કેન્દ્રીય દત્તક સંસાધન ઓથોરિટી (CARA), મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય, ભારત સરકારના નેજા હેઠળ, મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ, દિલ્હી રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCT) સરકાર અને દિલ્હી રાજ્ય દત્તક સંસાધન એજન્સી (SARA) ના સહયોગથી, નવી દિલ્હીના દિલ્હી સચિવાલયના મુખ્ય ઓડિટોરિયમ ખાતે “કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા. સુરક્ષિત બાળપણ. સુરક્ષિત ભવિષ્ય. ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયાને ના કહો” થીમ હેઠળ દત્તક પ્રક્રિયા જાગૃતિ વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ વર્કશોપમાં CARAના CEO શ્રીમતી ભાવના સક્સેના; દિલ્હી સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી રશ્મિ સિંહ; SPUWACના DCP શ્રીમતી નેહા યાદવ; દિલ્હી પોલીસના ક્રાઈમ બ્રાન્ચના એડિશનલ CP શ્રીમતી મોનિકા ભારદ્વાજ; DCPCRના અધ્યક્ષ શ્રી ઓ.પી. વ્યાસ; આઉટર નોર્થ ડિસ્ટ્રિક્ટના CMO ડૉ. અનિલ યાદવ; અને બાળ સુરક્ષા, દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા, આરોગ્ય અને પોલીસ વિભાગના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને હિતધારકોઓ હાજરી આપી હતી.

આ વર્કશોપમાં કાનૂની, પારદર્શક અને બાળ-કેન્દ્રીય દત્તક પ્રક્રિયા વિશે જાગૃતિ મજબૂત કરવા અને ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રથાના જોખમો અને ગંભીર પરિણામો વિશે વધુ જાગૃતિ લાવવા માટે બાળ સુરક્ષા અને દત્તક પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા આશરે 200 સહભાગીઓને એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ પ્રસંગે બોલતા, CARAના CEO શ્રીમતી ભાવના સક્સેનાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બાળકોને ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રથાથી બચાવવા માટે સમગ્ર બાળ સુરક્ષા ઇકોસિસ્ટમમાં જાગૃતિ અને તકેદારી જરૂરી છે. “દરેક બાળક સુરક્ષિત બાળપણ, સુરક્ષિત ભવિષ્ય અને કાયદાના રક્ષણનું હકદાર છે. જ્યારે દત્તક લેવાની વાત આવે ત્યારે કોઈ શોર્ટકટ હોઈ શકે નહીં. આ વર્ષના અભિયાન દ્વારા, CARA એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે દરેક હિતધારક ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયાને રોકવામાં તેમની ભૂમિકાને સમજે અને દરેક સંભવિત દત્તક માતાપિતા કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયાનું પાલન કરે. એકસાથે મળીને, આપણે એ સુનિશ્ચિત કરવું જ જોઈએ કે દરેક બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતો, અધિકારો અને ગૌરવ દત્તક પ્રક્રિયાના કેન્દ્રમાં રહે.”

વર્કશોપમાં સંબોધન કરતાં, દિલ્હી રાષ્ટ્રીય રાજધાની ક્ષેત્ર (NCT) સરકારના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી રશ્મિ સિંહે જણાવ્યું હતું કે, બાળ સુરક્ષા ઇકોસિસ્ટમમાંથી હિતધારકોની ભાગીદારી - આરોગ્ય અને પોલીસ વિભાગો, ANM અને આંગણવાડી કાર્યકરોથી લઈને જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમો અને બાળ કલ્યાણ સમિતિઓ સુધી - વ્યાપક સંવેદનશીલતા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવા સામૂહિક પ્રયાસો સુરક્ષિત અને સલામત બાળપણ સુનિશ્ચિત કરવા માટેની મજબૂત સંસ્થાકીય પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે.

જાગૃતિ પહેલના ભાગરૂપે, વર્કશોપ દરમિયાન કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા પર એક કાલ્પનિક (ફિક્શન) ફિલ્મ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મ અધિકૃત દત્તક પ્રક્રિયાને અનુસરવાના મહત્વને સંચારિત કરવાનો અને ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા જોખમોને સરળ અને આકર્ષક રીતે પ્રકાશિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

ત્રણ વિષયક સત્રોમાં ઊભરતા પડકારોને સંબોધવામાં આવ્યા

વર્કશોપમાં ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા નિવારણ અને પ્રતિભાવના નિર્ણાયક પાસાઓને આવરી લેતા ત્રણ ધ્યાન કેન્દ્રિત ટેકનિકલ સત્રો યોજાયા હતા: સત્ર 1 "ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા: ઉભરતા પ્રવાહો, પડકારો અને રાજ્ય/રાષ્ટ્રીય પ્રતિભાવ", સત્ર 2 "ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા રોકવામાં હોસ્પિટલો/નર્સિંગ હોમ્સ, આરોગ્ય પ્રણાલીઓ, પોલીસ અને ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા" અને સત્ર 3 "બાળ સુરક્ષા પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવી: SARA, CWC, DCPU, CCI".

સત્રોમાં માત્ર રાજ્ય દત્તક સંસાધન એજન્સીઓ (SARAs), બાળ કલ્યાણ સમિતિઓ (CWCs), જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમો (DCPUs) અને બાળ સંભાળ સંસ્થાઓ (CCIs) વચ્ચે સંકલન મજબૂત કરવા પર જ નહીં, પરંતુ બાળ સુરક્ષા અને કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા પદ્ધતિઓના અસરકારક અમલીકરણને સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોલીસ, આરોગ્ય અને આંગણવાડી ક્ષેત્રોના મુખ્ય હિસ્સેદારોને સંવેદનશીલ બનાવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

વાસ્તવિક જીવનના અનુભવોનું આદાન-પ્રદાન: પડકારથી કાર્ય સુધી

વર્કશોપ દરમિયાન એક ખાસ અનુભવ-આદાનપ્રદાન સત્રનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા સામેની લડાઈ પર DCPO શ્રી અરુણ શર્માના વાસ્તવિક જીવનના અનુભવને રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સત્રએ સહભાગીઓને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર સામનો કરવા પડતા પડકારો, સમયસર હસ્તક્ષેપનું મહત્વ અને ગેરકાયદેસર દત્તક લેવાના શંકાસ્પદ કિસ્સાઓમાં પ્રતિભાવ આપવામાં ક્ષેત્ર-સ્તરના બાળ સુરક્ષા કાર્યકરોની ભૂમિકા વિશે વ્યવહારુ આંતરદૃષ્ટિ પૂરી પાડી હતી.

ઇન્ટરેક્ટિવ ક્વિઝ સાથે વર્કશોપનું સમાપન થયું

વર્કશોપનું સમાપન એક ઇન્ટરેક્ટિવ ક્વિઝ સત્ર સાથે થયું જે વિવિધ સત્રો દરમિયાન શેર કરાયેલી મુખ્ય માહિતી અંગે સહભાગીઓની સમજણ અને યાદશક્તિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું. આ આકર્ષક ફોર્મેટે સહભાગીઓને વર્કશોપ દરમિયાન ચર્ચા કરાયેલી કાનૂની જોગવાઈઓ, ભૂમિકાઓ અને જવાબદારીઓ પર વિચાર કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા અને કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા, બાળ સુરક્ષા અને ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા નિવારણ સંબંધિત મુખ્ય સંદેશાઓને મજબૂત કરવામાં મદદ કરી.

DMRC સલામ બાલક ટ્રસ્ટ દ્વારા રજૂ કરાયેલા એક નાટકે સહભાગીઓને બાળ અધિકારો, બાળ સુરક્ષા અને સલામતી અંગે સંવેદનશીલ બનાવ્યા, જેમાં દરેક બાળક માટે સુરક્ષિત, સલામત અને સહાયક વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવાની સામૂહિક જવાબદારી પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો.

ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા સામે લડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

રાષ્ટ્રીય દત્તક જાગૃતિ મહિનો-2026 માટેની થીમ “કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા. સુરક્ષિત બાળપણ. સુરક્ષિત ભવિષ્ય. ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયાને ના કહો!” તરીકે પસંદ કરવામાં આવી છે. તે એ વાત પર ભાર મૂકવા માટે છે કે, ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયા માત્ર જ્યુવેનાઇલ જસ્ટિસ (બાળકોની સંભાળ અને સુરક્ષા) અધિનિયમ, 2015 ની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરતી નથી, પરંતુ બાળકોને તેમના કાનૂની રક્ષણ, અધિકારો અને સુરક્ષાથી પણ વંચિત કરી શકે છે. આવી પ્રથાઓ કાયદા હેઠળ સ્થાપિત પારદર્શક, નિયંત્રિત અને બાળ-કેન્દ્રીય દત્તક પ્રણાલીને નબળી પાડે છે.

જાગૃતિ પહેલે અન્ય હિતધારકોમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગો, બાળ કલ્યાણ સમિતિઓ (CWCs), જિલ્લા બાળ સુરક્ષા એકમો (DCPUs), વિશિષ્ટ દત્તક એજન્સીઓ (SAAs), બાળ સંભાળ સંસ્થાઓ, આરોગ્ય અને પોલીસ વિભાગો, ન્યાયતંત્ર, કાનૂની સેવા સત્તામંડળો, હોસ્પિટલ સંચાલકો, તબીબી વ્યાવસાયિકો, આશા (ASHA) અને ANM કાર્યકરો, નાગરિક સમાજ સંગઠનો અને મીડિયા પ્રતિનિધિઓની ભૂમિકા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

સહભાગીઓને બાળકોના અધિકારો અને શ્રેષ્ઠ હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે સમયસર કાર્યવાહી, સમયસર હસ્તક્ષેપ અને કાનૂની દત્તક માળખાના પાલનના મહત્વ વિશે સંવેદનશીલ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

“કાનૂની દત્તક પ્રક્રિયા. સુરક્ષિત બાળપણ. સુરક્ષિત ભવિષ્ય. ગેરકાયદેસર દત્તક પ્રક્રિયાને ના કહો!” એ માત્ર એક અભિયાન સંદેશ નથી, પરંતુ દરેક બાળકના સલામતી, ગૌરવ, ઓળખ અને સુરક્ષિત કૌટુંબિક વાતાવરણના અધિકારનું રક્ષણ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટેનું એક સામૂહિક આહ્વાન છે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad