કેન્દ્રીય બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી, સર્બાનંદ સોનોવાલે, નેશનલ મેરિટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ (NMHC) સોસાયટીની 2જી ગવર્નિંગ કાઉન્સિલની બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી, પાંચ સહસ્ત્રાબ્દીથી વધુ સમયના ભારતના દરિયાઈ વારસાને પુનર્જીવિત કરવા અને પ્રદર્શિત કરવાનો પ્રયાસ કરતા લોથલ, ગુજરાત ખાતે આકાર લઈ રહેલા મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી.

એનએમએચસીને ભારત સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક અને દરિયાઈ પહેલોમાંની એક ગણાવતા, સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય લોથલને દરિયાઈ વારસો, જ્ઞાન, શિક્ષણ અને પ્રવાસનના વિશ્વ વિખ્યાત કેન્દ્ર તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. "લોથલ ખાતે એનએમએચસી એ ભારત સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક અને દરિયાઈ પહેલોમાંની એક છે," જૂન 2025 માં જ્યારે ગવર્નિંગ કાઉન્સિલની પ્રથમ બેઠક મળી હતી ત્યારે તેણે એક સ્પષ્ટ વિઝન અને દિશા નિર્ધારિત કરી હતી તે યાદ કરતા સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે સોસાયટીએ ત્યારથી આવકવેરા મુક્તિ, સીએસઆર (CSR) અને દર્પણ રજીસ્ટ્રેશન સહિતની મુખ્ય વૈધાનિક નોંધણીઓ પૂર્ણ કરી લીધી છે, જે ભવિષ્યના સંસાધનોની એકત્રીકરણ માટે તેના સંસ્થાકીય માળખાને મજબૂત બનાવે છે. પોર્ટુગલ, યુએઈ (UAE), વિયેતનામ, થાઈલેન્ડ, નેધરલેન્ડ, ડેનમાર્ક, ઓમાન, ઈઝરાયેલ, જર્મની, રિપબ્લિક ઓફ કોરિયા, ઈટલી, ન્યુઝીલેન્ડ અને સિંગાપોર સહિત 13 દેશોએ સહયોગ માટે એમઓયુ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે અને 35-પ્લસ ભાગીદારીની પ્રસ્તાવિત પાઈપલાઈન તરફ વધુ કેટલાક દેશો સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે, જે આ પ્રોજેક્ટને મળેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિસાદથી તેઓ વિશેષ ઉત્સાહિત હતા. "આ ભાગીદારી કલાકૃતિઓ, પ્રતિકૃતિઓ, જહાજના મોડલ્સ, સંશોધન સહયોગ અને સાંસ્કૃતિક સંલગ્નતાના વિનિમયને સક્ષમ બનાવી રહી છે, જેનાથી એનએમએચસી દરિયાઈ મુત્સદ્દીગીરીનું એક શક્તિશાળી સાધન બની રહ્યું છે," સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

બાંધકામની પ્રગતિ અંગે, કાઉન્સિલને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે ફેઝ 1A લગભગ 82 ટકા ભૌતિક પૂર્ણતા સુધી પહોંચી ગયો છે. મંત્રીએ અમલીકરણ કરતી એજન્સીઓને 31 ઓક્ટોબર 2026 ના સુધારેલા પૂર્ણતાના લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરવા માટે કડક દેખરેખ જાળવી રાખવા વિનંતી કરી હતી, જેમાં ગેલેરી 4 અને 6, લોથલ ટાઉન અને એક્વાટિક થીમિંગ જેવા ઘટકો બાકી છે તેને ચિહ્નિત કર્યા હતા. તેમણે સ્થાપન માટે પહેલેથી જ તૈયાર કરાયેલી 1,492 કલાકૃતિઓ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું, જેમાં ઝડપી મંજૂરીઓ માટે હાકલ કરવામાં આવી હતી જેથી મુલાકાતીઓના કામગીરી માટે સમયસર પ્રદર્શનો શરૂ કરી શકાય.

મ્યુઝિયમથી પરે જોતાં, કાઉન્સિલે ફેઝ 1B અને ફેઝ 2 ની યોજનાઓની સમીક્ષા કરી, જે વધુ ગેલેરીઓ, 5D ડોમ થિયેટર, કોસ્ટલ સ્ટેટ્સ પેવેલિયન, ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ લાઇટહાઉસેસ એન્ડ લાઇટશિપ્સ (DGLL) ના સહયોગથી આયોજિત લાઇટહાઉસીસ મ્યુઝિયમ, ઇન્ડિયન મેરિટાઇમ યુનિવર્સિટી (IMU) સાથે વિકસાવવામાં આવી રહેલી મેરિટાઇમ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (MRI), એક મ્યુઝિયોટેલ અને ઇકો રિસોર્ટ ઉમેરશે. પ્રસ્તાવિત લાઇટહાઉસ મ્યુઝિયમ, મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે, વિશ્વનું સૌથી ઊંચું લાઇટહાઉસ મ્યુઝિયમ બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

ગવર્નિંગ કાઉન્સિલે બાહ્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરની પ્રગતિની પણ નોંધ લીધી હતી, જેમાં પૂર્ણ થયેલ ધોલેરા એક્સપ્રેસવે, હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર માટેની આખરી યોજના, અને આર્કિઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (ASI) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલ લોથલ ખાતે ચાલુ ઉત્ખનન, જે હવે 70 ટકા પર છે, તેની સાથે કનેક્ટિવિટી, પાવર, પાણી અને મુલાકાતીઓની સુવિધાઓ પર ગુજરાત સરકારના સતત સમર્થનની નોંધ લીધી હતી. કાઉન્સિલે આ ઉપરાંત પ્રસ્તાવિત એનએમએચસી ઉપ-નિયમો (બાય-લોઝ) ની વિચારણા કરી અને મંજૂરી આપી, જે સોસાયટીને સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત સંસ્થામાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ગવર્નન્સ ફ્રેમવર્ક પૂરું પાડે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે આ પ્રોજેક્ટ પાછળની ગતિનો શ્રેય પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને આપ્યો હતો, જેમના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતના દરિયાઈ વારસાને રાષ્ટ્રીય નીતિના કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવ્યો છે. "પ્રધાનમંત્રી મોદીના ગતિશીલ નેતૃત્વ હેઠળ, આપણે માત્ર લોથલ ખાતે મ્યુઝિયમ જ નથી બનાવી રહ્યા, આપણે ભારતની પાંચ હજાર વર્ષની દરિયાઈ સભ્યતાને પુનર્જીવિત કરી રહ્યા છીએ અને તેને વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરી રહ્યા છીએ," સોનોવાલે જણાવ્યું હતું.

સોનોવાલે એનએમએચસી ટીમ, આઈપીઆરસીએલ (IPRCL), ગુજરાત સરકાર, ભારતીય નૌકાદળ, આઈએમયુ (IMU), મુખ્ય બંદરો અને ભાગીદાર મંત્રાલયોનો તેમના યોગદાન બદલ આભાર માન્યો હતો, અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે સતત ગતિ સાથે, એનએમએચસી ભારતના દરિયાઈ વારસા અને ભવિષ્યની આકાંક્ષાઓની ઉજવણી કરતી વૈશ્વિક સીમાચિહ્નરૂપ સંસ્થા તરીકે ઉભરી આવશે. "સામૂહિક પ્રયાસ, સંકલિત કાર્યવાહી અને આ ગવર્નિંગ કાઉન્સિલના સતત માર્ગદર્શન સાથે, મને ખાતરી છે કે નેશનલ મેરિટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ વૈશ્વિક સીમાચિહ્ન તરીકે ઉભરી આવશે," તેમણે કહ્યું.

 

 

 

SM/JY/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2309315) મુલાકાતી સંખ્યા : 9