Infrastructure
ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯ ಭೂಮಿಯ ಮರುಸಂಪಾದನೆ
ಭಾರತದ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ತಾಣಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ
Posted On:
21 SEP 2026 5:11PM
ನಗರ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವಚ್ಛ ರಸ್ತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನಗರಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸರಪಳಿ ಇದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಮನೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುರಿಯುವ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್-ನಗರ (ಎಸ್.ಬಿ.ಎಂ-ಯು) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಸ್.ಬಿ.ಎಂ-ಯು ಮೂಲಭೂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಗಮನವು ಈಗ ನಗರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸಿಸಲು, ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗೂಡಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್-ನಗರ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ನಗರಗಳು ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025ರ ನಡುವೆ 3.66 ಕೋಟಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ/ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 29 ರಾಜ್ಯಗಳ 459 ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣಗಳ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸಾಧಿಸಿವೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಲಕ್ಷ್ಯ ಜೀರೋ ಡಂಪ್ಸೈಟ್' ಶ್ರಮವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಇಂತಹ ತಾಣಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಬದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಗೋರಖ್ಪುರ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೋರಖ್ಪುರದಲ್ಲಿ, 40 ಎಕರೆ ಜಾಗವು ಒಮ್ಮೆ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ನಗರಸಭೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೃಹತ್ ದಿಬ್ಬವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಇದು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ತಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದಿಬ್ಬವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 400 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಯೋಮೈನಿಂಗ್ (ಜೈವಿಕ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ) ಮುಖಾಂತರ ಈ ತಾಣವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮರುಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಗ್ರಹವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಇಂಧನ (ರಿಫ್ಯೂಸ್-ಡಿರೈವ್ಡ್ ಫ್ಯುಯೆಲ್ - RDF), ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು. ಹಿಂಪಡೆದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣನ್ನು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಇಂಧನವನ್ನು ಸಹ-ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದಿಬ್ಬವು ಮರುಸಂಪಾದಿತ ಭೂಮಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಚಿತ್ರ 1: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೋರಖ್ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ತಾಣ
ಸಂಗ್ರಹವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮೀರಿ ರೂಪಾಂತರವು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇಡೀ 40 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು 'ಕಚರೇ ಸೆ ಕಾಂಚನ್ ರಾಪ್ತಿ ಇಕೋ ಪಾರ್ಕ್' ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳವು ಈಗ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳು, ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಕ್ತ ಜಿಮ್, ಯೋಗ ವಲಯ, ಸೌರ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ರಚನೆಗಳು ಇದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘ 'ಶಕ್ತಿ ಕಿ ರಸೋಯಿ' ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಉಪಹಾರ ಗೃಹವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂದು, ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 500 ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ಥಳವು ಹೀಗೆ ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಜೀವನದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ದೆಹಲಿ
ಗೋರಖ್ಪುರದ ಯಶಸ್ಸು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಯಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದಿಬ್ಬವು ಕ್ರಮೇಣ ಕರಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು 70 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಭಾಲ್ಸ್ವಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣವು ಒಮ್ಮೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜುಲೈ 2022 ರಿಂದ, ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಿಷನ್ ಮೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಬಯೋಮೈನಿಂಗ್ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಚಿತ್ರ 2: ದೆಹಲಿಯ ಭಾಲ್ಸ್ವಾದಲ್ಲಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ 'ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಹೀ ಸೇವಾ' ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಭಾಲ್ಸ್ವಾದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವನ್ನು ತ್ವರಿತ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಡಂಪ್ಸೈಟ್ ರಿಮೀಡಿಯೇಶನ್ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (DRAP) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ದೇಶವ್ಯಾಪಿ, ಈ ಮಿಷನ್-ಮೋಡ್ ಶ್ರಮವು ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್-ನಗರ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣಗಳ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಿ.ಆರ್.ಎ.ಪಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಾಲ್ಸ್ವಾದಲ್ಲಿ ಈಗ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೇ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಶೇಕಡಾ 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗವನ್ನು ಮರು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 31 ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 99.07 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಕೆಲಸವು ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳು, ಲೀಚೇಟ್ (ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದ್ರವ ಹರಿವು) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸರ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ತಾಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಹೊಸ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದೇ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ನಾಗ್ಪುರ
ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ, ಭಾಂಡೇವಾಡಿ ಡಂಪಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಗ್ಪುರ ನಗರವು ಮನೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಭಾಂಡೇವಾಡಿ ಡಂಪಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್ಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಮುಖ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ನಗರವು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುರಿಯುವುದರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯತ್ತ ಸಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ವಿಂಗಡಿಸಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಒಮ್ಮೆ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಎಕರೆಗಟ್ಟಲೆ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರ 3: ಭಾಂಡೇವಾಡಿ ಡಂಪಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್, ನಾಗ್ಪುರ
ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಜಾಗದ ಮರುಸಂಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ತಾಣವು ಈಗ 'ಸಮಗ್ರ ನಗರ ಸಭಾ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ'ವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್) ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಇಂಧನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಮಯದ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಧೂಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಲೀಚೇಟ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ರೂಪಾಂತರವು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಿಲ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಗಾಳಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ನಗರವು ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳು, ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯೂನಿಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೊರೆ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮರುಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೆಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಯಚೂರು
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ, ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ ಭೂಮಿಯು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಯಾಕಲಾಸಪುರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣದ 35 ಎಕರೆ ಜಾಗವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಳೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು 62,252 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 22 ಎಕರೆ ನಗರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರ 4: ಯಾಕಲಾಸಪುರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣ, ರಾಯಚೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ
ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ಥಳದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಈಗ ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 5-7 ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಮಿಯಾವಾಕಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು 60,000 ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಸಿ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 5 ಜೂನ್ 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದಂದು ಈ ತಾಣವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು.
ಯಾಕಲಾಸಪುರದ ರೂಪಾಂತರವು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು "ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪರಿಸರ ಸಂಪತ್ತು" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣದ ಭೂಮಿಯು ಪರಿಸರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಚಳವಳಿ
ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ತಾಣವು ಕೇವಲ ಹಿಂಪಡೆದ ಭೂಮಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋರಖ್ಪುರ, ದೆಹಲಿ, ನಾಗ್ಪುರ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರಿನಾದ್ಯಂತ ಮಾದರಿಯು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅಗೆದು, ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಮರಳಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಗರದ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಎಸ್.ಬಿ.ಎಂ-ಯು ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ ಕೆಲಸವು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರ/ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಮಿಷನ್–ನಗರವು ನೈರ್ಮಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ನಗರಗಳು ಹೇಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸಂಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಪರಿಸರವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಈಗ ಪುನರ್ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ.
References
Ministry of Housing and Urban Affairs
Click here to see pdf
*****
(Features ID: 160120)
आगंतुक पटल : 37
Provide suggestions / comments