કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ, તથા ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે પૂસા, દિલ્હી ખાતે એગ્રીવિઝનના 10મા રાષ્ટ્રીય સંમેલનને સંબોધિત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે, ખેડૂતોની આજીવિકામાં વધુ સુધારો કરવાની સાથે, ભારત હવે માત્ર પોતાની ખાદ્ય જરૂરિયાતો પૂરી કરવા પુરતું સીમિત નહીં રહે પરંતુ આવનારા વર્ષોમાં સમગ્ર વિશ્વના 'ફૂડ બાસ્કેટ' તરીકે ઉભરી આવશે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે યોગ્ય ધોરણો વિના ચાલતી અને નકલી ડિગ્રીઓ આપતી ખાનગી કૃષિ કોલેજોના સતત વધી રહેલા દૂષણને અટકાવવા માટે કડક પગલાં લેવામાં આવશે. આ સંસ્થાઓનું નિયમન કરવા અને કૃષિ શિક્ષણમાં વધુ જવાબદેહી લાવવા માટે ટૂંક સમયમાં એક એગ્રીકલ્ચર કાઉન્સિલની સ્થાપના કરવામાં આવશે. સરકારનું ધ્યાન કૃષિ શિક્ષણમાં ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવા, વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવા અને દેશના વિકાસમાં કૃષિના યોગદાનને મજબૂત કરવા પર રહેશે.

અછતના યુગથી આત્મનિર્ભરતા અને રેકોર્ડ ઉત્પાદન સુધી

પોતાના સંબોધનમાં કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે ભારતીય કૃષિની યાત્રા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેમાં તેમણે એ સમયને યાદ કર્યો હતો જ્યારે દેશે PL-480 પ્રોગ્રામ હેઠળ આયાતી અન્ન પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું. જોકે, આજે ભારતીય ખેડૂતોની સખત મહેનત અને આધુનિક નીતિઓના અપનાવવાને કારણે દેશે અન્ન ઉત્પાદનમાં સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભરતા હાંસલ કરી છે. 2014 અને 2024 વચ્ચે ભારતના કુલ કૃષિ ઉત્પાદનમાં 49 ટકાનો વધારો થયો છે. દેશ હવે ચોખાના ઉત્પાદન અને નિકાસમાં વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ઘઉંના ઉત્પાદનમાં તે બીજા ક્રમે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત સામેનો પડકાર હવે માત્ર ઉત્પાદન વધારવાનો નથી રહ્યો. તેના બદલે, ધ્યાન વૈજ્ઞાનિક સંગ્રહ, કાર્યક્ષમ સંચાલન અને વૈશ્વિક બજારોમાં નિકાસ વધારવા તરફ કેન્દ્રિત થવું જોઈએ. આ ક્ષેત્રોને મજબૂત કરવાથી દેશ તેની કૃષિ પેદાશોનો ઉત્તમ ઉપયોગ કરી શકશે અને સાથે જ ખેડૂતો માટે વધુ તકો ઊભી થશે.

“તમે વિચારોનું અમૃત બહાર લાવો; અમે નીતિઓ બનાવીશું અને તેનો અમલ કરીશું”

શ્રી શિવરાજ ચૌહાણે નીતિ નિર્માણ પ્રક્રિયામાં વિદ્યાર્થીઓ અને ખેડૂત સંગઠનોની કુશળતાને વિશેષ મહત્વપૂર્ણ ગણાવી હતી. સંમેલનમાં હાજર રહેલા નિષ્ણાતો અને વિદ્યાર્થીઓને તેમના વિચારો અને આંતરદ્રષ્ટિનું યોગદાન આપવા આહ્વાન કરતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું, “આ રાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં ઊંડાણપૂર્વક વિચાર-મંથન કરો અને તમારા તારણોના રૂપમાં અમૃત બહાર લાવો. રાષ્ટ્રીય હિતમાં આ વિચારોને શેર કરવાની અને તેનો અમલ કરવાની જવાબદારી સરકાર લેશે.” તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ચર્ચાઓથી કૃષિ ક્ષેત્રના વિકાસમાં યોગદાન આપવા અને ખેડૂતો તથા વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારોનો ઉકેલ લાવવા માટે સક્ષમ વ્યાવહારિક ભલામણો મળવી જોઈએ. ફોલો-અપ બેઠકની જાહેરાત કરતા તેમણે કહ્યું કે તેઓ સંમેલનના તારણોના આધારે વિગતવાર કાર્ય યોજના તૈયાર કરવા માટે આગામી 15 દિવસથી એક મહિનાની અંદર પ્રતિનિધિઓને ફરીથી મળશે. આ ફોલો-અપ ચર્ચાઓ ટૂંકા ગાળાના અને લાંબા ગાળાના બંને પ્લાન બનાવવા અને અમલમાં મૂકવા પર સીધું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેથી સુનિશ્ચિત થઈ શકે કે સંમેલનમાંથી ઉભરી આવેલી ભલામણો મૂર્ત કામગીરીમાં પરિવર્તિત થાય.

કૃષિના વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવું એ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા

કૃષિ શિક્ષણનું સ્તર ઊંચું લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ ચૌહાણે કહ્યું કે યોગ્ય ધોરણો જાળવ્યા વિના માત્ર ફી ઉઘરાવતી અને ડિગ્રીઓ વહેંચતી વ્યવસાયિક સંસ્થા તરીકે કોઈપણ સંસ્થાને ચલાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. સરકાર સુનિશ્ચિત કરશે કે યુવાનો દ્વારા મેળવવામાં આવતી તકનીકી લાયકાતો, જેમાં બેચલર ઓફ સાયન્સ ઈન એગ્રીકલ્ચર (BSc એગ્રીકલ્ચર) અને માસ્ટર ઓફ સાયન્સ ઈન એગ્રીકલ્ચર (MSc એગ્રીકલ્ચર) નો સમાવેશ થાય છે, તેનું મૂલ્ય જળવાઈ રહે અને તે નકામી ન જાય. કૃષિ સંસ્થાઓ અર્થપૂર્ણ અને વિશ્વસનીય લાયકાતો પૂરી પાડે તે સુનિશ્ચિત કરીને તેમણે વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણમાં સમય, પ્રયત્ન અને નાણાંના રોકાણનું રક્ષણ કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. પ્રસ્તાવિત નિયમનકારી પગલાંઓ હલકી ગુણવત્તાવાળી કોલેજો અને નકલી ડિગ્રીઓના પ્રસારને રોકવાનો પ્રયાસ કરશે જ્યારે કૃષિ શિક્ષણની ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતા જાળવવામાં મદદ કરશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે વિદ્યાર્થીઓ એવું શિક્ષણ મેળવે જે તેમના ભવિષ્યની સંભાવનાઓને ટેકો આપે અને તેમને કૃષિ ક્ષેત્રમાં અસરકારક રીતે યોગદાન આપવા માટે સક્ષમ બનાવે.

નાના ખેડૂતો માટે 'સંકલિત ખેતી' મોડેલ

ભારતમાં જમીન ધરાવવાનું સરેરાશ કદ માત્ર 0.96 હેક્ટર હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને શ્રી ચૌહાણે કહ્યું કે નાના અને સીમાંત ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે વિવિધતા લાવવી જરૂરી છે. માત્ર અન્નની ખેતી પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અસંખ્ય કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને સાંકળીને તેમની આજીવિકાને વધુ સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ બનાવી શકાય છે. અન્ન ઉત્પાદનની સાથે ખેડૂતોને ફળ અને શાકભાજીની ખેતી, ઔષધીય વનસ્પતિઓની ખેતી, પશુપાલન, મત્સ્યપાલન, મધમાખી પાલન અને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ. આ પ્રવૃત્તિઓને સાંકળવાથી આવકના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવામાં, એક જ પાક પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં અને ખેડૂત પરિવારની આર્થિક સુરક્ષાને મજબૂત કરવામાં મદદ મળશે. તેમણે કૃષિમાં આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ઝડપી બનાવવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. ખેતીમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), મશીન લર્નિંગ અને રોબોટિક્સને એકીકૃત કરવાના પ્રયાસો ઝડપી બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે કૃષિ પદ્ધતિઓને આધુનિક બનાવવામાં અને તેમની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવામાં મદદ કરશે. તકનીકી પ્રગતિ સાથે વિવિધ કૃષિ પ્રણાલીઓને જોડવાથી ઉત્પાદકતા વધારવા અને ખેડૂતોની આજીવિકા સુધારવાના પ્રયાસોને ટેકો મળશે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે એગ્રીવિઝનની 10 વર્ષની સફરનું દસ્તાવેજીકરણ કરતી એક વિશેષ પુસ્તિકાનું વિમોચન કર્યું હતું. આ રાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં દેશભરમાંથી મોટી સંખ્યામાં કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો, સંશોધકો અને વિદ્યાર્થીઓએ હાજરી આપી હતી. તેમની ભાગીદારીએ કૃષિ સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતો અને યુવાનોને આ ક્ષેત્રના પડકારો, ભવિષ્યની પ્રાથમિકતાઓ અને વિકાસની તકો અંગે ચર્ચામાં જોડાવાની તક પૂરી પાડી હતી.

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2323547) મુલાકાતી સંખ્યા : 8