ચિન્મય અમૃત મહોત્સવ ગ્લોબલ સમિટના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

પરમ પૂજ્ય સ્વામી તેજોમયાનંદજી, પૂજ્ય સ્વામી સ્વરૂપાનંદજી, પૂજ્ય સ્વામી મિત્રાનંદજી, પૂજ્ય સ્વામી વિવિતાનંદજી, સર્વ આદરણીય સંતો, આચાર્યો, ચિન્મય મિશનના સૌ સમર્પિત સેવકો, ભારત અને વિદેશના ભક્તો અને સાધકો, બહેનો અને સજ્જનો.

આપ સૌનો આભાર, મને આજે ચિન્મય મિશનના અમૃત મહોત્સવમાં ભાગ લેવાની તક મળી. આ એક અનોખો આધ્યાત્મિક અનુભવ છે. આ મારા માટે આપણા સંતોનો ખાસ સ્નેહ અને આશીર્વાદ છે. કારણ કે ચિન્મય મિશન માત્ર એક સંગઠન નથી, તે એક ચિન્મય વિચાર છે, જેની સ્થાપના એક ચિન્મય ઋષિ દ્વારા કરવામાં આવી છે. ઘણા દાયકાઓથી ચાલેલી તેની યાત્રા ચિન્મય સંકલ્પોથી ભરેલી છે. અને જે ચિન્મય છે તે સ્વાભાવિક રીતે અમર છે, અમર છે. તેથી, આજે ભારત મંડપ ખાતે આયોજિત આ કાર્યક્રમનું નામ 'ચિન્મય અમૃત મહોત્સવ' પણ એટલું જ અર્થપૂર્ણ છે. ચિન્મય મિશન સાથે સંકળાયેલા વિશ્વભરના સંતો અને આચાર્યોને અને લાખો સાધકો અને અનુયાયીઓને ચિન્મય અમૃત મહોત્સવ નિમિત્તે હું હૃદયપૂર્વક અભિનંદન પાઠવું છું.

મિત્રો,

આજે અહીં આવ્યા પછી મારા હૃદયમાં જે લાગણી અનુભવી તે આ ઘટના દ્વારા વધુ જીવંત થઈ, આધુનિક ટેકનોલોજી દ્વારા સુવિધા આપવામાં આવી. પૂજ્ય ગુરુદેવ સ્વામી ચિન્મયાનંદને આ સ્વરૂપમાં જોઈને અને તેમના હોલોબોટ સાથે વાતચીત કરવાનો લહાવો મળ્યો, એવું લાગ્યું કે જાણે હું 33 વર્ષ પાછળ ગયો છું. 1993માં વડોદરામાં ગુરુદેવ સાથેની મારી મુલાકાત, તેમની સાથેની અમારી વાતચીત, તેમનો સ્નેહ, તેમના આશીર્વાદ - બધું જ આજે મારી આંખો સમક્ષ આવી ગયું. એક ક્ષણ માટે, એવું લાગ્યું કે હું ફરી એકવાર ગુરુદેવનાં સાક્ષાત સાનિધ્યમાં છું. આ મારા માટે ખૂબ જ ભાવનાત્મક અનુભવ હતો. હું ચિન્મય મિશનના તમામ સાથીદારોનો આ અદ્ભુત અનુભવ માટે હૃદયપૂર્વક આભાર ધન્યવાદ આપું છું , તેમનો આભાર માનું છું.

મિત્રો,

ફેબ્રુઆરી - માર્ચ 1993ની આસપાસ હું પૂજ્ય ગુરુદેવને મળ્યો હતો. હું તેમને શિકાગો, અમેરિકામાં વિશ્વ ધર્મ સંસદના શતાબ્દી સમારોહમાં આમંત્રણ આપવા ગયો હતો. તે સમય હતો જ્યારે સ્વામી વિવેકાનંદના ઐતિહાસિક ભાષણના 100 વર્ષ પૂર્ણ થઈ રહ્યા હતા. પૂજ્ય ગુરુદેવે આમંત્રણ સ્વીકાર્યું અને અમેરિકા ગયા. ત્યાં, વિવિધ કાર્યક્રમોમાં, તેમણે વિશ્વ ધર્મ સંસદના શતાબ્દી સમારોહ વિશે સતત જાગૃતિ ફેલાવી અને લોકોને ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા. પરંતુ ભાગ્યની બીજી યોજના હતી. ધર્મ સંસદના થોડા અઠવાડિયા પહેલા, 3 ઓગસ્ટના રોજ, અમેરિકાના સાન ડિએગોમાં ગુરુદેવે દેહત્યાગી આપણને છોડીને ચાલ્યા ગયા. 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ શિકાગોમાં ધર્મ સંસદ યોજાઈ ત્યારે સદનસીબે,  હું ત્યાં હતો. અમે બધાએ પૂજ્ય ગુરુદેવની ગેરહાજરી અનુભવી. મારા મનમાં ગુરુદેવની ઘણી વાતો આવી રહી હતી. તેમની સાથેની અમારી છેલ્લી મુલાકાત દરમિયાન થયેલી ગંભીર ચર્ચા મને હજુ પણ યાદ છે. તેનો મુખ્ય વિષય યુવા શક્તિનું નિર્માણ અને આ યુવા શક્તિ દ્વારા, એક મજબૂત અને સક્ષમ ભારતનું નિર્માણ હતો.

મિત્રો,

તેમને મળ્યાના થોડા વર્ષો પછી, લોકોએ મને ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપવા માટે આશીર્વાદ આપ્યા. ત્યારથી આજ સુધી, છેલ્લા 25 વર્ષથી, હું સરકારના વડા તરીકે, મારી શ્રેષ્ઠ ક્ષમતા મુજબ, રાષ્ટ્રની અવિરત સેવા કરી રહ્યો છું. ગુરુજીના આશીર્વાદ મારી સાથે છે. આ યાત્રામાં, દેશના યુવાનો મારા પ્રયત્નો અને નીતિઓના કેન્દ્રમાં છે. મને આનંદ છે કે ચિન્મય અમૃત મહોત્સવમાં પણ યુવાનોએ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી છે. અમારા ઘણા યુવા સાથીઓએ લગભગ 300 દિવસ સુધી 40,000 કિલોમીટરની મુસાફરી કરી છે, આ સમય દરમિયાન 100,000 થી વધુ યુવાનો સુધી પહોંચ્યા છે. હું આ નોંધપાત્ર પ્રયાસ માટે સમગ્ર ટીમને પણ અભિનંદન આપું છું.

મિત્રો,

આપણા ઉપનિષદોમાં કહેવામાં આવ્યું છે , "વયમ્ અમૃતસ્ય પુત્રાઃ. " એટલે કે આપણે અમૃતના સંતાન છીએ. આ ખ્યાલ ફક્ત આધ્યાત્મિક દર્શન નથી; તે આપણી સાંસ્કૃતિક માન્યતા પણ છે. તેનો અર્થ એ નથી કે આપણે શારીરિક રીતે અમર છીએ; તેનો અર્થ એ છે કે આપણી ચેતના અમર છે. આપણું જ્ઞાન અને આપણી સમજણ અમર છે. આ સમજણને કારણે, ભારત હજારો વર્ષોથી અમર રહ્યું છે. કારણ કે, ભારત શબ્દનો અર્થ જ્ઞાન અને પ્રકાશના સંશોધનમાં રોકાયેલો છે.

એટલા માટે, મિત્રો ,

આપણા દેશની આઝાદીના 75 વર્ષ પૂરા થયા, ત્યારે મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે આપણે આ પ્રસંગને વિકસિત ભારત માટે પ્રેરણાનું મંચ બનાવવો જ જોઈએ નહીં, પરંતુ ભારતની એવી છબીને જીવંત કરવી જોઈએ જે અમર વિચારોને કેવી રીતે જીવવાનું જાણે છે, જે હજારો સદીઓના અનુભવો દ્વારા, આવનારા યુગો સુધી માનવતાની સંભાળ રાખી શકે છે. તેથી જ મેં તે પ્રસંગને અમૃત મહોત્સવ તરીકે ઉજવવાનું આહ્વાન કર્યું. અને જુઓ, સમય જતાં, એક પછી એક નોંધપાત્ર યાત્રા તે સંકલ્પ સાથે જોડાયેલી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન અસંખ્ય આધ્યાત્મિક, સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક સંગઠનોએ તેમની યાત્રાના નિર્ણાયક તબક્કામાં અમૃત સંકલ્પ લીધો છે. અને હવે, ચિન્મય મિશન પણ ભારતના અમૃતકાલ અભિયાનમાં અમૃત મહોત્સવ તરીકે જોડાઈ રહ્યું છે. અને આ ભારતના સંકલ્પોની સાચી શક્તિ છે , આ જ આપણા " અમૃતસ્ય પુત્ર" હોવાનો સાચો પુરાવો છે.

મિત્રો,

આપણા વેદ "વાયમ રાષ્ટ્રે જાગૃયમ પુરોહિત:"ની હાકલ કરે છે, જેનો અર્થ થાય છે, "આપણે, જે રાષ્ટ્રનું કલ્યાણ ઇચ્છીએ છીએ, તેમણે રાષ્ટ્રને જાગૃત અને ઉત્થાન કરવું જોઈએ." સ્વામી ચિન્મયાનંદે પોતાનું આખું જીવન આ મંત્ર દ્વારા જીવ્યું. તેઓ રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર જેટલી નિષ્ઠાથી બોલતા હતા તેટલી જ આધ્યાત્મિક બાબતો પર પણ બોલતા હતા. કારણ કે આપણું રાષ્ટ્ર આપણી સંસ્કૃતિની જન્મભૂમિ છે. આ રાષ્ટ્ર આપણા અસ્તિત્વનો પાયો છે. સ્વામીજીએ હંમેશા શીખવ્યું કે આપણે આપણી આધ્યાત્મિક પ્રગતિને વ્યક્તિગત પ્રગતિ સાથે જોડીએ અને વ્યક્તિગત પ્રગતિને રાષ્ટ્રીય પ્રગતિનું વાહન બનાવીએ. ભારતના લોકોમાં ભારત માટે આત્મસન્માન જગાડવાનું સ્વામીજીનું મિશન હતું. આ માટે, તેમણે ગીતા જ્ઞાન યજ્ઞ શરૂ કર્યો. તેમણે ઉપનિષદો, વેદાંત અને આપણા શાસ્ત્રોના જ્ઞાનને સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે એક અભિયાન શરૂ કર્યું. અને આજે, આપણે તે સંકલ્પના પરિણામો જોઈએ છીએ. ચિન્મય મિશનના પ્રયાસો દ્વારા, લાખો યુવાનો ભારતના સાંસ્કૃતિક બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. આ યુવાનો નવી પેઢીને ભારતીય મૂલ્યો આપી રહ્યા છે. પૂજ્ય ગુરુદેવનું આ યોગદાન ભારતના સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક પુનરુજ્જીવનમાં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રકરણ છે.

મિત્રો,

આજે, મને પૂજ્ય ગુરુદેવની જન્મશતાબ્દીની પણ યાદ આવે છે. 2015માં મને તેમની સ્મૃતિમાં એક ખાસ સિક્કો બહાર પાડવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું હતું. મેં ત્યારે પણ કહ્યું હતું કે સ્વામીજીનું જીવન જ્ઞાન, કર્મ અને ભક્તિનો અદ્ભુત સંગમ હતો. તેમના ગુરુ, સ્વામી શિવાનંદે તેમને આશીર્વાદ આપ્યા, "જાઓ, સિંહની જેમ ગર્જના કરો. "તેમણે પોતાનું આખું જીવન તે ભાવના સાથે જીવ્યું. તેમના શબ્દોમાં રહેલા આત્મવિશ્વાસ અને આંતરિક શક્તિએ દરેકના હૃદય પર તેમના વિચારોની છાપ છોડી. "આર્ટ ઓફ મેન મેકિંગ" નામના તેમના રેડિયો કાર્યક્રમે ઘણા લોકોને દિશા આપી છે.

મિત્રો ,

મહાન વ્યક્તિઓનું મિશન તેમના મૃત્યુ પછી પણ જીવંત રહે છે. એટલા માટે આજે આપણે ચિન્મય મિશનની 100 થી વધુ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને લાખો બાળકો અને યુવાનોના ભવિષ્યને આકાર આપતા જોઈએ છીએ. આ સંસ્થાઓ તેમને આધુનિક શિક્ષણ પ્રદાન કરે છે અને ભારતીય મૂલ્યોને આત્મસાત કરે છે.

મિત્રો,

સ્વતંત્રતા સમયે સ્વામી ચિન્મયાનંદ જેવા દૂરદર્શી લોકોનું જે ચિંતન હતું, આજે દેશ પણ એ દિશામાં પોતાની જવાબદારીઓ નિભાવી રહ્યો છે. આપણી શિક્ષણ પ્રણાલી નવા ભારત સાથે સુસંગત બને તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, અમે એક નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ રજૂ કરી છે. આ નવી શિક્ષણ નીતિ ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા, માતૃભાષામાં શિક્ષણ, આધુનિક વિજ્ઞાન અને નવી ટેકનોલોજી પર ભાર મૂકે છે.

મિત્રો,

સ્વામીજીના જીવનનું બીજું એક મિશન ભારતીય વારસાનું ગૌરવ અને જાળવણી હતું! તમે બધા કન્યાકુમારીમાં વિવેકાનંદ રોક મેમોરિયલથી પરિચિત છો. શ્રી એકનાથ રાનડેએ સમુદ્રની મધ્યમાં તે વિશાળ ખડક પર એક સ્મારક બનાવવાનો સંકલ્પ કર્યો હતો. પૂજ્ય ગુરુદેવ તેમની સાથે મજબૂતીથી ઉભા રહ્યા. આ મહાન કરી માટે પૂજ્ય સ્વામીજીએ પ્રથમ નાણાકીય યોગદાન પણ આપ્યું હતું. આજે, વિવેકાનંદ રોક મેમોરિયલ દેશ અને દુનિયાભરના લાખો મુલાકાતીઓ માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત છે.

મિત્રો,

આજે, ઉત્તરથી દક્ષિણ, પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી ભારતના સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રો પુનર્જાગરણનો અનુભવ કરી રહ્યા છે. પછી ભલે તે કાશી વિશ્વનાથ ધામનું નવું સ્વરૂપ હોય, અયોધ્યામાં ભગવાન શ્રી રામનું ભવ્ય મંદિર હોય, ઉજ્જૈનનું મહાકાલ મહાલોક હોય કે પછી કેદારનાથ અને બદ્રીનાથ જેવા આપણા પવિત્ર સ્થળો હોય. જો તમે તાજેતરમાં કેદારનાથની મુલાકાત લીધી હોય, તો ત્યાં આદિ શંકરાચાર્યની એક દિવ્ય અને ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ તે સ્થાન છે જ્યાં આદિ શંકરે પોતાનું શરીર છોડી દીધું હતું. આજે, તેઓ તેમના ભવ્ય સ્વરૂપમાં પાછા આવી રહ્યા છે. તમે બધા જાણો છો કે એક સમયે, ભારતમાંથી અસંખ્ય મૂર્તિઓ ચોરી કરવામાં આવતી હતી અને વિદેશમાં લઈ જવામાં આવતી હતી અને ત્યાં વેચાતી હતી. તેમને રોકવા માટે કોઈ નહોતું, તેમને પૂછવા માટે કોઈ નહોતું, તેમની પૂજા કરનારાઓને તો છોડો, પૂછવાવાળું ન હતું. છેલ્લા 12 વર્ષોમાં, અમે આવી 650 થી વધુ ચોરાયેલી પ્રાચીન મૂર્તિઓ પાછી લાવી છે. આપણાં સાંસ્કૃતિક કેન્દ્રો યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો ભાગ બની રહ્યા છે.

મિત્રો,

જેમ સ્વામીજી આપણા ધર્મ અને દર્શનને દુનિયાભરમાં લઈ ગયા, તેમ આજે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ દુનિયાભરના લોકોને ભારત સાથે આપણી પ્રાચીન અને મહાન પરંપરાઓ સાથે જોડી રહ્યો છે. આ આત્મવિશ્વાસ, આપણા વારસામાં ગર્વની ભાવના, ગુલામીની માનસિકતામાંથી મુક્તિમાં આ વિશ્વાસ એ વાતનો પુરાવો છે કે દેશ હવે આપણા ઋષિઓ અને દેશભક્તોએ સદીઓથી જે માર્ગનું સ્વપ્ન જોયું છે તેના પર આગળ વધી રહ્યો છે. તેમની વિચારશક્તિ આ માર્ગ પર આપણી સૌથી મોટી તાકાત છે.

મિત્રો,

વિવિધ સંસ્થાઓ અને સંગઠનોના પોતાના ઉદ્દેશ્યો હોય છે, પરંતુ એક ઉદ્દેશ જે તે બધાને એક કરે છે તે લક્ષ્ય જ્યાં બધા માર્ગો ભેગા થાય છે, તે રાષ્ટ્રનો વિકાસ છે, રાષ્ટ્રનું ગૌરવ છે. સ્વામી ચિન્મયાનંદજીએ તેમના સમય દરમિયાન દેશે સામનો કરેલા પડકારો અનુસાર પોતાના સંકલ્પોને આકાર આપ્યો. છેલ્લા દાયકાઓમાં સમય બદલાયો છે , દેશ સામે નવા પડકારો ઉભા થયા છે, સમાજમાં નવી વિકૃતિઓ દેખાઈ છે. આજે, તેમને ઉકેલવાની જવાબદારી આપણા બધા પર છે. આજે, આપણે સમાજને વિભાજનકારી શક્તિઓ સામે એક કરવા પડશે, આપણે દેશવાસીઓને આત્મનિર્ભરતા માટે જાગૃત કરવા પડશે. આપણે દરેક વ્યક્તિને 2047માં વિકસિત ભારતના સંકલ્પ સાથે જોડવાનું છે. આપણે આ ઉદ્દેશ્યો માટે વધુ સક્રિય બનવું પડશે.

મિત્રો,

2047માં, જ્યારે ભારત સ્વતંત્રતાના 100 વર્ષ ઉજવશે ત્યારે ચિન્મય મિશન પણ તેનું શતાબ્દી વર્ષ ઉજવશે. આનો અર્થ એ છે કે ચિન્મય મિશનની શતાબ્દી યાત્રા અને વિકસિત ભારત તરફની યાત્રા એકસાથે આગળ વધશે. તેથી આપણા ધ્યેયો અને ઉદ્દેશ્યો સમાન છે અને આપણે આ યાત્રા સાથે મળીને ચાલુ રાખવી જોઈએ. તમારી પાસે ગુરુદેવનો મહાન વારસો અને દાયકાઓનો અનુભવ છે. તમારી પાસે વિશ્વભરના સમર્પિત આચાર્યો, સાધકો અને કાર્યકરોનો વિશાળ પરિવાર છે. મને વિશ્વાસ છે કે તમે સાથે મળીને વિકસિત ભારતનું નિર્માણ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશો. આ વિશ્વાસ સાથે હું ફરી એકવાર પૂજ્ય ગુરુદેવના ચરણોમાં નમન કરું છું. અમૃત મહોત્સવ નિમિત્તે હું ચિન્મય મિશનના તમામ સંતો, આચાર્યો, સાધકો અને સેવાભાવી સાથીઓને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું .

હરિ ઓમ.

હરિ ઓમ.

હરિ ઓમ.

ખૂબ –ખૂબ આભાર.

SM/IJ/JT