જાન્યુઆરી 2027 થી PLFS શિડ્યુલ અને અંદાજ પ્રક્રિયામાં ફેરફારો - તેના પર ટિપ્પણીઓ આવકાર્ય છે

સાંખ્યાકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) ના નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઓફિસ (NSO) દ્વારા 2017 થી પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (PLFS) યોજવામાં આવી રહ્યો છે. વધુ સમયસર અને વિભાજિત શ્રમ બજારના આંકડાઓની માંગને પહોંચી વળવા માટે PLFS નો વિકાસ થયો છે. માસિક, ત્રિમાસિક અને વાર્ષિક અંદાજો પૂરા પાડવા અને ઉપ-રાજ્ય સ્તરે સૂચકોના અંદાજને સક્ષમ કરવા માટે જાન્યુઆરી 2025 થી PLFS ના સેમ્પલિંગ ડિઝાઇનને સુધારવામાં આવી હતી. શિક્ષણ અને કૌશલ્યના પ્રશ્નો ઉમેરવામાં આવ્યા હતા, અને ગિગ વર્કર્સના એક ઉપ-જૂથ એવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ વિશેની માહિતી પણ જાન્યુઆરી 2026 થી પ્રાયોગિક ધોરણે એકત્રિત કરવામાં આવી છે.

NSO જાન્યુઆરી 2027 થી PLFS ના સેમ્પલિંગ ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કરવાનું સૂચન કરે છે, જ્યારે 2027-2028 ના બે વર્ષના સમયગાળા માટેના તાજા સેમ્પલ્સ (નવું પેનલ 6) અપડેટ કરેલા સેમ્પલિંગ ફ્રેમમાંથી લેવામાં આવશે. તે સર્વે શિડ્યુલમાં પણ કેટલાક ફેરફારો રજૂ કરે છે. વિગતો આપતી એક કન્સેપ્ટ નોટ તૈયાર કરવામાં આવી છે અને તે https://www.mospi.gov.in/ પર ઉપલબ્ધ છે.

આ પ્રેસ નોટ પ્રકાશિત થયાની તારીખથી 15 દિવસની અંદર સૂચિત ફેરફારો પર નીતિ ઘડવૈયાઓ, સંશોધકો, શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંસ્થાઓ તથા સામાન્ય જનતાના સભ્યો પાસેથી ટિપ્પણીઓ અને સૂચનો આવકારવામાં આવે છે.
સેમ્પલિંગ ડિઝાઇન અને અંદાજમાં મુખ્ય ફેરફારો

• ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ માટે અલગ સ્ટ્રેટમ. PLFS 2026 ના અનુભવે દર્શાવ્યું કે વર્તમાન ગોઠવણથી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સની પૂરતી સંખ્યા આવરી લેવાઈ નહોતી. વર્તમાન SSS માળખું અને રચના જાળવી રાખીને, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ કામ પર આધારિત એક નવું સેકન્ડ સ્ટેજ સ્ટ્રેટમ (SSS) રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ચાર SSS અને શહેરી વિસ્તારોમાં પાંચ SSS હશે, જેમાં દરેક પસંદ કરેલા ફર્સ્ટ સ્ટેજ યુનિટ (FSU) માં 14 ઘરોની તપાસ કરવામાં આવશે. SSS રચનામાં આ સુધારાથી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સનું કવરેજ સુધરશે અને શ્રમ બજારના આ ઉભરતા ક્ષેત્ર પર વધુ વ્યાપક ડેટા એકત્ર કરવામાં મદદ મળશે તેવી અપેક્ષા છે.
• અપડેટ કરેલ સેમ્પલિંગ ફ્રેમ અને સુધારાઓ. બે વર્ષના સમયગાળા 2027-2028 (પેનલ 6) માટેના તાજા સેમ્પલ્સ અપડેટ કરેલા અર્બન ફ્રેમ સર્વે, શહેરીકરણ અને બિન-શહેરીકરણ, અને જીલ્લાઓ તથા અન્ય વહીવટી એકમોની રચના, વિભાજન અથવા વિલીનીકરણને દર્શાવતી અપડેટ કરેલી ફ્રેમમાંથી લેવામાં આવશે, સાથે ગ્રામીણ સેન્સસ 2011 ફ્રેમનું ફોલો-અપ અપડેશન પણ કરાશે. અપડેટ કરેલી સેમ્પલિંગ ફ્રેમ શહેરીકરણ, વહીવટી સીમાઓ અને નવા શહેરી વિસ્તારોના ઉદભવમાં ફેરફારોને આવરી લઈને વર્તમાન વસ્તી, ખાસ કરીને શહેરી વસ્તીનું વધુ સારું પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરશે. તેનાથી સેમ્પલ કવરેજ સુધરશે અને PLFS અંદાજોની વિશ્વસનીયતા તથા સુસંગતતા વધશે તેવી અપેક્ષા છે.

તદુપરાંત, અગાઉના બે વર્ષના સમયગાળા (પેનલ 5) ના અનુભવના આધારે સેમ્પલ ફાળવણી અને સ્ટ્રેટિફિકેશન માટેના માપદંડોમાં પણ ફેરફાર/અપડેટ કરવામાં આવ્યા છે. આ સુધારાઓથી સેમ્પલ ફાળવણી અને સ્ટ્રેટિફિકેશનની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થશે અને વસ્તીના વિવિધતાનું વધુ સારું પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત થશે, જે બદલામાં સેમ્પલ પસંદગી દરમિયાન ઓપરેશનલ મુશ્કેલીઓને ઘટાડશે.

• પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં પરિવર્તન. જાન્યુઆરી 2027થી પ્રથમ ત્રણ મહિના માટે, સેમ્પલમાં પેનલ 5 ફ્રેમ અને અપડેટ કરેલી પેનલ 6 ફ્રેમ એમ બંનેમાંથી FSU નો સમાવેશ થશે. આ મહિનાઓ માટેના માસિક બુલેટિનમાં બંને ફ્રેમ પર આધારિત એકત્રિત માસિક અંદાજો રજૂ કરવામાં આવશે. આ ત્રણ મહિના માટે રિલેટિવ સ્ટાન્ડર્ડ એરર (RSE) અંદાજો રજૂ કરવામાં આવશે નહીં. આ અભિગમ માસિક અને ત્રિમાસિક શ્રમ બજારના અંદાજોના પ્રકાશનમાં સાતત્ય સુનિશ્ચિત કરવાની સાથે અપડેટ કરેલી સેમ્પલિંગ ફ્રેમ તરફ સરળ સંક્રમણની સુવિધા આપશે.

PLFS શિડ્યુલમાં મુખ્ય ફેરફારો

• ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સની ઓળખ. શિડ્યુલ 0.0PL ના બ્લોક 5 માં એક વધારાનો બાઈનરી પ્રશ્ન રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી તેવા ઘરોની ઓળખ કરી શકાય કે જેમાં કોઈ સભ્ય નિશ્ચિત સંદર્ભ સમયગાળા દરમિયાન ક્યારેય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ કામમાં રોકાયેલ હોય. નવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ આધારિત SSS ની રચના માટે પાત્ર ઘરોની ઓળખને સરળ બનાવવા માટે તમામ શહેરી તેમજ ગ્રામીણ ઘરોમાં આ પ્રશ્નોની તપાસ કરવામાં આવશે.
• અવેતન પ્રવૃત્તિઓનું માપન. શિડ્યુલ 10.4 માં પોતાની ઉપયોગની ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદન, અવેતન ઘરગથ્થુ અને સંભાળ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ, સ્વયંસેવક કાર્ય અને અવેતન તાલીમાર્થી કાર્ય પર નવા પ્રશ્નો ઉમેરવામાં આવ્યા છે. આ બાબતો ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્તારોમાં માત્ર પ્રથમ મુલાકાત દરમિયાન, 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના વ્યક્તિઓ માટે તપાસવામાં આવશે, જેથી આ પ્રવૃત્તિઓ પર વાર્ષિક રિપોર્ટિંગ સક્ષમ બનશે. આ બાબતોનો સમાવેશ પરંપરાગત રોજગાર સિવાયના કામના વિવિધ સ્વરૂપોના વધુ વ્યાપક મૂલ્યાંકન સુવિધા આપશે, અવેતન અને બિન-બજાર પ્રવૃત્તિઓ પર ડેટાની ઉપલબ્ધતામાં સુધારો કરશે અને ઘરગથ્થુ તથા સમુદાયના કલ્યાણમાં વ્યક્તિઓના યોગદાનની વ્યાપક સમજુતીને ટેકો આપશે.

સૂચિત સેમ્પલિંગ ડિઝાઇન અને અંદાજ પ્રક્રિયા અને સુધારેલા શિડ્યુલ 0.0PL અને 10.4 કન્સેપ્ટ નોટનો ભાગ છે. 

PDF જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com