ભારતનું ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર એક ઉત્સાહજનક નવા પ્રકરણમાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે. મુખ્ય રોકાણોના પ્રવાહ, ઉત્પાદન ક્ષમતાઓના વિસ્તરણ અને વૈશ્વિક કંપનીઓની વધતી જતી ઉપસ્થિતિ સાથે, આ ઇકોસિસ્ટમ અભૂતપૂર્વ ગતિએ વધી રહી છે. જેમ જેમ ઉદ્યોગનું કદ વધી રહ્યું છે, તેમ તેમ ઉદ્યોગના આગેવાનો વ્યક્તિગત શક્તિઓને સામૂહિક રાષ્ટ્રીય ક્ષમતામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ વચ્ચે વધુ મજબૂત, વધુ સુમેળભર્યા વલણની વધુને વધુ હિમાયત કરી રહ્યા છે.

ઉદ્યોગના આગેવાનો તરફથી બહાર આવી રહેલો એક મુખ્ય સંદેશ એ છે કે વૃદ્ધિના આગામી તબક્કાને માત્ર એક ક્ષેત્ર દ્વારા આગળ ધપાવી શકાય નહીં. સેમિકન્ડક્ટર્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન, ઘટકો, સામગ્રી, ડિઝાઇન, પેકેજિંગ અને અંતિમ ઉપયોગની એપ્લિકેશનો વધુને વધુ પરસ્પર નિર્ભર બની રહી છે. તેથી, સફળતા માત્ર ટેકનોલોજીકલ ક્ષમતાઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર જ નહીં પરંતુ સાથે મળીને કામ કરવાની ઉદ્યોગની ક્ષમતા પર પણ નિર્ભર રહેશે.

સહયોગની આ ભાવના SEMICON ઇન્ડિયા 2026 દરમિયાન આયોજિત પેનલ ચર્ચા, “ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિએશન્સ એડવાન્સિંગ ઇન્ડિયાઝ નેશનલ એજન્ડા” (ભારતના રાષ્ટ્રીય એજન્ડાને આગળ ધપાવતા ઉદ્યોગ મંડળો) ના કેન્દ્રમાં હતી. ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM) ના CEO શ્રી અમિતેશ કુમાર સિન્હા દ્વારા સંચાલિત આ સત્રમાં ભારતના સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સાહસોને ઝડપી બનાવવા માટે ઊંડો સહયોગ કેવી રીતે મદદ કરી શકે તે અંગે ચર્ચા કરવા માટે અગ્રણી ઉદ્યોગ મંડળોના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓને એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ ચર્ચામાં એક વધતી જતી સર્વસંમતિ પ્રતિબિંબિત થઈ હતી કે ઉદ્યોગે વધુ સુમેળભર્યા, “હોલ-ઓફ-ઇન્ડસ્ટ્રી” વલણ તરફ આગળ વધવું જોઈએ. સહભાગીઓએ નોંધ્યું હતું કે જ્યારે વ્યક્તિગત મંડળો ઇકોસિસ્ટમના વિવિધ વિભાજનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, ત્યારે તેઓ આખરે એક સામાન્ય ઉદ્દેશ્ય તરફ કામ કરી રહ્યા છે: ભારતમાં વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રનું નિર્માણ કરવું.

ચર્ચા દરમિયાન એક વારંવાર આવતી થીમ એ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રોમાં વધતું જતું વિલીનીકરણ (convergence) હતું. આજે ચિપ્સ એકલતામાં નહીં પરંતુ ઉપકરણો, ઉત્પાદનો અને સિસ્ટમોમાં તેમના એકીકરણ દ્વારા મૂલ્ય મેળવે છે. ફેબ્રિકેશનમાં પ્રગતિ સહાયક સામગ્રી અને સાધનો પર આધાર રાખે છે, જ્યારે ઉત્પાદન પેકેજિંગ, પરીક્ષણ અને વ્યાપક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષમતાઓ પર આધારિત છે. ઉદ્યોગનું આ પરસ્પર જોડાયેલું સ્વરૂપ મૂલ્ય શ્રેણી (value chain) માં વધુ મજબૂત જોડાણો અને વધુ માળખાકીય સહયોગની માંગ કરે છે.

ચર્ચાનો બીજો તબક્કો વ્યક્તિગત પરિષદો અને કાર્યક્રમોથી આગળ સગાઈ જાળવી રાખવાની જરૂરિયાત હતો. ઉદ્યોગના આગેવાનોએ એક વધુ કાયમી સમુદાય મિકેનિઝમ બનાવવાનો વિચાર શોધ્યો જે સતત સંવાદને સરળ બનાવી શકે, મંડળો વચ્ચે સંકલનને પ્રોત્સાહિત કરી શકે અને રાષ્ટ્રીય મહત્વના બાબતો પર સામૂહિક કાર્યવાહી ચલાવવામાં મદદ કરી શકે.

આ પ્રસ્તાવ હાલના વિશિષ્ટ મંડળોની ભૂમિકાને બદલવા વિશે નથી. તેના બદલે, તે એક સામાન્ય મંચ પૂરો પાડીને તેમની શક્તિઓ પર નિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે જ્યાં તેઓ ક્ષેત્રો અને મૂલ્ય શ્રેણીઓને આવરી લેતા મુદ્દાઓ પર સહયોગ કરી શકે. ઉત્પાદન સુવિધાઓ સ્થાપિત કરવાથી લઈને એક વ્યાપક સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની ભારતની આકાંક્ષાઓનો વિકાસ થતાં, આવા સંસ્થાકીય સહયોગને વ્યૂહાત્મક આવશ્યકતા તરીકે વધુને વધુ જોવામાં આવી રહ્યો છે.

આ ચર્ચાએ વ્યાપક “સિલિકોન ટુ સિસ્ટમ્સ” વિઝનને વધુ મજબૂત બનાવ્યું, જ્યાં ડિઝાઇન, ઉત્પાદન, પેકેજિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ટેકનોલોજી સોલ્યુશન્સ એક મજબૂત અને વધુ સ્થિતિસ્થાપક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે એકસાથે કામ કરે છે. જેમ જેમ ભારત તેની સેમિકન્ડક્ટર આકાંક્ષાઓને આગળ ધપાવે છે, તેમ તેમ ઉદ્યોગના આગેવાનો સૂચવે છે કે સહયોગ મૂડી રોકાણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ જેટલો જ વૃદ્ધિના આગામી તબક્કાને આકાર આપવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.

આ વેગને ટેકો આપતા, SEMICON ઇન્ડિયા 2026 એ ભારતના સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇકોસિસ્ટમમાં વધતા વૈશ્વિક રસને પ્રદર્શિત કરતા, લગભગ 300 આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ સહિત 600 થી વધુ પ્રદર્શકોને એકસાથે લાવ્યા. આ ઇવેન્ટમાં ઉત્પાદન, ડિઝાઇન, પેકેજિંગ, AI, R&D, લોજિસ્ટિક્સ અને સ્કિલિંગમાં 56 MoU, વ્યૂહાત્મક પહેલ અને ઉદ્યોગ જાહેરાતો પણ જોવા મળી.

સરકારી ટેકો આ રૂપાંતરણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખે છે. પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ્સ અને ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન જેવી પહેલો દ્વારા, સ્થાનિક ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા અને એક મજબૂત ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. સરકારે સેમિકોન ઇન્ડિયા પ્રોગ્રામ હેઠળ 12 સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપી છે, જેમાં સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં પાંચ વ્યાપારી સેમિકન્ડક્ટર એકમો કાર્યરત થઈ ગયા છે.

સાથે મળીને, આ વિકાસ એક વ્યાપક વાસ્તવિકતાને રેખાંકિત કરે છે: ભારતની સેમિકન્ડક્ટર વાર્તા હવે માત્ર ફેક્ટરીઓ બનાવવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે ઉદ્યોગો, સંસ્થાઓ અને તકનીકો વચ્ચે જોડાણો બનાવવા વિશે વધુને વધુ વધી રહી છે, જેમાં દેશના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર વૃદ્ધિના આગામી તબક્કાના પાયા તરીકે સહયોગ ઉભરી રહ્યો છે.

pdf જોવા માટે ક્લિક કરો

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2314000) મુલાકાતી સંખ્યા : 12