पत्र सूचना कार्यालय

28 ಜೂನ್ 2026 ರಂದು ನಡೆದ 'ಮನ್ ಕಿ ಬಾತ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ 135ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಮಳೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಆವೇಗ ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಕರೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಗಿಡ ನೆಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಲು 4 ಜುಲೈ 2026 ರಿಂದ 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

“ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್ - ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಮಳೆನೀರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಮಳೆನೀರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ವಿಶೇಷ ಮನವಿ.” ~ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಶ್ರೀ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ

ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಪ್ರತಿ ಮನೆ, ವಸತಿ ಸಮುಚ್ಚಯ (ಸೊಸೈಟಿ) ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ: ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪೂರಣ ಹೊಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿಪಡಿಸಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು.
• ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ: ಬಾವಿಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸುವುದು.
• ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ: ಮಳೆನೀರಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳಿಂದ ಹೂಳು ತೆಗೆದು, ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಗಿಡ ನೆಡುವಿಕೆ: ಜಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ 1.0 (6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024)

ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸೂರತ್‌ನಲ್ಲಿ 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಂದು 'ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ'ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ವರ್ಚುವಲ್ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು, ಇದು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅವರ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮುದಾಯ, ಸಿಎಸ್‌ಆರ್ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಎಂಬ ತತ್ವಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಮತ್ತು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಮತ್ತು 'ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರ' ಹಾಗೂ 'ಸಮಗ್ರ ಸಮಾಜ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೂಲಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.

1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 ರಿಂದ 31 ಮೇ 2025 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೆಎಸ್‌ಜೆಬಿ 1.0, ಕನಿಷ್ಠ 10 ಲಕ್ಷ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮೀರಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ 27 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಕ ಮರುಪೂರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.

ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ 2.0 (2025)

ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 1 ಜೂನ್ 2025 ರಂದು ಜೆಎಸ್‌ಜೆಬಿ 2.0 ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿಯಾದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

31 ಮೇ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯ ವಿರುದ್ಧ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ 1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಗುರಿಯನ್ನು 50 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೀರಿಸಿದೆ. ಈ ವರದಿಯಾದ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭೌತಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತಿವೆ.

ಜೆಎಸ್‌ಜೆಬಿ 1.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 6ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾದರಿ ಸಾಧಕರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿತು.

ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ: ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್ (2026)

ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ: ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್ ಅನ್ನು 1 ಜೂನ್ 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 'ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ' ಉಪಕ್ರಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅದನ್ನು 'ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ: ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್' ಅಭಿಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಿದೆ.

ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳೆಯನ್ನೂ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು:

• ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ – ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಾರ್ ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಅಂಡ್ ಆಜೀವಿಕ ಮಿಷನ್ – ಗ್ರಾಮೀಣ
• ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಾಯಿ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಪರ್ ಡ್ರಾಪ್ ಮೋರ್ ಕ್ರಾಪ್'
• ಪಿಎಂಕೆಎಸ್‌ವೈ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಮೂಲಗಳ ದುರಸ್ತಿ, ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
• ಕ್ಯಾಂಪಾ
• ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅನುದಾನಗಳು
• ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು

ಇದರ ಮೂಲತತ್ವವೆಂದರೆ, ಜೆಜೆಸ್‌ಜೆಬಿ: ಸಿಟಿಆರ್‌ ಅಭಿಯಾನವು 'ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ'ಯಿಂದ (ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ) ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಗಳು, ಯುವಕರು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ: ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್

'ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ: ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್' ಅನ್ನು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ವಿಶ್ವ ಜಲ ದಿನದಂದು (22 ಮಾರ್ಚ್ 2021) "ಮಳೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಯಾವಾಗ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಅಭಿಯಾನವು 2019ರ 'ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಅಭಿಯಾನ'ದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2019ರ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು 256 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 1,592 ಜಲ-ಒತ್ತಡದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 'ಜನ್ ಆಂದೋಲನ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೂಲಕ ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಗಮನಹರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

2021 – ಮಳೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಯಾವಾಗ ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ

• ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
• ಜಲಮೂಲಗಳ ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್
• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ
• ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

2022 – ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ

• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
• ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮರುಜೀವ
• ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್-ಶೆಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ

2023 – ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರತೆ

• 150 ಜಲ-ಒತ್ತಡದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ
• ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ
• ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರತೆ
• ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ

2024 – ನಾರಿ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಲ ಶಕ್ತಿ

• ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳು
• ಜಲಮೂಲಗಳ ಹೂಳೆತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ
• ಮರುಪೂರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾದ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
• ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮರುಜೀವ

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವವು ಜಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ 'ಸ್ವಚ್ಛ ಸುಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಮ್ಮಾನ್' ಮೂಲಕ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು

ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಘಟಕವೆಂದರೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ (JSKs) ಸ್ಥಾಪನೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಹಾಗೂ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲಿನಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯವರೆಗೆ

ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜನ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. 'ಕ್ಯಾಚ್ ದಿ ರೇನ್' (ಮಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಿ) ಮತ್ತು 'ಜಲ ಸಂಚಯ್ ಜನ್ ಭಾಗಿದಾರಿ'ಯಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ, ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ 'ಜನ್ ಆಂದೋಲನ'ವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತವು 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಮರ್ಥ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹವಾಮಾನದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಜಲ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಳೆನೀರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

'ಮನ್ ಕಿ ಬಾತ್' ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವ, ನೀರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಾಸೆಯು, ನಾಗರಿಕರು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಜಲ ಭದ್ರತೆಯತ್ತ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ.

Reference:

Ministry of Jal Shakti

Click here to see pdf 

*****