સહકાર મંત્રાલય
azadi ka amrit mahotsav

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે પુણેમાં સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝના પ્રાદેશિક કાર્યાલયની મુલાકાત લીધી અને તેની કામગીરી તથા વિવિધ પહેલોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી


શ્રી અમિત શાહે અધિકારીઓ સાથે સંવાદ કર્યો અને બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓની નોંધણી, નિયમન, દેખરેખ અને સુશાસન સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓની સમીક્ષા કરી

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ અનુસાર મહારાષ્ટ્ર અને પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં સહકારી મંડળીઓના પારદર્શક, જવાબદાર અને વ્યવસ્થિત વિકાસ પર ભાર મૂક્યો

શ્રી અમિત શાહે સંભવિત અનિયમિતતાઓને રોકવા માટે સહકારી મંડળીઓની અસરકારક દેખરેખ અને નિયમનકારી જોગવાઈઓના કડક પાલનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો

પુણે સ્થિત CRCS પ્રાદેશિક કાર્યાલય મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ગોવા, દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવમાં નોંધાયેલી 818 બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત બાબતોની દેખરેખ રાખે છે

દેશભરમાં નોંધાયેલી 1,872 બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓમાંથી 420 મંડળીઓ સહકાર મંત્રાલયની રચના બાદ નોંધાઈ છે

પુણે, લખનૌ, ચેન્નઈ અને કોલકાતા સ્થિત પ્રાદેશિક કાર્યાલયો બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત દેખરેખ, ફરિયાદ નિવારણ અને નિયમનકારી કાર્યોને મજબૂત બનાવશે

પોસ્ટેડ ઓન: 16 NOV 2026 9:59PM by PIB Ahmedabad

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના વિઝનને અનુરૂપ, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહના નેતૃત્વમાં સહકારી ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા, જવાબદારી, સુશાસન અને સંસ્થાકીય મજબૂતીકરણને સતત પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ પ્રયાસોના ભાગરૂપે, શ્રી અમિત શાહે આજે મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ (CRCS) ના પ્રાદેશિક કાર્યાલયની મુલાકાત લીધી હતી. મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે અધિકારીઓ સાથે સંવાદ કર્યો હતો અને બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓની નોંધણી, નિયમન, દેખરેખ અને સુધારણા સંબંધિત વિવિધ પહેલોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી. શ્રી અમિત શાહે ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્રમાં સહકારી મંડળીઓની કામગીરી, તેમની નોંધણીની સ્થિતિ અને નિયમનકારી માળખાને વધુ મજબૂત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે માહિતી મેળવી હતી. સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝના પ્રાદેશિક કાર્યાલયોની સ્થાપના એ દેશભરમાં બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓના અસરકારક નિયમન અને સહકારી વહીવટના વિકેન્દ્રીકરણની ખાતરી કરવા તરફની એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે.

સમીક્ષા દરમિયાન, શ્રી અમિત શાહે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્ર અને પશ્ચિમ ક્ષેત્રમાં બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓનો વિકાસ રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિના ઉદ્દેશ્યો અને માર્ગદર્શિકાઓને અનુરૂપ હોવો જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રાદેશિક કાર્યાલયની ભૂમિકા માત્ર નોંધણી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેવી જોઈએ પરંતુ સહકારી મંડળીઓની કામગીરીમાં અસરકારક દેખરેખ, નિયમનકારી પાલન, પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા સુધી વિસ્તરવી જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ અધિકારીઓ સાથે ચાલી રહેલી પ્રવૃત્તિઓની પણ સમીક્ષા કરી હતી અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત નોંધણી, નિરીક્ષણ, ઓડિટિંગ, ફરિયાદ નિવારણ અને અન્ય વૈધાનિક પ્રક્રિયાઓ પારદર્શક અને સમયબદ્ધ રીતે હાથ ધરવામાં આવવી જોઈએ. તેમણે સહકારી સંસ્થાઓમાં સુશાસનને પ્રોત્સાહન આપવા અને સભ્યો તથા થાપણદારો સહિત તમામ હિસ્સેદારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે અસરકારક નિયમનકારી માળખાના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું હતું.

સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝ (CRCS) નું કાર્યાલય એ સહકાર મંત્રાલય હેઠળની એક વૈધાનિક સત્તા છે, જેની નિમણૂક બંધારણની કલમ 243ZH(f) અને બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળી (MSCS) અધિનિયમ, 2002 ની કલમ 4(1) હેઠળ કરવામાં આવી છે. તે એવી સહકારી મંડળીઓનું નિયમન કરે છે જેમના ઉદ્દેશ્યો અને કાર્યક્ષેત્ર એક રાજ્યની સીમાઓથી આગળ વિસ્તરેલા હોય છે. CRCS ને બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓની નોંધણી અને નિયમન, તેમના નોંધાયેલા પેટા-નિયમોમાં સુધારા, વૈધાનિક જોગવાઈઓ અનુસાર બોર્ડની બરખાસ્તગી, તપાસ, નિરીક્ષણ, ઓડિટ, વિવાદોનું સમાધાન અને નિષ્ક્રિય મંડળીઓના લિક્વિડેશન અને વિસર્જન સહિતની મહત્વપૂર્ણ વૈધાનિક સત્તાઓ અને જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે.

હાલમાં, દેશભરમાં કુલ 1,872 બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ નોંધાયેલી છે. આમાંથી 420 મંડળીઓ 6 જુલાઈ 2021 ના રોજ સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના થઈ ત્યારથી નોંધાયેલી છે. બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓની વધતી જતી સંખ્યા અને તેમની વિસ્તરતી ભૌગોલિક હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને, અસરકારક દેખરેખ, નિયમનકારી પાલન અને સુશાસન સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રાદેશિક કાર્યાલયોની સ્થાપના કરવામાં આવી રહી છે.

પશ્ચિમ ક્ષેત્ર માટે પુણેમાં સ્થાપિત CRCS નું પ્રથમ પ્રાદેશિક કાર્યાલય મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ગોવા અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવમાં નોંધાયેલી 818 બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત બાબતોની દેખરેખ રાખે છે. આમાં મહારાષ્ટ્રમાં 756, ગુજરાતમાં 59, ગોવામાં બે અને દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવમાં એક મંડળીનો સમાવેશ થાય છે. આમ, દેશની નોંધાયેલી બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓનો મોટો હિસ્સો પુણે પ્રાદેશિક કાર્યાલયના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.

પુણે પ્રાદેશિક કાર્યાલયે 15 એપ્રિલ 2026 ના રોજ તેની કામગીરી શરૂ કરી હતી. ખર્ચ વિભાગે આ કાર્યાલય માટે 10 જગ્યાઓ મંજૂર કરી છે. બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ સંબંધિત નિયમનકારી કાર્યોના અસરકારક અને સમયસર અમલીકરણની ખાતરી કરવા માટે અધિકારીઓ અને આવશ્યક સહાયક કર્મચારીઓની તૈનાતી માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.

બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓ માટે દેખરેખ અને વહીવટી માળખાને વધુ મજબૂત કરવા માટે, સહકાર મંત્રાલયે પુણે કાર્યાલય ઉપરાંત ઉત્તર ક્ષેત્ર માટે લખનૌ, દક્ષિણ ક્ષેત્ર માટે ચેન્નઈ અને પૂર્વ તથા ઉત્તર-પૂર્વ ક્ષેત્રો માટે કોલકાતામાં વધારાના પ્રાદેશિક કાર્યાલયો સ્થાપવા માટે પગલાં લીધાં છે. આ કાર્યાલયો નિયમનકારી વહીવટના વિકેન્દ્રીકરણ, ઝડપી મંજૂરી પ્રક્રિયાઓ, સુધારેલી દેખરેખ અને પાલન, વધુ નાણાકીય સમાવેશ, અસરકારક ફરિયાદ નિવારણ અને ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણની સુવિધા પૂરી પાડશે.

સેન્ટ્રલ રજિસ્ટ્રાર ઓફ કોઓપરેટિવ સોસાયટીઝના કાર્યાલયે બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓના ડિજિટાઇઝેશન, સુધારણા અને મજબૂતીકરણ માટે ઘણી મહત્વપૂર્ણ પહેલો પણ હાથ ધરી છે. આમાં મંડળીઓની નોંધણી, પેટા-નિયમોમાં સુધારા, વાર્ષિક રિટર્ન ફાઇલ કરવા અને શાખાઓ ખોલવા જેવી પ્રક્રિયાઓ માટે ઓનલાઈન સિસ્ટમના વિકાસનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય મહત્વપૂર્ણ પગલાંઓમાં બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળી અધિનિયમમાં સુધારા, સહકારી ચૂંટણી સત્તામંડળ અને સહકારી લોકપાલના કાર્યાલયોનું કોમ્પ્યુટરાઇઝેશન, અને સહકારી પુનર્વસન, પુનર્નિર્માણ અને વિકાસ ભંડોળ (CRRDF) ની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે.

બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓમાં નાણાકીય શિસ્ત, પારદર્શિતા અને જવાબદારીને મજબૂત કરવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળી (ઓડિટરનો અહેવાલ) આદેશ, 2026 (MSCARO, 2026) પણ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ સુધારાઓનો ઉદ્દેશ્ય બહેતર નાણાકીય વ્યવસ્થાપન, અસરકારક નિયમનકારી દેખરેખ અને સહકારી સંસ્થાઓના સભ્યોના હિતોનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહની પુણે પ્રાદેશિક કાર્યાલયની મુલાકાત બહુ-રાજ્ય સહકારી મંડળીઓના નિયમનને મજબૂત કરવા, પ્રાદેશિક દેખરેખ તંત્રની અસરકારકતા વધારવા અને રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ અનુસાર સહકારી ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા, જવાબદારી અને સુશાસનને પ્રોત્સાહન આપવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ચિહ્નિત કરે છે.

SM/IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad   Image result for facebook icon /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com


(રીલીઝ આઈડી: 2337262) મુલાકાતી સંખ્યા : 21
આ રીલીઝ વાંચો: English , Urdu , हिन्दी , Assamese , Tamil