ಪ್ರಕಟಣಾ ದಿನಾಂಕ:
19 NOV 2026 10:34PM by PIB Bengaluru
ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಇಂದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಇಲಾಖಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ‘ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ’ದ (ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತ ಭಾರತ) ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಧಾನ’ದ (ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ) ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ತಿಳಿಸಿದರು.
ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸಂಜೆ ನಡೆದ ‘ಸಮಾವೇಶಿ ನೀತಿ ಸಂಕಲ್ಪ’ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸರ್ವಸದಸ್ಯ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ತಂದಿರುವ ಪರಿವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಬಡತನದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕೋಟಿ ಜನರು ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

‘ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ’ವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ‘ಜನ ಆಂದೋಲನ’ವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು, ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ, ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು; ಜೊತೆಗೆ, ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಸನದ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಪೋಷಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.
ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಸನದಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀವನ ಪಯಣವು ಭರವಸೆಯ ಪ್ರಬಲ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಈ ಜೀವನ ಪಯಣಗಳು ಭರವಸೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಚೇತರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತ ಜೀವನವು ಘನತೆಯುಳ್ಳ ಜೀವನ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ, ರೈತರು ಅಕ್ರಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣದ ಕುರಿತು, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅವರು 'ದಿವ್ಯಾಂಗ' ಎಂಬ ಪದದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಘನತೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಸಮಾಜದಾದ್ಯಂತ ದಿವ್ಯಾಂಗರ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಮೋದಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅವರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಅಂತರ್ಗತ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ಪೋಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ಸಹಕಾರ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಒಮ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, 27 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಚಿವರು, ಎರಡೂ ಇಲಾಖೆಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು, 35 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಚಿವಾಲಯದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣದ ಕಡೆಗೆ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.

ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು
ಎರಡು ದಿನಗಳ ಇಲಾಖಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ನವೆಂಬರ್ 18, 2026 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಉದ್ಘಾಟನಾ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವ ಡಾ. ವೀರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆ (DoSJE) ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆ (DEPwD) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ನೀಡಿದರು, ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು, ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ದಿನವು ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತವನ್ನು ಮರು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು; ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು, ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು; ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ.
ನಾಲ್ಕು ಸಮಾನಾಂತರ ಉಪ-ಅಧಿವೇಶನಗಳು (breakout sessions), ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.
1. 'ನಶಾ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ'ಕ್ಕಾಗಿ (ವ್ಯಸನ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ) ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮರುರೂಪಿಸುವುದು
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವರಾದ ಡಾ. (ಕರ್ನಲ್) ಧನಿ ರಾಮ್ ಶಾಂಡಿಲ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯಿತು.
ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಅವಿನಾಶ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ಅವರ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ಜನ ಆಂದೋಲನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲಾಯಿತು.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ 10 ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ನಶಾ ಮುಕ್ತಿ ಸಂಕಲ್ಪ ದಿವಸ್ ಆಚರಿಸುವುದು; ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆಯ ವಾರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 2029 ರೊಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವ್ಯಸನ ಮುಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಚಂಡೀಗಢದ VADA ಕ್ಲಬ್ಗಳು, ಪಂಜಾಬ್ನ SOORMA ರಾಯಭಾರಿಗಳು, ಮೇಘಾಲಯದ ಡ್ರೀಮ್ ಸೊಲೇಸ್ ಹೋಂ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ 100 ದಿನಗಳ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹರಿಯಾಣದ STARS ರೇಟಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ನವೀನ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು.
ಕುಟುಂಬಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಡಾ. ಶಾಂಡಿಲ್ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು, ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎರಡೂ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.
ಶ್ರೀ ಗೆಹ್ಲೋಟ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಸಮುದಾಯ-ಚಾಲಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ರಾಜ್ಯ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎಲ್. ವರ್ಮಾ ಅವರು, ಚರ್ಚೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.

2. ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು, ಸಬಲೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಅಸಿಮ್ ಅರುಣ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಕಿಶನ್ ಕುಮಾರ್ ಬೇಡಿ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಅಧಿವೇಶನವು ಸಮಗ್ರ, ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ವಿತರಣಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸರಳೀಕರಣ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಏಕೀಕರಣ, ನೆರವಿನ ಅರ್ಜಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಆದಾಯ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಮೊತ್ತಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಒಡಿಶಾ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ವೇದಿಕೆಗಳು; ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪೋರ್ಟಲ್; ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪೂರ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ; ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ವಯಂ-ಅನುಮೋದನಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಶಸ್ವಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದವು.
ಅರ್ಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆ-ಮುಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ, ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದವು.
3. ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಹೊರೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಕಡಿತ
ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವೆ ಡಾ. ಶ್ವೇತಾ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಿ ಲಾಲ್ರಿನ್ಪುಯಿ ಅವರ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧಿವೇಶನವು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಕಾಲಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು.
ಆರೋಗ್ಯ, ಪೋಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು; ಟೆಲಿ-ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಔಟ್ರೀಚ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು; ಸಂಯೋಜಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು ತನ್ನ SANSPARSH ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು, ಇದು 20-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯ ಮೂಲಕ ಆಟಿಸಂ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (ASD) ಗಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮುಖವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಡಾ. ಗುಪ್ತಾ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಿದರು.
ಶ್ರೀಮತಿ ಲಾಲ್ರಿನ್ಪುಯಿ ಅವರು ಪೋಷಕರ ಜಾಗೃತಿ, ನಿರಂತರ ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.

4. ವಿಕಸಿತ ಭಾರತಗಾಗಿ ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ್
ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಅಧಿವೇಶನವು ಯೋಜನಾ ಹಂತದಿಂದಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಚರ್ಚೆಗಳು ನಿಯಮಿತ ಪ್ರವೇಶ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದವು.
ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಮೆಟ್ರೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆ-ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಲವಾರು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು; ಚೆನ್ನೈ ಎಗ್ಮೋರ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉಪನಗರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ನವೀಕರಣಗಳು, ಬ್ರೈಲ್-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಲಿಫ್ಟ್ಗಳು, ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಕ್ಷನ್ ಲೂಪ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ; ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು; ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಲೆವೆಲ್-ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಜನಮಾರ್ಗ್ ಬಸ್ಗಳು; ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ತಡೆ-ಮುಕ್ತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಬಿ. ಎಲ್. ವರ್ಮಾ ಅವರು, 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ @2047' (Viksit Bharat @2047) ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ (accessibility) ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯುಳ್ಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇದೇ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಗೋವಾ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಷ್ ಫಾಲ್ದೇಸಾಯಿ ಅವರು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ನಂತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು (retrofitting) ಮಾಡುವ ಬದಲು, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.
ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ದಂಡನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.
ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ
ಪೂರ್ಣ-ಸದನದ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ, ತಜ್ಞರಾದ ಡಾ. ವರ್ಷಾ ಗಥೂ (ಹಿಂದೆ AYJNISHD) ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಜೆ. ಎಸ್. ಠಾಕೂರ್ (PGIMER) ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್, ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.
ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಯೋಜನೆಗಳು, ಉಪಕ್ರಮಗಳು, ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಇಲಾಖೆಗಳ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು, ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ನವೀನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.
ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕೃತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸಿದ ಬದ್ಧತೆ
ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಒಮ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿದ ಕ್ರಿಯಾ ಅಂಶಗಳ ಸಮಯ-ಬದ್ಧ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನವೀಕೃತ ಬದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು.
ನೀತಿ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು, ಯಶಸ್ವಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅಂತರವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.
ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿತ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶ, ಅಂಗವಿಕಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಗಮನದೊಂದಿಗೆ, 'ಸಮಾವೇಶಿ ನೀತಿ ಸಂಕಲ್ಪ 2026' ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ @2047 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಸಬಲೀಕರಣಗೊಂಡ, ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತು ಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.
*****