યુરોપિયન સંસદની ઉદ્યોગ, સંશોધન અને ઊર્જા (ITRE) સમિતિના એન્જેલિકા વિન્ઝિગ અને રાફેલે સ્ટાન્કાનેલીના નેતૃત્વ હેઠળના પ્રતિનિધિમંડળે આજે કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી તથા પૃથ્વી વિજ્ઞાન રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) તેમજ પીએમઓ, કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદો, પેન્શન, પરમાણુ ઊર્જા અને અવકાશ રાજ્યમંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ સાથે મુલાકાત કરી હતી. બંને પક્ષોએ ભારત-યુરોપિયન સંઘ મુક્ત વેપાર કરાર (FTA)ના અસરકારક અમલીકરણ તેમજ વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, સંશોધન અને મહત્વપૂર્ણ તથા ઉભરતી ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં યુરોપિયન સંઘ સાથે વધુ ગાઢ સહકાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને વ્યાપક ચર્ચા કરી હતી.

મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત-EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પરસ્પર પ્રાથમિકતાના ક્ષેત્રોમાં નજીકના સહયોગ માટે નોંધપાત્ર તકો પૂરી પાડે છે, જેમાં વિજ્ઞાન અને સંશોધન ભાગીદારીનો એક અભિન્ન ભાગ છે.

યુરોપિયન પાર્લામેન્ટના પ્રતિનિધિમંડળમાં સભ્ય, ITRE; એન્જેલિકા વિન્ઝિગ, MEP, ઓસ્ટ્રિયા, રાફેલ સ્ટેન્કાનેલી, MEP, અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; મોહમ્મદ ચહીમ, MEP, નેધરલેન્ડ્સ, S&D ના વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; રાઉલ ડી લા હોઝ ક્વિન્ટાનો, MEP, સ્પેન અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; નિકોલસ ગોન્ઝાલેઝ કાસારેસ, MEP, સ્પેન અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; મોર્ટેન લોકેગાર્ડ, MEP, ડેનમાર્ક અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; જુરી રતસ, MEP, એસ્ટોનિયા અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE; અને વર્જિનિયસ સિંકેવિશિયસ, MEP, લિથુઆનિયા અને પૂર્ણ સભ્ય, ITRE નો સમાવેશ થતો હતો.

મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહના નેતૃત્વ હેઠળના ભારતીય પક્ષમાં સ્પેસ વિભાગના ડૉ. રાજીવ જૈસવાલ; વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના ડૉ. નિશા મેંદીરત્તા અને ડૉ. પ્રવીણકુમાર સોમસુંદરમ; બાયોટેકનોલોજી વિભાગના ડૉ. ધનંજય તિવારી; CSIRના ડૉ. પ્રભાશિસ બંદ્યોપાધ્યાય; અણુ ઊર્જા વિભાગના ડૉ. અનિલ ચૌહાણ; વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના ડૉ. એકતા કપૂર; અને વિદેશ મંત્રાલયના સુશ્રી નિધિ ચૌધરીનો સમાવેશ થતો હતો.

પ્રતિનિધિમંડળ વતી બોલતા, ઓસ્ટ્રિયાના MEP અને ITRE ના પૂર્ણ સભ્ય એન્જેલિકા વિન્ઝિગે બેઠક માટે મંત્રીનો આભાર માન્યો હતો અને કહ્યું હતું કે ભારત યુરોપિયન યુનિયન માટે એક મુખ્ય વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાતનો હેતુ ભારતની ઔદ્યોગિક અને ટેકનોલોજી નીતિઓની ઊંડી સમજ મેળવવાનો અને નજીકના સહયોગ માટેના ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવાનો હતો. તેમણે આ મુદ્દાઓ પર ભારત અને યુરોપિયન પાર્લામેન્ટ વચ્ચે સતત સંવાદને આવકારતા, ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત કરવા, સુરક્ષિત અને સ્થિતિસ્થાપક જટિલ સપ્લાય ચેઇન્સ સુનિશ્ચિત કરવા અને હરિત અને ડિજિટલ પરિવર્તનને આગળ ધપાવવામાં સમાન રસનો સંદર્ભ આપ્યો હતો.

ચર્ચા દરમિયાન, ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારત-EU FTAનું વહેલું અને અસરકારક અમલીકરણ એક સામૂહિક પ્રાથમિકતા રહેવું જોઈએ અને તેના વહેલા હસ્તાક્ષર અને રેટિફિકેશન (મંજૂરી) માટે યુરોપિયન પાર્લામેન્ટ તરફથી સતત સમર્થનની ભારતની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે FTA વ્યાપારીઓ, ગ્રાહકો અને કુશળ વ્યાવસાયિકો માટે નવી તકો ખોલશે અને બહુપક્ષીય ભારત-EU વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ વેગ આપશે.

ભારતની સંશોધન અને ઇનોવેશન પ્રાથમિકતાઓ અંગે મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સંશોધન અને ઇનોવેશન સરકારના વિકસિત ભારત 2047ના વિઝન માટે કેન્દ્રીય છે, જેમાં ઉચ્ચ-અસરકારક સંશોધન, સંશોધનનું ટેકનોલોજી અને ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરણ અને વધતી ઔદ્યોગિક ભાગીદારી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે અનુસંધાન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ANRF) અને EUR 10 બિલિયન રિસર્ચ, ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન (RDI) પહેલનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, જેનો હેતુ ઉચ્ચ-જોખમ, ઉચ્ચ-અસરકારક સંશોધનને ઉત્સાહિત કરવાનો અને ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને પોષવાનો છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે હાઇ-પર્ફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ અને 6G સહિત આગામી પેઢીના ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ ઉપરાંત આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, અદ્યતન સામગ્રી, બાયોટેકનોલોજી અને સેમિકન્ડક્ટર્સ સહિતના સીમાવર્તી અને ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં વધુ ભારત-EU સહયોગ માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી સંશોધન, અનુપ્રયોગો (એપ્લિકેશન્સ), કૌશલ્ય અને વ્યાપક ક્વોન્ટમ ઇકોસિસ્ટમના વિકાસમાં સહયોગ માટે નોંધપાત્ર અવકાશ આપે છે. AI માં, ભારત જવાબદાર અને વિશ્વાસપાત્ર અપનાવવાની ખાતરી કરવાની સાથે આરોગ્યસંભાળ અને વિજ્ઞાન જેવા ક્ષેત્રોમાં અનુપ્રયોગોમાં વિશેષ રસ ધરાવે છે.

સેમિકન્ડક્ટર્સ પર, મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતની વધતી સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઇકોસિસ્ટમ અને સ્થિતિસ્થાપક અને સુરક્ષિત સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઇન્સ તરફ EUના પ્રયાસો વધુ સહયોગ માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે. તેમણે કહ્યું કે સંશોધન, ઇનોવેશન, રોકાણ અને ઇકોસિસ્ટમ વિકાસ સહિતના ક્ષેત્રોમાં ભારતની સેમિકન્ડક્ટર પહેલો અને EU ચિપ્સ ફ્રેમવર્ક વચ્ચે સિનર્જી શોધી શકાય છે.

મંત્રીએ સ્વચ્છ અને હરિત ટેકનોલોજી, આબોહવા અને પર્યાવરણીય પડકારો પર મજબૂત સહયોગ માટે પણ આહ્વાન કર્યું હતું, અને આ ક્ષેત્રોને સંશોધન સહયોગ માટેના મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો તરીકે ઓળખાવ્યા હતા. ભારત-EU ટ્રેડ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સિલ (TTC) હેઠળ, પ્રાથમિકતા ધરાવતા સ્વચ્છ અને હરિત ટેકનોલોજી વર્કસ્ટ્રીમ્સ પર નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે, જેમાં કચરામાંથી હાઇડ્રોજન, દરિયાઈ પ્રદૂષણ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહન બેટરીના રિસાયક્લિંગ પરના સહયોગી સંશોધનને ટેકો આપવા માટે ચાર વર્ષમાં EUR 60 મિલિયનનું સંયુક્ત રોકાણ સામેલ છે.

ચર્ચામાં ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ ચાર્જિંગ ટેકનોલોજીસ એન્ડ ટેસ્ટિંગ પર પ્રસ્તાવિત ભારત-EU ઇનોવેશન હબનો પણ સમાવેશ થયો હતો, જે બંને પક્ષોના સંશોધન ક્ષમતા, ટેસ્ટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ધોરણોની કુશળતા અને સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને એકસાથે લાવતા પ્લેટફોર્મ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભારત અને EU હાઇડ્રોજન વેલીઝ પર પણ જ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન કરી રહ્યા છે અને હાઇડ્રોજન-સંબંધિત સલામતી ધોરણો પર સહયોગ તરફ કામ કરી રહ્યા છે. ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ગ્રીન હાઇડ્રોજનમાં સહયોગની ક્ષમતા વધુ વ્યાપાર અને રોકાણને પણ ટેકો આપી શકે છે, જેમાં મધ્યમ ગાળામાં ભારતમાંથી EU માં ગ્રીન હાઇડ્રોજનની નિકાસનો સમાવેશ થાય છે.

હોરાઇઝન યૂરોપ પ્રોગ્રામ પર, ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારતનું જોડાણ ભારતીય સંશોધકો માટે પરસ્પર પ્રાથમિકતાના આધુનિક સંશોધન ક્ષેત્રોમાં યૂરોપીયન સંસ્થાઓ સાથે ભાગીદારી કરવાની તકોનો વિસ્તાર કરશે. તેમણે કહ્યું કે ભારતના જોડાણ અંગેની ચર્ચા સુચારુ રીતે આગળ વધી રહી છે, જેમાં નોંધપાત્ર સુસંગતતા છે, જ્યારે કેટલાક કાનૂની, નાણાકીય અને સંસ્થાકીય મુદ્દાઓ ચર્ચા હેઠળ છે. ભારત વાટાઘાટોને ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને એવી ગોઠવણની અપેક્ષા રાખે છે જે સંતુલિત, પરસ્પર ફાયદાકારક હોય અને સંશોધકો, સંસ્થાઓ અને ઉદ્યોગ માટે તકોનો વિસ્તાર કરે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે ITRE પ્રતિનિધિમંડળને એવા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવા માટે પણ આમંત્રણ આપ્યું હતું જ્યાં ભારતીય અને યુરોપિયન સંશોધન અને ઇનોવેશન પ્રાથમિકતાઓ એકીકૃત થઈ શકે, ખાસ કરીને જ્યાં સહયોગ સંયુક્ત સંશોધન, ટેકનોલોજી વિકાસ અને સ્કેલ-અપ તરફ દોરી શકે. તેમણે કહ્યું કે ભારત તેની મજબૂત સંશોધન સંસ્થાઓ, અદ્યતન સંશોધન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમને ધ્યાનમાં રાખીને યૂરોપને એક મહત્વપૂર્ણ સંશોધન ભાગીદાર તરીકે જુએ છે.

આ બેઠકમાં ભારતની સંશોધન પ્રાથમિકતાઓ, જટિલ અને ઉભરતી ટેકનોલોજી, ભારત-EU ટ્રેડ એન્ડ ટેકનોલોજી કાઉન્સિલનું અમલીકરણ અને ફોલો-અપ, અને હોરાઇઝન યૂરોપ સાથે ભારતના જોડાણની સ્થિતિને આવરી લેવામાં આવી હતી, જે વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, ઇનોવેશન અને સ્વચ્છ ટેકનોલોજીમાં વધુ જોડાણ માટેના અવકાશને મજબૂત બનાવે છે.

 

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2313553) મુલાકાતી સંખ્યા : 8