કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી તથા પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભારી) અને PMO, કર્મચારી, જાહેર સુનાવણી, પેન્શન, અણુ ઊર્જા અને અવકાશ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આજે નવી દિલ્હી ખાતે સ્વિસ કન્ફેડરેશનના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ ગાય પરમેલિન સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજી હતી, જેમાં વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, સંશોધન અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે ભારત-સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની લાંબા ગાળાની ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેઠકમાં દ્વિપક્ષીય S&T ભાગીદારીને વધુ માળખાગત અને લાંબા ગાળાના તબક્કામાં લઈ જવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પરસ્પર હિતના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં વધુ સંસ્થાકીય જોડાણ અને સહયોગ સામેલ છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે આંતરશાખાકીય અને મિશન-મોડ અભિગમ વધુને વધુ અપનાવી રહ્યું છે, જેમાં રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો વિવિધ વિષયો અને મંત્રાલયોની નિષ્ણાત સેવાઓને એકસાથે લાવે છે. તેમણે કહ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને એક અલગ વિષય તરીકે જોવાના બદલે એક સક્ષમ સાધન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં યોગદાન આપવાની ક્ષમતા છે.

ભારતની વિસ્તરતી S&T પ્રાથમિકતાઓનો સંદર્ભ આપતા, તેમણે બાયોટેકનોલોજી, રસી વિકાસ, જીનોમ સીક્વન્સિંગ, ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, સ્પેસ અને ડીપ ઓશિન રિસર્ચ ક્ષેત્રે દેશના કાર્ય તેમજ બ્લુ ઈકોનોમી અને બાયો-ઈકોનોમીમાં ઉભરતી તકો વિશે વાત કરી હતી.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે ઇન્ડો-સ્વિસ રિસર્ચ ફ્રેમવર્ક (ISRF) અને ઇન્ડો-સ્વિસ જોઈન્ટ સાયન્ટિફિક બોર્ડ તરફની પ્રગતિને આવકારી હતી, જે દ્વિપક્ષીય S&T સહયોગને વ્યૂહાત્મક અને લાંબા ગાળાના માળખા તરફ લઈ જવા માટે મજબૂત આધાર પૂરો પાડે છે. તેમણે સ્વિસ નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન (SNSF) અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (DST) વચ્ચેના લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ તથા ઝુરિચ યુનિવર્સિટી ઓફ એપ્લાઇડ સાયન્સિસ (ZHAW) અને DST વચ્ચેના ઇમ્પ્લિમેન્ટેશન એગ્રીમેન્ટને પણ આવકાર્યા હતા અને જણાવ્યું હતું કે આ પહેલો બંને દેશો વચ્ચે સંસ્થાકીય જોડાણ અને સંશોધન સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવશે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ વચ્ચેના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો બંને દેશો માટે વિવિધ સ્તરે સહયોગ કરવાનું સરળ બનાવે છે અને પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં સતત જોડાણ અને અસરોની અસરકારક ફોલો-અપ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમિત કાર્ય વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષો સંશોધન, ઇનોવેશન અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સહયોગ ઊંડો કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિ ગાય પરમેલિને જણાવ્યું હતું કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ભારતને ઝડપથી ઉભરી રહેલી વૈશ્વિક સંશોધન અને વિકાસ શક્તિ તરીકે જુએ છે અને શિક્ષણ, સંશોધન અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે પોતાને પસંદગીના લાંબા ગાળાના ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરવા માગે છે. 2003માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ દ્વિપક્ષીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી કરારને યાદ કરતા, તેમણે કહ્યું કે ભાગીદારી સતત વધી છે અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સહયોગ માટે વધુ માળખાગત અને લાંબા ગાળાનું ફ્રેમવર્ક વિકસાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

રાષ્ટ્રપતિ પરમેલિને જણાવ્યું હતું કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે આ ભાગીદારી માટે વધુ CHF 45 મિલિયનની રકમ ફાળવી છે, અને સંયુક્ત ઇન્ડો-સ્વિસ સંશોધન માળખાને વધુ મજબૂત અને એકીકૃત કરવા માટે ભારત તરફથી પણ સમાન પ્રતિબદ્ધતાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બંને દેશો તેમની લાંબા ગાળાની વૈજ્ઞાનિક ભાગીદારીના આધારે અને સાથે મળીને નજીકથી કામ કરીને ઘણું બધું હાંસલ કરી શકે છે.

બંને પક્ષોએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને તેના વ્યાપક ઉપયોગો અંગે પણ ચર્ચા કરી હતી, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ પરમેલિને એ સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો કે AIનો લાભ ગ્લોબલ સાઉથના દેશો સુધી પહોંચે. તેમણે આગામી જીનિવા AI સમિટમાં ભારતની ભાગીદારી માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, જે ઉભરતી ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક મહત્વના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વિસ્તારવાની સહિયારી ક્ષમતા દર્શાવે છે.

ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે 2003માં આંતર-સરકારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે બે દાયકાથી વધુ સમયનો સહયોગ સ્થાપિત કર્યો છે. આ ભાગીદારી ઇન્ડો-સ્વિસ જોઈન્ટ રિસર્ચ પ્રોગ્રામ દ્વારા વિકસિત થઈ છે અને ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્લીન ટેકનોલોજી, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા, સાગર સંશોધન અને બ્લુ ઈકોનોમી, એડવાન્સ્ડ મટિરિયલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, બાયોમેડિકલ રિસર્ચ, મહામારી સજ્જતા અને સ્પેસ ટેકનોલોજી સહિતના ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરી છે.

ઇન્ડો-સ્વિસ રિસર્ચ ફ્રેમવર્ક હવે આ સહયોગને પ્રોજેક્ટ-આધારિત મોડેલથી આગળ વધારીને વધુ વ્યૂહાત્મક, સિસ્ટમ-સ્તરની ભાગીદારી તરફ લઈ જવા માંગે છે, જેમાં સુધારેલી ગતિશીલતા, જ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન અને લાંબા ગાળાનો સહયોગ સામેલ છે.

આ બેઠકમાં સ્વિસ પક્ષ તરફથી શિક્ષણ, સંશોધન અને ઇનોવેશન (SERI) ના સ્ટેટ સેક્રેટરી ડૉ. માર્ટિના હિરાયામા; ભારત અને ભૂતાન ખાતેના સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના રાજદૂત મહામહિમ માયા તિસ્સાફી; SERI ના વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર કેથરિન વોન વાઇલ; સ્વિસ નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રમુખ પ્રો. ડૉ. ટોર્સ્ટન શ્વેડે; ફાઉન્ડેશન સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ઇનોવેશનના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર થોમસ ગફેલર; ઝુરિચ યુનિવર્સિટી ઓફ એપ્લાઇડ સાયન્સિસના પ્રમુખ પ્રો. ડૉ. રેગુલા જોહલ; ETH ઝુરિચના પ્રમુખ જોએલ ફ્રાન્કોઇસ મેસોટ; અને સ્વિસ એમ્બેસીના સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સેલર લીના અરોરા કુકરેજા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ભારતીય પક્ષ તરફથી બેઠક દરમિયાન ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહની સાથે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના સચિવ પ્રો. ઉમેશ વી. વાઘમારે; બાયોટેકનોલોજી વિભાગના સચિવ ડૉ. રાજેશ સુધીર ગોખલે; DSTના ICD ના વડા ડૉ. પ્રવીણકુમાર સોમસુંદરમ; અને DST ના સ્વિસ ડેસ્ક નોડલ ડૉ. રામકૃષ્ણ સાહૂ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, તેમના મૈત્રીપૂર્ણ અને લાંબા ગાળાના સંબંધોના આધારે, સતત જોડાણ જાળવી રાખવા અને દ્વિપક્ષીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પહેલોનું ફોલો-અપ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક નિયમિત કાર્ય વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરી શકે છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બંને દેશો વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશનના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરીને પોતાની ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવી શકે છે.

કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી તથા પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભારી) અને PMO, કર્મચારી, જાહેર સુનાવણી, પેન્શન, અણુ ઊર્જા અને અવકાશ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આજે નવી દિલ્હી ખાતે સ્વિસ કન્ફેડરેશનના રાષ્ટ્રપતિ મહામહિમ ગાય પરમેલિન સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજી હતી, જેમાં વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, સંશોધન અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે ભારત-સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની લાંબા ગાળાની ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેઠકમાં દ્વિપક્ષીય S&T ભાગીદારીને વધુ માળખાગત અને લાંબા ગાળાના તબક્કામાં લઈ જવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પરસ્પર હિતના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં વધુ સંસ્થાકીય જોડાણ અને સહયોગ સામેલ છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે આંતરશાખાકીય અને મિશન-મોડ અભિગમ વધુને વધુ અપનાવી રહ્યું છે, જેમાં રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો વિવિધ વિષયો અને મંત્રાલયોની નિષ્ણાત સેવાઓને એકસાથે લાવે છે. તેમણે કહ્યું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને એક અલગ વિષય તરીકે જોવાના બદલે એક સક્ષમ સાધન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં યોગદાન આપવાની ક્ષમતા છે.

ભારતની વિસ્તરતી S&T પ્રાથમિકતાઓનો સંદર્ભ આપતા, તેમણે બાયોટેકનોલોજી, રસી વિકાસ, જીનોમ સીક્વન્સિંગ, ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, સ્પેસ અને ડીપ ઓશિન રિસર્ચ ક્ષેત્રે દેશના કાર્ય તેમજ બ્લુ ઈકોનોમી અને બાયો-ઈકોનોમીમાં ઉભરતી તકો વિશે વાત કરી હતી.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે ઇન્ડો-સ્વિસ રિસર્ચ ફ્રેમવર્ક (ISRF) અને ઇન્ડો-સ્વિસ જોઈન્ટ સાયન્ટિફિક બોર્ડ તરફની પ્રગતિને આવકારી હતી, જે દ્વિપક્ષીય S&T સહયોગને વ્યૂહાત્મક અને લાંબા ગાળાના માળખા તરફ લઈ જવા માટે મજબૂત આધાર પૂરો પાડે છે. તેમણે સ્વિસ નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન (SNSF) અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી (DST) વચ્ચેના લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ તથા ઝુરિચ યુનિવર્સિટી ઓફ એપ્લાઇડ સાયન્સિસ (ZHAW) અને DST વચ્ચેના ઇમ્પ્લિમેન્ટેશન એગ્રીમેન્ટને પણ આવકાર્યા હતા અને જણાવ્યું હતું કે આ પહેલો બંને દેશો વચ્ચે સંસ્થાકીય જોડાણ અને સંશોધન સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવશે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ વચ્ચેના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો બંને દેશો માટે વિવિધ સ્તરે સહયોગ કરવાનું સરળ બનાવે છે અને પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં સતત જોડાણ અને અસરોની અસરકારક ફોલો-અપ સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિયમિત કાર્ય વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષો સંશોધન, ઇનોવેશન અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સહયોગ ઊંડો કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.

રાષ્ટ્રપતિ ગાય પરમેલિને જણાવ્યું હતું કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ભારતને ઝડપથી ઉભરી રહેલી વૈશ્વિક સંશોધન અને વિકાસ શક્તિ તરીકે જુએ છે અને શિક્ષણ, સંશોધન અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે પોતાને પસંદગીના લાંબા ગાળાના ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરવા માગે છે. 2003માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ દ્વિપક્ષીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી કરારને યાદ કરતા, તેમણે કહ્યું કે ભાગીદારી સતત વધી છે અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સહયોગ માટે વધુ માળખાગત અને લાંબા ગાળાનું ફ્રેમવર્ક વિકસાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

રાષ્ટ્રપતિ પરમેલિને જણાવ્યું હતું કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે આ ભાગીદારી માટે વધુ CHF 45 મિલિયનની રકમ ફાળવી છે, અને સંયુક્ત ઇન્ડો-સ્વિસ સંશોધન માળખાને વધુ મજબૂત અને એકીકૃત કરવા માટે ભારત તરફથી પણ સમાન પ્રતિબદ્ધતાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બંને દેશો તેમની લાંબા ગાળાની વૈજ્ઞાનિક ભાગીદારીના આધારે અને સાથે મળીને નજીકથી કામ કરીને ઘણું બધું હાંસલ કરી શકે છે.

બંને પક્ષોએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને તેના વ્યાપક ઉપયોગો અંગે પણ ચર્ચા કરી હતી, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ પરમેલિને એ સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો કે AIનો લાભ ગ્લોબલ સાઉથના દેશો સુધી પહોંચે. તેમણે આગામી જીનિવા AI સમિટમાં ભારતની ભાગીદારી માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, જે ઉભરતી ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક મહત્વના ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વિસ્તારવાની સહિયારી ક્ષમતા દર્શાવે છે.

ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડે 2003માં આંતર-સરકારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે બે દાયકાથી વધુ સમયનો સહયોગ સ્થાપિત કર્યો છે. આ ભાગીદારી ઇન્ડો-સ્વિસ જોઈન્ટ રિસર્ચ પ્રોગ્રામ દ્વારા વિકસિત થઈ છે અને ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્લીન ટેકનોલોજી, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા, સાગર સંશોધન અને બ્લુ ઈકોનોમી, એડવાન્સ્ડ મટિરિયલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, બાયોમેડિકલ રિસર્ચ, મહામારી સજ્જતા અને સ્પેસ ટેકનોલોજી સહિતના ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરી છે.

ઇન્ડો-સ્વિસ રિસર્ચ ફ્રેમવર્ક હવે આ સહયોગને પ્રોજેક્ટ-આધારિત મોડેલથી આગળ વધારીને વધુ વ્યૂહાત્મક, સિસ્ટમ-સ્તરની ભાગીદારી તરફ લઈ જવા માંગે છે, જેમાં સુધારેલી ગતિશીલતા, જ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન અને લાંબા ગાળાનો સહયોગ સામેલ છે.

આ બેઠકમાં સ્વિસ પક્ષ તરફથી શિક્ષણ, સંશોધન અને ઇનોવેશન (SERI) ના સ્ટેટ સેક્રેટરી ડૉ. માર્ટિના હિરાયામા; ભારત અને ભૂતાન ખાતેના સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના રાજદૂત મહામહિમ માયા તિસ્સાફી; SERI ના વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર કેથરિન વોન વાઇલ; સ્વિસ નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશનના પ્રમુખ પ્રો. ડૉ. ટોર્સ્ટન શ્વેડે; ફાઉન્ડેશન સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ઇનોવેશનના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર થોમસ ગફેલર; ઝુરિચ યુનિવર્સિટી ઓફ એપ્લાઇડ સાયન્સિસના પ્રમુખ પ્રો. ડૉ. રેગુલા જોહલ; ETH ઝુરિચના પ્રમુખ જોએલ ફ્રાન્કોઇસ મેસોટ; અને સ્વિસ એમ્બેસીના સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સેલર લીના અરોરા કુકરેજા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ભારતીય પક્ષ તરફથી બેઠક દરમિયાન ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહની સાથે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના સચિવ પ્રો. ઉમેશ વી. વાઘમારે; બાયોટેકનોલોજી વિભાગના સચિવ ડૉ. રાજેશ સુધીર ગોખલે; DSTના ICD ના વડા ડૉ. પ્રવીણકુમાર સોમસુંદરમ; અને DST ના સ્વિસ ડેસ્ક નોડલ ડૉ. રામકૃષ્ણ સાહૂ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, તેમના મૈત્રીપૂર્ણ અને લાંબા ગાળાના સંબંધોના આધારે, સતત જોડાણ જાળવી રાખવા અને દ્વિપક્ષીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પહેલોનું ફોલો-અપ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક નિયમિત કાર્ય વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરી શકે છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે બંને દેશો વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશનના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરીને પોતાની ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવી શકે છે.

 

 

 

 

 

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2319633) મુલાકાતી સંખ્યા : 12