ડિજિટલ ઈન્ડિયા કોર્પોરેશન (DIC), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY), ભારત સરકાર હેઠળના ડિજિટલ ઈન્ડિયા ભાષિણી ડિવિઝન (DIBD) એ ભારતના કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (CAG) ની ઓફિસના સહયોગથી, આજે "CAG-BHASHINI અનુવાદ" લોન્ચ કર્યું છે, જે સત્તાવાર સીએજી દસ્તાવેજો અને ઓડિટ સંબંધિત અહેવાલોના અનુવાદને સમર્થન આપવા માટે ભાષિણી દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ AI-સક્ષમ દસ્તાવેજ અનુવાદ ઉકેલ છે. સીએજી ઓફિસ, નવી દિલ્હી ખાતે 74મા હિન્દી દિવસ અને હિન્દી પખવાડા 2026 ના સમાપન સમારોહ દરમિયાન આ સોલ્યુશન લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ કાર્યક્રમમાં ભારતના કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ શ્રી કે. સંજય મૂર્તિ, ડેપ્યુટી કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ શ્રી એ. એમ. બજાજ; એડિશનલ ડેપ્યુટી કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ ડૉ. નિલોત્પલ ગોસ્વામી; અને ડાયરેક્ટર જનરલ શ્રી અપૂર્વા સિંહા સહિતના વરિષ્ઠ સીએજી અધિકારીઓ તેમજ અન્ય અધિકારીઓ અને માનવંત મહેમાનો હાજર રહ્યા હતા.

આ લોન્ચિંગ સંસ્થાકીય વર્કફ્લોમાં લેંગ્વેજ AI લાવવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે, જે ભાષિણીની બહુભાષી ભાષા તકનીકી ક્ષમતાઓને સીએજીની વિશિષ્ટ ભાષા જરૂરિયાતો સાથે જોડે છે. આ પહેલ પ્રવર્તમાન સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાઓને પૂરક બનાવીને અને યોગ્ય માનવ દેખરેખ જાળવી રાખીને સત્તાવાર અને ઓડિટ સંબંધિત દસ્તાવેજોના અનુવાદને ટેકો આપવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે.

CAG-BHASHINI અનુવાદને સીએજી માટે સુસંગત પરિભાષા, સંદર્ભાનુસાર અનુવાદ અને આઉટપુટની ગુણવત્તાને ટેકો આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને કસ્ટમાઇઝ્ડ લેંગ્વેજ AI સોલ્યુશન તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ સોલ્યુશન સુરક્ષા, નિયંત્રિત એક્સેસ અને ડેટા સાર્વભૌમત્વને લગતી સંસ્થાકીય જરૂરિયાતોને સંબોધિત કરતી વખતે સત્તાવાર દસ્તાવેજોના અનુવાદ માટે AI-સક્ષમ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.

આ સહયોગ સત્તાવાર માહિતીને વિવિધ ભાષાઓમાં વધુ સુલભ બનાવવા માટે સરકારી સંસ્થાઓને ટેકો આપવા માટે લેંગ્વેજ AI ની વ્યાપક ક્ષમતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સ્થાપિત સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાઓમાં બહુભાષી AI ક્ષમતાઓને સંકલિત કરીને, આ પહેલ ભારતીય ભાષાઓમાં સત્તાવાર માહિતીની વ્યાપક અને વધુ કાર્યક્ષમ પહોંચને સુવિધાજનક બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

આ કાર્યક્રમમાં ડિજિટલ ઈન્ડિયા ભાષિણીની લેંગ્વેજ AI ક્ષમતાઓ પર એક પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સરકાર અને જાહેર સેવાઓમાં તેના ઉપયોગો પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમમાં સીએજી ઓફિસ ખાતે CAG-BHASHINI અનુવાદ સોલ્યુશનના ઔપચારિક લોન્ચિંગની પણ નિશાની કરી હતી.

આ પ્રસંગે  ડિજિટલ ઈન્ડિયા ભાષિણી ડિવિઝનના સીઈઓ શ્રી અમિતાભ નાગે ભાષાકીય ડેટા અને AI મોડેલ્સ, ઉપયોગો અને યુઝ કેસમાં ભાષિણીના ઉત્ક્રાંતિ અને ભારતની ભાષાકીય વિવિધતાને અનુકૂળ સાર્વભૌમ લેંગ્વેજ AI ઇકોસિસ્ટમના વિકાસ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે રેખાંકિત કર્યું હતું કે ભાષિણી હાલમાં 36 ભારતીય ટેક્સ્ટ ભાષાઓ, 23 ભારતીય વોઇસ ભાષાઓ અને 35 આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષાઓને ટેકો આપે છે, અને જાહેર-સેવા યુઝ કેસોની વધતી શ્રેણીમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જેમાં બહુભાષી કૃષિ સલાહકાર, વોઇસ-સક્ષમ ફરિયાદ નોંધણી અને પ્રક્રિયા, અને વાતચીત સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે જે વોઇસ અને ટેલિફોન-આધારિત ઇન્ટરફેસ દ્વારા પહોંચને સક્ષમ બનાવે છે.

ભારતના કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ શ્રી કે. સંજય મૂર્તિએ એ સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મુક્યો હતો કે ઓડિટના તારણો અને અહેવાલો નાગરિકો સુધી તેઓ સમજે છે તે ભાષાઓમાં પહોંચે. તેમણે સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ઓડિટ માહિતીની પહોંચને સુવિધાસભર બનાવવાની તકનીકની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જ્યારે સત્તાવાર કામકાજમાં હિન્દી અને અન્ય ભારતીય ભાષાઓના ઉપયોગને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને પૂરક બનાવ્યા હતા.

ભારતના કંટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલની ઓફિસના એડિશનલ ડેપ્યુટી કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (રાજભાષા) શ્રી નિલોત્પલ ગોસ્વામીએ જણાવ્યું હતું કે, “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને સંચારનું મિશ્રણ તમામ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ભાષાકીય અવરોધોને દૂર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આપણી સંસ્થાકીય પ્રક્રિયાઓમાં ભાષા તકનીકને સંકલિત કરીને, આપણે શાસન અને સત્તાવાર કામકાજમાં ભારતીય ભાષાઓના ઉપયોગને મજબૂત કરવાની સાથે સંચારને વધુ સુલભ, સમયસર અને અસરકારક બનાવી શકીએ છીએ. CAG-BHASHINI પહેલ ભાષા અને ટેકનોલોજીના આ અભિસરણને વ્યવહારમાં લાવવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.”

ભાષિણી અને સીએજી એ ટેકનોલોજી-સક્ષમ હિન્દી પખવાડા પ્રવૃત્તિઓ પર સહયોગ કર્યો સીએજી અને ભાષિણી વચ્ચેનો સહયોગ 14 થી 29 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન આયોજિત હિન્દી પખવાડા 2026 કાર્યક્રમ સુધી પણ વિસ્તર્યો હતો. પરંપરાગત હિન્દી ભાષાની પ્રવૃત્તિઓ સાથે, આ સહયોગથી ભાષિણી સાથે વિકસાવવામાં આવેલી ટેકનોલોજી-સક્ષમ ભાષા પ્રવૃત્તિઓ અને રમતોની શરૂઆત થઈ, જે અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને ઇન્ટરેક્ટિવ ફોર્મેટમાં ભાષા તકનીક સાથે જોડાવાની તક પૂરી પાડે છે.

હિન્દી પખવાડા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓએ વિવિધ સ્પર્ધાઓ અને પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમમાં સત્તાવાર ભાષાના ઉપયોગ, હિન્દી નોટિંગ અને ડ્રાફ્ટિંગ, અનુવાદ, ટાઇપિંગ અને અન્ય ભાષા-આધારિત કૌશલ્યો સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ સાથે ભાષિણી-સક્ષમ પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. સમાપન સમારોહ દરમિયાન સ્પર્ધાઓના વિજેતાઓને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા અને પુરસ્કારો આપવામાં આવ્યા હતા. સમારોહમાં વિજેતાઓને પુરસ્કારો અને પ્રમાણપત્રોનું વિતરણ પણ સામેલ હતું, જે હિન્દી પખવાડા દરમિયાન તેમની ભાગીદારી અને કામગીરીની પ્રશંસા કરે છે.

આ કાર્યક્રમમાં ડિજિટલ ભાષા તકનીકોના ઉપયોગ પર એક પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, સાથે અધિકારીઓને હિન્દી અને ભારતીય-ભાષાના ઉપયોગમાં ટેકનોલોજીની વધતી ભૂમિકાથી પરિચિત કરાવવાના ઉદ્દેશ્યથી નિદર્શન અને પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ સહયોગ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે લેંગ્વેજ AI માત્ર અનુવાદ અને સત્તાવાર વર્કફ્લોને જ નહીં, પરંતુ સરકારી સંસ્થાઓમાં ઇન્ટરેક્ટિવ ભાષાકીય જોડાણ અને ભાગીદારીને પણ ટેકો આપી શકે છે.

CAG-BHASHINI અનુવાદનું લોન્ચિંગ, ટેકનોલોજી-સક્ષમ હિન્દી પખવાડાની પ્રવૃત્તિઓ સાથે, સંસ્થાકીય વાતાવરણમાં લેંગ્વેજ AI ના વ્યવહારુ ઉપયોગોની શોધ કરવા માટે સીએજી અને ભાષિણી વચ્ચેના વ્યાપક સહયોગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ પહેલ સત્તાવાર માહિતી સુધી વધુ બહુભાષી પહોંચને સક્ષમ કરવા માટે ભાષા તકનીક, માનવ કુશળતા અને સંસ્થાકીય જરૂરિયાતોને એકસાથે લાવે છે.

ડિજિટલ ઈન્ડિયા ભાષિણી ડિવિઝન (DIBD) વિશે ડિજિટલ ઈન્ડિયા કોર્પોરેશન (DIC), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) હેઠળનું ડિજિટલ ઈન્ડિયા ભાષિણી ડિવિઝન (DIBD), AI-સંચાલિત બહુભાષી ડિજિટલ સમાવેશ માટે ભારતનું રાષ્ટ્રીય મંચ છે. ભાષિણી 800થી વધુ સરકારી વેબસાઇટ્સને પાવર આપે છે, 9 બિલિયનથી વધુ સંચિત AI અનુમાનો (inferences)ને સક્ષમ કર્યા છે, દરરોજ 24 મિલિયનથી વધુ AI અનુમાનો પર પ્રક્રિયા કરે છે, અને 36 ભારતીય ટેક્સ્ટ ભાષાઓ, 23 ભારતીય વોઇસ ભાષાઓ અને 35 આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષાઓને ટેકો આપે છે, જે લેંગ્વેજ AI દ્વારા ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધુ સુલભ બનાવે છે.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2317129) મુલાકાતી સંખ્યા : 23