ઇલેક્ટ્રોનિક્સ તથા સૂચના પ્રોદ્યોગિકી મંત્રી
પોસ્ટેડ ઓન:
20 NOV 2026 10:40AM by PIB Ahmedabad
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) એ ભારતમાં ડિજિટલ સુલભતા અને સમાવેશકતાને આગળ વધારવા અંગે દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વિશેષ પ્રતિનિધિ સુશ્રી હેબા હગ્રાસ સાથે એક ઇન્ટરેક્ટિવ સત્ર યોજ્યું હતું. CeG હોલ, MeitY ખાતે યોજાયેલો આ સંવાદ 16-25 નવેમ્બર, 2026 દરમિયાન વિશેષ પ્રતિનિધિની ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતનો એક ભાગ હતો. MeitY ના અધિકારીઓ ઉપરાંત, વિદેશ મંત્રાલયે પણ નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર (NIC), સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન ટેસ્ટિંગ એન્ડ ક્વોલિટી સર્ટિફિકેશન (STQC), સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ્ડ કમ્પ્યુટિંગ (C-DAC) અને નેશનલ ઇ-ગવર્નન્સ ડિવિઝન (NeGD)ના પ્રતિનિધિઓ સાથે ભાગ લીધો હતો.

આ સત્રનું નેતૃત્વ MeitYના સંયુક્ત સચિવ અને NeGDના પ્રેસિડેન્ટ અને CEO શ્રી નંદ કુમારમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેની શરૂઆત સુલભતા અંગે માનનીય પ્રધાનમંત્રીના વિઝન તેમજ ભારતની ડિજિટલ સુલભતા પહેલો પરની એક ટૂંકી ફિલ્મથી થઈ હતી, ત્યારબાદ વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન અને ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ત્યારપછી, MeitYના સાયન્ટિસ્ટ-E ડૉ. સંતોષ પાંડે અને NeGDના VP શ્રી બ્રહ્માનંદ ઝા દ્વારા સંયુક્ત રીતે એક પ્રેઝન્ટેશન આપવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ભારતનું કાનૂની માળખું ડિજિટલ સુલભતાને કેવી રીતે સમર્થન આપે છે તેની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. ભારતે 2007માં દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો પરના સંમેલનને બહાલી આપી હતી, અને દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો અધિનિયમ, 2016માં સુલભ માહિતી અને સંચાર ટેકનોલોજીની આવશ્યકતા છે. MeitY એ 2013માં યુનિવર્સલ ઇલેક્ટ્રોનિક એક્સેસિબિલિટી પર રાષ્ટ્રીય નીતિને સૂચિત કરી હતી, અને તેની ભૂમિકા મુખ્યત્વે ધોરણો, માર્ગદર્શિકા અને સાધનો દ્વારા સહાયક બનવાની છે.
ચર્ચા કરાયેલી મુખ્ય પહેલોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- ધોરણો: GIGW 3.0, ભારતીય સરકારી વેબસાઇટ્સ અને એપ્સ માટેની માર્ગદર્શિકા, જે WCAG 2.1 લેવલ AA સાથે સુસંગત છે; અને ICT ઉત્પાદનો અને સેવાઓની સુલભતા પર ભારતીય ધોરણ IS 17802, જેને 2023 ના સુધારા દ્વારા RPwD નિયમો હેઠળ લાગુ કરવામાં આવ્યું છે.
- પ્રમાણપત્ર અને પરીક્ષણ: STQC પ્રમાણપત્ર, જેમાં 73 મંત્રાલયો અને વિભાગો પ્રમાણિત છે; અને વેબસાઇટ્સ અને એપ્સના પરીક્ષણ માટે સુગમ્યવેબ (SugamyaWeb) અને સત્ય (SATYA) જેવા સાધનો.
- ડિઝાઇન સપોર્ટ: UX4G, જેણે 400 થી વધુ સરકારી વેબસાઇટ્સ અને એપ્સને UX ઓડિટ અને ડિઝાઇન સપોર્ટ પૂરો પાડ્યો છે, અને જેના ઉપયોગ માટે તૈયાર સુલભતા વિજેટનો ઉપયોગ 1,800 થી વધુ વેબસાઇટ્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
- સમાવિષ્ટ સેવાઓ: બહુભાષી સુલભતા માટે ભાષિણી (Bhashini), 23 ભાષાઓમાં નાગરિક સેવાઓ માટે ઉમંગ (UMANG), અને વૉઇસ તથા બહુભાષી સપોર્ટ સાથે નમસ્તે ભારત AI નાગરિક માર્ગદર્શિકા.
- સહાયક અને શિક્ષણ ઉકેલો: દિવ્યાંગ સારથી, બૌદ્ધિક દિવ્યાંગતા ધરાવતા વ્યક્તિઓ માટે VR-આધારિત શિક્ષણ સામગ્રી ધરાવતું પ્લેટફોર્મ.
MeitY એ આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને અનુરૂપ સુલભતા માર્ગદર્શિકાને નિયમિતપણે અપડેટ કરવા, પ્રમાણપત્ર અને અનુપાલનને સમર્થન આપવા, અધિકારીઓ અને ડેવલપર્સની ક્ષમતા નિર્માણ કરવા અને ભારતના સાધનો તથા અનુભવોને વહેંચવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે તે વધુ સમાવેશકતા માટે ડિજિટલ સહાયક ઉકેલો વિકસાવવાનું જાળવી રાખશે.
SM/DK/JT
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :
@PIBAhmedabad
/pibahmedabad1964
/pibahmedabad
pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com