નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NCDC)ની જનરલ કાઉન્સિલની 93મી બેઠક યોજાઈ

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના "સહકાર થી સમૃદ્ધિ" ના વિઝનને સાકાર કરવા અને સમાજના દરેક વર્ગ સુધી પહોંચતા અને દરેકનો સમાવેશ કરતા સહકારી-સંચાલિત વિકાસને ઝડપી બનાવવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલાંમાં, નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NCDC) ની જનરલ કાઉન્સિલની 93મી બેઠક આજે નવી દિલ્હી ખાતે નિગમના મુખ્યાલયમાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં યોજાઈ હતી. આ બેઠકમાં NCDC ની નાણાકીય અને સંસ્થાકીય સિદ્ધિઓ, સહકારી ક્ષેત્રમાં ધિરાણનો વિસ્તાર, નવી મલ્ટિ-સ્ટેટ સહકારી મંડળીઓનો વિકાસ, ગ્રામીણ આજીવિકા મજબૂત કરવા અને નિગમની ભવિષ્યની કાર્યયોજનાના વિવિધ પાસાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો.

જનરલ કાઉન્સિલની બેઠકને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે NCDC એ છેલ્લા લગભગ પાંચ વર્ષમાં અપવાદરૂપ રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. નિગમે માત્ર નાણાંકીય કામગીરી અને નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો પ્રાપ્ત કરવામાં જ નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી નથી, પરંતુ પ્રતિ કર્મચારી વધુ નફો, લોન મંજૂરીઓ અને વિતરણનો વિસ્તાર અને શૂન્ય નેટ એનપીએ જાળવવા જેવી મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિઓ પણ નોંધાવી છે. તેમણે ખાસ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો કે NCDC એ હવે દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પોતાની પહોંચ સ્થાપિત કરી છે. લડાખ અને પૂર્વોત્તરના નાના રાજ્યો જેવા અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ઓફિસોનો વિસ્તાર એ સહકારી ચળવળને દેશના છેવાડાના ખૂણા સુધી લઈ જવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. શ્રી અમિત શાહે આ સિદ્ધિઓ બદલ નિગમના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ એક અલગ સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના કરીને સહકારી ક્ષેત્રની દાયકાઓ જૂની માંગ પૂરી કરી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર સહકારી મંડળીઓની સંખ્યા વધારવાનો નથી, પરંતુ દેશના દરેક નાગરિકને વિકાસ પ્રક્રિયા સાથે જોડવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત જેવા વિશાળ દેશના વિકાસને માત્ર ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP), માથાદીઠ આવક કે ઔદ્યોગિક રોકાણ દ્વારા માપી શકાય નહીં. સાચો વિકાસ એટલે સમાજના દરેક વર્ગને તકો મળે, દરેક નાગરિક ગરિમાપૂર્વક જીવી શકે અને દરેક નાગરિક રાષ્ટ્રીય વિકાસમાં યોગદાન આપી શકે તે સુનિશ્ચિત કરવું. તેમણે કહ્યું કે દરેક સુધી પહોંચતા વિકાસનો અર્થ એ છે કે તેના લાભો દરેક નાગરિક સુધી પહોંચવા જોઈએ, જ્યારે સમાવેશી વિકાસનો અર્થ લડાખથી લઈને લક્ષદ્વીપ સુધીના તમામ પ્રદેશોની પ્રગતિની યાત્રામાં સમાન ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સહકારિતા એ નાના ખેડૂતો, પશુપાલકો, ગ્રામીણ મહિલાઓ, માછીમારો અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો, જેમની પાસે સીમિત મૂડી છે, તેમની સામુહિક શક્તિને રાષ્ટ્રીય વિકાસ સાથે જોડવાનું સૌથી અસરકારક માધ્યમ છે. સહકારી મંડળીઓ મર્યાદિત મૂડી સાથે મોટી સંખ્યામાં લોકોને એકસાથે લાવી શકે છે અને ઉત્પાદન, પ્રોસેસિંગ, માર્કેટિંગ અને આવક વૃદ્ધિ માટે નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે અમૂલ, ઇફ્કો (IFFCO), લિજ્જત પાપડ અને દેશભરની અન્ય સંખ્યાબંધ સફળ સહકારી સંસ્થાઓ દર્શાવે છે કે પ્રોફેશનલ મેનેજમેન્ટ સાથે સહકારી મૂલ્યોને જોડીને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સંસ્થાઓનું નિર્માણ કરી શકાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારી રેન્કિંગમાં ભારતીય સહકારી સંસ્થાઓના ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે આ દેશના સમગ્ર સહકારી ક્ષેત્ર માટે ગૌરવની વાત છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે NCDC એ ઉત્પાદન, પ્રોસેસિંગ, માર્કેટિંગ, ગ્રામીણ ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ, જળ સંરક્ષણ, કૃષિ વીમો, સહકારી બેંકિંગ અને સરક્યુલર ઇકોનોમીમાં પોતાની પ્રવૃત્તિઓનો વિસ્તાર કર્યો છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરની મલ્ટિ-સ્ટેટ સહકારી મંડળીઓની રચના, મૂડી રોકાણ અને કામગીરીમાં પણ નિગમે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે કહ્યું કે, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં NCDC ની સિદ્ધિઓને ધ્યાનમાં લેતા, આ સમયગાળાને નિગમ માટે સુવર્ણ યુગ સમાન ગણાવી શકાય. જોકે, તેણે આ સિદ્ધિઓ પર અટકી જવું જોઈએ નહીં. બદલાતી જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે તેની સંસ્થાકીય રચના, નાણાકીય સંસાધનો એકત્ર કરવાની ક્ષમતા, પ્રોફેશનલ કામગીરી અને સહકારી મંડળીઓ સાથેની ભાગીદારીના મોડલ્સમાં વ્યાપક સુધારાની જરૂર પડશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ NCDC માટે આગામી 25 વર્ષ માટે એક વ્યાપક રોડમેપ તૈયાર કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે નિગમની હાલની રચના, મૂડી એકત્ર કરવાના વૈકલ્પિક માર્ગો, સહકારી મંડળીઓની ભાગીદારી, નાણાકીય સ્વાયત્તતા, સંગઠનાત્મક સુધારા અને ભવિષ્યની વ્યવસાયિક તકોની તપાસ કરવા માટે સહકારી ક્ષેત્રના અનુભવી પ્રતિનિધિઓ અને પ્રોફેશનલ નિષ્ણાતોનું એક જૂથ રચવું જોઈએ. તેમણે આ મુદ્દાઓ પર કાર્યશાળા યોજવાનું સૂચન કર્યું હતું. શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન અને ચર્ચા માટે 31 માર્ચ 2027 પછી એક વિશેષ બેઠક બોલાવવી જોઈએ, જેથી ડિસેમ્બર 2027 સુધીમાં જરૂરી નિર્ણયો તરફ પ્રગતિ થઈ શકે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સહકારી સંસ્થાઓનો વહીવટ વ્યવસાયિક હોવો જોઈએ, જ્યારે તેમનો મૂળભૂત દ્રષ્ટિકોણ સહકારી સિદ્ધાંતો પર આધારિત હોવો જોઈએ. સરકારી સહાય અને સરકારી બેંકો પર વધુ પડતી નિર્ભરતા સંસ્થાકીય વિકાસ પર અમુક મર્યાદાઓ લાદે છે. તેથી NCDC એ નાણાકીય અને સંગઠનાત્મક મોડલ્સ વિકસાવવા જોઈએ જે તેને તેની વધતી જરૂરિયાતો અનુસાર સંસાધનો એકત્ર કરવા અને સહકારી ક્ષેત્રની ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવા સક્ષમ બનાવે. તેમણે કહ્યું કે સહકારી ક્ષેત્રનો વિકાસ NCDC ની જવાબદારી છે, જ્યારે NCDC નો પોતાનો વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવો એ જનરલ કાઉન્સિલના તમામ સભ્યોનો સામૂહિક સંકલ્પ હોવો જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ નેશનલ કોઓપરેટિવ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડ (NCEL), ભારતીય બીજ સહકારી સમિતિ લિમિટેડ (BBSSL), નેશનલ કોઓપરેટિવ ઓર્ગેનિક્સ લિમિટેડ (NCOL), ભારત ટેક્સી, સહકાર સારથી અને અર્બન કોઓપરેટિવ બેંકો માટેની છત્ર સંસ્થા NUCFDC જેવી સંસ્થાઓના વિકાસમાં NCDC ની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ સંસ્થાઓ આગામી વર્ષોમાં મોટી અને પ્રભાવશાળી રાષ્ટ્રીય સ્તરની મલ્ટિ-સ્ટેટ સહકારી મંડળીઓ તરીકે ઉભરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે, મોટા સહકારી સાહસોને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાની સાથે નાના ખેડૂતો, પશુપાલકો અને માછીમારોની આજીવિકામાં પ્રત્યક્ષ સુધારો લાવવો એ NCDC ની એટલી જ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી છે.

મત્સ્યઉદ્યોગ ક્ષેત્રનું ઉદાહરણ આપતા શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે ઊંડા સમુદ્રમાં માછીમારી (deep-sea fishing) માટે આશરે 100 ટ્રોલર્સ માટે NCDC દ્વારા નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવી છે. આ પહેલની સામાજિક અને આર્થિક અસર પર પ્રકાશ પાડતા તેમણે કહ્યું કે આવા ધિરાણમાં મોટી સંખ્યામાં માછીમાર પરિવારની માસિક આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવાની ક્ષમતા છે. જો કે આ સ્કેલનો પ્રોજેક્ટ એક મોટી નાણાકીય સંસ્થા માટે નાનો લાગી શકે છે, પરંતુ આ પરિવારો ના જીવન, તેમના બાળકોના શિક્ષણ અને ભવિષ્યની તકોમાં પરિણામી પરિવર્તન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે નિગમને આવી તળિયાની સ્તરની પહેલોનો વધુ વિસ્તાર કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

શ્રી અમિત શાહે સહકારી ખાંડ મિલો માટે નવતર સરક્યુલર-ઇકોનોમી-આધારિત બિઝનેસ મોડલ્સ વિકસાવવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. મહારાષ્ટ્રના કોલ્હાપુર અને પુણેમાં સૂચિત નવી મલ્ટિ-સ્ટેટ સહકારી પહેલોનો સંદર્ભ આપતા તેમણે કહ્યું કે ખાંડ મિલો સાથે સંકળાયેલા મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો (value-added products) માટે સહિયારી પ્રોસેસિંગ અને ઔદ્યોગિક સુવિધાઓ વિકસાવી શકાય છે. આનાથી ખાસ કરીને એવી સહકારી ખાંડ મિલોને ફાયદો થશે જે સ્વતંત્ર રીતે મોટું રોકાણ કરવા કે આધુનિક પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપવાની સ્થિતિમાં ન હતી. આ વ્યવસ્થા દ્વારા ઉત્પાદિત નફો સંબંધિત સહકારી ખાંડ મિલો સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

વધુ યુવા ભાગીદારી પર ભાર મૂકતા, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ કહ્યું કે "સહકાર મિત્ર" કાર્યક્રમ હેઠળ તાલીમ અને ઇન્ટર્નશિપ પૂર્ણ કરનાર પાત્ર યુવાનોને નવી મલ્ટિ-સ્ટેટ સહકારી મંડળીઓ સાથે જોડવા જોઈએ. આનાથી સહકારી સંસ્થાઓમાં આધુનિક વ્યવસ્થાપન, વ્યાવસાયિક કાર્યક્ષમતા અને પ્રોફેશનલ નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન મળશે. બનાસ ડેરીના સફળ મેનેજમેન્ટ મોડલનો સંદર્ભ આપતા, તેમણે NCDC ની ભવિષ્યની કામગીરી અને સંસ્થાકીય વિકાસમાં તેના અનુભવનો અભ્યાસ કરવા અને તેનો ઉપયોગ કરવા સૂચન કર્યું હતું.

શ્રી અમિત શાહે આગામી વર્ષોમાં NCDC ના નાણાકીય વિતરણમાં ઝડપથી વધારો કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. નાણાકીય વર્ષ 2026–27 માટે ₹1.70 લાખ કરોડ, નાણાકીય વર્ષ 2027–28 માટે ₹2.10 લાખ કરોડ અને નાણાકીય વર્ષ 2028–29 માટે ₹2.50 લાખ કરોડના લક્ષ્યાંકોનો સંદર્ભ આપતા, તેમણે પછીના વર્ષો માટે વધુ મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકો રાખવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે નાણાકીય વર્ષ 2029–30 માં આશરે ₹3.50 લાખ કરોડ અને નાણાકીય વર્ષ 2030–31 માં ₹3.5 લાખ કરોડના વિતરણ તરફ કામ કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે, ડેરી, મત્સ્યઉદ્યોગ, સહકારી બેંકિંગ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં વિસ્તારની તકોને ધ્યાનમાં રાખીને, NCDC એ તેની નાણાકીય ક્ષમતા પ્રમાણસર બનાવવી પડશે જેથી સહકારી ક્ષેત્રની ધિરાણ જરૂરિયાતો સહકારી-આધારિત સંસ્થાકીય વ્યવસ્થાઓ દ્વારા પૂરી કરી શકાય.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ NCDC ના વિકાસ તરફ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને નાણા મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલા સમર્થનની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે નિગમના નાણાકીય અને નિયામકીય પડકારોને પહોંચી વળવા માટે વિવિધ સ્તરે સકારાત્મક સહયોગ મળ્યો છે, અને બાકીના અવરોધોને દૂર કરવા પ્રયાસો ચાલુ રહેશે. તેમણે સૂચવ્યું કે NCDC એ નાબાર્ડ (NABARD), સ્ટેટ કોઓપરેટિવ બેંકો અને કોમર્શિયલ બેંકો સાથે કન્સોર્ટિયમ અને કો-ફાઇનાન્સિંગ મોડલ્સ વિકસાવવાની શક્યતાઓ તપાસવી જોઈએ. તેમણે ડેરી સહકારી ક્ષેત્રની સમગ્ર નાણાકીય જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા નવા ધિરાણ મોડલ્સ વિકસાવવા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

પૂર્વોત્તર પ્રદેશના વિકાસને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપતાં શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે 2030 સુધીમાં પૂર્વોત્તરને પશુપાલન, ડેરી અને મત્સ્યઉદ્યોગમાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. હાલમાં, આ જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો પ્રદેશની બહારથી પૂરો કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં પૂર્વોત્તર ડેરી, મત્સ્યઉદ્યોગ અને પશુપાલનમાં નોંધપાત્ર ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે અંદાજ લગાવ્યો હતો કે આ ક્ષેત્રોમાં આત્મનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરવાથી પૂર્વોત્તરની આવકમાં આશરે ₹32,800 કરોડનો વધારો થઈ શકે છે અને લગભગ આઠ લાખ રોજગારીની તકો ઊભી થઈ શકે છે. તેમણે પૂર્વોત્તરમાં NCDC ની ઓફિસોને આ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા વ્યવહારુ પ્રોજેક્ટ્સ તૈયાર કરવા, જરૂરી ધિરાણની વ્યવસ્થા કરવા અને રાજ્ય સરકારોના સહયોગથી તેનો અમલ કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

બેઠકમાં રજૂ કરાયેલી નાણાકીય વિગતો અનુસાર, NCDC એ સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપનાથી લઈને 25 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં દેશભરની સહકારી સંસ્થાઓને સંચયી ધોરણે ₹4,14,586 કરોડની નાણાકીય સહાય વિતરિત કરી હતી. નાણાકીય વર્ષ 2025–26 દરમિયાન, નિગમે ₹1,55,408 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર કર્યા હતા અને ₹1,27,596 કરોડની નાણાકીય સહાય વિતરિત કરી હતી. આ જ સમયગાળામાં, તેણે ₹1,475 કરોડનો ચોખ્ખો નફો કમાયો હતો, જ્યારે તેનો લોન રિકવરી રેટ 99.84% હતો અને નેટ એનપીએ શૂન્ય રહી હતી. નિગમનું વાર્ષિક વિતરણ નાણાકીય વર્ષ 2020–21 માં ₹24,733 કરોડથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2025–26 માં ₹1,27,596 કરોડ થયું છે, જે પાંચ વર્ષમાં લગભગ પાંચ ગણો વધારો દર્શાવે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025–26 દરમિયાન NCDC દ્વારા મંજૂર કરાયેલા 3,339 એકમો અને પ્રોજેક્ટ્સે 14,881 સહકારી મંડળીઓને લાભ પૂરો પાડ્યો હતો.

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/image/2026/oct/image002_20261029165926_b397aa.jpg

બેઠકમાં 'નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ, 2026' ના મહત્વ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યા બાદ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ, આ કાયદો 14 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ ભારતના ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયો હતો. આ સુધારાએ સહકારી વિકાસ, સંસ્થાકીય ભાગીદારી અને ઇક્વિટી તથા શેર મૂડી દ્વારા રોકાણની નવી તકો માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવાના માર્ગોનો વિસ્તાર કર્યો છે. સહકારી મંડળીઓ માટે નાણાકીય સહાય વધુ સુલભ અને સ્પર્ધાત્મક બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી, કેન્દ્ર સરકારે NCDC માટે ₹2,000 કરોડની ગ્રાન્ટ સહાય મંજૂર કરી હતી, જેનાથી નિગમ ચાર વર્ષમાં બજારમાંથી ₹20,000 કરોડ એકત્રિત કરવા સક્ષમ બન્યું હતું. આ પહેલ હેઠળ, નાણાકીય વર્ષ 2025–26 માં ₹9,380 કરોડ અને નાણાકીય વર્ષ 2026–27 માં 25 ઓક્ટોબર સુધીમાં ₹6,172 કરોડની લોન વિતરિત કરવામાં આવી હતી.

સહકારી ક્ષેત્રમાં નવીનતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, NCDC એ "સહકાર નવાચાર યોજના" (Sahakar Navachar Yojana) શરૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ પાત્ર સહકારી મંડળીઓને ₹25 લાખ સુધીની 100% ગ્રાન્ટ સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ યોજના માટે ₹10 કરોડનું પ્રારંભિક ભંડોળ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં 20% રકમ પૂર્વોત્તર પ્રદેશ, પહાડી વિસ્તારો અને વંચિત વર્ગોની સહકારી મંડળીઓ માટે અનામત રાખવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં પાંચ સહકારી મંડળીઓને કુલ ₹85 લાખની ગ્રાન્ટ સહાય મંજૂર કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, બિઝનેસ ડેવલપમેન્ટ, ડિજિટલ એકાઉન્ટિંગ, નાણાકીય સંચાલન, બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટ લિન્કેજમાં સહકારી મંડળીઓને માર્ગદર્શન અને સપોર્ટ પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.

કૃષિ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા માટે ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ (FPOs) ની રચના અને પ્રોત્સાહનમાં પણ NCDC મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. નિગમે સહકારી ક્ષેત્રમાં 1,863 FPOs નોંધ્યા છે, જેમાં પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS) દ્વારા રચાયેલા 1,117 FPOs નો સમાવેશ થાય છે. આ યોજના હેઠળ, ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં FPOs અને સંબંધિત સંસ્થાઓને ₹356.90 કરોડ વિતરિત કરવામાં આવ્યા હતા. મત્સ્યઉદ્યોગ સહકારી મંડળીઓ, મહિલા સહકારી મંડળીઓ, ડેરી, પશુપાલન, ફૂડ પ્રોસેસિંગ અને અન્ય ગ્રામીણ આજીવિકા પ્રવૃત્તિઓને નાણાકીય અને સંસ્થાકીય સહાય પૂરી પાડવા માટે પણ વિવિધ પહેલો હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

સહકારી સંસ્થાઓમાં માનવ-સંસાધન વિકાસ અને ક્ષમતા નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, NCDC ની લક્ષ્મણરાવ ઇનામદાર નેશનલ એકેડેમી ફોર કોઓપરેટિવ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (LINAC) અને તેના પ્રાદેશિક તાલીમ કેન્દ્રો દ્વારા વ્યાપક તાલીમ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવી રહ્યા છે. નાણાકીય વર્ષ 2025–26 દરમિયાન, 21,688 સહભાગીઓએ 227 તાલીમ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. સહકારી સંસ્થાઓમાં આધુનિક વ્યવસ્થાપન, ડિજિટલ ટેકનોલોજી, નાણાકીય શિસ્ત, બ્રાન્ડિંગ અને પ્રોફેશનલ કાર્યક્ષમતા મજબૂત કરવા માટે NCDC અને IRMA (TSU) વચ્ચેનો કરાર એક પ્રશંસનીય પગલું છે.

જનરલ કાઉન્સિલની બેઠકમાં નાણાકીય વર્ષ 2025–26 માટે ઓડિટ કરાયેલા વાર્ષિક હિસાબો, વાર્ષિક અહેવાલ અને નાણાકીય કામગીરીની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી અને આગામી વર્ષો માટેના નાણાકીય કાર્યક્રમો, સંસાધન ગતિશીલતાની તકો અને સહકારી ક્ષેત્રની વધતી જતી ધિરાણ જરૂરિયાતો પર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો. બેઠકના એજન્ડા પરની નાણાકીય દરખાસ્તો અને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રીએ તેમના સંબોધનમાં સૂચવેલા ભવિષ્યના મહત્વાકાંક્ષી વિતરણ લક્ષ્યાંકોના સંદર્ભમાં નિગમની લાંબા ગાળાની રણનીતિ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

પોતાના સંબોધનના સમાપનમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે NCDC ના અધિકારીઓ, જનરલ કાઉન્સિલના સભ્યો અને કર્મચારીઓને નિગમની નાણાકીય કામગીરી, શૂન્ય નેટ એનપીએ અને સંસ્થાકીય વિસ્તાર બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે, તેના કામના ક્ષેત્ર, નાણાકીય ક્ષમતા અને પ્રોફેશનલ કામગીરીનો સતત વિસ્તાર કરીને, NCDC પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના "સહકાર થી સમૃદ્ધિ" ના વિઝનને સાકાર કરવામાં અને સહકારિતાને ગ્રામીણ સમૃદ્ધિ, રોજગારી સર્જન, આર્થિક આત્મનિર્ભરતા અને સમાવેશી રાષ્ટ્રીય વિકાસનું એક શક્તિશાળી સાધન બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.

SM/DK/JD