ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ജസ്റ്റിസ് സൂര്യ കാന്ത് ജി, കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭയിലെ എന്റെ സഹപ്രവർത്തകൻ ഭൂപേന്ദർ യാദവ് ജി, ഇന്ത്യയുടെ അറ്റോർണി ജനറൽ 
ആർ. വെങ്കട്ടരമണി ജി, നാഷണൽ ഗ്രീൻ ട്രൈബ്യൂണൽ (NGT) ചെയർമാൻ ജസ്റ്റിസ് പ്രകാശ് ശ്രീവാസ്തവ ജി, ഈ ഹാളിൽ സന്നിഹിതരായ വിശിഷ്ട വ്യക്തികളേ, സഹോദരീ സഹോദരന്മാരേ.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി പ്രകൃതിയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ ലോകത്തിന് വഴികാട്ടിയായിട്ടുണ്ട്. ആ ആശയപരമായ പ്രതിബദ്ധതയോടെയും നമ്മുടെ സാംസ്കാരിക അനുഭവങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലും, ആധുനിക കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികൾക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നതിനൊപ്പം മാനവരാശിയുടെ കൂട്ടായ പരിശ്രമങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. NGT-യുടെ ഈ സമ്മേളനം ആ ദൗത്യം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്. ഈ പരിപാടിയുടെ പേരിൽ NGT-യിലെ എല്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ വിശിഷ്ട വ്യക്തികൾക്കും ഞാൻ അഭിനന്ദനങ്ങളും ആശംസകളും നേരുന്നു. 

സുഹൃത്തുക്കളേ,

കാർബൺ ബഹിർഗമനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം പലപ്പോഴും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ മേൽ തെറ്റായി ചുമത്താറുണ്ടെന്ന് നമുക്കെല്ലാം അറിയാം. 'ഗ്ലോബൽ സൗത്തി'ൽ  നിന്നുള്ള എന്റെ പല സഹപ്രവർത്തകരും ഇവിടെ സന്നിഹിതരാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രപരമായ സത്യം എന്തെന്നാൽ, ഇന്നും ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിശീർഷ കാർബൺ ബഹിർഗമനം ആഗോള ശരാശരിയുടെ പകുതിയിൽ താഴെയാണ്. വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ, പ്രതിശീർഷ കാർബൺ ബഹിർഗമനം ഇന്ത്യയേക്കാൾ ആറിരട്ടി കൂടുതലാണ്. ആറിരട്ടി കൂടുതൽ. ആഗോള വേദികളിൽ ഇന്ത്യ ഈ വസ്തുത ശക്തമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനോടും ഞാൻ പറയുന്നു - നിങ്ങളുടെ ശക്തിയും പ്രകടിപ്പിക്കുക. നമ്മുടെ പാരമ്പര്യങ്ങളെയും അവയുടെ കരുത്തിനെയും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ നാം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വിഷയങ്ങളെ മുൻനിർത്തി, പാരീസിൽ നടന്ന COP-21 സമ്മേളന വേളയിൽ 'Convenient Action – Continuity for Change' എന്ന പുസ്തകം ഞങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. ലോകത്തെ ഒപ്പം കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനായി പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഞങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയാണ്. 'ഒരു സൂര്യൻ, ഒരു ലോകം, ഒരു ഗ്രിഡ്'  എന്ന കാഴ്ചപ്പാടായാലും, ഇന്റർനാഷണൽ സോളാർ അലയൻസ്, CDRI, ഗ്ലോബൽ ബയോഫ്യുവൽ അലയൻസ്, ഇന്റർനാഷണൽ ബിഗ് ക്യാറ്റ് അലയൻസ്, മിഷൻ LiFE (Lifestyle for Environment) എന്നിവയായാലും - ഇവ ഓരോന്നും കാലാവസ്ഥയ്ക്കും പരിസ്ഥിതിക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സമർപ്പിത പ്രതിബദ്ധതകളുടെ വേദിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുരാതന ആശയങ്ങളെ ആധുനിക കാഴ്ചപ്പാടുകളുമായി സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടെ, പരിസ്ഥിതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ മേഖലകളിലും ഇന്ത്യ അസാധാരണമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിനാണ് ഞങ്ങൾ പ്രധാനമായും ഊന്നൽ നൽകുന്നത്; പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ ഇതിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. പാരീസിൽ നടന്ന COP-21 ഉച്ചകോടിയിൽ നൽകിയ എല്ലാ വാഗ്ദാനങ്ങളും നിശ്ചയിച്ച സമയപരിധിക്ക് മുൻപേ നിറവേറ്റിയ G20-ലെ ഏക രാജ്യം ഇന്ത്യയാണ് - G20-ലെ പ്രമുഖ നേതാക്കളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ് ഞാൻ ഇക്കാര്യം പറയുന്നത്. ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ കരുത്ത്. ഫോസിൽ ഇതര ഇന്ധനങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, സൗരോർജ്ജ ഉൽപ്പാദന ശേഷി, കാർബൺ ബഹിർഗമനം കുറയ്ക്കൽ തുടങ്ങി എല്ലാ മേഖലകളിലും ഇന്ത്യയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും ക്രിയാത്മകമായ ചർച്ചാവിഷയമാണ്. കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കൂ. പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഇന്ത്യയുടെ സൗരോർജ്ജ ഉൽപ്പാദന ശേഷി ഏകദേശം 2 ഗിഗാവാട്ട് ആയിരുന്നു. പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് - വെറും 2 ഗിഗാവാട്ട്. ഇവിടെ അഭിഭാഷകർ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി ഈ കണക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കുക, അവ നിങ്ങൾക്ക് ഉപകരിച്ചേക്കാം. ഇന്ന് അത് 160 ഗിഗാവാട്ട് കടന്നിരിക്കുന്നു. 12 വർഷത്തിനുള്ളിൽ 2 ഗിഗാവാട്ടിൽ നിന്ന് 160 ഗിഗാവാട്ടിലേക്ക്! 'പിഎം സൂര്യ ഘർ സൗജന്യ വൈദ്യുതി പദ്ധതി'ക്ക്  കീഴിൽ, വീടുകളെത്തന്നെ സൗരോർജ്ജ ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള ദൗത്യം ഞങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം 50 ലക്ഷത്തിലധികം വീടുകളിൽ ഇതിനകം റൂഫ്‌ടോപ്പ് സോളാർ പാനലുകൾ സ്ഥാപിച്ചുകഴിഞ്ഞു. പല രാജ്യങ്ങളിലെയും ആകെ വീടുകളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണിത്. ഇതിനായി ഓരോ വീടിനും 80,000 രൂപ വരെ സാമ്പത്തിക സഹായം ​ഗവൺമെന്റ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 'കുസും' (KUSUM) പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ, 30 ലക്ഷം കർഷകരുടെ കൃഷിയിടങ്ങളിൽ ​ഗവൺമെന്റ് സോളാർ പമ്പുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. 'ഒരു രാജ്യം, ഒരു ഗ്രിഡ്' (One Nation, One Grid) എന്ന ബൃഹത്തായ പദ്ധതിയും ഞങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി. മാത്രമല്ല, വീടുകളിൽ എൽഇഡി (LED) ബൾബുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് വൈദ്യുതി ലാഭിക്കുന്നതിൽ വലിയ വിജയം കണ്ടു. കോടിക്കണക്കിന് എൽഇഡി ബൾബുകളാണ് വീടുകളിൽ വിതരണം ചെയ്തത്. ഈ ശ്രമങ്ങളുടെ ഫലം ഇന്ന് നമുക്ക് മുന്നിലുണ്ട്. സൗരോർജ്ജത്തിൽ നിന്ന് മാത്രം ഏകദേശം 200 ദശലക്ഷം ടൺ കാർബൺ ബഹിർഗമനം തടയാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

സൗരോർജ്ജത്തിന് പുറമെ, മറ്റ് സംശുദ്ധ ഊർജ്ജ മേഖലകളിലും ഇന്ത്യ വലിയ നേട്ടങ്ങൾ കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടെ രാജ്യത്തിന്റെ കാറ്റ് വഴിയുള്ള ഊർജ്ജ ഉൽപ്പാദന ശേഷി മൂന്നിരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു. ജലവൈദ്യുത ശേഷിയും ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആണവോർജ്ജ ഉൽപ്പാദനത്തിലും രാജ്യം അതിവേഗം മുന്നേറുകയാണ്. പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് നീണ്ട പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തുന്നവർ, ഞാൻ ആണവോർജ്ജ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ അത് തടയാൻ കോടതികളെ സമീപിക്കാറുണ്ട്. ഈ മേഖലയിലേക്ക് സ്വകാര്യ സംരംഭകരെയും കൊണ്ടുവരുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം ശ്രമങ്ങളുടെ ഫലമായി, ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ഫോസിൽ ഇതര ഊർജ്ജ ശേഷി ഏകദേശം നാലിരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു. കൽക്കരിയുടെ ശുദ്ധമായ ഉപയോഗത്തിനായി 'കോൾ ഗ്യാസിഫിക്കേഷൻ' (coal gasification) പോലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകളെയും ഇന്ത്യ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

സംശുദ്ധ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾ, ഹരിത ഹൈഡ്രജൻ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ അതിവേഗം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിൻ അവതരിപ്പിച്ചു - ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ഹൈഡ്രജൻ ട്രെയിനാണിത്. ശുദ്ധമായ ഗതാഗതത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിനാണ് ഇതിലൂടെ തുടക്കമാകുന്നത്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

12 വർഷത്തിനുള്ളിൽ നമ്മുടെ രാജ്യത്ത് ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ എണ്ണം ഏകദേശം 950 മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ചു. 950 മടങ്ങ്! 2014-ന് മുമ്പുള്ള വർഷത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ടത് 3,000-ൽ താഴെ ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ (EVs) മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ വർഷം ഏകദേശം 25 ലക്ഷം (2.5 ദശലക്ഷം) ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളാണ് ഇന്ത്യയിൽ വിറ്റത്. ഇതിനർത്ഥം ഇന്ത്യ ഇലക്ട്രിക് വാഹന വിപ്ലവത്തിന്റെ സാധ്യതകളെ പൂർണ്ണ ശക്തിയോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നാണ്; ഇത് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സഹായിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ദേശീയപാതകളിലും എക്സ്പ്രസ് വേകളിലും ആധുനിക 'ഫാസ്റ്റ്-ട്രാക്ക്' സംവിധാനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കിയതോടെ ടോൾ ബൂത്തുകളിലെ കാത്തിരിപ്പ് സമയം കുറഞ്ഞു. ടോൾ ബൂത്തുകളിൽ മുൻപ് സംഭവിച്ചിരുന്ന ഇന്ധനനഷ്ടം തടയാൻ ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

2014 വരെ, നമ്മുടെ രാജ്യത്തെ അഞ്ച് നഗരങ്ങളിലായി 250 കിലോമീറ്ററിൽ താഴെ മാത്രമായിരുന്നു മെട്രോ ശൃംഖല ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള അഭിഭാഷകർ ഈ കണക്ക് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം. 2014-ന് മുമ്പ് അഞ്ച് നഗരങ്ങളിലായി 250 കിലോമീറ്ററിൽ താഴെ മാത്രമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് 20-ലധികം നഗരങ്ങളിൽ മെട്രോ സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്; കൂടാതെ 1,000 കിലോമീറ്ററിലധികം മെട്രോ ശൃംഖലയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിലും ഇന്ത്യ ഇടംപിടിച്ചു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

റെയിൽവേയുടെ വൈദ്യുതീകരണം ഏകദേശം 100 ശതമാനത്തോളം പൂർത്തിയായതോടെ, കോടിക്കണക്കിന് ലിറ്റർ ഡീസൽ കത്തിത്തീരുന്നത് ഒഴിവാക്കാനായി. അതുവഴി പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. ഈ മാസം തന്നെ, 3,000 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള സമർപ്പിത ചരക്ക് ഗതാഗത പാത ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇതിലൂടെ ഓടുന്ന ഓരോ ട്രെയിനും നൂറുകണക്കിന് ട്രക്കുകൾക്ക് തുല്യമായ ചരക്ക് ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് എത്തിക്കുന്നു. ഡബിൾ-സ്റ്റാക്ക് കണ്ടെയ്നർ ചരക്ക് ട്രെയിനുകളുടെ പ്രവർത്തനം തന്നെ ചരിത്രപരമായ ഒന്നാണ്. ഇത് പരിസ്ഥിതിക്ക് എത്രത്തോളം സഹായകമാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഊഹിക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ന് രാജ്യത്ത് ഏകദേശം 5,000 കിലോമീറ്റർ ജലപാതകളിലൂടെ ഗതാഗതം നടക്കുന്നുണ്ട്. ഏറ്റവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ ഗതാഗത മാർഗ്ഗമാണിത്. ഈ ജലപാതകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണ ഉൾനാടൻ ജലയാനം ഒരു യാത്രയിൽ തന്നെ ഡസൻ കണക്കിന് ട്രക്കുകൾക്ക് തുല്യമായ ചരക്ക് വഹിക്കുന്നു. ഇതും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന് വലിയ തോതിൽ സഹായിക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഗതാഗത മേഖലയിലുള്ള ഈ മാറ്റങ്ങളെല്ലാം തന്നെ നമ്മുടെ വികസനം വേഗതയേറിയതും സുസ്ഥിരവുമാണെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഇന്ന് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെ ഇന്ത്യയിൽ ജലസംരക്ഷണ രംഗത്ത് അഭൂതപൂർവമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത്. രാജ്യത്ത് 70,000-ത്തിലധികം 'അമൃത് സരോവറുകൾ' നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതിൽ എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്. 'ക്യാച്ച് ദ റെയിൻ' പ്രചാരണ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി ഏകദേശം 15 ദശലക്ഷം മഴവെള്ള സംഭരണ സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. 'പ്രധാൻ മന്ത്രി കൃഷി സിഞ്ചായി യോജന'യിലൂടെ ഇന്ന് 2 കോടിയിലധികം (20 ദശലക്ഷം) കർഷകർക്ക് ആധുനിക ജലസേചന സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കിയിരിക്കുന്നു. 'പെർ ഡ്രോപ്പ് മോർ ക്രോപ്പ്' (ഓരോ തുള്ളിയിലും കൂടുതൽ വിളവ്) പോലുള്ള പദ്ധതികളും ജലസംരക്ഷണത്തിന് സഹായിക്കുന്നു. 'ശ്രീ അന്ന' - അതായത് ചെറുധാന്യങ്ങൾ (millets) - മറ്റൊരു മികച്ച വിജയഗാഥയാണ്. കുറഞ്ഞ വെള്ളം മാത്രം ആവശ്യമുള്ള ചെറുധാന്യങ്ങളുടെ കൃഷി ഇന്ത്യ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. സമീപ വർഷങ്ങളിൽ രാജ്യത്ത് ചെറുധാന്യങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനം വർദ്ധിക്കുകയും കയറ്റുമതി ഏകദേശം 1,50,000 ടണ്ണായി ഉയരുകയും ചെയ്തു. ഇത് കർഷകർക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനൊപ്പം ജലസംരക്ഷണത്തിനും സഹായിക്കുന്നു. ഈ മാതൃകയിൽ ലോകം നമ്മളോടൊപ്പം ചേരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ പരിശ്രമഫലമായി 2023 'അന്താരാഷ്ട്ര ചെറുധാന്യ വർഷം' ആയി ആചരിച്ചു. 

സുഹൃത്തുക്കളെ,

പ്രകൃതിദത്ത കൃഷിക്കായുള്ള ദേശീയ ദൗത്യം അനുസരിച്ച്, ഇന്ന് രാജ്യത്ത് 1.25 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ സ്ഥലത്തായി പ്രകൃതിദത്ത കൃഷി ചെയ്യുന്ന 24,000 ക്ലസ്റ്ററുകൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ അതിജീവിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഏകദേശം 3,000 ഇനം വിളകളും രാജ്യത്ത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കാർഷിക-വനവൽക്കരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കാർബൺ ബഹിർഗമനവും ഞങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നു.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

നമ്മുടെ പരിശ്രമങ്ങൾ എത്രത്തോളം വിപുലമാണെന്ന് ഇന്ത്യയിലെ വനമേഖലയുടെ വ്യാപ്തിയിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. അഭിഭാഷകരായ എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് വേണ്ടികൂടിയാണ് ഞാൻ ഇക്കാര്യം പറയുന്നത്. കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ, നമ്മുടെ ഇടതൂർന്ന വനമേഖലയിൽ 22 ശതമാനത്തിലധികം വർദ്ധനവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഇതൊരു വലിയ നേട്ടമാണ്. 'ഏക് പേഡ് മാ കേ നാം' എന്ന പ്രചാരണ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി രാജ്യത്തുടനീളം കോടിക്കണക്കിന് വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞു; ഈ ദൗത്യം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളെ,

പരിസ്ഥിതിക്ക് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായി പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യവും മാറിയിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ത്യ 'സിംഗിൾ-യൂസ്' പ്ലാസ്റ്റിക് (ഒറ്റത്തവണ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്) നിരോധിച്ചത്. കുറയ്ക്കുക (reduce), പുനരുപയോഗിക്കുക (reuse), പുനഃചംക്രമണം ചെയ്യുക (recycle) എന്നീ തത്വങ്ങൾ മുൻനിർത്തി ഞങ്ങൾ ചാക്രിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ദിവസവും ആയിരക്കണക്കിന് ടൺ മാലിന്യം പുനഃചംക്രമണം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. 'ഗോബർധൻ യോജന'യിലൂടെ, ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചാണകവും മറ്റ് ജൈവമാലിന്യങ്ങളും ഉപയോഗപ്രദമായ വിഭവങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു. മാലിന്യത്തെ ഒരു പ്രശ്നമായി കാണുന്നതിന് പകരം, 'വേസ്റ്റ് ടു വെൽത്ത്' (മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത്) എന്ന മാതൃകയിലൂടെ അതിനെ മൂല്യവത്തായ വിഭവമാക്കി മാറ്റാനാണ് ഞങ്ങൾ പരിശ്രമിക്കുന്നത്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

ഈ കണക്കുകളെല്ലാം ഇന്ത്യയുടെ വികസനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, മാനവരാശിയുടെ ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സംഭാവനകൾ കൂടിയാണ്.

സുഹൃത്തുക്കളേ,

"മാതാ ഭൂമിഃ പുത്രോഹം പൃഥിവ്യാഃ" - അതായത്, ഈ ഭൂമി നമ്മുടെ അമ്മയും നാം അവളുടെ മക്കളുമാണ് - എന്നതാണ് നമ്മുടെ സാംസ്കാരിക ചിന്താഗതി. ഈ ചിന്താഗതിയോടെ, ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതും സുസ്ഥിരവുമായ ഒരു ഭാവി കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഇന്ത്യ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. ഈ സമ്മേളനത്തിലെ ചർച്ചകളും അതിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിയുന്ന പുതിയ ആശയങ്ങളും പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങളും വരുംതലമുറകൾക്ക് വലിയൊരു മുതൽക്കൂട്ടായി മാറുമെന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പുണ്ട്. ഈ സമ്മേളനത്തിനായി നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും ഒരിക്കൽ കൂടി എന്റെ എല്ലാവിധ ആശംസകളും നേരുന്നു. വളരെ നന്ദി.

***

SK