पत्र सूचना कार्यालय

যিবোৰ গাঁৱত এটা পৰিয়ালৰ ভৱিষ্যৎ বহুখিনি শস্য চপোৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, তেনে ঠাইত এটা দক্ষতা আহৰণে প্ৰায়ে বিকল্প জীৱিকাৰ পথ মুকলি কৰিব পাৰে। বহু গ্ৰামীণ যুৱকৰ বাবে সেই পথটো আৰম্ভ হয় শিকা, কাম কৰা আৰু উপাৰ্জনৰ নতুন উৎস গঢ়ি তোলাৰ এটা সুযোগৰ পৰা। তাতেই দীনদয়াল উপাধ্যায় গ্ৰামীণ কৌশল্য যোজনা (Deen Dayal Upadhyaya Grameen Kaushalya Yojana - DDU-GKY)-ৰ প্ৰৱেশ ঘটে। ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰামীণ জীৱিকা অভিযান (National Rural Livelihoods Mission - DAY-NRLM)-ৰ অধীনত ২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪ তাৰিখে আৰম্ভ কৰা ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-এ প্ৰান্তীয় আৰু দুৰ্বল গ্ৰামীণ পৰিয়ালৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ই বহনক্ষম জীৱিকাৰ লক্ষ্যৰে নিয়োগ-সংযুক্ত দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে ১৫ৰ পৰা ৩৫ বছৰ বয়সৰ যুৱক-যুৱতীসকলক লক্ষ্য কৰি দক্ষতা প্ৰশিক্ষণক নিয়োগৰ সুযোগৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

কৰ্মৰ জগতখনৰ সৈতে কাৰ্যসূচীটোও পৰিৱৰ্তিত হৈ আছে। সংশোধিত ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই. ২.০ (DDU-GKY 2.0) কাঠামোৱে উদ্যোগ-নেতৃত্বাধীন প্ৰশিক্ষণ, বহনক্ষম নিয়োগ, নিয়োগৰ পিছৰ সহায়, দক্ষতা উন্নীতকৰণ আৰু পুনৰ দক্ষতা আহৰণৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। এটা অন্তৰ্ভুক্তিমূলক ডিজিটেল ব্যৱস্থাই এতিয়া প্ৰশিক্ষণ, মূল্যায়ন, প্ৰমাণীকৰণ, নিৰীক্ষণ আৰু নিয়োগ অনুসৰণ সামৰি লৈছে। ই অংশীদাৰিত্ব, চাকৰি মেলা, কেম্পাছ নিয়োগ আৰু উদ্যোগৰ পৰামৰ্শৰ জৰিয়তে নিয়োগকৰ্তাৰ সংযোগো শক্তিশালী কৰে।

গুৰুত্ব স্পষ্ট: প্ৰশিক্ষণে কামলৈ লৈ যাব লাগে, আৰু কামটো স্থায়ী হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক হোৱা উচিত। ২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ অধীনত ১৮.৪৫ লাখ গ্ৰামীণ যুৱক-যুৱতীক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছে, আনহাতে ১২.৩৫ লাখক নিয়োগ দিয়া হৈছে।

এই সংখ্যাবোৰৰ আঁৰত আছে এনে ব্যক্তিসকলৰ কাহিনী, যিসকলৰ জীৱন সলনি হৈছিল যেতিয়া শিক্ষণে নিয়োগ আৰু জীৱিকাৰ পথ মুকলি কৰিছিল।

বছৰ বছৰ ধৰি নাগালেণ্ডৰ ভিমেথানো ছাখ্ৰিয়ে দেখিছিল যে দহজনীয়া এটা পৰিয়ালক পোহপাল দিবলৈ তেওঁৰ মাতৃয়ে কেনেদৰে কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিছিল। হাইস্কুল সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ভিমেথানোৱে উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ আকাংক্ষা কৰিছিল, কিন্তু আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে সেই আকাংক্ষা বাস্তৱায়িত কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছিল।

ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ বিষয়ে জানিব পাৰি সকলো সলনি হৈ গ’ল। নিজৰ সপোন এৰি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি তেওঁ ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ পৰ্যটন আৰু আতিথ্য প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত নামভৰ্তি কৰিলে। কেইমাহমান পিছত ভিমেথানোৱে বেংগালুৰুত ফুড এণ্ড বেভাৰেজ ছাৰ্ভিচত দ্য ডেন-ত তেওঁৰ প্ৰথম চাকৰিত যোগ দিলে। ই কেৱল নিয়োগ নাছিল। ই তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বাবে এটা নতুন অধ্যায়ৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰিছিল।

নিজৰ যাত্ৰাৰ কথা স্মৰণ কৰি ভিমেথানোৱে কয়, “ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই. ৰূপায়ণ কৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বহু নিবনুৱা যুৱক-যুৱতীক সহায় কৰাৰ বাবে মই গ্ৰামোন্নয়ন মন্ত্ৰালয় আৰু নাগালেণ্ড চৰকাৰৰ এন.এছ.আৰ.এল.এম. (NSRLM)-ৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিছোঁ। এই সুযোগটো মোৰ বাবে আশীৰ্বাদ আছিল, আৰু মই আশা কৰোঁ যে মোৰ দৰেই আৰু বহু যুৱক-যুৱতীয়ে ইয়াৰ পৰা উপকৃত হ’ব পাৰিব।”

ভিমেথানোৰ বাবে ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-এ বাধাপ্ৰাপ্ত শিক্ষাক এটা কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিৰ মঞ্চলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে। চন্দন শ্বাহৰ বাবে অৱশ্যে এই সুযোগে অৱশেষত ঘৰখনৰ পৰা বহু দূৰলৈ লৈ গ’ল।

এটা সময় আছিল যেতিয়া চন্দন শ্বাহৰ পৰিয়ালৰ বাবে আনকি মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাবোৰ পূৰণ কৰাটোও কঠিন আছিল। বিহাৰৰ ছিৱানৰ টেটাহলি গাঁৱত বাস কৰা তেওঁ শিক্ষা অব্যাহত ৰখাৰ কোনো বিশেষ আশা দেখা নাছিল। হাইস্কুলৰ পিছত তেওঁ পঢ়া এৰি পিতৃক খেতিৰ কামত সহায় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ চাৰিওফালে সুযোগ কম থকাৰ বাবে চন্দনে জীৱিকা উপাৰ্জনৰ বাবে বিভিন্ন সৰু-সুৰা কাম গ্ৰহণ কৰিছিল। তথাপি, সেই কামে এটা সন্মানজনক জীৱনৰ বাবে পৰ্যাপ্ত উপাৰ্জন প্ৰদান কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।

তেওঁৰ মাতৃৰ জৰিয়তে এটা নতুন সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ল, যিগৰাকী গেণ্ডা জীৱিকা স্ব-সহায়ক গোটৰ সদস্য আছিল। তেওঁ চন্দনক ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ বিষয়ে জানিবলৈ উৎসাহিত কৰিলে। চন্দনে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি সহায়ক ইলেক্ট্ৰিচিয়ান হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। প্ৰশিক্ষণে তেওঁক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ দিশত প্ৰথম পদক্ষেপ ল’বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা প্ৰদান কৰিলে। পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ বাদ্দীত এটা ডিষ্টিলেৰীত সহায়ক হিচাপে মাহে ১০,৫০০ টকা উপাৰ্জনেৰে তেওঁৰ প্ৰথম চাকৰি লাভ কৰিলে। এই প্ৰাৰম্ভিক অভিজ্ঞতাই তেওঁক অধিক পেছাগত বিকাশৰ বাবে এটা ভেটি প্ৰদান কৰিলে। এই দক্ষতা আৰু অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চন্দনে পিছত বিদেশত এটা সুযোগ গ্ৰহণ কৰি ডুবাইলৈ যায়, য’ত তেওঁ আল শ্বাফা জেনেৰেল কনট্ৰেক্টিং-ত ইলেক্ট্ৰিচিয়ান হিচাপে যোগদান কৰে।

তেতিয়ালৈকে তেওঁৰ মাহিলি উপাৰ্জন ৩৫,০০০ টকালৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ইয়াৰ প্ৰভাৱ তেওঁৰ নিজৰ কেৰিয়াৰৰ বাহিৰলৈও বিস্তৃত হৈছিল আৰু তেওঁৰ পৰিয়াললৈ অধিক আৰ্থিক সুৰক্ষা কঢ়িয়াই আনিছিল। চন্দনে তেওঁৰ পৰিয়ালক সহায় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলৰ শিক্ষাৰ বাবেও অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ যাত্ৰাই তেওঁৰ গাঁৱৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবেও তেওঁক অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস কৰি তুলিছিল।

চন্দনৰ কাহিনীয়ে দেখুৱায় যে কেনেকৈ এটা প্ৰথম নিয়োগৰ সুযোগ স্থায়ী জীৱিকা উন্নয়নৰ ভেটি হৈ উঠিব পাৰে। ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-এ তেওঁক সেই প্ৰথম পদক্ষেপ ল’বলৈ দক্ষতা প্ৰদান কৰিছিল, আনহাতে তেওঁৰ দৃঢ়তা আৰু অভিজ্ঞতাই তেওঁক পৰৱৰ্তী সুযোগসমূহ গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছিল। একেলগে, এইবোৰে তেওঁক আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বাবে অধিক সুৰক্ষিত ভৱিষ্যৎ গঢ়ি তুলিবলৈ সহায় কৰিছিল।

কিন্তু ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ প্ৰতিটো যাত্ৰাই ঘৰৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ পথ নলয়। ৰূপালী হাছদাৰ বাবে এই সুযোগে অৱশেষত তেওঁক ঘৰলৈ ঘূৰাই আনিলে।

আৰ্থিক সমস্যাই অসমৰ চৰাইদেউৰ ৰূপালী হাছদাক নৱম শ্ৰেণীৰ পিছতে পঢ়া এৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। তেওঁৰ পৰিয়াল কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, য’ত তেওঁৰ পিতৃ আছিল একমাত্ৰ উপাৰ্জনকাৰী। তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী সক্ৰিয় স্ব-সহায়ক গোটৰ সদস্য আছিল আৰু তেওঁ ৰূপালীৰ সপোনক উৎসাহিত কৰি আহিছিল। ৰূপালীয়ে জীৱিকা সখীৰ জৰিয়তে ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ বিষয়ে জানিব পাৰি ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত চিলাই মেচিন অপাৰেটৰ ট্ৰেডত নামভৰ্তি কৰে।

প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ তামিলনাডুৰ তিৰুপ্পুৰত কে.পি.আৰ. এপাৰেলছ মিলছত চাকৰি লাভ কৰে। পাঁচ মাহ ধৰি তেওঁ এখন অপৰিচিত চহৰত কাম কৰি এটা নতুন পৰিৱেশৰ সৈতে খাপ খুৱাই ল’লে। তথাপি, তেওঁৰ চিন্তা ঘৰখনৰ ওচৰতে আছিল। তেওঁ চাকৰিৰ পৰা সঞ্চয় কৰা ধন লৈ হাতীবান্ধালৈ উভতি আহি ৫০,০০০ টকা এটা চিলাই আৰু কাটিং কেন্দ্ৰত বিনিয়োগ কৰিলে। নিজৰ বাবে জীৱিকাৰ উৎস হিচাপে আৰম্ভ হোৱা কামটোৱে শীঘ্ৰেই আন এজনৰ বাবেও এটা সুযোগ সৃষ্টি কৰিলে। তেওঁ কেন্দ্ৰটোত এগৰাকী যুৱতীক নিয়োগ কৰিলে আৰু নিজৰ সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰতে এটা উদ্যোগ গঢ়ি তুলিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। বছৰি প্ৰায় ১.১০ লাখ টকাৰ উপাৰ্জনেৰে ৰূপালীৰ যাত্ৰাই দক্ষতা আহৰণৰ আন এটা দিশ দেখুৱায়। এটা চাকৰিয়ে তেওঁক আৰম্ভণি দিছিল, কিন্তু তেওঁ সেই অভিজ্ঞতাক নিজৰ কিবা এটা গঢ়ি তুলিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে।

ৰূপালীয়ে নিজৰ জীৱিকা ঘৰৰ ওচৰতে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে। কিন্তু হীৰালালে এটা বেলেগ পথ বিচাৰিলে—এনে এটা পথ, যিয়ে তেওঁৰ সন্মুখত থকা প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰি তেওঁক এটা কেৰিয়াৰ গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম কৰিব।

ঝাৰখণ্ডৰ হীৰালাল পণ্ডিতে ডাঙৰ হৈ প্ৰতিটো শস্য চপোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ধন কিমান দূৰলৈ চলিব সেয়া নিৰ্ধাৰিত হোৱা দেখিছিল। চাৰিজনীয়া তেওঁৰ পৰিয়ালটো তেওঁৰ পিতৃৰ ঋতুভিত্তিক কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল, যাৰ পৰা মাহে প্ৰায় ৫,০০০ টকা উপাৰ্জন হৈছিল।

দশম শ্ৰেণী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ যিমান পাৰিছিল সিমান ধৰণে পিতৃক সহায় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। এগৰাকী বিশেষভাৱে সক্ষম যুৱক হিচাপে কাম বিচৰাটো একেবাৰেই সহজ নাছিল। কিন্তু হীৰালালে নিজৰ পৰিস্থিতিক নিজৰ ভৱিষ্যৎ নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।

তেওঁ নিজৰ এটা কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাৰ লগতে নিজৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক কল্যাণত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ আকাংক্ষা কৰিছিল। নিজৰ বিকল্পসমূহ বিচাৰি থাকোঁতে হীৰালালে ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-ৰ বিষয়ে জানিব পাৰিলে। কাৰ্যসূচীটোৰ বিনামূলীয়া প্ৰশিক্ষণ আৰু নিয়োগ সহায়তাই তেওঁক দক্ষতা আহৰণ আৰু নিয়োগৰ সুযোগ লাভ কৰাৰ এটা সুযোগ প্ৰদান কৰিলে। তেওঁ ঝাৰখণ্ডৰ দুমকাৰ এটা প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰত হেল্থকেয়াৰ মাল্টিপাৰপ’ছ ট্ৰেডত নামভৰ্তি কৰিলে।

প্ৰশিক্ষণে হীৰালালৰ যাত্ৰাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আনিলে। তেওঁ এটা সহায়ক আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক শিক্ষণ পৰিৱেশত নতুন দক্ষতা আহৰণ কৰিলে, য’ত তেওঁক মৰ্যাদা আৰু সমতাৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ নাশিকৰ এছ.এম.বি.টি. হাস্পতালত জেনেৰেল ডিউটি এচিষ্টেণ্ট হিচাপে নিয়োগ লাভ কৰিলে। এই সুযোগে তেওঁক স্বতন্ত্ৰভাৱে উপাৰ্জন কৰাৰ লগতে পৰিয়ালৰ কল্যাণত অৱদান আগবঢ়াবলৈ সক্ষম কৰিলে। তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, এই অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ আত্মবিশ্বাস শক্তিশালী কৰিলে আৰু তেওঁ কি কি অৰ্জন কৰিব পাৰে সেই সম্পৰ্কে তেওঁৰ ধাৰণাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিলে।

আজি হীৰালালে আন যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ পৰিস্থিতিৰ বাহিৰলৈ চাই তেওঁলোকৰ বাবে উপলব্ধ সুযোগসমূহৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। তেওঁৰ বাবে এই যাত্ৰাৰ আৰম্ভণি হৈছিল প্ৰথম পদক্ষেপ লোৱাৰ সাহসেৰে। ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-এ তেওঁক সেই প্ৰথম পদক্ষেপক এটা কেৰিয়াৰ আৰু অধিক সুৰক্ষিত ভৱিষ্যতৰ দিশে যোৱা এটা পথলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল।

এটা দক্ষতাই গ্ৰামীণ পৰিয়াল এটাৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিটো সমস্যা আঁতৰাব নোৱাৰে, কিন্তু ই অধিক সম্ভাৱনাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিব পাৰে। ভিমেথানোৰ বাবে ই আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে তেওঁৰ শিক্ষা বাধাপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ সময়ত নিয়োগৰ এটা পথ প্ৰদান কৰিছিল। চন্দনৰ বাবে ই অৱশেষত তেওঁক ডুবাইলৈ লৈ যোৱা এটা কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰিছিল। ৰূপালীয়ে নিজৰ দক্ষতা আৰু অভিজ্ঞতা ঘৰলৈ ঘূৰাই আনি নিজৰ এটা উদ্যোগ গঢ়ি তুলিছিল, আনহাতে হীৰালালে নিয়োগৰ এটা পথ আৰু নিজৰ পৰিয়ালক সহায় কৰাৰ এটা সুযোগ বিচাৰি পাইছিল।

তেওঁলোকৰ যাত্ৰাই বিভিন্ন দিশ গ্ৰহণ কৰিছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ মাজত এটা সাধাৰণ সূতা আছে: দক্ষতা আহৰণ, সেইবোৰ প্ৰয়োগ আৰু এটা জীৱিকা গঢ়ি তোলাৰ সুযোগ। ডি.ডি.ইউ.-জি.কে.ৱাই.-এ সেই প্ৰথম পদক্ষেপ সম্ভৱ কৰি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ জৰিয়তে গ্ৰামীণ যুৱক-যুৱতীসকলক প্ৰশিক্ষণৰ পৰা নিয়োগলৈ আৰু নিয়োগৰ পৰা অধিক সুৰক্ষিত আৰু বহনক্ষম জীৱিকাৰ দিশে আগবাঢ়িবলৈ সহায় কৰা হয়।

তথ্যসূত্ৰ

গ্ৰামোন্নয়ন মন্ত্ৰালয়

http://ddugky.info/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2289001

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297790

https://nsrlm.nagaland.gov.in/vimethano-sakhrie/

https://www.nitiforstates.gov.in/public-assets/Best_Practices/Compendiums/75%20Inspirational%20Stories%20of%20Aatmanirbhar%20Rural%20Women.pdf

https://asrlms.assam.gov.in/portlets/success-stories-0

pdf চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

****

পিআইবি গৱেষণা

RR