ડાક વિભાગે સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6ને છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડ્યું - લક્ષ્યાંકો પાર કર્યા

સંચાર મંત્રાલય હેઠળના ડાક વિભાગે 2 જી થી 31 મી ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન તેના વ્યાપક દેશવ્યાપી નેટવર્કમાં સફળતાપૂર્વક સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 નું આયોજન કર્યું હતું, જે સ્વચ્છતાને સંસ્થાકીય બનાવવાની, વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાની, પર્યાવરણીય ટકાઉપણાને પ્રોત્સાહન આપવાની અને નાગરિક-કેન્દ્રીત સેવા વિતરણને મજબૂત કરવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે.

અભિયાન દરમિયાન તેના મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓ જોવા મળી હતી. વિભાગે આ ઝુંબેશ દરમિયાન 1,50,000 જાહેર ફરિયાદોનો નિકાલ કર્યો હતો અને 1,500 અપીલોનો નિકાલ કર્યો હતો. 1.35 લાખ સ્થળો પર સ્વચ્છતા પ્રવૃત્તિઓના લક્ષ્યાંક સામે, વિભાગે દેશભરમાં 1,50,000 સ્થળોને આવરી લીધા હતા. આ ઝુંબેશના પરિણામે ઉત્પાદક ઉપયોગ માટે 2,03,570 ચોરસ ફૂટ ઓફિસ જગ્યા પણ ખાલી થઈ હતી.

સ્વચ્છતા: છેવાડા સુધીનો અભિગમ

વિભાગે સ્વચ્છતા, કાર્યક્ષમ રેકોર્ડ સંચાલન, બિન-જરૂરી સામગ્રીનો નિકાલ, વૈજ્ઞાનિક કચરા સંચાલન, યોગ્ય જગ્યાનો ઉપયોગ અને પ્રક્રિયા સરળીકરણને આવરી લેતો એક વ્યાપક અભિગમ અપનાવ્યો હતો. "જાહેર જનતાના સંપર્કમાં આવતા અને સામાન્ય વિસ્તારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને શાખા ડાક ઘરો, મેઇલ ઓફિસો અને વહીવટી સ્થાપનાઓ સહિતના ડાક ઘરોમાં સ્વચ્છતા ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવી હતી.

અભિયાને નકામી સામગ્રીના પુનઃઉપયોગ, વૃક્ષારોપણ અને સૌંદર્યકરણ પહેલો દ્વારા 'કચરામાંથી સમૃદ્ધિ' (Waste to Wealth) ને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. નોંધનીય છે કે, મેઇલ મોટર સર્વિસિસ, કોલકાતાએ રિસાઇકલ કરેલા લાકડાના ભંગારનો ઉપયોગ કરીને ઓફિસ ચેમ્બરનું નવીનીકરણ કર્યું હતું, જે સંસાધનોના નવીન ઉપયોગનું પ્રદર્શન કરે છે.

વૈજ્ઞાનિક કચરા સંચાલન અને પર્યાવરણીય ટકાઉપણું

સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 નો મુખ્ય ભાર ભંગાર અને ઈ-વેસ્ટના વૈજ્ઞાનિક સંચાલન પર હતો. 8.03 લાખ કિલોથી વધુ ભંગાર અને 58,514 કિલો ઈ-વેસ્ટના નિકાલથી આ ઝુંબેશ દરમિયાન આશરે ₹3.01 કરોડની આવક થઈ હતી, જ્યારે જગ્યાનો વધુ સારો ઉપયોગ અને પર્યાવરણીય રીતે જવાબદાર નિકાલ પદ્ધતિઓમાં પણ યોગદાન મળ્યું હતું.

પોસ્ટલ વર્તુળોએ પર્યાવરણીય ટકાઉપણાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કેટલીક નવીન પહેલો હાથ ધરી હતી. અસમ વર્તુળે તેની N-Gen પોસ્ટ ઓફિસો ખાતે વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારી સાથે નકામા પ્લાસ્ટિક કચરા અને કન્ટેનરને પ્લાન્ટર્સમાં રૂપાંતરિત કરીને વર્ટિકલ ગ્રીન વોલ્સની શરૂઆત કરી હતી. મેઇલ મોટર સર્વિસિસ, નારાયણા, નવી દિલ્હીએ 29 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ તેના ફ્લીટમાં 16 ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને સામેલ કર્યા હતા, જે હરિયાળા પરિવહન પ્રત્યે વિભાગની પ્રતિબદ્ધતાને મજબૂત કરે છે.

અન્ય પહેલોમાં વૃક્ષારોપણ ઝુંબેશ, કચરાના વર્ગીકરણ અને કમ્પોસ્ટિંગ અંગેના જાગૃતિ કાર્યક્રમો, અને સ્વચ્છ પરિસરને સમર્થન આપવામાં સમુદાયની ભાગીદારીનો સમાવેશ થાય છે.

દિબ્રુગઢ યુનિવર્સિટી, આસામ પોસ્ટલ વર્તુળ, N-Gen PO દીવાલને અપ-સાઇકલ કરેલી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને હવા શુદ્ધ કરતી હરિયાળી દીવાલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી.

મેઇલ મોટર સર્વિસિસ, નારાયણા, નવી દિલ્હીએ તેના ફ્લીટમાં 16 ઇલેક્ટ્રિક વાહનો સામેલ કર્યા

જન સંપર્ક – ડાક ચોપાલ: નાગરિકો સુધી સરકારી સેવાઓ પહોંચાડવી

સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 હેઠળ, ડાક વિભાગે નાગરિક જોડાણને મજબૂત કરવા અને સરકારી સેવાઓને લોકોની નજીક લાવવા માટે ડાક ચોપાલનું આયોજન કર્યું હતું. આ પહેલમાં છેવાડાના વિતરણ પર વિશેષ ભાર મૂકીને ડિજિટલ ઇન્ટરફેસ અને નાણાકીય સમાવેશ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. નાગરિકોને પોસ્ટેલ લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ (PLI), રૂલર પોસ્ટેલ લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ (RPLI), ઈન્ડિયા પોસ્ટ પેમેન્ટ્સ બેંક, ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT), ઈ-કોમર્સ, નિકાસ સેવાઓ અને વિવિધ સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓ વિશે જાગૃત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ સંવાદોએ જાહેર ફરિયાદોનો ઉકેલ લાવવાની, નાગરિકોનો પ્રતિસાદ મેળવવાની અને ઇન્ડિયા પોસ્ટ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓની શ્રેણી વિશે જાગૃતિ વધારવાની તક પૂરી પાડી હતી.

બાલિપટના SO, ભુવનેશ્વર પોસ્ટલ ડિવિઝન, ઓડિશા વર્તુળ ખાતે આયોજિત ડાક ચોપાલ

સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 હેઠળ સમર્પિત એક-દિવસીય દેશવ્યાપી પ્રવૃત્તિઓ વહીવટી સુધારા અને જાહેર વિગત વિભાગ (DARPG) ની પહેલના જવાબમાં, ડાક વિભાગે 23 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ એક સમર્પિત એક-દિવસીય દેશવ્યાપી કાર્યક્રમનું આયોજન કર્યું હતું. દેશભરમાં કુલ 1,861 ડાક ચોપાલનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું જેમાં 31,728 મહિલાઓ સહિત 76,343 નાગરિકોએ ભાગ લીધો હતો અને આશરે 55,952 સ્થળોએ સ્વચ્છતા પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ કાર્યક્રમમાં 9,007 જાહેર ફરિયાદોનો નિકાલ પણ કરવામાં આવ્યો હતો.

સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 માં નવીન સમુદાય જોડાણ પ્રવૃત્તિઓ પણ દર્શાવવામાં આવી હતી. નેહરૂ પ્લેસ પોસ્ટ ઓફિસ ખાતે શાળાના બાળકો માટે સ્વચ્છતા અને પર્યાવરણીય જાગૃતિ પર સુલેખન પ્રવૃત્તિનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે વસંત કુંજ પોસ્ટ ઓફિસ ખાતે બાળકોએ માટીના વાસણો પેઇન્ટિંગ અને વૃક્ષારોપણની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમોનો ઉદ્દેશ્ય યુવા માનસમાં સ્વચ્છતા અને પર્યાવરણીય જવાબદારીની વિભાવના કેળવવાનો હતો.

નેહરૂ પ્લેસ પોસ્ટ ઓફિસ, નવી દિલ્હી, સુલેખન પ્રવૃત્તિ - વસંત કુંજ પોસ્ટ ઓફિસ, નવી દિલ્હી, બાળકોએ માટીના વાસણો પેઇન્ટિંગમાં ભાગ લીધો

ગ્રાહક પ્રતિસાદ અને ડિજિટલ પહેલોને પ્રોત્સાહન આપવું

પ્રક્રિયાઓની સ્વચ્છતાને મજબૂત કરવા, સુલભતા સુધારવા અને નાગરિક અનુભવ વધારવા માટે વિભાગે ટેકનોલોજી-સંચાલિત પહેલો અપનાવવાની પણ પ્રેરણા આપી હતી. આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ 'ડીજીપોસ્ટ' (DigiPost) છે, જે ગુજરાત પોલીસના સહયોગથી શરૂ કરવામાં આવી છે, જે એક અનન્ય ફિજિટલ (phygital) મેઇલ સેવા છે જેના હેઠળ ગુજરાત પોલીસ દ્વારા ઇશ્યૂ કરવામાં આવેલા ટ્રાફિક ઇ-ચલણ ડિજિટલી ટ્રાન્સમિટ થાય છે અને નાગરિકોને ભૌતિક રીતે વિતરિત કરવામાં આવે છે. આ પહેલ તેના ભૌતિક ટપાલ નેટવર્ક દ્વારા ડિજિટલી જનરેટ થયેલી નાગરિક સેવાઓના વિતરણને સરળ બનાવવા માટે ઇન્ડિયા પોસ્ટની વ્યાપક પહોંચનો ઉપયોગ કરે છે.

વિભાગે પારદર્શિતા મજબૂત કરવા અને સેવા વિતરણમાં સુધારો કરવા માટે ટેકનોલોજી-સંચાલિત પહેલો અપનાવવાની પણ પ્રેરણા આપી હતી. ઓડિશા વર્તુળ અને જમ્મુ અને કાશ્મીર પોસ્ટલ વર્તુળોએ QR કોડ-આધારિત ગ્રાહક પ્રતિસાદ પ્રણાલી શરૂ કરી છે, જેનાથી ગ્રાહકો બહુવિધ ભાષાઓમાં પ્રતિસાદ સબમિટ કરી શકે છે, ફોટોગ્રાફ્સ અપલોડ કરી શકે છે અને સેવા-સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ પાડી શકે છે.

વધુમાં, ઇન્ડિયા પોસ્ટનું ઇન્સ્યોરન્સ મેનેજમેન્ટ સોલ્યુશન (IMS) PLI/RPLI યોજનાઓની ઓનલાઇન શોધખોળ, પ્રીમિયમ અને લાભોની સરખામણી, ઓનલાઇન પોલિસી અરજીઓ અને પ્રથમ પ્રીમિયમની ચુકવણીને સુગમ બનાવે છે, જેનાથી નાગરિકો માટે વીમા સેવાઓ વધુ સુલભ બને છે.

ઓડિશા પોસ્ટલ વર્તુળે QR કોડ-આધારિત ગ્રાહક પ્રતિસાદ સિસ્ટમ રજૂ કરી -J&K વર્તુળ વિવિધ પોસ્ટ ઓફિસોમાં QR કોડ પ્રદર્શિત કરીને સ્વચ્છતાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે

ગુજરાત પોલીસ અને ઇન્ડિયા પોસ્ટે ઇ-ચલણ માટે ડીજીપોસ્ટ MOU પર હસ્તાક્ષર કર્યા - ઇન્ડિયા પોસ્ટનું ઇન્સ્યોરન્સ મેનેજમેન્ટ સોલ્યુશન (IMS) PLI/RPLI યોજનાઓની ઓનલાઇન શોધખોળને સુગમ બનાવે છે

ટકાઉ અને સંસ્થાકીય સ્વચ્છતા તરફ

સ્પેશિયલ કેમ્પેઇન 6 એ સ્વચ્છતાને સંસ્થાકીય બનાવવાની, વહીવટી કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવાની, પર્યાવરણીય ટકાઉપણાને પ્રોત્સાહન આપવાની અને નાગરિક-કેન્દ્રીત સેવા વિતરણને વધારવાની ડાક વિભાગના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવ્યા છે.

માપી શકાય તેવા પરિણામો, નવીન પહેલો અને ટપાલ કર્મચારીઓ તથા સમુદાયોની સક્રિય ભાગીદારી દ્વારા, વિભાગ તેની સ્થાપનાઓને વધુ સ્વચ્છ, વધુ કાર્યક્ષમ અને ગ્રાહક-અનુકૂળ જગ્યાઓમાં રૂપાંતરિત કરવાનું ચાલુ રાખે છે. વિભાગ ઝુંબેશના સમયગાળા પછી પણ આ પદ્ધતિઓને જાળવી રાખવા અને સ્વચ્છતા તથા કાર્યક્ષમતાને તેની રોજિંદી કામગીરીના અભિન્ન અંગ તરીકે સમાવવાની પોતાની પ્રતિબદ્ધતા જાળવી રાખે છે.

SM/IJ/JD