Factsheet Details:Factsheet Details

Social Welfare

സശക്ത് നാരി, സശക്ത് ഭാരതം

प्रविष्टि तिथि: 14 AUG 2026 15:45 PM

ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചാ ഗാഥയ്ക്ക് കരുത്തേകുന്ന സ്ത്രീകൾ

വെറും ആനുകൂല്യങ്ങൾ കൈപ്പറ്റുന്നവർ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയുടെ വികസന ഗാഥയുടെ സജീവ ചാലകശക്തികളായി സ്ത്രീകൾ മാറിയിരിക്കുന്നു. പെൺകുട്ടി, ആരോഗ്യം, പോഷകാഹാരം, നൈപുണ്യങ്ങൾ, സംരംഭകത്വം, നേതൃത്വം എന്നിവയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ജീവിതചക്ര ഇടപെടലുകൾ ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാക്കുന്നു. സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ, സംരംഭകത്വം, ഡിജിറ്റൽ ഉൾപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയിലൂടെ സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കലും നേതൃത്വ അവസരങ്ങളും വിപുലീകരിച്ചു. മെച്ചപ്പെട്ട ശുചിത്വ സൗകര്യങ്ങൾ, പാർപ്പിടം, ശുദ്ധമായ ഇന്ധനം, പൈപ്പുവെള്ളം എന്നിവയുടെ ലഭ്യത സ്ത്രീകളുടെ അന്തസ്സും സുരക്ഷയും വർധിപ്പിച്ചു. ഭരണനിർവഹണത്തിൽ വർധിച്ചുവരുന്ന പങ്കാളിത്തം രാഷ്‌ട്രനിർമ്മാണത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പങ്കിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

തുടക്കങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഭാവിയെ പരിപാലിക്കുന്നു

ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ, പോഷകാഹാര പിന്തുണ, സ്ഥാപനാധിഷ്ഠിത പ്രസവ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ മാതൃ-ശൈശവ പരിചരണം ശക്തിപ്പെടുത്തി.

ബേഠി ബച്ചാവോ ബേഠി പഠാവോ (BBBP)

ഈ പദ്ധതി ഒരു ജീവിതചക്ര തുടർച്ചയിലൂടെ, കുറഞ്ഞുവരുന്ന കുട്ടികളുടെ ലിംഗാനുപാതവും അനുബന്ധ സ്ത്രീ ശാക്തീകരണ വിഷയങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നു.
സ്ഥാപനാധിഷ്ഠിത പ്രസവങ്ങൾ, പെൺകുട്ടികളുടെ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ പ്രവേശനം, പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കൽ, പ്രസവത്തിനു മുമ്പുള്ള പരിചരണ രജിസ്ട്രേഷൻ എന്നിവയിൽ ഇത് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
2011-ലെ സെൻസസിലെ 1,000 പുരുഷന്മാർക്ക് 943 സ്ത്രീകൾ എന്ന കണക്കുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ 2019-21-ലെ ദേശീയ കുടുംബാരോഗ്യ സർവേ-5 പ്രകാരം 1,000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1,020 സ്ത്രീകൾ എന്ന ലിംഗാനുപാതം രേഖപ്പെടുത്തി.

പ്രധാൻ മന്ത്രി മാതൃ വന്ദന യോജന (PMMVY)

ഗർഭിണികൾക്കും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാർക്കും നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം നൽകുന്ന ഒരു മാതൃത്വ ആനുകൂല്യ പദ്ധതിയാണിത്.
ആദ്യത്തെ കുഞ്ഞ് ജനിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് രണ്ട് ഗഡുക്കളായി ₹5,000 ലഭിക്കും; രണ്ടാമത്തെ കുട്ടി പെൺകുട്ടിയാണെങ്കിൽ 6,000 രൂപ ലഭിക്കും.
സ്വാധീനം: 2026 ജൂലൈ 31 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 5.13 കോടി ഗുണഭോക്താക്കൾ എൻറോൾ ചെയ്തു. 4.37 കോടി ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് തുക നൽകി. ആകെ 20,571 കോടി രൂപ നൽകി.

പ്രധാൻ മന്ത്രി സുരക്ഷിത് മാതൃത്വ അഭിയാൻ (PMSMA)

ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള ഗർഭധാരണങ്ങൾക്ക് എല്ലാ മാസവും 9-ാം തീയതി ഗവൺമെന്റ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഇത് സൗജന്യ പ്രസവപൂർവ്വ പരിശോധനകൾ നൽകുന്നു.
സ്വാധീനം: 2026 ഓഗസ്റ്റ് 13 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 7.50 കോടിയിലധികം ഗർഭിണികളെ പരിശോധിച്ചു. 8,812 സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. രാജ്യവ്യാപകമായി 22,000-ത്തിലധികം കേന്ദ്രങ്ങൾ ഈ സേവനം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
6.85 കോടിയിലധികം പ്രസവപൂർവ്വ പരിശോധനകൾ നടത്തി. 1.03 കോടി ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള ഗർഭധാരണങ്ങൾ ഡിജിറ്റൽ ട്രാക്കിംഗിനായി കണ്ടെത്തി.

ജനനി ശിശു സുരക്ഷാ കാര്യക്രം (JSSK)

പൊതുജനാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ സൗജന്യ ഗതാഗതം, പരിശോധനകൾ, മരുന്നുകൾ, രക്തം, ഭക്ഷണം എന്നിവയോടൊപ്പം സിസേറിയൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സൗജന്യ പ്രസവത്തിന് എല്ലാ ഗർഭിണികൾക്കും ഈ പദ്ധതി അർഹത നൽകുന്നു.
2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 1.99 കോടിയിലധികം ഗർഭിണികൾക്കും 16.85 ലക്ഷത്തിലധികം രോഗബാധിതരായ നവജാതശിശുക്കൾക്കും ഗുണഭോക്താക്കൾ എന്ന നിലയിൽ സഹായം ലഭിച്ചു.
2014-15 മുതൽ 18.05 കോടിയിലധികം ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് ഈ പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ സഹായം ലഭിക്കുന്നു.

ഫലങ്ങൾ

ആദ്യ ത്രൈമാസ പ്രസവപൂർവ്വ പരിശോധനകൾ ദേശീയ കുടുംബ ആരോഗ്യ സർവേ-4 ലെ (2015-16) 58.6 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് ദേശീയ കുടുംബാരോഗ്യ സർവേ-6 ൽ (2023-24) 76.2 ശതമാനമായി ഉയർന്നു.
നാലോ അതിലധികമോ പ്രസവപൂർവ്വ പരിശോധനകൾ പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ ദേശീയ കുടുംബാരോഗ്യ സർവേ-4 ലെ (2015-16) 51.2 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് ദേശീയ കുടുംബ ആരോഗ്യ സർവേ-6 ൽ (2023-24) 65.2 ശതമാനമായി വർധിച്ചു.
ദേശീയതലത്തിൽ സ്ഥാപനധിഷ്ഠിത പ്രസവങ്ങൾ ദേശീയ കുടുംബ ആരോഗ്യ സർവേ-4 ലെ (2015-16) 78.9 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് ദേശീയ കുടുംബാരോഗ്യ സർവേ-6 ൽ (2023-24) 90.6 ശതമാനമായി ഉയർന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസം, നൈപുണ്യങ്ങൾ, ഉന്നതലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള വളർച്ച

ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം 2020-ൽ അധിഷ്ഠിതമായി പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം വെറും പ്രവേശനത്തിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയിലേക്കും പുരോഗതിയിലേക്കും പ്രകടമായ ഫലങ്ങളിലേക്കും മാറിയിരിക്കുന്നു.

ജൻഡർ ഇൻക്ലൂഷൻ ഫണ്ട്: സ്കൂൾ സംവിധാനത്തിലുടനീളം പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പെൺകുട്ടികൾക്ക് ലക്ഷ്യാധിഷ്ഠിത പിന്തുണ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.
സൗകര്യപ്രദമായ പാതകൾ: സ്കൂളിലും കോളേജിലും പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുകയും തുടർച്ചയായ പങ്കാളിത്തത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിവിധ വിഷയാധിഷ്ഠിത ഓപ്ഷനുകൾ: ഒരൊറ്റ ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ വിവിധ അക്കാദമിക് താല്പര്യങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ പെൺകുട്ടികളെ അനുവദിക്കുന്നു.

സമഗ്ര ശിക്ഷയും കസ്തൂർബ ഗാന്ധി ബാലികാ വിദ്യാലയങ്ങളും (KGBV)

ഇന്ത്യയുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ സമ്പ്രദായം (2025-26): രാജ്യവ്യാപകമായി 14.67 ലക്ഷം സ്കൂളുകൾ, 1.02 കോടി അധ്യാപകർ, 24.72 കോടി വിദ്യാർത്ഥികൾ.
സ്കൂളുകളിലെ പെൺകുട്ടികളുടെ പ്രവേശനം: 2025-26 ൽ 11.96 കോടി പെൺകുട്ടികളുടെ പ്രവേശനം.
കസ്തൂർബ ഗാന്ധി ബാലികാ വിദ്യാലയങ്ങൾ: പ്രവേശനം 6.07 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് (2020–21) 7.58 ലക്ഷമായി വർധിച്ചു (2025–26).

സ്‌കോളർഷിപ്പുകളും സാമ്പത്തിക സഹായവും

സെൻട്രൽ സെക്ടർ സ്കോളർഷിപ്പ്: സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിലെ മിടുക്കികളായ പെൺകുട്ടികൾക്കായി ഏകദേശം 50 ശതമാനം സ്കോളർഷിപ്പുകൾ സംവരണം ചെയ്യുന്നു.
ദേശീയ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ സ്കോളർഷിപ്പ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രതിവർഷം 1.5 ലക്ഷം രൂപ നൽകുന്നു, ഇതിൽ പ്രതിവർഷം 3,000 സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രഗതി സ്കോളർഷിപ്പ്: 2014-15 മുതൽ പ്രതിവർഷം 10,000 സ്കോളർഷിപ്പുകൾ നൽകുന്നു; 2024-25 ഓടെ ഏകദേശം 36,000 പെൺകുട്ടികൾക്ക് പ്രയോജനം ലഭിച്ചു.
ഫലം: ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ പ്രവേശനം 2021-22 ലെ 2.07 കോടിയിൽ നിന്ന് 2022-23 ൽ 2.18 കോടിയായി വർധിച്ചു. 2014-15 ലെ 1.57 കോടിയിൽ (38.4 ശതമാനം) നിന്ന് സ്ത്രീ പ്രവേശനം ഏകദേശം 60.32 ലക്ഷം വർധിച്ചു.

ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മേഖലയിലും ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലും സ്ത്രീകൾ

2019 ഡിസംബർ മുതൽ വിജ്ഞാൻ ജ്യോതി പദ്ധതി: 300 ജില്ലകളിലായി (ഒമ്പതാം ക്ലാസ് മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വരെ പഠിക്കുന്ന) 1.12 ലക്ഷത്തിലധികം പെൺകുട്ടികൾക്ക് പ്രയോജനപ്പെട്ടു (2026 മാർച്ച് വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച്).
സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അധിക സീറ്റുകൾ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം 10 ശതമാനത്തിൽ താഴെയായിരുന്നത് 20 ശതമാനത്തിലധികമായി ഉയർത്തി.
2024-25-ൽ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങളിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷൻ നടത്തുന്ന ജൂനിയർ റിസർച്ച് ഫെലോഷിപ്പ് യോഗ്യത നേടിയവരിൽ 53 ശതമാനത്തിലധികവും സ്ത്രീകളായിരുന്നു.

നൈപുണ്യവും ഡിജിറ്റൽ ഉൾപ്പെടുത്തലും

പ്രധാൻമന്ത്രി കൗശൽ വികാസ് യോജന (PMKVY)

ഈ പദ്ധതി ഹ്രസ്വകാല, വ്യവസായ അനുകൂല പരിശീലനം നൽകുന്നു. ഗുണഭോക്താക്കളിൽ ഏകദേശം 45 ശതമാനം സ്ത്രീകളാണ്.

PMKVY 1.0: 19.85 ലക്ഷം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി.
PMKVY 2.0: 1.10 കോടി ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം/മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകി.
PMKVY 3.0: 7.37 ലക്ഷം പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകി.
PMKVY 4.0: 28 ലക്ഷത്തിലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി, 19.36 ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് സാക്ഷ്യപത്രം നൽകി.

NAVYA (കൗമാരക്കാരായ പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനം)

NAVYA (2025): 19 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 27 വികസനാഭിലാഷ ഡിജിറ്റൽ മാർക്കറ്റിംഗ്, സൈബർ സുരക്ഷ, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് അധിഷ്ഠിത സേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ 16 മുതൽ 18 വരെ വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നു.
2026 ജൂൺ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച്: പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം 1,060 പെൺകുട്ടികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി.

ആരോഗ്യം, പോഷകാഹാരം, അന്തസ്സോടെയുള്ള ക്ഷേമം

ആയുഷ്മാൻ ഭാരത്

ആയുഷ്മാൻ ഭാരത് പ്രധാൻമന്ത്രി ജൻ ആരോഗ്യ യോജന (AB-PMJAY: പണമില്ലാതെ നേരിട്ട് ലഭിക്കുന്ന ദ്വിതീയ, തൃതീയതല ചികിത്സകൾ നൽകുന്നു; 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 45.5 കോടി ആയുഷ്മാൻ കാർഡുകൾ നിർമ്മിച്ചു. ഇതിൽ 22.48 കോടി കാർഡുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് നൽകിയതാണ്. കൂടാതെ 5.25 കോടിയിലധികം ആശുപത്രി പ്രവേശനങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടേതായിരുന്നു.
ആയുഷ്മാൻ ആരോഗ്യ മന്ദിരങ്ങൾ: 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 1.86 ലക്ഷത്തിലധികം ആയുഷ്മാൻ ആരോഗ്യ മന്ദിരങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇത് സ്ത്രീകൾക്ക് മാതൃ-രോഗപ്രതിരോധ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു.
ആയുഷ്മാൻ ഭാരത് ഡിജിറ്റൽ മിഷൻ (ABDM): 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 110 കോടിയിലധികം ആരോഗ്യ രേഖകൾ ഡിജിറ്റലായി ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 12 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യ അക്കൗണ്ടുകളിൽ 49.72 ശതമാനവും സ്ത്രീകളുടേതാണ്.

സക്ഷം അങ്കൺവാടിയും പോഷൺ 2.0 ഉം

മിഷൻ സക്ഷം അങ്കൺവാടിയും പോഷൺ 2.0 ഉം പോഷകാഹാരക്കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിലും പ്രാരംഭ ബാല്യകാല വികസനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ഇത് നിരവധി പോഷകാഹാര, അങ്കൺവാടി ഇടപെടലുകളെ ഒരൊറ്റ സംയോജിത ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു.

2026 ജൂലൈ 31 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 64.46 ലക്ഷത്തിലധികം ഗർഭിണികളും 45.44 ലക്ഷത്തിലധികം മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാരും 15.68 ലക്ഷം കൗമാരക്കാരായ പെൺകുട്ടികളും ഉൾപ്പെടെ 8.94 കോടിയിലധികം ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് സേവനം നൽകുന്നു.
കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ 1.29 ലക്ഷം അങ്കൺവാടി കേന്ദ്രങ്ങൾ സക്ഷം അങ്കൺവാടികളായി ഉയർത്തി.
2026 ജൂലൈ 31 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം 13.31 ലക്ഷം അങ്കൺവാടി പ്രവർത്തകർ സേവനത്തിലുണ്ട്.

മിഷൻ ഇന്ദ്രധനുഷ്

2026 മാർച്ച് 18 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 11.87 കോടി കുട്ടികളും 3.96 കോടി ഗർഭിണികളും യു-വിൻ പോർട്ടലിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഇത് ഈ ഗുണഭോക്താക്കൾക്കുള്ള രോഗപ്രതിരോധ സേവനങ്ങൾ ഡിജിറ്റലായി രേഖപ്പെടുത്തുകയും ട്രാക്ക് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
5.46 കോടി കുട്ടികൾക്കും 1.32 കോടി ഗർഭിണികൾക്കും തടയാവുന്ന രോഗങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പ് നൽകി.
2026 ഫെബ്രുവരി 17 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 8.73 കോടി സ്ത്രീകളെ ഗർഭാശയഗളാർബുദ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയരാക്കി.
36 സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള 14 വയസ്സ് പ്രായമുള്ള ഏകദേശം 1.2 കോടി അർഹരായ പെൺകുട്ടികൾക്കായി 2026 ഫെബ്രുവരി 28 ന് രാജ്യവ്യാപകമായി എച്ച്.പി.വി പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പ് ക്യാമ്പയിൻ ആരംഭിച്ചു.
2026 ജൂലൈ 15 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് രാജ്യത്തുടനീളം ആകെ 52,10,302 പെൺകുട്ടികൾക്ക് എച്ച്.പി.വി പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പ് ലഭിച്ചു.

സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കലും സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണവും

സുകന്യ സമൃദ്ധി യോജന

വരുമാന നികുതി നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 80 സി പ്രകാരം നിക്ഷേപങ്ങൾ 250 രൂപയിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ വർഷത്തിൽ 8.2 ശതമാനം നികുതിരഹിത പലിശയും ലഭിക്കുന്നു.
ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വിവാഹത്തിനുമായി ഭാഗികമായി പണം പിൻവലിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഇത് ഘടനാപരമായ കുടുംബ സമ്പാദ്യത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം മൊത്തം നിക്ഷേപം 3.33 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലധികമായി (2025 ഡിസംബർ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച്).

DAY-NRLM - സ്വയംസഹായ സംഘ ശൃംഖല

1.51 കോടി കമ്മ്യൂണിറ്റി കേഡർ അംഗങ്ങളോടെ 7,627 ബ്ലോക്കുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തി സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളെ ഒരു രാജ്യവ്യാപക പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായി വിപുലീകരിച്ചു.
പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം 2026 ഫെബ്രുവരി 6 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് പരിശീലനം ലഭിച്ച 50,548-ലധികം ബാങ്ക് സഖിമാരിലൂടെ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ 12.18 ലക്ഷം കോടിയിലധികം രൂപയുടെ ബാങ്ക് വായ്പ നേടി.
2026 ജൂൺ 30-ഓടെ സ്റ്റാർട്ട്-അപ്പ് ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വ പരിപാടിക്ക് കീഴിൽ 4.32 ലക്ഷം സംരംഭങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകി.

ലഖ്പതി ദീദി പദ്ധതി

സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രതിവർഷം കുറഞ്ഞത് 1 ലക്ഷം രൂപയുടെ സുസ്ഥിര വരുമാനം കൈവരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
വ്യാപ്തി: 2026 മാർച്ച് 31 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 34 സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ, 757 ജില്ലകൾ, 94.31 ലക്ഷം സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ, 10.14 കോടി സ്വയംസഹായ സംഘ അംഗങ്ങൾ.
6,611 മുഖ്യ പരിശീലകർ, 4.09 ലക്ഷം കമ്മ്യൂണിറ്റി റിസോഴ്സ് വ്യക്തികൾ, 3.87 കോടി സാധ്യതയുള്ള ലഖ്പതി ദീദിമാർ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ശക്തമായ ശൃംഖലയിലൂടെ ഇത് നടപ്പിലാക്കാൻ സാധ്യമാക്കുന്നു.

പ്രധാൻമന്ത്രി ജൻ ധൻ യോജന

2026 ഓഗസ്റ്റ് 12 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ആകെ 58.90 കോടി ജൻ ധൻ അക്കൗണ്ടുകൾ ആരംഭിച്ചു.
2026 ജൂലൈ 1 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 32.68 കോടി ജൻ ധൻ അക്കൗണ്ടുകൾ സ്ത്രീകളുടേതാണ്.

പ്രധാൻമന്ത്രി മുദ്ര യോജന (PMMY)

2026 ഏപ്രിൽ 8 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ആകെ 57.79 കോടിയിലധികം വായ്പകൾ അനുവദിക്കുകയും 40.07 ലക്ഷം കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
അനുവദിച്ച വായ്പകളിൽ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും വനിതാ സംരംഭകർക്കാണ്.

പ്രധാൻമന്ത്രി സ്ട്രീറ്റ് വെണ്ടേഴ്സ് ആത്മനിർഭർ നിധി (സ്വധിധി)

സ്വാധീനം: 2026 ഓഗസ്റ്റ് 13 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ഈ പദ്ധതി 78,24,611 കച്ചവടക്കാർക്ക് പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നു. ഇതിൽ 46 ശതമാനം ഗുണഭോക്താക്കളും സ്ത്രീകളാണ്.

നമോ ഡ്രോൺ ദീദി യോജന

പാടങ്ങളിൽ വളങ്ങളും കീടനാശിനികളും തളിക്കുന്നതിനായി ഡ്രോണുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നു.
1,261 കോടി രൂപയുടെ തുകയോടെ അംഗീകരിച്ചു (2023-24 മുതൽ 2025-26 വരെ). വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾക്ക് 15,000 ഡ്രോണുകൾ നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം നമോ ഡ്രോൺ ദീദി സംരംഭത്തിന് കീഴിലുള്ള അഞ്ഞൂറിലധികം ഡ്രോണുകൾ ഉൾപ്പെടെ 1,094 ഡ്രോണുകൾ വനിതാ സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾക്ക് വിതരണം ചെയ്തു. ഇത് കാർഷിക ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും ജീവനോപാധികളും വർധിപ്പിക്കുന്നു.

വുമനിയ (ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്‌പ്ലേസ്)

2.1 ലക്ഷത്തിലധികം സ്ത്രീകളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംരംഭങ്ങൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 13.7 ലക്ഷം ഓർഡറുകൾ നേടി.
സ്ത്രീകളുടെ സൂക്ഷ്മ-ചെറുകിട-ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾക്ക് 28,000 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ കരാർ മൂല്യം നൽകി. ഇത് 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തേക്കാൾ 27.60 ശതമാനം കൂടുതലാണ്. ഇത് ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്‌പ്ലേസിന്റെ ഓർഡർ മൂല്യത്തിന്റെ 5.6 ശതമാനം സുരക്ഷിതമാക്കുന്നു.

സ്വയംസഹായ സംരംഭക മാർക്കറ്റ് (ഷീ-മാർട്ട്)

2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ പദ്ധതി 1 കോടി സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രയോജനം ലഭിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
സുസ്ഥിര സംരംഭങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കാനും പരിപാലിക്കാനും അവരെ സഹായിക്കുന്നു.

സുരക്ഷ, ഭദ്രത, അന്തസ്സ്, ജീവിതനിലവാരം

മിഷൻ ശക്തി

സ്ത്രീകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനും പിന്തുണയ്ക്കുമായി സംബൽ (സുരക്ഷ), സമർത്ഥ്യ (ശാക്തീകരണം) എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
രാജ്യവ്യാപകമായി 15.2 ലക്ഷം വൺ സ്റ്റോപ്പ് സെന്ററുകളും 642 നാരീ അദാലത്തുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
സ്ത്രീകൾക്കായുള്ള ഹെൽപ്പ് ലൈൻ (181) 2026 ജൂലൈ 31 വരെ 1.05 കോടിയിലധികം സ്ത്രീകൾക്ക് അടിയന്തര പ്രതികരണ സംവിധാനവുമായി (112) ബന്ധിപ്പിച്ച് മുഴുവൻ സമയ പിന്തുണ നൽകി.
ഷീ-ബോക്സ് പോർട്ടൽ തൊഴിൽസ്ഥലത്തെ പീഡനങ്ങൾ ഓൺലൈനായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനും വേഗത്തിൽ പരാതി പരിഹരിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.

പ്രധാൻമന്ത്രി ആവാസ് യോജന (PMAY)

പ്രധാൻമന്ത്രി ആവാസ് യോജന – അർബൻ (2015), പ്രധാനമന്ത്രി ആവാസ് യോജന - ഗ്രാമീൺ (2016) എന്നിവ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളോടുകൂടിയ കോൺക്രീറ്റ് വീടുകൾ നൽകുന്നു.
പ്രധാൻമന്ത്രി ആവാസ് യോജന - ഗ്രാമീൺ: 2026 ഓഗസ്റ്റ് 13 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 96.06 ലക്ഷത്തിലധികം അഥവാ 24.73 ശതമാനം വീടുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായി അനുവദിച്ചു.
പ്രധാൻമന്ത്രി ആവാസ് യോജന - അർബൻ 2.0: 2026 ഓഗസ്റ്റ് 9 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 1.25 കോടി വീടുകൾ അനുവദിക്കുകയും ഒരു കോടി വീടുകൾ സ്ത്രീകൾക്ക് നൽകുകയും ചെയ്തു.

പങ്കാളിത്തം, പ്രാതിനിധ്യം, തീരുമാനമെടുക്കൽ

2026 ഫെബ്രുവരി എട്ടിലെ അന്തിമ വോട്ടർ പട്ടികയിലെ 96.88 കോടി ആളുകളിൽ 47.15 കോടിയിലധികം പേർ സ്ത്രീകളായിരുന്നു.
2025 മാർച്ച് 19 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് 14.5 ലക്ഷം സ്ത്രീകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പഞ്ചായത്തീരാജ് പ്രതിനിധികളായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ഇത് ആകെയുള്ളതിന്റെ 46 ശതമാനത്തിലധികമാണ്.
2023-ലെ നാരീശക്തി വന്ദൻ നിയമം (106-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി നിയമം) ലോക്‌സഭ, സംസ്ഥാന നിയമസഭകൾ, ഡൽഹി നിയമസഭ എന്നിവയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് 33 ശതമാനം സംവരണം നൽകുന്നു. ഇത് സെൻസസിന് ശേഷമുള്ള മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയ പ്രക്രിയയെത്തുടർന്ന് നിലവിൽ വരും.
2025-ൽ 17 വനിതാ കേഡറ്റുകളുടെ ആദ്യ സംഘം നാഷണൽ ഡിഫൻസ് അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.
2022 മുതൽ ആകെ 158 വനിതാ കേഡറ്റുകൾ നാഷണൽ ഡിഫൻസ് അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു.

വികസിത ഭാരതത്തിന്റെ അടിത്തറയായി നാരീശക്തി

ഗവൺമെന്റിന്റെ ഊന്നൽ സ്ത്രീകളുടെ നേതൃത്വം, അന്തസ്സ്, അവസരം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായി ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളെ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്തു. തൊഴിലാളികൾ, സംരംഭകർ, കർഷകർ, നേതാക്കൾ എന്നീ നിലകളിൽ 2047-ഓടെയുള്ള വികസിത ഭാരതത്തിൽ സ്ത്രീകൾ കൂടുതൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം, വരുമാനം, തീരുമാനമെടുക്കൽ എന്നിവയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം ഇപ്പോൾ കുടുംബങ്ങളിലേക്കും സമൂഹങ്ങളിലേക്കും അതിന്റെ സ്വാധീനം വിപുലീകരിക്കുന്നു. സംരംഭകത്വം മുതൽ താഴെത്തട്ടിലുള്ള ഭരണനിർവഹണം വരെ നാരീശക്തി കരുത്തോടെയും വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യത്തോടെയും മുന്നേറുന്നു.