क्षमता विकास आयोग (सीबीसी) ले आज गुवाहाटीमा 'मिशन कर्मयोगी' अन्तर्गत 'साधना शृङ्खला' शृङ्खलाको दोस्रो क्षेत्रीय कार्यशाला आयोजना गर्‍यो। "भविष्यका लागि तयार र अन्तर-सम्बन्धित प्रणाली (ईको-सिस्टम) तर्फ तालिम संस्थानहरूको सुदृढीकरण" भन्ने विषयवस्तुमा आधारित यस कार्यशालामा असमका मुख्य सचिव डा. रवि कोटाको उपस्थिति थियो। उत्तर-पूर्वी क्षेत्र विकास मन्त्रालय (डोनर) का सचिव श्री कटिकिथाला श्रीनिवासनले कार्यशालाको उद्घाटन गरे।

 

कार्यशालालाई सम्बोधन गर्दै श्री श्रीनिवासनले 'मिशन कर्मयोगी' को महत्त्वबारे प्रकाश पार्नुका साथै र क्षमता विकासलाई भारतको शासन संरचनामा भएको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रूपान्तरणमध्ये एकको रूपमा वर्णन गरे। उनले प्रशासनिक दक्षता बढाउन, सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार गर्न र नागरिक-केन्द्रित शासन व्यवस्थालाई अझ प्रभावकारी बनाउन निजामती कर्मचारीहरूको क्षमता मजबुत गर्नु अपरिहार्य रहेको कुरामा जोड दिए। उनले संस्थागत क्षमता निर्माण र शासन व्यवस्थाका नतिजाहरूमा सुधार ल्याउन डिजिटल उपकरण, कम्प्युटिङ प्रविधि र आधुनिक कार्यपद्धतिहरूको भूमिकामा पनि जोड दिए।

 

श्री श्रीनिवासनले यस क्षेत्रको विशिष्ट प्रशासनिक, राजनीतिक र शासन संस्कृतिलाई ध्यानमा राख्दै 'युनिफाइड न्यु-एज नेशनल ट्रेनिङ इनिसिएटिभ' (उन्नति) मार्फत उत्तर-पूर्वमा क्षमता अभिवृद्धि पहलहरूलाई मजबुत गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए। स्थानीयकरणको महत्त्वलाई औंल्याउँदै उनले भने, "उन्नति लाई प्रभावकारी, आकर्षक र परिणाममुखी बनाउन हामीले उत्तर-पूर्वको विशिष्ट संस्कृतिको भावना अनुरूप काम गर्नुपर्छ, र त्यो केवल स्थानीयकरणमार्फत मात्र सम्भव छ।" उनले आठ उत्तर-पूर्वी राज्यहरूको विशिष्ट आवश्यकता, प्राथमिकता र आकांक्षाहरूलाई सम्बोधन गर्न उन्नतिका लागि 'अष्टलक्ष्मी' विशेष दृष्टिकोण विकास गर्न पनि आह्वान गरे।

 

यस कार्यशालाले असम, अरुणाचल प्रदेश, मणिपुर, मेघालय, मिजोरम, नागाल्याण्ड, सिक्किम र त्रिपुराका सहभागीहरूलाई निजामती सेवाको तालिममा संस्थागत क्षमता मजबुत गर्ने, सहकार्यलाई बढावा दिने र डिजिटल रूपान्तरणलाई अघि बढाउने विषयमा चर्चा गर्न एकै ठाउँमा ल्यायो।

 

असमले 'मिशन कर्मयोगी' लाई 'आईजीओटी कर्मयोगी' डिजिटल शिक्षण प्लेटफर्ममार्फत कार्यान्वयन गरिरहेको छ, जसमा गुवाहाटीस्थित 'असम प्रशासनिक कर्मचारी कलेज' (एएएससी) ले राज्यको प्रशासनिक तालिम संस्थाको रूपमा काम गरिरहेको छ। यस राज्यमा ५,४२,४०६ जना अधिकारीहरू यस प्लेटफर्ममा आबद्ध भएका छन्, जसमध्ये ४,१४,६९३ जना सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू छन् र ४,०२,५०८ वटा पाठ्यक्रमहरू पूरा गरिएका छन्। क्षेत्रीय भाषामा शिक्षणलाई सहज बनाउन असमिया भाषामा ५९ वटा पाठ्यक्रमहरू उपलब्ध छन्। यी पहलहरूले असमका ५९ सरकारी विभागहरूमा निरन्तर व्यावसायिक विकास, क्षमता अभिवृद्धि र सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार ल्याउन सहयोग पुर्‍याउँछन्।

 

यो पहल 'विकसित भारत २०४७' को दृष्टिकोण र 'मिशन कर्मयोगी' का उद्देश्यहरूसँग मेल खान्छ; यसले क्षमतामा आधारित, नागरिक-केन्द्रित र भविष्यका लागि तयार निजामती सेवालाई प्रवर्द्धन गर्दै सरकारी क्षेत्रमा क्षमता विकासका अभ्यासहरूलाई रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राख्दछ। कार्यशालाले तालिम संस्थानहरूले सामना गरिरहेका चुनौतीहरूबारे चर्चा गर्न तथा यस क्षेत्रमा थप अन्तर-सम्बन्धित र प्रभावकारी क्षमता विकासको प्रणाली निर्माण गर्ने उपायहरू खोज्न एउटा मञ्च प्रदान गर्‍यो।

 

चर्चाको मुख्य केन्द्रबिन्दु 'तालिम संस्था रूपान्तरण ढाँचा' थियो, जुन तीनवटा आधारस्तम्भहरूमा आधारित छ: संरचनागत र सुशासनसम्बन्धी रूपान्तरण; सञ्चालनगत उत्कृष्टता र प्रणालीगत सहकार्य; तथा डिजिटल र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोग। यी आधारस्तम्भहरूको उद्देश्य संस्थागत सुशासनमा सुधार गर्ने, सञ्चालनगत प्रभावकारिता बढाउने, तालिम संस्थानहरूबीच सहकार्यलाई प्रोत्साहन गर्ने र क्षमता विकासमा उदीयमान प्रविधिहरूको प्रयोगलाई प्रवर्द्धन गर्ने रहेको छ।

 

यस कार्यशालाले तालिम संस्थाहरूबीच समन्वय मजबुत गर्ने, स्रोतसाधनको आदानप्रदानमा सुधार गर्ने, तालिम योजनालाई अझ प्रभावकारी बनाउने र डिजिटल तयारीमा रहेका कमी-कमजोरीहरूलाई सम्बोधन गर्ने विषयमा पनि ध्यान केन्द्रित गर्‍यो। उत्तर-पूर्वी राज्यहरूको विशिष्ट आवश्यकताअनुसार रूपान्तरणको खाकालाई अनुकूल बनाउने र राज्य-विशेष कार्ययोजनाहरूको तयारीमा सहजीकरण गर्ने विषयमा पनि चर्चा केन्द्रित रह्यो।

 

चर्चाको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष 'मिशन कर्मयोगी' अन्तर्गत डिजिटल प्लेटफर्म र दक्षता-आधारित शिक्षण पहलहरूको भूमिका थियो। कार्यशालाले तालिम संस्थाहरूलाई जोड्न र क्षमता विकास गर्ने समग्र प्रणालीमा अझ बढी सहकार्यलाई सहज बनाउन 'उन्नति' डिजिटल प्लेटफर्मको सान्दर्भिकतालाई उजागर गर्‍यो। यस प्लेटफर्मले ७०० भन्दा अधिक तालिम संस्थानहरूलाई जोड्दै ज्ञानको आदानप्रदान, स्रोतसाधनको साझेदारी र समन्वयात्मक संस्थागत विकासमा सहयोग पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको छ।

 

चर्चामा आईजीओटी कर्मयोगी, कर्मयोगी कम्पिटेन्सी फ्रेमवर्क (केक्यूएफ) र कर्मयोगी नलेज पोर्टल (केकेके) जस्ता पहलहरू पनि समेटिएका थिए। यसमा दक्षता-आधारित तालिमलाई सुदृढ पार्ने, सिकाइ स्रोतहरूमा पहुँच बढाउने र सरकारी कर्मचारीहरूको व्यावसायिक विकासमा सहयोग पुर्‍याउने कुरामा विशेष जोड दिइएको थियो।

 

यस क्षेत्रीय कार्यशाला मार्फत, क्षमता विकास आयोगले तालिम संस्थाहरूलाई क्षमता विकासका लागि सहयोगात्मक, प्रविधि-मैत्री र नतिजामुखी दृष्टिकोण अपनाउन प्रोत्साहित गर्न चाहन्छ। उत्तर-पूर्वी क्षेत्रको विशिष्ट प्रशासनिक र क्षमता विकास सम्बन्धी आवश्यकताहरूलाई ध्यानमा राखी संस्थागत रूपान्तरणका लागि व्यावहारिक र राज्य-विशेष कार्ययोजना (रोडम्याप) तयार पार्न सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले यी चर्चाहरू आयोजना गरिएका हुन्।

 

गुवाहाटीमा भएको यो कार्यशाला सन् २०२६ को सेप्टेम्बर २९–३० मा विजयवाडामा सम्पन्न पहिलो क्षेत्रीय कार्यशालापछिको अर्को चरण हो। 'साधना शृङ्खला'  शृङ्खला सरकारी क्षेत्रमा संस्थागत उत्कृष्टता, सहकार्य र निरन्तर सिकाइलाई प्रवर्द्धन गर्दै तालिम संस्थाहरूलाई मजबुत बनाउने र 'मिशन कर्मयोगी' का उद्देश्यहरूलाई अघि बढाउने बृहत् प्रयासको एक हिस्सा हो। कार्यशालामा क्षमता अभिवृद्धि आयोगकी अध्यक्ष श्रीमती एस. राधा चौहान र सदस्य (प्रशासन) डा. अल्का मित्तलका साथै आठ उत्तर-पूर्वी राज्यहरूका सरकारी विभाग र तालिम संस्थाहरूका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता थियो।

 

******

SK/TWB

(रिलिज आईडी: 2321664) आगन्तुक काउन्टर : 6