કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે મુંબઈમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે 52મા ઇન્ડિયા જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી એવોર્ડ્સ સમારોહને સંબોધિત કર્યો હતો. આ પ્રસંગે મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી શ્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, ઉપમુખ્યમંત્રી શ્રી એકનાથ શિંદે, ગુજરાતના ઉપમુખ્યમંત્રી શ્રી હર્ષ સંઘવી અને અન્ય અનેક અગ્રણી મહેમાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

એવોર્ડ સમારોહને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે તેમના માટે એ ખૂબ જ આનંદની વાત છે કે જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી એવોર્ડ્સ, જેમણે ભારતના અર્થતંત્ર, સમૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક તેજસ્વિતાને વધારવામાં સતત યોગદાન આપ્યું છે, તે આજે આટલા બધા વિશિષ્ટ સિદ્ધિ હાસલ કરનારાઓને એનાયત કરવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે ઇન્ડિયા ડાયમંડ બોર્ડની આ પહેલ ભારતનો આત્મવિશ્વાસ, કૌશલ્ય, સમૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક આકાંક્ષાઓનું પ્રતિબિંબ છે. ભારત આવનારા વર્ષોમાં જેમ્સ અને જ્વેલરી માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે ઉભરી આવશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે 1975માં આ એવોર્ડ્સનો પાયો નંખાયો હતો, ત્યારે ભાગ્યે જ કોઈએ કલ્પના કરી હશે કે આ નાની પહેલ, પાંચ દાયકા પછી, દેશના જેમ્સ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગ માટે એક પ્રતિષ્ઠિત મંચ બની જશે, અને આ ઉદ્યોગ રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રના વિકાસમાં અને MSME ક્ષેત્રના વિસ્તરણમાં આટલી નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે આજે જેમને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે તેમાં નિકાસકારો, ઉત્પાદકો, બેંકરો અને મહિલા સાહસિકોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓએ મળીને ભારતના વિકાસ માટે નવા માપદંડો સ્થાપિત કર્યા છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે જેમ્સ અને જ્વેલરી હંમેશા ભારતની ઓળખનો એક અભિન્ન ભાગ રહ્યા છે. 6,000 થી વધુ વર્ષોથી, ભારતમાંથી જેમ્સ અને જ્વેલરીનો વેપાર સમગ્ર વિશ્વમાં થાય છે. રોમન લેખક પ્લિનીએ લખ્યું હતું કે ભારતીય રત્નો અને મસાલાના વેપારથી રોમનો ખજાનો ખાલી થઈ રહ્યો હતો, કારણ કે રોમ દ્વારા કમાયેલી સંપત્તિ આ વેપાર દ્વારા ભારતમાં આવી રહી હતી. શ્રી શાહે કહ્યું કે સદીઓથી, ભારતીય કારીગરો અને શિલ્પકારોએ આ પરંપરામાં સતત નવા પરિમાણો ઉમેર્યા છે. મધ્યયુગીન સમયગાળા દરમિયાન, ઝવેરાત કારીગરીને રાજકીય આશ્રય મળ્યો અને તે નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચી. રાજસ્થાન અને કોલકાતાના રજવાડાઓએ કુંદન અને મીનાકારીની વિશિષ્ટ પરંપરાઓને જન્મ આપ્યો. આજે પણ, જયપુર રંગીન રત્નોની રાજધાની તરીકે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. તેમણે કહ્યું કે સુરતનો ઉલ્લેખ કર્યા વિના ભારતના જેમ્સ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગ પરની કોઈ પણ ચર્ચા અપૂર્ણ રહેશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે એ હકીકત છે કે સુરતે સમગ્ર ઉદ્યોગનો ચહેરો બદલવામાં જબરદસ્ત ભૂમિકા ભજવી છે. વિશ્વમાં કાપવામાં આવતા અને પોલિશ કરવામાં આવતા દર દસમાંથી લગભગ નવ હીરા સુરતમાં પ્રોસેસ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે સુરતના લોકોએ માત્ર હીરા કાપ્યા અને પોલિશ જ નથી કર્યા; તેઓએ સખત મહેનત અને ખંતના ઉચ્ચતમ માપદંડો પણ દર્શાવ્યા છે. સુરતના હીરા વેપારીઓએ માત્ર લાખો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડી નથી, તેમને આત્મનિર્ભર બનવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા છે અને દેશના અર્થતંત્ર અને નિકાસમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે, પરંતુ આનાથી પણ કંઈક મોટું હાસલ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે એક સમય એવો હતો જ્યારે એવું માનવામાં આવતું હતું કે કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર પચાસ વર્ષમાં રણમાં ફેરવાઈ જશે. જો કે, કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર માટે પાણી સુરક્ષિત કરવાના તેમના સંકલ્પ અને અવિરત પ્રયાસો દ્વારા, સુરતના હીરા વેપારીઓએ સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારને બચાવવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈએ જેમ્સ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગને ભારતની નિકાસના મુખ્ય સ્તંભ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. ભારત ડાયમંડ બુર્સ (BDB) આજે વિશ્વભરમાં ભારતના જેમ્સ અને જ્વેલરી વેપારના પ્રતિક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે છેલ્લા 12 વર્ષોમાં દેશમાં અનેક પરિવર્તનકારી બદલાવો આણ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે 2014માં, ભારતની ગણના 'ફ્રેજાઇલ ફાઇવ' (પાંચ નબળા અર્થતંત્રો) માં થતી હતી; આજે, તે વિશ્વના ટોચના પાંચ અર્થતંત્રોમાં સામેલ છે. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના જીડીપી (GDP) ના આંકડા તાજેતરમાં બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા, અને 7.8 ટકાના વિકાસ દર સાથે, ભારત વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા મુખ્ય અર્થતંત્રોમાંથી એક તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ પરિવર્તન માત્ર આર્થિક પ્રવૃત્તિ પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું; પ્રધાનમંત્રી મોદીએ દરેક ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન લાવવા માટે કામ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું, "કોણે કલ્પના કરી હશે કે આતંકવાદી હુમલાનો જવાબ પાકિસ્તાનના વિસ્તારમાં પ્રવેશ કરીને આપવામાં આવશે, અને દેશ પાસે આવો નિર્ણાયક સ્ટેન્ડ લેવા માટે સક્ષમ પ્રધાનમંત્રી હશે?" સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક હોય, એર સ્ટ્રાઇક હોય કે ઓપરેશન સિંદૂર હોય, મોદીજીએ એવી સંરક્ષણ નીતિ અપનાવી છે જે દુશ્મનને બે વાર વિચારવા મજબૂર કરે છે અને ભારત પર હુમલો કરવાના વિચાર માત્રથી જ થરથર કાંપવા મજબૂર કરે છે. તેમણે કહ્યું કે પછી તે રામ જન્મભૂમિ મંદિરનું નિર્માણ હોય, કાશી વિશ્વનાથ કોરિડોર હોય, કેદારનાથનું પુનરુત્થાન હોય કે મહાકાલ લોક હોય, ભારતે તે હાસલ કર્યું છે જેના વિશે દાયકાઓથી લોકોમાં બોલવાની પણ હિંમત નહોતી.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ક્ષેત્રમાં લાવવામાં આવેલા પરિવર્તનકારી બદલાવોએ અર્થતંત્રને મોટો પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. પીએલઆઈ (PLI) યોજનાઓ અને નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી આપેલી સુવિધાઓથી પ્રેરિત થઈને, ભારતની નિકાસ તેના પોતાના રેકોર્ડ્સ તોડવાનું ચાલુ રાખે છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીએ દેશના 140 કરોડ લોકોને આત્મવિશ્વાસ અને સંકલ્પ આપ્યો છે કે 15 ઓગસ્ટ 2047 સુધીમાં ભારત દરેક ક્ષેત્રમાં વિશ્વમાં નંબર વન દેશ તરીકે ઉભરી આવશે. ભારતના લોકોએ પણ આ સંકલ્પ અપનાવ્યો છે. શ્રી શાહે કહ્યું કે જ્યાં પણ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ બદલાઈ છે અને વેપાર અને વાણિજ્યને સપોર્ટની જરૂર પડી છે, ત્યાં જરૂરી પહેલો કરવામાં આવી છે. ટેક્સેશન એન્ડ અધર લોઝ (એમેન્ડમેન્ટ) એક્ટ, 2026 આનું તાજેતરનું ઉદાહરણ છે. ખાસ નોટિફાઇડ વિસ્તારોમાં રફ ડાયમંડના વેપારમાં રોકાયેલી કંપનીઓને 15 વર્ષના સમયગાળા માટે આવકવેરામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. આ ભારતને વિશ્વના રફ ડાયમંડ ટ્રેડિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા તરફ એક મોટી શરૂઆત અંકિત કરે છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રમાં પરિવર્તનકારી પહેલોના ભાગરૂપે મુંબઈના સીપ્ઝ (SEEPZ) ખાતે ભારત રત્નમ મેગા કોમન ફેસિલિટી સેન્ટરનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. 1.25 લાખ ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલું આ સેન્ટર 3D પ્રિન્ટિંગ, કાસ્ટિંગ અને રિફાઇનિંગ જેવી અત્યાધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ છે. તેમણે કહ્યું કે ઇન્ડિયા જ્વેલરી પાર્ક એ એક લેન્ડમાર્ક પ્રોજેક્ટ છે જેમાં લગભગ ₹50,000 કરોડના રોકાણને આકર્ષવાની અને એક લાખ લોકોને પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ રોજગારી પૂરી પાડવાની અપેક્ષા છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારે સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ, વીજળી પર છૂટછાટો અને વધારેલા સબસીડી દર સહિત અનેક પ્રોત્સાહનો પણ આપ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે 2025માં, આ ઉદ્યોગ ₹2.44 લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો, જે દેશની મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસમાં 6.3 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ ઉદ્યોગ લગભગ 75 લાખ લોકોને પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ રોજગારી પૂરી પાડી રહ્યો છે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે ભારત આજે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, મિડલ ઇસ્ટ, હોંગકોંગ અને યુરોપ માટે જ્વેલરી આયાતનો એક મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, અને આ યાત્રાને આગળ લઈ જવી જ જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ભારત સરકારના વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા યુરોપિયન યુનિયન, યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત, ઓસ્ટ્રેલિયા, ઓમાન અને યુનાઇટેડ કિંગડમ સાથે કરવામાં આવેલા મુક્ત વેપાર કરારો (Free Trade Agreements) આપણા વેપારને વિસ્તારવા માટેના એક મોટા માર્ગ તરીકે સેવા આપી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત સરકારના સહયોગથી, આપણે નવા બજારો, વેપારના નવા માર્ગો અને નવી તકો શોધવા માટે આત્મવિશ્વાસ અને દ્રઢ નિશ્ચય સાથે આગળ વધવું જોઈએ. આજે, ભારત વિશ્વના 90 ટકાથી વધુ કાપેલા અને પોલિશ કરેલા હીરા પ્રોસેસ કરે છે, જે ભારતના જ્વેલરી ઉદ્યોગની હિંમત અને સાહસનો સૌથી મજબૂત પુરાવો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સમય બદલાઈ રહ્યો છે અને ગ્રાહકોના વલણો પણ બદલાઈ રહ્યા છે, અને આ પરિવર્તન જેમ્સ અને જ્વેલરી વેપાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ તક રજૂ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે ઝવેરીઓએ આ ફેરફારોથી ઉભરતી તકો ઝડપી લેવા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સનો યુગ હવે ઉભરી આવવા માટે તૈયાર છે, જેમાં બજાર વર્તમાન હીરા બજાર કરતાં લગભગ 50 ગણું વધવાની ધારણા છે. આ એક જબરદસ્ત તકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે વૈશ્વિક જ્વેલરી વેપારનું આધુનિકીકરણ થયું, ત્યારે ભારત સંસ્થાનવાદી (કોલોનિયલ) શાસન હેઠળ હતું. નાના દેશો સહિત અનેક દેશો આપણાથી આગળ નીકળી ગયા. પરંતુ લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ યુગના આગમન સાથે, ભારત પાસે જરૂરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કૌશલ્ય, મૂડી અને સક્ષમ સાહસિકો છે. તેમણે કહ્યું કે આપણે આપણી જાતને એવી રીતે તૈયાર કરવી પડશે કે લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સ માટેની આખી ઇકોસિસ્ટમ અને સંપૂર્ણ મેન્યુફેક્ચરિંગ વેલ્યુ ચેઇન ભારતીયોના હાથમાં હોય. પછી તે મશીનોનું નિર્માણ હોય, લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સનું ઉત્પાદન હોય, જ્વેલરી બનાવવી હોય કે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ વિકસાવવી અને વિશ્વભરના શહેરોમાં શોરૂમ ખોલવા હોય, આખી વેલ્યુ ચેઇન આપણી પહોંચમાં હોવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય જ્વેલરી વેપારીઓ આ હાસલ કરવા માટે સંપૂર્ણ રીતે સક્ષમ છે. શ્રી શાહે કહ્યું કે ભારત સરકારે પહેલાથી જ પહેલ કરી દીધી છે, જ્યારે સુરત અને મુંબઈના કેટલાક સાહસિક વેપારીઓએ પણ નેતૃત્વ લીધું છે. ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રની સરકારો સપોર્ટિવ નીતિઓ લાવી રહી છે, અને ભારત સરકાર પણ યોગ્ય નીતિઓ રજૂ કરશે. તેમણે કહ્યું કે મશીનોના નિર્માણથી લઈને તે શોરૂમ સુધી જ્યાં જ્વેલરી આખરે એક મહિલાના હાથમાં પહોંચે છે, ભારત પાસે આખી ઇકોસિસ્ટમની માલિકી હોવી જોઈએ, અને ઉદ્યોગે આ વિઝન અને આકાંક્ષા સાથે આગળ વધવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે માત્ર કામની ગતિ વધારવી જ હવે પૂરતી રહેશે નહીં; કામગીરીના સ્કેલને પણ પરિવર્તિત કરવો પડશે. શ્રી શાહે કહ્યું કે લેબ-ગ્રોન ડાયમંડ્સના નવા યુગમાં ભારત એક અગ્રણી ઉદ્યોગ તરીકે ઉભરી આવવું જોઈએ, અને ભારતીય બ્રાન્ડ્સ વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ બનવી જોઈએ, જે આ વૈશ્વિક વ્યવસાયમાં ભારત અને ભારતીય જ્વેલરી વેપારીઓની મજબૂત ઉપસ્થિતિ સુનિશ્ચિત કરે. આ માટે મોદી સરકાર તમામ શક્ય સહયોગ આપવા માટે તૈયાર છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે પણ ગુજરાત કે ભારતે સંકટનો સામનો કર્યો છે, ત્યારે જ્વેલરી ઉદ્યોગ હંમેશા સમાજ અને રાષ્ટ્રની સાથે પૂર્ણ દિલથી ઊભો રહ્યો છે. જેમ્સ અને જ્વેલરી ઉદ્યોગ સમાજના ઉત્થાન અને કલ્યાણમાં યોગદાન આપવાથી ક્યારેય પીછેહઠ કરી નથી. તે દુષ્કાળ હોય, પૂર હોય, વાવાઝોડું હોય, જળ સંચય હોય, વૃક્ષારોપણ હોય કે પછી કારીગરો અને કર્મચારીઓના બાળકો શ્રેષ્ઠ સંસ્થાઓમાં શિક્ષણ મેળવે તે સુનિશ્ચિત કરવાનું હોય, આ ઉદ્યોગે સમાજની પ્રગતિમાં સતત યોગદાન આપ્યું છે. આ માટે હું ઉદ્યોગને પૂર્ણ દિલથી બિરદાવું છું અને અભિનંદન આપું છું. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે અહીં ઉપસ્થિત અગ્રણી ઔદ્યોગિક ઘરાનાઓ, યુવા સાહસિકો અને ટેકનોલોજિસ્ટ્સ આ સંકલ્પ સાથે જશે કે, ભવિષ્યની હીરાની દુનિયામાં, સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇન ભારતમાં બનાવવામાં આવે, અને વિશ્વભરમાં માર્કેટિંગ ચેઇનનું નેતૃત્વ પણ ભારતીય બ્રાન્ડ્સ દ્વારા કરવામાં આવે.

SM/BS/JD