TRAI દ્વારા “ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026” જાહેર કરવામાં આવ્યા

ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ આજે “ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026” જાહેર કર્યા છે. આ સુધારાઓ E1/TDM-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન માટેના પોર્ટ્સ માટે લાગુ પડતી હાલની જોગવાઈઓની સાથે IP-આધારિત ઇન્ટરકનેક્શન માટે પોર્ટ ચાર્જિસનું માળખું રજૂ કરે છે. આ નિયમો 1 જાન્યુઆરી 2027 થી અમલમાં આવશે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશનમાં ઇન્ટરકનેક્શન એ તકનીકી, ઓપરેશનલ અને વ્યાપારી ગોઠવણોનો સંદર્ભ આપે છે જે બે અથવા વધુ ટેલિકોમ નેટવર્ક્સને જોડે છે, જેનાથી તેમની વચ્ચે ટેલિકોમ્યુનિકેશન ટ્રાફિક વહેવા દે છે અને વિવિધ સેવા પ્રદાતાઓના ગ્રાહકોને સીમલેસ રીતે સંવાદ કરવા સક્ષમ બનાવે છે. TRAI એક્ટ, 1997 ની કલમ 11(1)(b), અન્ય બાબતોની સાથે, TRAI ને સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચેના ઇન્ટરકનેક્શનના નિયમો અને શરતો નિર્ધારિત કરવા અને વિવિધ સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે તકનીકી સુસંગતતા અને સક્ષમ ઇન્ટરકનેક્શન સુનિશ્ચિત કરવાની સત્તા આપે છે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) રેગ્યુલેશન, 2001 એ ઇન્ટરકનેક્શન માંગનાર દ્વારા ઇન્ટરકનેક્શન પ્રોવાઇડરને તેના ઇન્ટરકનેક્શન પોઇન્ટ પર ઇન્ટરકનેક્શન લિંક્સ સમાપ્ત કરવા માટે ચૂકવવાપાત્ર ચાર્જિસ નિર્ધારિત કરે છે. હાલના નિયમો જૂની E1/TDM-આધારિત પોર્ટ ટેકનોલોજી પર આધારિત હતા, અને તેમાં નિર્ધારિત ચાર્જિસ છેલ્લે 2012 માં સુધારેલ હતા.

ઇન્ટરકનેક્શન બાબતોને સંચાલિત કરતું હાલનું નિયમનકારી માળખું સુસંગત, પારદર્શક અને સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચે કાર્યક્ષમ ઇન્ટરકનેક્શન માટે અનુકૂળ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, TRAI એ 03.04.2025 ના રોજ “ઇન્ટરકનેક્શન બાબતો પર હાલના TRAI નિયમોની સમીક્ષા” પર પ્રી-કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા નિયમનકારી માળખાની સમીક્ષા શરૂ કરી હતી. આ પ્રી-કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા, અન્ય બાબતોની સાથે, ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) રેગ્યુલેશન, 2001 ની સમીક્ષા કરવા માટે હિતધારકોની ટિપ્પણીઓ માંગવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ, પ્રી-કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી હિતધારકોની ટિપ્પણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને અને પૃષ્ઠભૂમિની માહિતી પૂરી પાડતું “ઇન્ટરકનેક્શન બાબતો પર હાલના TRAI નિયમોની સમીક્ષા” પરનું કન્સલ્ટેશન પેપર 10.11.2025 ના રોજ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. કન્સલ્ટેશન પેપર દ્વારા, અન્ય બાબતોની સાથે, ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) રેગ્યુલેશન, 2001 ની સમીક્ષા કરવા માટે હિતધારકોની ટિપ્પણીઓ માંગવામાં આવી હતી. લંબાવ્યા પછી, લેખિત ટિપ્પણીઓ અને કાઉન્ટર-ટિપ્પણીઓ રજૂ કરવાની અંતિમ તારીખો અનુક્રમે 15.12.2025 અને 29.12.2025 હતી.

કન્સલ્ટેશન પેપરમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓના જવાબમાં, સત્તર હિતધારકોએ તેમની ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરી હતી, જ્યારે નવ હિતધારકોએ કાઉન્ટર-ટિપ્પણીઓ સબમિટ કરી હતી. કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયાના ભાગ રૂપે, 28.01.2026 ના રોજ કન્સલ્ટેશન પેપર પર ઓપન હાઉસ ડિસ્કશન (OHD) યોજાયું હતું. કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન હિતધારકો પાસેથી મળેલી ટિપ્પણીઓ અને તેના પોતાના વિશ્લેષણના આધારે, TRAI એ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026 ને આખરી ઓપ આપ્યો છે.

સુધારા નિયમોના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:

1. IP પોર્ટ્સની માન્યતા: “પોર્ટ” ની વ્યાખ્યામાં સુધારો કરીને તેમાં જૂના E1 પોર્ટ્સ (2.048 Mbps) અને IP પોર્ટ્સ બંનેનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં બેન્ડવિડ્થ Mbps અથવા Gbps માં દર્શાવવામાં આવી છે.
2. વાર્ષિક IP-પોર્ટ ચાર્જિસ પર મર્યાદા (Ceiling): વાર્ષિક IP-પોર્ટ ચાર્જિસ પરની મર્યાદા પ્રતિ 1 Gbps IP પોર્ટ ₹5.6 લાખ અને પ્રતિ 10 Gbps IP પોર્ટ ₹42.3 લાખ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.
3. ઇન્ટરકનેક્શન ગોઠવણોમાં લવચીકતા: ઇન્ટરકનેક્શન પ્રોવાઇડર્સ અને માંગનારા નિર્ધારિત મર્યાદાઓથી નીચેના ચાર્જિસ પર પરસ્પર સંમતિ સાધી શકે છે. તેઓ 1 Gbps અને 10 Gbps સિવાયની IP-પોર્ટ ક્ષમતાઓ પર પણ પરસ્પર સંમતિ સાધી શકે છે, જેમાં 1 Gbps અને 10 Gbps પોર્ટ્સ માટેની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને પારદર્શક રીતે ચાર્જિસ નક્કી કરવામાં આવશે.
4. તમામ સેવાઓમાં સમાનતા: IP-પોર્ટ ચાર્જિસ ફિક્સ્ડ-લાઇન, મોબાઇલ, નેશનલ લોંગ-ડિસ્ટન્સ અને ઇન્ટરનેશનલ લોંગ-ડિસ્ટન્સ સેવાઓ પર સમાન રીતે લાગુ થાય છે. અગાઉ નિર્ધારિત કરાયેલા ચાર્જિસ માત્ર E1 પોર્ટ્સ માટે જ લાગુ પડવાનું ચાલુ રહેશે.
5. નાણાકીય દંડ માટે ગ્રેડેડ માળખું: નિયમોના અસરકારક અમલીકરણ માટે, આ નિયમોની નિર્ધારિત જોગવાઈઓના ઉલ્લંઘનના દરેક કિસ્સા માટે પ્રતિ સર્વિસ એરિયા ₹15 લાખની મર્યાદા સાથે ગ્રેડેડ નાણાકીય દંડનું માળખું નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે.

સુધારા નિયમો નિયમનકારી જોગવાઈઓને તકનીકી પ્રગતિ અને ક્ષેત્રીય વિકાસ સાથે સાંકળે છે. તેઓ ઇન્ટરકનેક્શન માળખાને મજબૂત કરશે અને ટેલિકોમ નેટવર્ક્સમાં સીમલેસ સંચારને સુગમ બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. નિયમનકારી માળખાનો ઉદ્દેશ્ય અસરકારક ઇન્ટરકનેક્શન, પારદર્શિતા, બિન-ભેદભાવ અને ન્યાયી સ્પર્ધાના સિદ્ધાંતોને જાળવી રાખીને સેવા પ્રદાતાઓને વધુ નિયમનકારી ચોક્કસતા પૂરી પાડવાનો છે.

“ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઇન્ટરકનેક્શન (પોર્ટ ચાર્જિસ) (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026” નો સંપૂર્ણ પાઠ, એક્સપ્લેનેટરી મેમોરેન્ડમ સાથે, TRAI ની વેબસાઇટ www.trai.gov.in પર ઉપલબ્ધ છે.

કોઈપણ સ્પષ્ટતા/માહિતી માટે, શ્રી સમીર ગુપ્તા, સલાહકાર (નેટવર્ક્સ, સ્પેક્ટ્રમ અને લાઇસન્સિંગ-I), TRAI નો ઇમેઇલ ID: adv-nsl1@trai.gov.in અથવા ટેલિફોન નંબર +91-11-20907752 પર સંપર્ક કરી શકાય છે.

SM/IJ/JD