પોસ્ટેડ ઓન:
22 NOV 2026 6:12PM by PIB Ahmedabad
પ્રથમ શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) સભ્યતાગત સંવાદ મંચનું આયોજન ભારત સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા સંયુક્ત રીતે કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઇન્દિરા ગાંધી નેશનલ સેન્ટર ફોર ધ આર્ટ્સ (IGNCA) એ નોલેજ પાર્ટનર તરીકે સેવા આપી હતી. આ મંચનું ઉદ્ઘાટન ભારતના માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા 20 નવેમ્બર 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીના ઐતિહાસિક પુરાના કિલ્લા ખાતે કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ચાર મંત્રીઓ અને SCO ના મહાસચિવ શ્રી નુરલાન યેર્મેકબાયેવ સહિત 22 દેશોના 116 પ્રતિનિધિઓ એકત્ર થયા હતા. નાયબ મંત્રીઓ, રાજદૂતો, વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ, વિદ્વાનો, વિષય નિષ્ણાતો, સાંસ્કૃતિક પ્રતિનિધિઓ અને SCO સચિવાલયના અધિકારીઓ પણ આ મેળાવડાનો ભાગ હતા.
SCO ક્ષેત્રની વિવિધ સભ્યતાગત પરંપરાઓ વચ્ચે સંવાદ માટેના મંચ તરીકે કલ્પિત આ ફોરમે સહભાગી દેશોને તેમના ઐતિહાસિક આંતરસંબંધો પર ચિંતન કરવા અને આ ચિરંતન જોડાણો સમકાલીન સાંસ્કૃતિક સહયોગને કેવી રીતે માહિતગાર કરી શકે છે તે અંગે વિચારણા કરવા સક્ષમ બનાવ્યા. ત્રણ દિવસ દરમિયાન, કાર્યક્રમમાં ઉચ્ચ-સ્તરીય વિચાર-વિમર્શ, વિષયોક્ત આદાનપ્રદાન, વારસાગત જોડાણો અને સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિઓનો સમન્વય કરવામાં આવ્યો હતો.
20 નવેમ્બર 2026 - ઉદ્ઘાટન સત્ર
ઉદ્ઘાટન દિવસના કાર્યક્રમની શરૂઆત સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિ સાથે થઈ હતી, ત્યારબાદ SCO સભ્યતાગત સંવાદ મંચ પર એક શોર્ટ ફિલ્મનું સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમમાં પુરાના કિલ્લા ખાતે બે પ્રદર્શનો પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. “અસ્તિત્વ - ધ એસેન્સ ઓફ અવર એક્ઝિસ્ટન્સ” એ દિલ્હીના પુરાતત્વીય અને સાંસ્કૃતિક સ્તરો રજૂ કર્યા, જ્યારે “મહાભારત સ્ક્રોલ પેવેલિયન” એ અઢારમી સદીના દુર્લભ સચિત્ર મહાભારત સ્ક્રોલને પ્રદર્શિત કર્યું, જે ભારતની હસ્તપ્રત અને કલાત્મક વારસાની ઝલક આપે છે.
તેમના ઉદ્ઘાટન સંબોધનમાં, માનનીય પ્રધાનમંત્રીએ ભાર મૂક્યો હતો કે સભ્યતાગત સંવાદ રાષ્ટ્રો વચ્ચે શાંતિ, પરસ્પર સમજણ અને વિશ્વાસમાં અર્થપૂર્ણ યોગદાન આપી શકે છે. તેમણે મધ્ય એશિયા, ચીન, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા અને વ્યાપક યુરેશિયન ક્ષેત્ર સાથેના ભારતના ઐતિહાસિક સાંસ્કૃતિક જોડાણોને યાદ કર્યા, જે વેપાર, વિદ્વતા, આધ્યાત્મિક યાત્રાઓ અને સમગ્ર ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વિચારો તથા જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન દ્વારા પોષવામાં આવ્યા હતા.
સમાજોમાં જ્ઞાનની યાત્રાઓ તરફ ધ્યાન દોરતા, પ્રધાનમંત્રીએ સંગીત, સ્થાપત્ય, આધ્યાત્મિક પરંપરાઓ અને કલાત્મક અભિવ્યક્તિમાં સહિયારા પ્રભાવોની સાથે પંચતંત્ર, રામાયણ અને ગાણિતિક જ્ઞાનના પ્રસારણનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે SCO દેશોને ડિજિટલ ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ, હસ્તપ્રતો અને સંગ્રહોનું ડિજિટાઇઝેશન, સહયોગી સંશોધન, સંયુક્ત પ્રદર્શનો, શૈક્ષણિક આદાનપ્રદાન, સાંસ્કૃતિક પ્રવાસન અને યુવાનો સાથે વધુ જોડાણ સહિતની સમકાલીન પહેલો દ્વારા આ વારસાને આગળ ધપાવવા આમંત્રણ આપ્યું. તેમના સંબોધનમાં સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવામાં વસુધૈવ કુટુમ્બકમના સભ્યતાગત આદર્શની પ્રાસંગિકતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

21 નવેમ્બર 2026
દિવસની શરૂઆત ભારત સરકારના માનનીય સંસ્કૃતિ મંત્રીની અધ્યક્ષતામાં “સભ્યતાગત અને સાંસ્કૃતિક અભિવ્યક્તિઓ” વિષયક સત્ર સાથે થઈ હતી. સહભાગી દેશોના મંત્રીઓ અને પ્રતિનિધિઓએ તેમની સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ, ઐતિહાસિક અનુભવો અને સમાન રસના ક્ષેત્રો પર દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કર્યા. આ આદાનપ્રદાનમાં મૂર્ત અને અમૂર્ત વારસાના રક્ષણ, સંસ્થાકીય જોડાણોને મજબૂત કરવા, વિદ્વાનો અને કલાકારો વચ્ચે વાર્તાલાપને પ્રોત્સાહિત કરવા તથા સંયુક્ત સંશોધન અને દસ્તાવેજીકરણને આગળ વધારવાના મહત્વ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.

ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ દ્વારા આયોજિત “અ શેર્ડ કલ્ચરલ કેનવાસ - આર્ટિસ્ટિક એન્ડ આર્કિટેક્ચરલ એક્સચેન્જીસ અમોંગ SCO નેશન્સ” શીર્ષક હેઠળના સમર્પિત સત્રમાં, આ પ્રદેશના કલાત્મક અને સ્થાપત્ય પરિદ્રશ્યને આકાર આપનારા અનેક ઐતિહાસિક સંપર્કોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. ચર્ચાઓ પ્રાગૈતિહાસિક અને કાંસ્ય યુગના જોડાણો, બૌદ્ધ કલા અને સ્થાપત્ય, સિલ્ક રૂટ આદાનપ્રદાન, ઈન્ડો-પર્શિયન પ્રભાવો અને દરિયાઈ જોડાણો પર ફરી વળી હતી, સાથે જ વારસા સંરક્ષણ અને ડિજિટલ દસ્તાવેજીકરણ માટે સહયોગી અભિગમો પર પણ વિચારણા કરવામાં આવી હતી.

પ્રતિનિધિઓએ, માનનીય સંસ્કૃતિ મંત્રીની સાથે, કિલ્લા રાય પિથોરા કલ્ચરલ કોમ્પ્લેક્સ ખાતે “ધ લાઇટ એન્ડ ધ લોટસ: રેલિક્સ ઓફ ધ અવેકન્ડ વન” ની મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાતે ભારતના બૌદ્ધ વારસા અને જે વ્યાપક એશિયન નેટવર્ક દ્વારા બૌદ્ધ વિચાર, કલા અને પવિત્ર અવશેષ પરંપરાઓ પ્રવાસ કરી હતી તેની સાથે જોડાવાની તક પૂરી પાડી. દિવસના કાર્યક્રમનું સમાપન સંગીત નાટક અકાદમી દ્વારા સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિ અને ત્યારબાદ રાત્રિભોજન સાથે થયું હતું.

22 નવેમ્બર 2026
અંતિમ દિવસના વિચાર-વિમર્શ બે વિષયો પર કેન્દ્રિત હતા: “ભાષા, સાહિત્ય, લિપિ અને હસ્તપ્રત પરંપરાઓ” અને “મઠના માર્ગો - ધાર્મિક અને દાર્શનિક પરંપરાઓ”. પ્રથમ સત્રમાં ભાષાઓ, લિપિઓ, હસ્તપ્રતો અને સાહિત્યિક વારસાના જતન માટેના અભિગમો, તેમજ પેઢીઓ અને ભૌગોલિક સીમાઓ પાર જ્ઞાનના પ્રસારણની શોધ કરવામાં આવી હતી. બીજા સત્રમાં શ્રદ્ધા અને દર્શનની યાત્રાઓ તથા સમગ્ર SCO ક્ષેત્રમાં ધાર્મિક સંસ્થાઓ, શિક્ષણ કેન્દ્રો અને સમુદાયોને જોડતા ઐતિહાસિક સંબંધોની તપાસ કરવામાં આવી હતી.



આ ચર્ચાઓએ સહભાગી દેશોને સહિયારી પ્રાથમિકતાઓ ઓળખવાની અને સંરક્ષણ, સંશોધન, દસ્તાવેજીકરણ, શૈક્ષણિક જોડાણ અને સાંસ્કૃતિક ભાગીદારીમાં સહયોગ માટે વ્યવહારિક માર્ગો પર વિચારણા કરવાની તક પૂરી પાડી.
ફોરમના પરિણામ સ્વરૂપે, ત્રણ દિવસના વિચાર-વિમર્શમાંથી ઉભરી આવેલા મુખ્ય વિષયો, દ્રષ્ટિકોણો અને અભિસરણના ક્ષેત્રોને કેદ કરવા માટે ઇન્દ્રપ્રસ્થ કોમ્યુનિક તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તે ફોરમ દરમિયાન થયેલી ચર્ચાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે અને SCO દેશો વચ્ચે સતત સંવાદ અને સાંસ્કૃતિક સહયોગને આગળ ધપાવવા માટે ઉપયોગી સંદર્ભ પૂરો પાડવાનો હેતુ ધરાવે છે.
ઇન્દ્રપ્રસ્થ કોમ્યુનિક અહીં વાંચો.
દિવસના વિચાર-વિમર્શના સમાપન પર, પ્રતિનિધિઓને ભારતના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાના સીમાચિહ્નરૂપ લાલ કિલ્લા પર લઈ જવામાં આવશે, ત્યારબાદ લાલ કિલ્લા ખાતે લાઇટ-એન્ડ-સાઉન્ડ શો (જય હિંદ) યોજાશે, જે પ્રતિનિધિઓને સ્મારકના ઇતિહાસ અને ભારતના રાષ્ટ્રીય વારસામાં તેના મહત્વની નિમજ્જન પ્રસ્તુતિ આપશે.
ફોરમે પરસ્પર સમજણને ગાઢ બનાવવા અને SCO ના દેશો વચ્ચે ચિરંતન સંબંધો બાંધવાના માધ્યમ તરીકે સતત સભ્યતાગત જોડાણના મૂલ્યની પુષ્ટિ કરી. ઐતિહાસિક જોડાણોને સમકાલીન તકો સાથે સંવાદમાં લાવીને, આ મેળાવડાએ સમગ્ર ક્ષેત્રમાં સાંસ્કૃતિક સહયોગને નવી ગતિ પૂરી પાડી.
ઇન્દ્રપ્રસ્થ કોમ્યુનિક અહીં વાંચો.