पत्र सूचना कार्यालय

বিকশিত ভাৰত– জি ৰাম জি

"বিকশিত ভাৰত - ৰোজগাৰ আৰু আজীৱিকা মিছনৰ গেৰাণ্টী (গ্ৰামীণ)"

গ্ৰাম্য নিযুক্তি আৰু উন্নয়নৰ এক নতুন ৰূপৰেখা

২০৪৭ চনৰ বিকশিত ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে সংগতি ৰাখি, 'বিকশিত ভাৰত - ৰোজগাৰ আৰু আজীৱিকা মিছনৰ গেৰাণ্টী (গ্ৰামীণ)' চমুকৈ ভিবি-জি ৰাম জি-এ গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্কাৰক প্ৰতিফলিত কৰিছে। ২০২৬ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা 'ভিবি-জি ৰাম জি আইন, ২০২৫' বলৱৎ হৈছে আৰু দেশৰ সকলো গ্ৰাম্যাঞ্চলতে ইয়াক সফলতাৰে কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। মহাত্মা গান্ধী নৰেগা-ৰ পৰা ভিবি-জি ৰাম জি-লৈ হোৱা এই উত্তৰণ মসৃণ আৰু বাধাহীন আছিল। এই নতুন ৰূপৰেখাৰ শুভাৰম্ভণিৰ সময়ৰ পৰাই ইয়াৰ ৰূপায়ণত সহায় কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ডিজিটেল ব্যৱস্থাসমূহ কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছিল।

এই আইনে প্ৰতিটো বিত্তীয় বৰ্ষত ১২৫ দিনৰ মজুৰিভিত্তিক নিযুক্তিৰ বিধিবদ্ধ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰে। যিবোৰ গ্ৰাম্য পৰিয়ালৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যই স্বেচ্ছাই অদক্ষ কায়িক শ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে, সেই প্ৰতিটো পৰিয়ালক এই নিশ্চয়তাই সামৰি লয়। ই এক সমৃদ্ধশালী আৰু স্থিতিস্থাপক গ্ৰাম্য ভাৰতৰ বাবে সবলীকৰণ, বিকাশ, সমন্বয় আৰু পৰিপূৰ্ণতাক প্ৰসাৰিত কৰে। ই চাৰিটা মূল বিষয়ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে: জল সুৰক্ষা, মূল গ্ৰাম্য আন্তঃগাঁথনি, জীৱিকা সম্পৰ্কীয় আন্তঃগাঁথনি আৰু চৰম বতৰৰ পৰিঘটনাৰ প্ৰশমন।

এই আইনে সমন্বয়-চালিত আৰু পৰিপূৰ্ণতা-ভিত্তিক পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে চৰকাৰৰ এক সৰ্বাত্মক দৃষ্টিভংগীক প্ৰাতিষ্ঠানিক ৰূপ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দুত আছে 'বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনা'ৰ প্ৰস্তুতি। এই পৰিকল্পনাসমূহে গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহৰ বিভিন্ন উন্নয়নমূলক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ বাবে এক একত্ৰিত ৰূপৰেখা প্ৰদান কৰে।

বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে তৃণমূলস্তৰৰ পৰিকল্পনা

ভিবি-জি ৰাম জি-ৰ অধীনত 'বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনা (ভি জি পি পি)' হৈছে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাতিষ্ঠানিক সংস্কাৰ। এই পৰিকল্পনাই তৃণমূল পৰ্যায়ত অংশগ্ৰহণমূলক, প্ৰমাণ-ভিত্তিক, পৰিপূৰ্ণতা-ভিত্তিক আৰু সমন্বয়-চালিত পৰিকল্পনাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।

বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাই স্থানীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহক গ্ৰাম্য উন্নয়ন পৰিকল্পনাৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত স্থান দিয়ে। গ্ৰাম সভা আৰু গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে এই পৰিকল্পনাসমূহ প্ৰস্তুত কৰা হয়। গ্ৰাম সভাই এই পৰিকল্পনাসমূহৰ যথোচিত পৰামৰ্শ আৰু অনুমোদন প্ৰদান কৰে। বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাই গাঁৱসমূহক তেওঁলোকৰ প্ৰকৃত উন্নয়নমূলক প্ৰয়োজনীয়তা, বৰ্তমান থকা সম্পদ আৰু উন্নয়নৰ ব্যৱধানসমূহ চিনাক্ত কৰিবলৈ আৰু সেই অনুসৰি কামবোৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিবলৈ সক্ষম কৰে।

বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনা প্ৰক্ৰিয়াই কেনেদৰে কাম কৰে

• অংশগ্ৰহণমূলক পৰিকল্পনা: গ্ৰাম সভাৰ অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহে স্থানীয় প্ৰয়োজনীয়তাৰ ভিত্তিত কামসমূহ চিনাক্ত কৰে আৰু সেইবোৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।
• সম্পদৰ মানচিত্ৰণ: গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান থকা সম্পদ, আন্তঃগাঁথনি আৰু সেৱা প্ৰদানৰ ব্যৱধানসমূহৰ এক বিস্তৃত তালিকা প্ৰস্তুতকৰণৰ জৰিয়তে এই প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়।
• বৰ্তমানৰ সম্পদসমূহৰ সামৰণি: এই তালিকাত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনি আৰু কাৰ্যসূচীৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা সম্পদসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।
• জি আই এছ আধাৰিত পৰিকল্পনা: এই পৰিকল্পনা প্ৰক্ৰিয়াত জি আই এছ, যুক্তধাৰা, পি এম গতি শক্তি আৰু অন্যান্য ডিজিটেল সঁজুলিসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভূ-স্থানিক আৰু অ-ভূ-স্থানিক তথ্যই স্থানীয় প্ৰয়োজনীয়তা আৰু বৰ্তমান থকা সম্পদসমূহৰ ভিত্তিত প্ৰমাণ-আধাৰিত আৰু একত্ৰিত পৰিকল্পনাত সহায় কৰে।
• ব্যৱধান নিৰ্ধাৰণ: এই মঞ্চসমূহৰ পৰা পোৱা তথ্যই স্থানিক পৰিকল্পনা, উন্নত সম্পদ মানচিত্ৰণ আৰু একেটা কামৰে পুনৰাবৃত্তি ৰোধ কৰাত সহায় কৰে। ই আন্তঃগাঁথনিৰ ঘাটি, উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ আৰু সাম্ভাৱ্য পদক্ষেপসমূহ চিনাক্ত কৰাতো সহায় কৰে।
• চৰকাৰী স্তৰত সমন্বয়: বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাই একত্ৰিত গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন আঁচনি, বিভাগ আৰু অংশীদাৰসকলৰ সমল আৰু পদক্ষেপসমূহ একত্ৰিত কৰি চৰকাৰৰ এক সৰ্বাত্মক দৃষ্টিভংগীক উদগনি যোগায়।
• বহু-স্তৰীয় একত্ৰীকৰণ: খণ্ড, জিলা, ৰাজ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত এই পৰিকল্পনাসমূহ একত্ৰিত কৰা হয়। এই একত্ৰিত পৰিকল্পনাসমূহে 'বিকশিত ভাৰত ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য আন্তঃগাঁথনি ভঁৰাল'লৈ অৰিহণা যোগায়।
• অনুমোদিত কামসমূহ: বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাৰ ৰূপৰেখাই চাৰিটা মূল বিষয়ৰ অধীনত ৩১৮ প্ৰকাৰৰ অনুমোদিত কাম চিহ্নিত কৰিছে।

নিযুক্তি-সংলগ্ন সম্পদ সৃষ্টি, উন্নত আন্তঃগাঁথনি আৰু ৰাজহুৱা পদক্ষেপসমূহৰ সমন্বয়ৰ জৰিয়তে একত্ৰিত গ্ৰাম্য উন্নয়নত সহায় কৰাই হৈছে বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনা প্ৰক্ৰিয়াৰ মূল লক্ষ্য।

ভিবি জি-ৰাম জি: ক্ষেত্ৰভিত্তিক অগ্ৰগতি

২০২৬ চনৰ ১ জুলাইত কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছৰে পৰা, ২০২৬ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰলৈকে ভিবি-জি ৰাম জি-এ উল্লেখনীয় অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে।

• সক্ৰিয় শ্ৰমিক: ২০২৬-২৭ বৰ্ষত ১০.৮৮ কোটি
• সৃষ্টি কৰা সম্পদ: ২.৮৩ লাখ
• সৃষ্টি কৰা শ্ৰম-দিৱস: ৩১.৬৯ কোটিতকৈ অধিক
• মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ: ২০২৬-২৭ বৰ্ষত ৬১.৬৫ শতাংশ
• দাবী অনুসৰি শ্ৰমিকক প্ৰদান কৰা নিযুক্তি: প্ৰায় ২.২৩ কোটি গ্ৰাম্য পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত ২.৮১ কোটিতকৈ অধিক
• ৰূপায়ণ হৈ থকা কাম: ৯৭.১৭ লাখ
• ভৱিষ্যতৰ নিযুক্তিৰ দাবী পূৰণ কৰিবলৈ সাজু থকা অনুমোদিত কাম: ৭৩.২৪ লাখ
• কাৰ্যক্ষম হৈ থকা সক্ৰিয় কৰ্মক্ষেত্ৰ: প্ৰায় ২০.১৬ লাখ
• সমগ্ৰ দেশজুৰি বৰ্তমান কাম ৰূপায়ণ কৰি থকা গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা: প্ৰায় ২.৩১ লাখ
• ডি বি টি লেনদেন: ২০২৬-২৭ বৰ্ষত ৩.৭৬ কোটি
• মজুৰিৰ হাৰ: প্ৰতিদিনে ৩০০ টকাৰ পৰা ৪৫০ টকাৰ ভিতৰত
• প্ৰদান কৰা মুঠ 'গ্ৰামীণ ৰোজগাৰ গেৰাণ্টী কাৰ্ড'ৰ সংখ্যা: ১৫.১৭ কোটি

বিত্তীয় অগ্ৰগতি

• ২০২৬-২৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাবে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহলৈ অন্তৱৰ্তীকালীন আৱণ্টন হিচাপে মুঠ ৯৩,৮৪১ কোটি টকা আৱণ্টিত কৰা হৈছে।
• ইয়াৰ ভিতৰত, প্ৰথম কিস্তি হিচাপে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহলৈ ২৫,৮৮০ কোটি টকাৰ মূল অনুমোদন মুকলি কৰা হৈছে।

প্ৰযুক্তি-সমৰ্থিত স্বচ্ছতা আৰু সুশাসন

ভিবি-জি ৰাম জি ৰূপায়ণৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযুক্তি হৈছে মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। ডিজিটেল ব্যৱস্থাসমূহে শ্ৰমিকৰ প্ৰমাণীকৰণ, নিৰীক্ষণ, ধন পৰিশোধ আৰু স্বচ্ছতা ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে। তদুপৰি, এই ব্যৱস্থাসমূহে বহনক্ষম সম্পদ সৃষ্টি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নৰ সৈতে নিযুক্তিক সংযুক্ত কৰে।

• ডিজিটেল প্ৰমাণীকৰণ: মুখমণ্ডল আৰু বায়’মেট্ৰিক প্ৰমাণীকৰণৰ জৰিয়তে ই-কেৱাইচি আৰু শ্ৰমিকৰ উপস্থিতি লিপিবদ্ধ কৰা হয়। ই স্বচ্ছতা, দায়বদ্ধতা আৰু নিৰ্ভৰযোগ্যতা উল্লেখনীয়ভাৱে বৃদ্ধি কৰে।
• ডিজিটেল কৰ্ম নিৰীক্ষণ: জিঅ'-টেগিং, ডিজিটেল জোখ-মাখ, ইলেক্ট্ৰনিক মেজাৰমেণ্ট বুক (ই-এম বি) আৰু ম'বাইল-ভিত্তিক নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থাই কামৰ ৰূপায়ণৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত নিৰীক্ষণ কৰাত সহায় কৰে।
• ডিজিটেল ধন পৰিশোধ: প্ৰত্যক্ষ লাভালাভ হস্তান্তৰ ব্যৱস্থাই এই ৰূপৰেখাৰ অধীনত ধন পৰিশোধ কৰাত সহায় কৰে।
• প্ৰযুক্তি-সমৰ্থিত তদাৰকী: স্থানিক প্ৰযুক্তি-সমৰ্থিত পৰিকল্পনা, ৰিয়েল-টাইম ডেচব'ৰ্ড আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সমৰ্থিত বিশ্লেষণে নিৰীক্ষণ, প্ৰতিবেদন দাখিল আৰু সংশোধনমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণত সহায় কৰে।
• ডিজিটেল মঞ্চ আৰু দক্ষতা বিকাশ: নিৰ্দিষ্ট ডিজিটেল মঞ্চ, নাগৰিকৰ অংশগ্ৰহণৰ মঞ্চ আৰু বৃহৎ পৰিসৰৰ দক্ষতা বিকাশৰ পদক্ষেপসমূহে কামৰ ৰূপায়ণত অধিক সহায় কৰে।

তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা গ্ৰাম্য উন্নয়ন গঢ়ি তোলা

ভিবি-জি ৰাম জি-এ নিযুক্তি, অংশগ্ৰহণমূলক পৰিকল্পনা আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়নক একত্ৰিত কৰিছে। বিকশিত গ্ৰাম পঞ্চায়ত পৰিকল্পনাৰ (ভি জি পি পি) জৰিয়তে গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহে স্থানীয় প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ চিনাক্ত কৰে, বৰ্তমান থকা সম্পদসমূহৰ মানচিত্ৰণ কৰে আৰু উন্নয়নমূলক কামসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে। প্ৰযুক্তি, সমন্বয় আৰু ডিজিটেল ব্যৱস্থাই ইয়াৰ ৰূপায়ণ, স্বচ্ছতা আৰু দায়বদ্ধতাক সুদৃঢ় কৰে। এই ৰূপৰেখাই বহনক্ষম সম্পদ সৃষ্টিৰ সৈতে নিযুক্তিক সংযুক্ত কৰি স্থিতিস্থাপক জীৱিকা আৰু একত্ৰিত গ্ৰাম্য উন্নয়নত সহায় কৰে।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

গ্ৰামোন্নয়ন মন্ত্ৰালয়

https://vbgramg.dord.gov.in/vbgramg/home.aspx

https://vbgramg.dord.gov.in/vbgramg/WriteReaddata/data/Draft_Framework_for_Viksit_Gram_Panchayat_Plan_(VGPP)_RGVS-2026_26.06.2026.pdf

https://vbgramgrep.dord.gov.in/VBGRAMG/vbgramg_ataglance/At_a_glance.aspx

পিআইবি বেকগ্ৰাউণ্ডাৰ

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2259691&reg=48&lang=2

pdf চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

***

পিআইবি গৱেষণা/RD/RR

(तथ्य सामग्री आईडी: 151139) आगंतुक पटल : 27