಾರಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು. ಬಿಹಾರದ ಭಾಗಲ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟಕವು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರತಿ ಎಂಎಲ್‌ಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 175 ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೋಯಾಗ್ಯುಲೇಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೋಯಾಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣವು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಕೋಯಾಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಎಂಬುದು ಜೈವಿಕೇತರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ತೂಗುಬಿದ್ದಿರುವ ಮತ್ತು ಎಮಲ್ಸಿಫೈಡ್ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಕಾಗ್ಯುಲಂಟ್ ಲೋಹದ ಆನೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಂಪು ತಾಪಮಾನ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಬದರಿನಾಥ್ ಮತ್ತು ಚಮೋಲಿಯಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, 17 ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿರುವ 0.05 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿ, ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿರುವ 1.19 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಪೋಖರಿ ಬೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 1.25 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಘಟಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲವು.

ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮಹಡಿಯ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳು

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಮೂಲಕ್ಕೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದೆ. ವಾರಾಣಸಿಯ 'ಅಸಿ ಚರಂಡಿ'ಯಲ್ಲಿ  'ಸುಧಾರಿತ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ'-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸುದೀರ್ಘ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಡೈವರ್ಷನ್ ಒಳಚರಂಡಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಕನಿಷ್ಠ ಸಿವಿಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ನಾವೀನ್ಯಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಮುಂಗಡ ಬಂಡವಾಳ ಪಾವತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸೂಚಕಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ನಗರದ 'ಮುನಿ ಕೀ ರೇತಿ'ಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ. ಇದು 'ಎನ್‌ಜಿಪಿ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಮಹಡಿಯ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಮಿತ ಭೂಮಿ, ಮೂರು ಕೊಳಚೆನೀರು ಚರಂಡಿಗಳು, ಒಂದು ಮಳೆನೀರು ಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಹೃಷಿಕೇಶದ 'ತ್ರಿವೇಣಿ ಘಾಟ್'ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಈ 7.5 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಘಟಕವು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅಭಾವವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಲಂಬ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು 900 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಎಂಎಲ್‌ಡಿಗೆ 400 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಜಾಗ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಜೈವಿಕ ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿವಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಭೂಮಿಯ ಅಗತ್ಯತೆಯು ಪ್ರತಿ ಎಂಎಲ್‌ಡಿಗೆ ಸುಮಾರು 120 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುನಿ ಕೀ ರೇತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ

ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪರಿಹಾರಗಳು

ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆ

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನವಸತಿಗೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಜನವಸತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ದುಬಾರಿಯಾಗಬಹುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೀಮಿತ ಭೂಮಿಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್‌ಜಿಪಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನೀರು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ (ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್), ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಿಠೂರ್ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 20,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಪಂಚಾಯತಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಳಚರಂಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಾಗದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನೇರವಾಗಿ ಚರಂಡಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಆರು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು 2 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೀರಿಗೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 'ಬಯೋಕೆಮಿಕಲ್ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್' ಮಟ್ಟವು ಒಳಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 75 mg/l ನಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹೊರಹರಿವಿನಲ್ಲಿ 10 mg/l ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ತಗ್ಗಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ, ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಹರಿವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

'ಜೋಕಾಸೌ' ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಕೊಳಚೆನೀರನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ, 'ಪ್ಲಗ್-ಆಂಡ್-ಪ್ಲೇ' ಘಟಕದೊಳಗೆ ಹಲವಾರು ಕೊಳಚೆನೀರು-ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋಕಾಸೌ-ಆಧಾರಿತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಕಡಿಮೆ ಹರಿವಿನ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಸಿವಿಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೂಗತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, 6 ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿದಿನ ಗಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಿಲಿಂಡರ್-ಟೈಪ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸುಲ್-ಟೈಪ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹು ಸಂರಚನೆಗಳು ವಿವಿಧ ಹರಿವಿನ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಜೈವಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ದ್ವಿತೀಯಕ ಸೆಟ್ಲಿಂಗ್, ಮರುಪರಿಚಲನೆ, ಸೋಂಕುನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಳಚರಂಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಜನವಸತಿಗಳಿಗೆ ಜೋಕಾಸೌ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ನೆರೆಡಾ: ದಕ್ಷ ಜೈವಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ

'ನೆರೆಡಾ' ಎಂಬುದು ಎನ್‌ಜಿಪಿ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಏರೋಬಿಕ್ ಗ್ರಾನ್ಯುಲರ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್  ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್‌ನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಸೆಟ್ಲಿಂಗ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಏರೋಬಿಕ್ ಕಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ, ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 'ಆಕ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ'ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 50% ಮತ್ತು 'ಸಿಕ್ವೆನ್ಷಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಚ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್'ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 20% ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.

ಪಟ್ನಾದ ಪಹಾಡಿಯಲ್ಲಿರುವ 60 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನೆರೆಡಾ-ಆಧಾರಿತ ಎಸ್‌ಟಿಪಿ ಈ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೈಯೋರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಸುಮಾರು 1,900 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಸ್‌ಬಿಆರ್ ಬೈಯೋರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ 5,400 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಜಾಗದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಜೈವಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಇಂಧನ/ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆರೆಡಾ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ನೆರೆಡಾ ರಿಯಾಕ್ಟರ್

ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಫೀಕಲ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಹಾಗೂ ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆ

ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಎಸ್‌ಟಿಪಿ

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂಆಧಾರಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕಸಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನಿಂದ ತೂಗುಬಿದ್ದಿರುವ ಕಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ನಿರಾವಯವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಕ್ತವಾದ ಖನಿಜ ಸಂಯೋಜನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ಸೂಚಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನು 'ನಿರ್ಮಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಶೋಧಕ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಆರ್‌ಸಿಸಿ, ಕಲ್ಲಿನ ಕಟಾವಣೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಏರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್, ಬೈಯೋರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಕಂಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್, ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಂಪ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಪೇಕ್ಷಿತ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಏಕ-ಹಂತದ ಅಥವಾ ಬಹು-ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಚಲಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ 1.2 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಣ್ಣಿನ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಹೊರಹರಿವಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಜಿಟಿ ನಿಯತಾಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಫೀಕಲ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಚುನಾರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಟಿಪಿ

ಫೀಕಲ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚುನಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 10 ಕಿಲೋಲೀಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 'ಫೀಕಲ್ ಸ್ಲಡ್ಜ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ' ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ₹2.70 ಕೋಟಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಜನವಸತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಡೈವರ್ಷನ್ ಜಾಲಗಳು ಹಾಗೂ ಎಸ್‌ಟಿಪಿ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗು ಗುಂಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಚರಂಡಿಗಳ ನೀರಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು ಕೆಲವು ಚರಂಡಿಗಳು ಒಣಗಿಹೋಗಿದ್ದವು. ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ನಂತರ, ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಹ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ

ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಟಿಪಿ ಎಂಬುದು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇಂಗು ಗುಂಡಿಗಳಿಂದ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹ-ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ವಿಶಾಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೆಪ್ಟೇಜ್ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಗರದ ಕೊಳಚೆನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಜಾಲಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಇಂಧನ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಗಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆ

ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ, ಗಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಇಂಧನ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಸಿಯ ಅನಾಯರೋಬಿಕ್ ಡೈಜೆಸ್ಷನ್ (ಅಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ವಿಘಟನೆ) ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಇಂಧನ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನಾಯರೋಬಿಕ್ ಡೈಜೆಸ್ಷನ್ ಎಂಬುದು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ವಾರಾಣಸಿಯ 140 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ದಿನಾಪುರ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 110 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೈಜ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು 4,20,000 ಯೂನಿಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮಾಸಿಕ ಸುಮಾರು 2,20,000 ರಿಂದ 3,00,000 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಬಳಕೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 52 ರಿಂದ 72 ರಷ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನ 80 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೈನಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ದೈನಂದಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯ ಸುಮಾರು 50% ರಷ್ಟನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನಪುರದ ಜಾಜ್‌ಮೌ ಮತ್ತು ಭಾಗಲ್‌ಪುರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 220 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯನ್ನು ಬಯೋ-ಸಿಎನ್‌ಜಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಸಿಯ ನೀರುಸೋಸುವಿಕೆ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀರುಸೋಸುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ದ್ರವ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಗಸಿಯ ಘನ ಅಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಘನ ಮತ್ತು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ನಿಗದಿತ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು 50 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ರಮಣ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ 'ವೊಲ್ಯೂಟ್ ಪ್ರೆಸ್' (ಗಸಿಯಿಂದ ನೀರುಸೋಸುವ ಸಾಧನ) ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅನುಕೂಲಗಳು ಇದನ್ನು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಕ್ರಮಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಉಳಿಕೆ ಗಸಿಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.

ಹಸಿರು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳು: ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ

ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮಾನದಂಡಗಳು, ದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ದಕ್ಷ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 42 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೈನಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ 1,000 ಕೆಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕವು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 5,700 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 3,850 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. 80 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೈನಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ, ಸೌರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,400 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವು ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 8,900 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ 4,500 ಯೂನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ 16 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಜೂನ್ಸಿ ಮತ್ತು 14 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಫಾಪಾಮೌ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬರೇಲಿ, ಭಗವಾನ್‌ಪುರ, ಬೃಂದಾವನ, ಹಾಥರಸ್, ಶ್ಯಾಮ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಹಾರನ್‌ಪುರಗಳಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಮೀರತ್‌ನ 220 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯನ್ನು 'ಹಸಿರು ಎಸ್‌ಟಿಪಿ' ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ 100% ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು 10 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಫ್‌ಸೈಟ್ ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಓಪನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಪಾಲಿಸಿ'  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಸಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಸಹ ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೃಷಿಕೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಗಸಿ ಭಸ್ಮೀಕರಣ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯು ಥರ್ಮಲ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 20% ಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀರುಸೋಸಿದ ನಗರಸಭೆ ಗಸಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸುಮಾರು 90% ಘನವಸ್ತುಗಳವರೆಗೆ ಒಣಗಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಈ ಒಣಗಿದ ಗಸಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಜನರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಒಣ ಬೂದಿಯು ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಿದ ಬೂದಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಯಾರಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಮುನಿ ಕೀ ರೇತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯು ಸೀಮಿತ ಜಾಗದ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗಸಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ದಕ್ಷ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಗಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಮುನಿ ಕೀ ರೇತಿಯಲ್ಲಿ ಗಸಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ

ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಟ್ರಂಕ್ ಸ್ಯೂವರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ

ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಂಕ್ ಸ್ಯೂವರ್‌ಗಳನ್ನು (ಪ್ರಮುಖ ಒಳಚರಂಡಿ ಮಾರ್ಗಗಳು) ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪಾಲನೆಯಾಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳ ಕೊರತೆಯು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. 'ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನ 80 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ನೈನಿ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಒಸಿಇಎಂಎಸ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನಪುರದ 130 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಜಾಜ್‌ಮೌ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಯು ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ವಿದ್ಯುತ್, ಕ್ಲೋರಿನೇಷನ್ ಮತ್ತು ಒಸಿಇಎಂಎಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಟ್ರಂಕ್ ಸ್ಯೂವರ್‌ಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನವೂ ಅಷ್ಟೇ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹಳೆಯ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆ), ಹಾನಿ ಮತ್ತು ತೂತುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ, 2,400 ಮಿಮೀ ವ್ಯಾಸದವರೆಗಿನ 7 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಹಳೆಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಟ್ರಂಕ್ ಸ್ಯೂವರ್ ಅನ್ನು ಗ್ಲಾಸ್ ರಿಇನ್‌ಫೋರ್ಸ್ಡ್ ಪೈಪ್ ಲೈನರ್  ಬಳಸಿ ಪುನಃಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾನಪುರದಲ್ಲಿ, 2,250 ಮಿಮೀ ವ್ಯಾಸದವರೆಗಿನ 9.3 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಹಳೆಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಟ್ರಂಕ್ ಸ್ಯೂವರ್ ಅನ್ನು ಮೆಷಿನ್ ವುಂಡ್ ಸ್ಪೈರಲ್ ಲೈನಿಂಗ್ ಬಳಸಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಹೊಸ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳಚೆನೀರು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಆ್ಯನ್ಯುಟಿ ಮಾಡೆಲ್-ಆಧಾರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು 'ಒಂದು ನಗರ/ಕ್ಲಸ್ಟರ್ – ಒಬ್ಬ ಆಪರೇಟರ್' ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪಾವತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ 1,955 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 31 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, 454 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 11 ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, 235 ಎಂಎಲ್‌ಡಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 6 ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಈ ಗಮನವು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರಿಸದೆ ನಿರಂತರ ಸೇವೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯತ್ತ

ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆಯ ವಿಧಾನವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪರಿಹಾರಗಳು, ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ, ಗಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆಯು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಉದ್ದೇಶವು ಕೇವಲ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಮೀರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಸುಸ್ಥಿರ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು-ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

References

Ministry of Jal Shakti

https://nmcg.nic.in/NamamiGanga.aspx

https://ejalshakti.gov.in/misc/Innovative_LRT_S.aspx/1000

https://nmcg.nic.in/pdf/NGP-At%20a%20Glance%20(Final%20Version%20Printed).pdf

Others

https://gwilws.gujarat.gov.in/web/public/content/cms.portal.document/302/document/Sewage-Treatment-Technologies.pdf

https://www.niti.gov.in/node/306

Click here for pdf file

 

*****

 

 

(Features ID: 160524) आगंतुक पटल : 9
Provide suggestions / comments